Xung đột ở Trung Đông đang đẩy châu Á vào một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng, buộc nhiều quốc gia phải quay lại với than đá - loại nhiên liệu gây ô nhiễm nặng nhất, để duy trì nguồn cung điện.
Nhà máy nhiệt điện chạy bằng than ở Tuticorin, Ấn Độ. (Ảnh: Prashanth Vishwanathan/Bloomberg/Getty Images)
Than đá trở lại trong cơn khủng hoảng năng lượng
Các chính phủ trên khắp châu Á đang tăng cường sử dụng than đá, loại nhiên liệu hóa thạch bẩn nhất, nhằm bù đắp sự thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng do cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống Iran gây ra.
Các chuyên gia khí hậu đã cảnh báo về các tác động tới môi trường từ than đá. Đồng thời, họ cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay nên là lời cảnh tỉnh để các chính phủ đầu tư vào năng lượng tái tạo, vốn có thể cung cấp nguồn cung ổn định hơn và ít chịu tác động từ biến động giá.
Trên khắp khu vực, từ Bangladesh đến Hàn Quốc, các chính phủ đang tìm cách bù đắp sự sụt giảm lượng năng lượng nhập khẩu, phần lớn đến từ Trung Đông.
Hàn Quốc cho biết sẽ hoãn việc đóng cửa các nhà máy điện than và đã dỡ bỏ các giới hạn về sản lượng điện từ than, trong khi chính phủ Thái Lan đã tăng sản lượng tại nhà máy điện than lớn nhất nước. Philippines từng tuyên bố "tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia" do chiến tranh, cũng có kế hoạch tăng cường hoạt động của các nhà máy điện than.
Tại Nam Á, Ấn Độ là quốc gia phụ thuộc vào than đá để sản xuất gần 75% điện năng, đã yêu cầu các nhà máy điện than hoạt động hết công suất và tránh các sự cố ngừng hoạt động theo kế hoạch, trong khi Bangladesh đã tăng sản lượng điện than và nhập khẩu điện than trong tháng 3.
Các chính phủ đang chạy đua để khắc phục tình trạng thiếu hụt, đặc biệt là nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng, loại nhiên liệu được quảng bá như một giải pháp chuyển tiếp từ than đá sang năng lượng sạch hơn, mặc dù các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khí đốt xuất khẩu phát thải khí nhà kính nhiều hơn than đá rất nhiều.
Khủng hoảng nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng và áp lực chuyển đổi năng lượng
Nhiều quốc gia trong khu vực phụ thuộc vào khí tự nhiên hóa lỏng để sản xuất điện, cũng như phục vụ các ngành công nghiệp như sản xuất phân bón. Nhu cầu ở châu Á được dự báo sẽ tăng gấp đôi trong 25 năm tới.
Tuy nhiên, nguồn cung đã bị gián đoạn do việc đóng cửa eo biển Hormuz, nơi mà một phần năm lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng vận chuyển trên toàn thế giới đi qua. Các chuyên gia nhận định, các cuộc đình công tại một cơ sở xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng lớn ở Qatar sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt và gây ảnh hưởng lâu dài đến ngành công nghiệp này.
Ông Henning Gloystein, giám đốc điều hành năng lượng và tài nguyên của Eurasia Group cho biết, gần 30 tỷ mét khối khí tự nhiên hóa lỏng đã bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó hơn 80% thiếu hụt tập trung ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Những chuyến hàng cuối cùng còn lại đi qua eo biển trước khi xung đột leo thang sẽ đến trong tuần tới.
Ông Gloystein nhận định: “Chỉ trong vòng bốn tuần, thị trường toàn cầu đã chuyển từ tình trạng dư cung khá tốt sang tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng và điều đó không chỉ dẫn đến giá cả tăng vọt mà còn gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu thực sự”.
Ông nói thêm: “Những quốc gia có trữ lượng than sẽ sử dụng than vì đó là cách nhanh nhất, rẻ nhất để thay thế khí tự nhiên hóa lỏng”, đồng thời lưu ý rằng các quốc gia như Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo.
Tại Delhi, chính quyền đã đẩy nhanh tiến độ cấp phép cho việc vận hành các nhà máy điện gió và hệ thống lưu trữ năng lượng pin.
Cảnh báo cho môi trường và an ninh năng lượng
Bà Pauline Heinrichs, một chuyên gia về khí hậu và năng lượng tại Đại học King's College London cho biết, cuộc khủng hoảng này nên là một bước ngoặt đối với các chính phủ. Bà nhận định: “Tác động của than đá đối với khí hậu và sức khỏe là tàn khốc và tai hại. Chúng ta đã chứng minh điều này trong nhiều thập kỷ qua. Tất nhiên, nó không chỉ làm trầm trọng thêm các rủi ro về khí hậu, mà còn gây ô nhiễm và độc hại”.
Theo bà, cuộc khủng hoảng hiện nay càng nhấn mạnh tầm quan trọng của năng lượng tái tạo, “không chỉ là ưu tiên về khí hậu mà còn là yếu tố then chốt đối với an ninh năng lượng rộng hơn tại châu Á”.
Bà cũng cho rằng những nền kinh tế có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao thực tế ít dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc năng lượng. Các chính phủ không nên để việc quay trở lại sử dụng than đá trở thành một phần cố hữu của hệ thống năng lượng về lâu dài. “Chúng ta cần hiểu rằng đây là thời điểm để phá vỡ chu kỳ phản ứng trước những cú sốc nhiên liệu hóa thạch ngắn hạn bằng cách tiếp tục đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch, bởi vì chúng luôn là những khoản đầu tư dài hạn vào cơ sở hạ tầng".
Dinita Setyawati, nhà phân tích năng lượng cấp cao khu vực châu Á tại viện nghiên cứu Ember, có trụ sở tại Jakarta, cho biết thêm: “Việc phụ thuộc vào than đá là không bền vững. Năng lượng tái tạo trong nước chắc chắn là hướng đi đúng đắn để cải thiện an ninh và khả năng phục hồi năng lượng".
Trên khắp châu Á, các quốc gia đang tìm cách giảm tiêu thụ năng lượng. Philippines và Sri Lanka áp dụng chế độ làm việc bốn ngày một tuần cho nhiều nhân viên chính phủ trong khi Việt Nam khuyến khích người dân làm việc tại nhà. Bangladesh đóng cửa các trường đại học sớm hơn, đẩy nhanh kỳ nghỉ lễ Eid al-Fitr, và đã thực hiện thêm các đợt cắt điện theo kế hoạch, trong khi các trường học ở Pakistan chuyển sang hình thức dạy học trực tuyến từ xa.
Ông Gloystein cảnh báo sẽ mất nhiều năm để khôi phục nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng: “Đây không phải là vấn đề ngắn hạn, nhiều người kỳ vọng chỉ cần hạ nhiệt căng thẳng hoặc đạt được lệnh ngừng bắn là mọi thứ sẽ trở lại bình thường”. Ông cho rằng: “Điều này sẽ còn ảnh hưởng đến chúng ta trong một thời gian dài vì những thiệt hại đã gây ra, sẽ mất nhiều năm để khắc phục”.
ăng thẳng Mỹ – Iran tại Eo biển Hormuz đang không chỉ làm nóng thị trường năng lượng mà còn thúc đẩy những thay đổi sâu sắc trong cách thức giao dịch dầu mỏ, với nguy cơ làm suy yếu hệ thống petrodollar (dùng USD để mua dầu trên thị trường quốc tế) do Mỹ dẫn dắt.
Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran, dưới sức ép từ các tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Donald Trump về việc buộc mở lại Eo biển Hormuz, đang dần vượt ra ngoài khuôn khổ an ninh, chuyển thành một cuộc cạnh tranh mang tính kinh tế và tiền tệ.
Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu – từ lâu giữ vai trò then chốt trong an ninh năng lượng thế giới. Trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn tuyến đường này, Iran được cho là đang tận dụng lợi thế địa lý để gia tăng sức ép, bao gồm việc yêu cầu thanh toán dầu bằng các đồng tiền ngoài USD như Nhân dân tệ, thậm chí cả tiền điện tử.
Động thái này thách thức trực tiếp hệ thống petrodollar – nền tảng giúp Mỹ duy trì vị thế tài chính toàn cầu suốt từ sau thập niên 1970. Khi đó, Washington đạt thỏa thuận với các nước sản xuất dầu chủ chốt, khiến phần lớn giao dịch dầu mỏ toàn cầu được định giá bằng USD, qua đó củng cố vai trò thống trị của đồng tiền này.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, Iran không chỉ điều chỉnh phương thức thanh toán mà còn thay đổi cả chiến lược xuất khẩu dầu. Theo các phân tích từ hình ảnh vệ tinh, Tehran đang gia tăng đáng kể hoạt động tại cảng Jask – một cơ sở từng ít được sử dụng và nằm cách Eo biển Hormuz khoảng 95 dặm về phía Đông.Kể từ khi xung đột leo thang, hàng triệu thùng dầu đã được vận chuyển từ Jask, đồng thời lượng dầu lưu trữ tại đây cũng tăng lên rõ rệt. Giới chuyên gia nhận định, Jask đang trở thành “kế hoạch B” của Iran nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến xuất khẩu truyền thống vốn dễ bị tổn thương trước các sức ép quân sự.
Trong nhiều năm, các điểm trung chuyển lớn hơn ở phía Bắc Vịnh Ba Tư vẫn là đầu mối xuất khẩu chủ lực của Iran. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa tuyến vận chuyển – đặc biệt là tránh phụ thuộc hoàn toàn vào Hormuz – cho thấy Tehran đang chuẩn bị cho kịch bản gián đoạn kéo dài.
Trong bối cảnh này, việc Iran kết hợp đa dạng hóa tuyến xuất khẩu và thúc đẩy giao dịch phi USD có thể tạo ra tác động sâu rộng. Nếu xu hướng này lan rộng, thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể dần rời xa đồng USD, qua đó làm suy giảm một trong những công cụ ảnh hưởng kinh tế quan trọng nhất của Mỹ.
Báo New York Times dẫn các nguồn tin am hiểu cho biết, trong chiến dịch giải cứu thành viên phi hành đoàn của chiếc tiêm kích F-15E Strike Eagle bị bắn rơi trong không phận Iran, quân đội Mỹ đã rơi vào một tình huống đặc biệt nguy hiểm ngay trên lãnh thổ đối phương.
Cụ thể, hai máy bay vận tải quân sự chở lực lượng đặc nhiệm cùng phi công được giải cứu đã bị mắc kẹt tại một đường băng dã chiến do Mỹ thiết lập ở khu vực hẻo lánh của Iran. Trước tình thế này, Mỹ buộc phải điều thêm 3 máy bay khác xâm nhập để đưa toàn bộ quân nhân rút khỏi khu vực.
Sau khi hoàn tất việc sơ tán, quân đội Mỹ đã chủ động phá hủy các máy bay vận tải bị mắc kẹt nhằm tránh để chúng rơi vào tay Iran. Các nguồn tin cho biết đây nhiều khả năng là các máy bay vận tải C-130. Hiện Lầu Năm Góc chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.
Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn hạ một máy bay Mỹ tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công mất tích tại khu vực phía nam tỉnh Isfahan. Theo lực lượng này, vụ việc diễn ra trong một chiến dịch phối hợp giữa nhiều đơn vị, bao gồm không quân vũ trụ, lục quân, lực lượng Basij và cảnh sát.
Người phát ngôn của Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya cho biết các mục tiêu bị bắn hạ gồm một máy bay vận tải quân sự C-130 cùng hai trực thăng Black Hawk.
Hãng thông tấn Fars của Iran cũng công bố đoạn video cho thấy khói đen dày đặc bốc lên từ một cánh đồng, đồng thời cho rằng một đơn vị đặc nhiệm mang tên Biệt kích Faraj đã bắn rơi một máy bay vận tải C-130 của Mỹ khi chiếc này đang tham gia nhiệm vụ giải cứu.
Nguồn tin này cho biết thêm, chiếc máy bay bị bắn hạ đúng thời điểm đang thực hiện chiến dịch đưa quân nhân Mỹ ra khỏi khu vực.
Chiến dịch trên được triển khai sau khi một tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ bị bắn rơi trong không phận Iran. Một thành viên phi hành đoàn được giải cứu ngay sau vụ việc và đang được điều trị, trong khi người còn lại mất tích cho đến khi được tìm thấy vào rạng sáng cùng ngày.
Tổng thống Donald Trump cho biết hàng chục máy bay đã được huy động cho chiến dịch này, đồng thời xác nhận phi công mất tích đã được đưa ra khỏi Iran an toàn. Ông cũng khẳng định không có thương vong trong toàn bộ chiến dịch.
Theo New York Times, hàng trăm binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm đã tham gia nhiệm vụ tìm kiếm cứu hộ. Quân nhân được giải cứu — một sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí — sau đó đã được đưa tới Kuwait để điều trị.
Các nguồn tin truyền thông cho biết, sau khi thoát khỏi chiếc F-15E bị bắn rơi, quân nhân Mỹ đã liên lạc được với lực lượng của mình ngay trong ngày 3/4, tạo cơ sở để triển khai chiến dịch giải cứu. Các đơn vị chức năng sau đó nhanh chóng xác định vị trí của người này.
36 giờ nghẹt thở
Bài đăng trên Truth Social của Tổng thống Mỹ rạng sáng 5/4 (theo giờ địa phương) đã chính thức khép lại hơn 36 giờ căng thẳng trong nội bộ quân đội nước này.
"Chúng ta đã tìm thấy anh ấy" - ông Donald Trump tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh rằng lực lượng Mỹ vừa thực hiện "một trong những chiến dịch tìm kiếm - cứu hộ táo bạo nhất trong lịch sử". Ông cho biết phi công mất tích đã được đưa ra ngoài an toàn tuyệt đối.
Các đoạn video ghi lại tại hiện trường cho thấy viên phi công đã ẩn náu trong một khu vực núi khô cằn, hẻo lánh ở phía Nam Iran sau khi phải kích hoạt ghế phóng khẩn cấp.
Hệ thống sử dụng nhiên liệu tên lửa rắn CKU-5 để xuyên qua buồng lái, được đánh giá là rất hiện đại, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ cao gây tổn thương cột sống cùng nhiều chấn thương nghiêm trọng khác.
Trong trường hợp này, nhiều khả năng phi công đã bị thương, điều được cho là nguyên nhân khiến việc giải cứu kéo dài hơn so với người còn lại trong phi hành đoàn. Theo quy trình huấn luyện, các phi công buộc phải nhảy dù xuống lãnh thổ đối phương sẽ tìm cách ẩn náu tối đa và chờ lực lượng cứu hộ chuyên trách tiếp cận.
Quân nhân này chỉ mang theo một khẩu súng ngắn, có thể kèm pháo hiệu, và hoàn toàn phụ thuộc vào việc lực lượng đặc nhiệm Mỹ có tiếp cận kịp thời trước khi phía Iran phát hiện hay không.
Trong khi đó, Iran được cho là đã treo thưởng cho bất kỳ ai tìm thấy viên phi công. Một đoạn video lan truyền từ ngày 3/4 cho thấy hàng chục người dân địa phương đang tổ chức tìm kiếm tại khu vực nghi có dấu vết.
Các trực thăng tham gia giải cứu phi công đầu tiên hôm 3/4 đã vấp phải hỏa lực từ mặt đất. Hình ảnh được công bố cho thấy một chiếc trong số đó bốc khói khi rời khỏi Iran để bay sang Iraq.
Chiến dịch giải cứu phi công thứ hai diễn ra trong điều kiện đặc biệt nguy hiểm. Theo các quan chức Mỹ, lực lượng tham gia đã phải nổ súng và sử dụng hỏa lực mạnh để mở đường tiếp cận và đưa người của mình ra ngoài.
Báo Wall Street Journal cho biết viên đại tá bị thương đã rời khỏi nơi ẩn nấp vào những phút cuối, thực hiện một "hành động táo bạo" để tiếp cận đội cứu hộ gồm các đặc nhiệm SEAL Team 6. Ông leo lên một sườn núi cao khoảng 2.100m, trong khi lực lượng Mỹ đồng thời ném bom và khai hỏa nhằm vào các đoàn xe Iran đang tiến lại gần.
Toàn bộ chiến dịch có sự tham gia của hàng trăm binh sĩ đặc nhiệm, được vận chuyển bằng máy bay MC-130J xuống một đường băng dã chiến.
Trên không, các UAV MQ-9 Reaper cùng tiêm kích đảm nhiệm nhiệm vụ yểm trợ, tấn công mọi mục tiêu bị coi là mối đe dọa trong bán kính khoảng 3km.
Chiến dịch chỉ được triển khai khi CIA xác định chính xác vị trí của phi công, đồng thời tiến hành một biện pháp đánh lạc hướng khiến phía Iran tin rằng mục tiêu xuất hiện ở khu vực khác.
Trong suốt 36 giờ kể từ khi chiếc F-15 bị bắn hạ, Nhà Trắng và Lầu Năm Góc gần như giữ im lặng. Tuy nhiên, theo Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, phía sau hậu trường, ông Donald Trump liên tục túc trực tại Phòng Bầu dục và nhận cập nhật từ Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.
Thời nhà Tống, một cung nữ chuyên hầu hạ hoàng đế tắm, một đêm nọ được người đứng đầu thiên hạ thị tầm, này sau sinh ra một vị minh quân “nhân đức thiên cổ” là Tống Nhân Tông.
Trong lịch sử phong kiến Trung Hoa, nơi quyền lực hoàng gia vừa là đỉnh cao vinh quang vừa là vực sâu của bi kịch, câu chuyện về Tống Nhân Tông – vị minh quân được ca tụng là “nhân đức thiên cổ” – lại bắt đầu từ một hoàn cảnh đặc biệt đến khó tin: một cung nữ hầu hạ việc tắm rửa cho hoàng đế, sau một đêm được triệu thị tẩm, đã sinh ra người kế vị tương lai của đế quốc. Nhưng đằng sau khởi đầu tưởng như đơn giản ấy lại là cả một chuỗi biến cố đẫm màu quyền lực, hy sinh và những nỗi đau không lời.
Lý Thần phi trên phim.
Bối cảnh câu chuyện diễn ra dưới triều Tống Chân Tông, vị vua thứ ba của nhà Bắc Tống. Khi ấy, hậu cung tồn tại những quy tắc ngặt nghèo, nơi thân phận của mỗi phi tần hay cung nữ đều phụ thuộc vào sự sủng ái và tính toán của hoàng đế cùng hoàng hậu. Trong số đó, Lưu Nga là người phụ nữ quyền lực bậc nhất, từ một phi tần xuất thân thấp kém từng bước trở thành hoàng hậu, rồi nắm giữ thực quyền sau khi hoàng đế băng hà.
Người mẹ ruột của Tống Nhân Tông lại không phải Lưu Nga, mà là một cung nữ họ Lý – về sau được phong là Lý Thần phi. Tương truyền, trong một lần hầu hạ hoàng đế, bà được triệu thị tẩm và sau đó mang thai. Đối với một cung nữ, đây vừa là cơ hội đổi đời, nhưng cũng có thể trở thành khởi đầu của bi kịch. Khi đứa trẻ chào đời, Lưu Nga đã lập tức nhận làm con của mình. Đứa bé ấy chính là Triệu Trinh – người sau này trở thành Tống Nhân Tông.
Việc “đổi mẹ” này không đơn thuần là câu chuyện trong hậu cung, mà là một nước cờ chính trị. Trong xã hội phong kiến, thân phận của hoàng tử gắn chặt với địa vị của người mẹ. Được làm con của hoàng hậu đồng nghĩa với việc nắm chắc cơ hội kế vị. Ngược lại, nếu vẫn là con của một cung nữ, Triệu Trinh khó có thể bước lên ngôi báu. Vì vậy, dù đau đớn, Lý Thần phi buộc phải chấp nhận sự thật rằng con trai mình sẽ lớn lên mà không biết mình là mẹ ruột.
Điều đáng chú ý là không chỉ riêng Lưu Nga, mà hầu như toàn bộ triều đình đều biết sự thật này. Tuy nhiên, không một ai dám tiết lộ. Trong môi trường quyền lực tuyệt đối của hoàng quyền, sự im lặng trở thành lựa chọn an toàn nhất. Triệu Trinh từ nhỏ đã tin rằng mình là con của hoàng hậu, được nuôi dưỡng trong nhung lụa, được giáo dục để trở thành người kế vị.
Sau khi Tống Chân Tông qua đời, Triệu Trinh lên ngôi khi còn nhỏ tuổi, lấy niên hiệu là Tống Nhân Tông. Lúc này, Lưu Nga trở thành Hoàng Thái hậu, buông rèm chấp chính. Trong hơn một thập kỷ đầu tiên, quyền lực thực sự nằm trong tay bà. Nhân Tông dù là hoàng đế nhưng không thể tự quyết mọi việc, điều này cũng khiến mối quan hệ giữa hai “mẹ con” dần trở nên phức tạp.
Trong khi đó, cuộc đời của Lý Thần phi lại đi theo một hướng hoàn toàn khác. Dù từng sinh ra hoàng tử, bà vẫn sống trong thân phận phi tần bình thường, không được gần gũi con trai. Bi kịch càng trở nên sâu sắc khi bà tiếp tục sinh một công chúa nhưng đứa trẻ sớm qua đời. Những mất mát liên tiếp khiến bà suy sụp tinh thần, u uất thành bệnh. Đến năm Minh Đạo thứ hai, bà lâm bệnh nặng và qua đời ở tuổi 46, mang theo nỗi tiếc nuối lớn nhất: không một lần được gọi con trai mình là “con”.
Cái chết của Lý Thần phi lại trở thành một phép thử đối với lương tri của triều đình. Ban đầu, Lưu Thái hậu muốn an táng bà theo nghi thức đơn giản như một phi tần bình thường. Tuy nhiên, Tể tướng Lã Di Giản đã can gián mạnh mẽ. Ông hiểu rằng, sự thật sớm muộn cũng sẽ được phơi bày, và nếu khi đó hoàng đế biết mẹ ruột mình bị đối xử bạc bẽo, hậu quả sẽ khôn lường. Nhờ sự kiên quyết của Lã Di Giản, tang lễ của Lý Thần phi cuối cùng được tổ chức với nghi thức gần như dành cho hoàng hậu, một quyết định vừa mang tính nhân đạo vừa là sự tính toán chính trị khôn ngoan.
Quả đúng như dự đoán, sau khi Lưu Thái hậu qua đời, thân thế thật sự của Tống Nhân Tông được tiết lộ. Khi biết người phụ nữ đã khuất kia mới là mẹ ruột của mình, ông đau đớn khôn nguôi. Thậm chí, có lúc ông nghi ngờ rằng mẹ nuôi đã hãm hại mẹ ruột. Tuy nhiên, khi mở quan tài và thấy thi hài Lý Thần phi được bảo quản cẩn thận, trang phục tương đương hoàng hậu, ông mới hiểu rằng mọi việc không hoàn toàn như lời đồn đại. Sau đó, ông truy tôn mẹ ruột làm Thái hậu, cải táng long trọng và hết lòng hậu đãi gia tộc họ Lý.
Bi kịch cá nhân ấy không khiến Tống Nhân Tông trở nên tàn nhẫn, trái lại còn góp phần hình thành nên một vị vua nhân hậu. Trong suốt hơn 40 năm trị vì, ông nổi tiếng là người tiết kiệm, khoan dung và biết lắng nghe. Dưới triều đại của ông, nhiều danh thần như Phạm Trọng Yêm, Bao Chửng hay Âu Dương Tu đã xuất hiện, góp phần tạo nên một nền chính trị tương đối ổn định.
Tuy vậy, triều đại của Tống Nhân Tông không phải không có vấn đề. Chính sách mở rộng khoa cử khiến bộ máy quan lại phình to, nạn tham nhũng gia tăng. Những cải cách như Khánh Lịch tân chính do Phạm Trọng Yêm đề xuất cuối cùng cũng thất bại vì sự phản đối của phe bảo thủ. Về đối ngoại, nhà Tống phải đối mặt với áp lực từ Tây Hạ và Liêu, thường phải dùng tiền bạc để đổi lấy hòa bình. Dẫu vậy, trong bối cảnh khó khăn đó, việc duy trì được sự ổn định và đời sống tương đối yên bình cho dân chúng đã là một thành tựu đáng kể.
Điều khiến hậu thế nhớ đến Tống Nhân Tông không phải là những chiến công hiển hách, mà là phẩm chất đạo đức của ông. Ông không phải là vị vua hoàn hảo, nhưng là người biết đặt lợi ích của dân chúng lên trên hết. Ngay cả trong chuyện riêng tư, sau khi biết sự thật về mẹ ruột, ông không trả thù hay trút giận, mà vẫn giữ lễ nghĩa với gia tộc họ Lưu – điều hiếm thấy trong chốn cung đình đầy rẫy ân oán.
Khi Tống Nhân Tông qua đời năm 1063, toàn thành Biện Kinh chìm trong tang tóc. Người dân từ quan lại đến thứ dân đều thương tiếc, thậm chí các nước láng giềng cũng bày tỏ sự tiếc thương. Đó là minh chứng rõ ràng nhất cho danh hiệu “nhân đức thiên cổ” mà lịch sử dành cho ông.
Một trong những phi cơ chiến lược tối mật của Hoa Kỳ, được mệnh danh là “máy bay ngày tận thế”, đã được phát hiện bay vòng trên căn cứ không quân Offutt, chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư của Tổng thống Trump đối với Iran bước vào giai đoạn quyết định.
Chiếc Boeing E-4B Nightwatch, được thiết kế như một trung tâm chỉ huy trên không trong trường hợp chiến tranh nguyên tử, đã cất cánh từ căn cứ Offutt lúc 10:17 sáng giờ miền Đông và bay vòng quanh khu vực ít nhất 6 lần trước khi hạ cánh trở lại. Căn cứ Offutt là nơi đặt Bộ Tư lệnh Chiến lược Hoa Kỳ, cơ quan chịu trách nhiệm về lực lượng răn đe nguyên tử của quốc gia.
Sự xuất hiện của E-4B trong thời điểm căng thẳng cao độ đã thu hút sự chú ý của giới quan sát, bởi các chuyến bay của loại phi cơ này thường gia tăng trong những thời điểm có nguy cơ xung đột lớn. Trước đây, một chuyến bay tương tự cũng từng được ghi nhận ngay trước khi Hoa Kỳ tham gia chiến dịch không kích các cơ sở nguyên tử của Iran.
Diễn biến này xảy ra khi Tổng thống Trump đã đặt thời hạn đến ngày Thứ Ba, yêu cầu Iran phải chấp nhận kế hoạch hòa bình và tái khai thông eo biển Hormuz. Ông cảnh báo rằng nếu không có thỏa thuận, Hoa Kỳ có thể phá hủy toàn bộ hạ tầng chiến lược của Iran trong thời gian rất ngắn.
Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng với năng lực quân sự hiện tại, Hoa Kỳ có thể làm tê liệt toàn bộ quốc gia Iran chỉ trong một đêm, nếu tình hình buộc phải đi đến bước đó.
Phi cơ E-4B Nightwatch đóng vai trò là trung tâm chỉ huy di động cho Tổng thống, Bộ trưởng Quốc phòng và các lãnh đạo quân sự cao cấp, bảo đảm khả năng điều hành liên tục trong mọi tình huống khẩn cấp, kể cả khi hệ thống chỉ huy trên mặt đất bị phá hủy.
Được trang bị 3 tầng với khu nghỉ ngơi, phòng họp, trung tâm chỉ huy và khu làm việc, phi cơ này có thể mang theo đến 112 người và hoạt động với tầm bay hơn 7,000 dặm. Hệ thống liên lạc tiên tiến với hàng chục ăng-ten và vệ tinh cho phép duy trì kết nối toàn cầu trong mọi điều kiện.
Đặc biệt, E-4B được gia cố để chống chịu các tác động của vụ nổ nguyên tử, xung điện từ và tấn công mạng, bảo đảm duy trì khả năng chỉ huy trong những kịch bản nghiêm trọng nhất.
Việc phi cơ này được triển khai trong thời điểm hiện tại được xem là dấu hiệu cho thấy Hoa Kỳ đang nâng mức sẵn sàng chiến lược, trong bối cảnh thời hạn tối hậu thư đối với Iran đang đến gần và nguy cơ leo thang xung đột ngày càng rõ rệt.
Vượng khí kéo dài đến hết tháng 4 âm lịch, Thổ công “gật đầu”, 3 con giáp này được kích hoạt cung điền trạch, dễ chốt đất, sang nhượng nhanh, dòng tiền bất động sản khởi sắc.
Từ nay đến hết tháng 4 âm lịch, nhịp thị trường có tín hiệu ấm dần. Khi cung điền trạch được kích hoạt, người nắm bắt nhanh sẽ thấy cơ hội rõ rệt ở cả mua và bán.
Tuổi Tuất: Mở khóa vận đất, giao dịch thuận tay
Trong giai đoạn kéo dài đến hết tháng 4 âm lịch, cung điền trạch của Tuất bước vào nhịp vượng rõ ràng. Tài sản từng chững lại bắt đầu có người hỏi, có dòng tiền quay lại. Đất nền, nhà phố hoặc sản phẩm có vị trí ổn định đều cải thiện khả năng thanh khoản.
Thổ công nâng đỡ giúp Tuất dễ gặp đúng khách, đúng nhu cầu trong khoảng thời gian này. Quá trình thương lượng trở nên nhanh gọn hơn, biên độ giá thu hẹp. Đây là lúc nên chủ động đẩy mạnh kênh bán, cập nhật thông tin và tăng tần suất tiếp cận.
Dòng tiền có xu hướng quay vòng tốt đến hết tháng 4 âm lịch. Người làm môi giới hoặc đầu tư ngắn hạn có thể tận dụng nhịp này để chốt liên tiếp, nhưng cần kiểm soát pháp lý và tiến độ để tránh rủi ro phát sinh.
Tuổi Thìn: Địa lợi hội tụ, dễ trúng điểm vàng
Từ nay đến hết tháng 4 âm lịch, Thìn bước vào pha “địa lợi” rõ nét. Khả năng chọn đúng khu vực tiềm năng, nơi hạ tầng đang chuyển động, trở nên dễ dàng hơn. Các quyết định liên quan bất động sản có độ chính xác cao hơn bình thường.
Sự “gật đầu” của Thổ công giúp Thìn giảm nhiễu khi xuống tiền trong giai đoạn này. Nếu đã khảo sát trước, đây là thời điểm phù hợp để hoàn tất giao dịch hoặc chốt các thủ tục còn dang dở. Với tài sản đang rao bán, nên điều chỉnh chiến lược giá linh hoạt để tăng tốc.
Nguồn thu từ đất đai, cho thuê hoặc sang nhượng có dấu hiệu khởi sắc kéo dài đến hết tháng 4 âm lịch. Thìn nên ưu tiên tài sản có pháp lý rõ ràng, có thể khai thác ngay để tối ưu lợi nhuận và giữ nhịp dòng tiền.
Tuổi Hợi: Dòng tiền tăng dần, sang tay nhanh gọn
Trong khoảng thời gian từ nay đến hết tháng 4 âm lịch, Hợi đón nhịp thuận ở cả hai chiều mua – bán. Tài sản dễ tiếp cận đúng tệp khách, đặc biệt là phân khúc phục vụ nhu cầu ở thực hoặc đầu tư vừa tầm.
Thổ công hỗ trợ giúp Hợi hạn chế tình trạng mặc cả kéo dài, tăng tốc độ chốt giao dịch. Nếu đang có kế hoạch sang nhượng, nên chuẩn hóa hồ sơ, hình ảnh và thông tin ngay từ đầu để rút ngắn quy trình trong giai đoạn thuận lợi này.
Dòng tiền của Hợi duy trì sự ổn định đến hết tháng 4 âm lịch. Đây là thời điểm phù hợp để cơ cấu danh mục: giữ tài sản tạo dòng tiền đều, thoái vốn ở những khoản kém hiệu quả để tối ưu hiệu suất đầu tư.
Cửa cơ hội kéo dài đến hết tháng 4 âm lịch nhưng không đứng yên. Tuất, Thìn, Hợi cần ưu tiên pháp lý rõ ràng, định giá sát thực tế và tăng tốc tiếp cận khách hàng. Khi cung điền trạch đã mở, hành động nhanh và kỷ luật sẽ quyết định hiệu quả dòng tiền.
Ít nhất 5 người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào một khu kinh tế đặc biệt về hóa dầu ở Iran, hãng tin Fars đưa tin.
Cầu B1 ở Karaj, phía tây Tehran, bị phá hủy sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào ngày 3 tháng 4. Ảnh Getty Images
"Năm người đã thiệt mạng do một cuộc tấn công của địch vào một số công ty trong khu kinh tế đặc biệt hóa dầu Mahshahr", tờ báo cho biết, dẫn lời chính quyền địa phương.
Theo thông báo, có thêm 170 người bị thương. Họ đã được điều trị y tế và xuất viện.
Lực lượng IDF tuyên bố đã tấn công một địa điểm chứa một trong hai nhà máy chính sản xuất vật liệu cho thuốc nổ, tên lửa đạn đạo và các loại vũ khí khác.
Chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran đã diễn ra hơn một tháng. Trong thời gian này, cả hai bên đã liên tục trao đổi các đòn tấn công. Sự leo thang của xung đột cũng dẫn đến việc gần như đóng cửa hoàn toàn hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz , một tuyến đường quan trọng cho việc cung cấp dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ các nước Ả Rập.
Ngày 4/4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Tehran chỉ còn hai ngày để mở lại tuyến đường biển hoặc đạt được thỏa thuận với Washington.
Bộ chỉ huy quân sự trung ương Iran đã bác bỏ lời đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc phá hủy cơ sở hạ tầng trọng yếu của nước này nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận hòa bình trong vòng 48 giờ.
Ông Trump đã cảnh báo rằng "mọi chuyện tồi tệ sẽ ập xuống" Iran nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại trước thứ Hai , lời cảnh báo được đưa ra khi cuộc tìm kiếm sĩ quan vũ khí của chiếc máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trên không phận Iran bước sang ngày thứ hai.
Kuwait cho biết vụ tấn công bằng máy bay không người lái đã gây ra hỏa hoạn tại khu phức hợp ngành dầu khí.
Truyền thông nhà nước Kuwait cho biết một vụ hỏa hoạn đã xảy ra tại Khu phức hợp Dầu khí Shuwaikh sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Theo KUNA đưa tin, không có ai bị thương và lực lượng cứu hỏa cùng các đội cứu hộ đang có mặt tại hiện trường.
Bộ trưởng Khoa học cho biết các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã nhắm vào 30 trường đại học ở Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu
Bộ trưởng Khoa học, Nghiên cứu và Công nghệ Iran, Hossein Simaei Saraf, đã trả lời phóng viên khi đang thị sát hậu quả vụ tấn công vào một trung tâm nghiên cứu đại học ở phía nam Tehran.
Trung tâm nghiên cứu laser và plasma tại trường Đại học Shahid Beheshti danh tiếng đã bị hư hại vào thứ Sáu sau một cuộc tấn công trên không.
Ông Saraf nói với các phóng viên tại trung tâm rằng kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, một phần của ít nhất 30 trường đại học đã bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Ông nói rằng các nhà khoa học Iran đã là mục tiêu trong nhiều thập kỷ và chỉ ra rằng một số giáo sư khác của Đại học Shahid Beheshti cũng bị Israel ám sát trong cuộc chiến 12 ngày.
“Tấn công các trường đại học và trung tâm nghiên cứu có nghĩa là quay trở lại thời kỳ đồ đá”, vị bộ trưởng nói, ám chỉ đến lời đe dọa của Trump về việc ném bom Iran “ trở lại thời kỳ đồ đá ” bằng cách tấn công có hệ thống vào cơ sở hạ tầng của nước này, bao gồm cả các nhà máy điện.
Cuộc truy tìm phi công Mỹ mất tích vẫn tiếp diễn ở Iran.
Công tác tìm kiếm vẫn tiếp tục ngày thứ hai tại một khu vực hẻo lánh của Iran đối với phi công Mỹ mất tích sau khi máy bay chiến đấu của anh bị bắn rơi.
Iran đã kêu gọi người dân giao nộp "phi công địch" để nhận tiền thưởng và Washington đang đối mặt với những rủi ro ngày càng cao khi cuộc xung đột bước sang tuần thứ sáu.
Viễn cảnh một binh sĩ Mỹ còn sống và đang lẩn trốn ở Iran xuất hiện trong bối cảnh hy vọng về các cuộc đàm phán hòa bình rất mong manh và các cuộc thăm dò dư luận ở Mỹ cho thấy sự ủng hộ của công chúng đối với cuộc chiến rất thấp.
Nhiều lãnh đạo quân sự Iran bị "tiêu diệt" trong cuộc tấn công quy mô lớn ở Tehran
Trong bài đăng mới nhất trên Truth Social, ông Trump đã chia sẻ một video về các vụ nổ ban đêm ở thủ đô Tehran của Iran, kèm theo dòng chữ sau:
“Nhiều lãnh đạo quân sự của Iran, những người đã lãnh đạo đất nước một cách tồi tệ và thiếu khôn ngoan, đã bị tiêu diệt, cùng với nhiều thứ khác, trong cuộc tấn công quy mô lớn này ở Tehran!”.
Iran cảnh báo về 'nguy cơ phóng xạ nghiêm trọng' sau vụ tấn công vào nhà máy điện Bushehr
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã viết thư cho Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres, lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào các địa điểm hạt nhân của Iran, bao gồm cả vụ tấn công mới nhất vào nhà máy hạt nhân Bushehr.
Ông Araghchi viết trong bức thư, nội dung bức thư được ông chia sẻ trên Telegram, rằng những cuộc tấn công như vậy “khiến toàn bộ khu vực đối mặt với nguy cơ ô nhiễm phóng xạ nghiêm trọng, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho con người và môi trường”.
Ông nói: “Các cuộc tấn công liên tiếp của những kẻ gây hấn ở khu vực gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr đang hoạt động là điều đáng lo ngại. Việc các cuộc tấn công này diễn ra gần một cơ sở hạt nhân đang hoạt động tạo ra một tình huống không thể chấp nhận được, tiềm ẩn nguy cơ phát tán phóng xạ nghiêm trọng".Quân đội Iran tuyên bố "toàn bộ khu vực sẽ biến thành địa ngục" đối với Mỹ và Israel nếu họ leo thang chiến tranh
Người phát ngôn của Bộ Chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya thuộc quân đội Iran đã cảnh báo Mỹ và Israel rằng bất kỳ sự leo thang nào nữa sẽ vấp phải phản ứng dữ dội trên toàn khu vực.
“Đừng quên rằng nếu hành động gây hấn leo thang, toàn bộ khu vực sẽ biến thành địa ngục đối với các người,” người phát ngôn của Iran nói. “Ảo tưởng đánh bại Cộng hòa Hồi giáo Iran đã biến thành một vũng lầy mà các người sẽ chìm xuống.”
Iran đã phóng máy bay không người lái tấn công các vị trí quân sự của Mỹ tại UAE và Kuwait, theo Press TV đưa tin.
Nổ ở Tehran. Ảnh Reuters
"Quân đội Iran đã tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái mới nhằm vào các vị trí quân sự của Mỹ tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Kuwait khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Cộng hòa Hồi giáo bước sang tuần thứ sáu", một bài đăng trên kênh Telegram cho biết .
Chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran đã diễn ra hơn một tháng. Trong thời gian này, cả hai bên đã liên tục trao đổi các đòn tấn công. Sự leo thang của xung đột cũng dẫn đến việc gần như đóng cửa hoàn toàn hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz, một tuyến đường quan trọng cho việc cung cấp dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ các nước Ả Rập.
Washington đe dọa sẽ phá hủy tiềm lực quân sự của Cộng hòa Hồi giáo và kêu gọi người dân lật đổ chế độ. Trong khi đó, Tehran nhấn mạnh sự sẵn sàng tự vệ và cho rằng không có lý do gì để nối lại đàm phán.
Ngày 6/4, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel cho biết ông đã có cuộc gặp với các nghị sĩ Mỹ, và trao đổi về các ảnh hưởng nghiêm trọng từ việc phong tỏa năng lượng đối với nước này cũng như sự sẵn sàng đối thoại của Cuba.
Chủ tịch Cuba Miguel Diaz‑Canel phát biểu tại một cuộc họp ở La Habana. Ảnh: THX/TTXVN
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Díaz-Canel cho biết đã tiếp đón hai nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ là bà Pramila Jayapall và ông Jonathan L. Jackson. Ông cho biết trong cuộc gặp ông đã lên án những thiệt hại nặng nề do việc phong tỏa gây ra, đặc biệt là hậu quả của các biện pháp cấm vận năng lượng do chính quyền Mỹ hiện tại áp đặt với đảo quốc này. Chủ tịch Cuba khẳng định La Habana sẵn sàng cho một cuộc đối thoại nghiêm túc với Washington để tìm kiếm giải pháp cho những khác biệt hiện có.
Thời gian gần đây, đã có những động thái thúc đẩy trao đổi giữa Cuba và Mỹ. Ngày 13/3, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel cho biết các quan chức Cuba gần đây đã tiến hành đàm phán với các đại diện Chính phủ Mỹ nhằm tìm kiếm giải pháp thu hẹp những khác biệt giữa hai nước thông qua đối thoại. Ông nhấn mạnh mục đích của các cuộc đàm phán là xác định những vấn đề song phương cần giải quyết, đánh giá thiện chí của hai bên trong việc triển khai các hành động cụ thể vì lợi ích của người dân hai nước, đồng thời tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác nhằm đảm bảo an ninh và hòa bình trong khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Ông nhấn mạnh La Habana sẵn sàng thúc đẩy tiến trình này “trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng hệ thống chính trị của mỗi quốc gia, cũng như chủ quyền và quyền tự quyết của hai nước, đồng thời bảo đảm tuân thủ luật pháp quốc tế".
Tiếp đó, ngày 17/3, Phó Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Ngoại thương và Đầu tư nước ngoài Cuba Oscar Pérez Oliva cũng khẳng định Cuba sẵn sàng thiết lập quan hệ thương mại thông suốt với các doanh nghiệp của Mỹ, cũng như với cộng đồng người Cuba đang sinh sống tại Mỹ và con cháu của họ.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.