Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva ngày 1-4 phát biểu trên báo chí rằng, Mỹ đã bịa đặt lời nói dối để lấy cớ phát động một "cuộc chiến không cần thiết" nhằm vào Iran.

"Mỹ đã can thiệp vào một cuộc chiến không cần thiết ở Iran, với lý do Iran có vũ khí hạt nhân hoặc đang cố gắng chế tạo vũ khí hạt nhân. Đó là một lời nói dối!" - ông Lula nói trong một cuộc phỏng vấn tại bang Ceara, Brazil.Ông Lula nói rằng, Mỹ đã nhiều lần tiến hành các cuộc chiến tranh dựa trên những lời dối trá, dẫn chứng việc Iraq bị cáo buộc sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt mà thực tế chưa bao giờ được tìm thấy. "Đó chỉ là cái cớ... và chiến tranh chưa bao giờ giải quyết được vấn đề gì", ông Lula nói.

Ông Lula kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc xem xét một cách lý trí về cuộc xung đột, lưu ý rằng tình hình này đã tác động trực tiếp đến Brazil bằng cách đẩy giá nhiên liệu lên cao và gia tăng áp lực kinh tế.

Ông Lula cho biết, do eo biển Hormuz bị phong tỏa, Brazil đang phải đối mặt với áp lực tăng giá dầu diesel. Chính phủ Brazil đã giảm thuế nhiên liệu và tăng cường giám sát thị trường để bảo vệ sinh kế của người dân có thu nhập thấp.

Ngày 28-2, Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa toàn cầu, khiến giá dầu tăng vọt và gây chấn động nền kinh tế toàn cầu.

Theo NBC , nhà chức trách Nepal cho biết những người leo núi chinh phục đỉnh Everest đã trở thành mục tiêu trong một đường dây lừa đảo bảo hiểm cứu hộ trị giá tới 20 triệu USD. Vụ việc được cho là có sự cấu kết của nhiều bên, từ hướng dẫn viên leo núi, công ty cứu hộ đến cả các bệnh viện.

Giới chức Nepal cho biết các đối tượng đã dàn dựng những ca “cứu hộ khẩn cấp” không có thật, sau đó đưa người leo núi xuống bệnh viện ở thủ đô Kathmandu để hợp thức hóa hồ sơ, qua đó trục lợi từ các khoản bồi thường bảo hiểm.

Thực ra, vấn đề này không mới. Ngay từ năm 2018, báo chí Nepal đã từng phanh phui đường dây cứu hộ giả, kéo theo một cuộc điều tra lớn của chính phủ và hàng loạt khuyến nghị cải cách. Tuy nhiên, theo Cục Điều tra Trung ương Nepal, những hành vi gian lận không những không chấm dứt mà còn có xu hướng lan rộng và tinh vi hơn trong những năm gần đây.

Cách vận hành đường dây “cứu hộ giả” ở Nepal

Cách thức vận hành của đường dây nhìn qua có vẻ đơn giản: tạo ra một tình huống khẩn cấp, gọi trực thăng, đưa khách vào bệnh viện rồi làm thủ tục yêu cầu bồi thường bảo hiểm. Điều đáng nói nằm ở sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên, cũng như việc các công ty bảo hiểm ở nước ngoài gần như không thể kiểm chứng những gì xảy ra tại khu vực hẻo lánh trên dãy Himalaya .

Theo điều tra, có hai kịch bản phổ biến. Thứ nhất là những du khách sau hành trình leo núi dài ngày không muốn đi bộ trở về. Khi đó, hướng dẫn viên sẽ gợi ý họ giả vờ bị ốm để gọi trực thăng, mọi thủ tục còn lại đã được sắp xếp sẵn.

Kịch bản thứ hai còn tinh vi hơn khi chúng lợi dụng các triệu chứng say độ cao nhẹ của du khách. Ở độ cao trên 3.000 m, việc người leo núi xuất hiện triệu chứng như đau đầu, chóng mặt hay độ bão hoà oxy trong máu giảm là khá phổ biến. Lúc này, thông thường họ chỉ cần nghỉ ngơi.

Tuy nhiên, một số hướng dẫn viên và nhân viên khách sạn đã cố tình thổi phồng mức độ nguy hiểm rằng du khách có thể tử vong, khiến họ hoảng sợ và chấp nhận được "cứu hộ" ngay lập tức. Thậm chí, có trường hợp bị cho dùng thuốc hoặc ép uống nhiều nước để tạo ra triệu chứng cần thiết cho một ca “cấp cứu”. Có trường hợp chúng trộn bột nở vào thức ăn của du khách để khiến họ xuất hiện cảm giác mệt mỏi, từ đó cần được sơ tán khẩn cấp.

Sau khi lệnh cứu hộ được đưa ra, chuỗi gian lận bắt đầu vận hành trơn tru. Một chuyến trực thăng có thể chở nhiều người, thế nhưng hóa đơn lại được tách riêng cho từng du khách và gửi tới công ty bảo hiểm của họ với mức giá trọn gói, như thể mỗi người đều thuê chuyến bay riêng. Một chuyến trực thăng trị giá 4.000 USD có thể bị nâng khống thành yêu cầu bồi thường lên tới 12.000 USD (khoảng 316 triệu đồng).

Tại bệnh viện, hồ sơ điều trị cũng được làm giả một cách có hệ thống. Trong nhiều trường hợp, nhân viên y tế sử dụng chữ ký điện tử của bác sĩ không trực tiếp tham gia điều trị, hoặc lập hồ sơ nhập viện, xuất viện khống. Đáng chú ý, một nhân viên y tế còn thừa nhận đã dùng chính phim chụp X-quang cũ của mình để làm hồ sơ cho bệnh nhân nhằm yêu cầu bồi thường bảo hiểm.

Cơ chế ăn chia thế nào?

Đằng sau đường dây này là một cơ chế chia chác khá rõ ràng. Các bệnh viện bị cáo buộc đã chi phần trăm tiền bảo hiểm cho công ty du lịch và đơn vị trực thăng (khoảng 20-25% cho mỗi bên), đổi lại, bệnh viện sẽ được các bên này "giới thiệu" bệnh nhân. Hướng dẫn viên và công ty tổ chức tour du lịch cũng hưởng lợi từ các hóa đơn bị thổi phồng. Trong một số trường hợp, chính du khách cũng được đề nghị chia tiền nếu đồng ý tham gia.

Trong giai đoạn từ năm 2022 đến 2025, cơ quan điều tra xác định có 4.782 du khách nước ngoài từng được điều trị tại các bệnh viện liên quan. Trong số này, 171 trường hợp được kết luận là các ca “cứu hộ” giả.

Cũng trong khoảng thời gian này, Bệnh viện Quốc tế Era được cho là đã nhận hơn 15,87 triệu USD từ các khoản chi trả liên quan, trong khi Bệnh viện Quốc tế Shreedhi thu về hơn 1,22 triệu USD.

Dịch vụ Cứu hộ trên Núi (Mountain Rescue Service) được xác định có liên quan tới 171 ca cứu hộ gian lận trên tổng số 1.248 chuyến bay trực thăng, thu về khoảng 10,31 triệu USD từ các hãng bảo hiểm.

Dịch vụ Thuê bao Nepal (Nepal Charter Service) cũng bị phát hiện thực hiện 75 ca cứu hộ giả trong 471 chuyến bay, với số tiền thu được khoảng 8,2 triệu USD.

Trong khi đó, Everest Experience and Assistance liên quan tới 71 ca cứu hộ đáng ngờ trên tổng số 601 chuyến bay, với tổng tiền bồi thường bảo hiểm lên tới 11,04 triệu USD.

Dù vậy, không phải ai cũng là nạn nhân. Một số du khách biết rõ sự việc nhưng vẫn tham gia để trục lợi. Ngược lại, cũng có người sau khi nhận ra dấu hiệu bất thường đã chủ động lên tiếng tố cáo.

Việc phát hiện và ngăn chặn kiểu gian lận này không hề dễ. Địa hình hiểm trở, sóng liên lạc chập chờn khiến việc kiểm tra, xác minh gần như không thể thực hiện ngay lúc sự việc diễn ra. Trong khi đó, các công ty bảo hiểm ở nước ngoài lại phải dựa vào chính các đối tác tại địa phương để thẩm tra hồ sơ. Đáng chú ý, những đối tác này có thể lại nằm trong chính đường dây gian lận.

Dù trước đây đã có nhiều đề xuất siết chặt quản lý sau các cuộc điều tra, nhưng việc thực hiện lại chưa đến nơi đến chốn. Theo giới chức Nepal, chính sự xử lý chưa nghiêm đã tạo điều kiện để các hành vi này tiếp tục tồn tại.

Giới chức Serbia vừa công bố đã kịp thời phát hiện và vô hiệu hóa một kế hoạch tấn công nhằm vào tuyến đường ống khí đốt quan trọng nối Nga với Hungary. Qua đó ngăn chặn nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng trong khu vực.

Phát biểu ngày 5/4, Aleksandar Vucic cho biết lực lượng chức năng đã tìm thấy hai thiết bị nổ có sức công phá lớn được đặt gần đoạn đường ống tại khu vực Kanjiza, chỉ cách biên giới Hungary khoảng 1 km. Theo ông, nếu vụ việc không bị phát hiện kịp thời, hệ thống cung cấp khí đốt cho Hungary và khu vực phía bắc Serbia có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Người đứng đầu Serbia nhấn mạnh chính quyền sẽ xử lý cứng rắn với bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào có hành vi đe dọa cơ sở hạ tầng trọng yếu. Tuy nhiên, ông không nêu cụ thể bên đứng sau âm mưu này. Ông cũng cho biết đã trao đổi trực tiếp với Viktor Orban về sự việc. Sau đó, phía Hungary xác nhận thông tin và nhanh chóng triệu tập cuộc họp khẩn của hội đồng quốc phòng để đánh giá tình hình.

Từ phía Nga, Maria Zakharova nhận định những kẻ đứng sau kế hoạch này có thể đang tìm cách gây áp lực về chính trị và năng lượng, qua đó tác động đến các quyết định của Hungary liên quan đến kinh tế và đời sống người dân.



Vụ việc diễn ra trong bối cảnh khu vực đang tồn tại những căng thẳng liên quan đến nguồn cung năng lượng, đặc biệt là tranh cãi xung quanh hoạt động của đường ống Druzhba. Trong khi phía Ukraine cho rằng việc gián đoạn xuất phát từ vấn đề kỹ thuật, Hungary lại coi đây là một hình thức gây sức ép chính trị.

Diễn biến mới nhất tại Serbia một lần nữa cho thấy tầm quan trọng chiến lược của các tuyến đường ống năng lượng, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguy cơ phá hoại nhằm vào hạ tầng then chốt trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel tuyên bố sẽ "truy đuổi và hạ sát" các lãnh đạo Iran nếu Tehran tấn công nhằm vào dân thường Israel.

"Chừng nào còn diễn ra các cuộc tấn công tên lửa nhắm vào dân thường Israel, Iran sẽ phải trả giá đắt, bị làm cho suy yếu và cuối cùng là bị tê liệt cơ sở hạ tầng quốc gia cũng như năng lực hoạt động", Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, nói ngày 5/4.

Ông Katz tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục "truy đuổi và hạ sát" giới lãnh đạo Iran, đồng thời tấn công các mục tiêu an ninh và tài sản chiến lược trên khắp quốc gia Cộng hòa Hồi giáo này.

Những ngày gần đây, quân đội Israel cùng phía Mỹ đã tấn công các cơ sở sản xuất thép và hóa dầu của Iran, với cáo buộc rằng doanh thu từ những lĩnh vực này được Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng để tài trợ cho việc sản xuất vũ khí.


Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, tại cuộc họp báo ở Athens, Hy Lạp ngày 20/1. Ảnh: AFP

Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, cùng ngày cảnh báo sẽ có những biện pháp trả đũa "tàn khốc hơn nhiều" nếu đối phương tấn công các mục tiêu dân sự.

"Nếu các cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự lặp lại, giai đoạn tiếp theo của những hoạt động tấn công và trả đũa của chúng tôi sẽ tàn khốc, lan rộng hơn nhiều", phát ngôn viên của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, yêu cầu Tehran mở cửa lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).

Từ khi bắt đầu cuộc xung đột, bằng mạng lưới tình báo tinh vi, Israel đã lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này có cấu trúc chính trị vững chắc, nên việc Israel hạ sát các quan chức cấp cao không thể "giáng đòn chí mạng".

VietBF@sưu tập

Quân đội Israel đã mở cuộc điều tra về việc không đánh chặn được quả tên lửa này.

Các nỗ lực tìm kiếm vẫn đang tiếp tục đối với bốn người Israel được cho là bị mắc kẹt dưới đống đổ nát của một tòa nhà chung cư bị phá hủy bởi tên lửa Iran ở Haifa. Quân đội Israel đã mở cuộc điều tra về việc không đánh chặn được quả tên lửa này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhắc lại lời đe dọa ném bom các nhà máy điện và cầu của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại cho hàng hải. “Mở cửa eo biển chết tiệt đó ra đi, lũ khốn điên rồ, nếu không các ngươi sẽ sống trong địa ngục – Cứ chờ xem!” tổng thống viết trên Truth Social hôm Chủ nhật, sau khi gia hạn thời hạn đến thứ Ba, 8 giờ tối giờ miền Đông (thứ Tư, 12 giờ sáng giờ GMT).

Phái đoàn Iran tại Liên Hợp Quốc đã phản hồi bằng cách lập luận rằng những phát ngôn của ông Trump báo hiệu sự sẵn sàng phạm "tội ác chiến tranh".

Iran đã đóng cửa điểm nghẽn chiến lược quan trọng này đối với “tàu địch” ngay sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích vào ngày 28 tháng 2. Tehran sau đó tuyên bố rằng tuyến đường thủy này sẽ vẫn đóng cửa đối với Mỹ và Israel “trong dài hạn”. Khoảng 20-25% lượng dầu mỏ và 20% khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua tuyến đường thủy hẹp này.

Trong khi đó, người phát ngôn quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari tìm cách hạ thấp tầm quan trọng của cuộc đột kích của lực lượng đặc nhiệm Mỹ dẫn đến việc giải cứu một thành viên phi hành đoàn mất tích trên chiếc máy bay F-15E Strike Eagle bị bắn rơi ở tây nam Iran hôm thứ Sáu. Zolfaghari tuyên bố lực lượng Iran đã bắn hạ hai máy bay vận tải C-130 và hai máy bay trực thăng Black Hawk, trong khi truyền thông Mỹ đưa tin rằng quân đội Mỹ đã tự phá hủy máy bay của mình sau khi không thể cất cánh từ một đường băng tạm thời.

Tại Lebanon, nơi quân đội Israel đang tiến hành chiến dịch tấn công trên bộ và các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào phiến quân Hezbollah, "đó là một ngày Chủ nhật Phục sinh rất đẫm máu", phóng viên Steve Sweeney của RT đưa tin. Một số người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công vào khu dân cư đông đúc ở Beirut, và nhiều cuộc không kích của Israel được báo cáo ở các khu vực khác của Lebanon.

Vietbf @ Sưu tầm

Nhà chức trách xác định hàng trăm tấn lợn nghi nhiễm dịch tả châu Phi được giết mổ, hợp thức giấy tờ rồi đưa vào tiêu thụ, trong đó có cung cấp cho một số trường mầm non, tiểu học.

Chiều 6/4, Công an TP Hà Nội tổ chức hội nghị cung cấp thông tin báo chí về tình hình, kết quả bảo đảm an ninh, trật tự quý I/2026 và một số vụ án điển hình trên địa bàn.

Trước đó, ngày 17/3, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội phối hợp Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm thú y Trung ương I kiểm tra đồng loạt 2 cơ sở có dấu hiệu vi phạm an toàn thực phẩm.

Tại hộ kinh doanh của Nguyễn Thị Hiền ở lò mổ Vạn Phúc (xã Nam Phù), lực lượng chức năng phát hiện hơn 543 kg thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi. Tại Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát (xã Hồng Vân), cơ quan chức năng thu giữ 176 kg thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi và bệnh tai xanh.


Cùng ngày, cảnh sát khám xét nơi ở, nơi làm việc của Đỗ Văn Thanh, là người cung cấp lợn cho Hiền và 4 người nguyên là cán bộ trạm chẩn đoán, xét nghiệm, kiểm dịch động vật thuộc hệ thống thú y Hà Nội và Phú Thọ.

Theo điều tra ban đầu, từ đầu năm 2026, Thanh thu gom khoảng 3.600 con lợn (tương đương 300 tấn thịt) nghi nhiễm bệnh tại Phú Thọ, Tuyên Quang, sau đó vận chuyển về Hà Nội giao cho Hiền giết mổ. Số thịt này được bán cho người dân và Công ty Cường Phát, rồi tiếp tục phân phối qua các doanh nghiệp thương mại, trong đó có cung cấp cho một số trường học.


Để hợp thức hóa nguồn gốc, Thanh bị cáo buộc thông đồng với Vũ Kim Tuấn (cán bộ kiểm dịch động vật thuộc Chi cục Chăn nuôi, thủy sản và thú y tỉnh Phú Thọ) cấp giấy kiểm dịch sai quy định. Tại lò mổ Vạn Phúc, một số cán bộ còn bị xác định tự đặt "luật", thu phí trái quy định từ 250.000 đồng đến 4 triệu đồng mỗi chuyến xe, đồng thời yêu cầu chủ lò mổ nộp 5-10 triệu đồng mỗi tháng để không bị gây khó khăn. Tổng số tiền thu lợi khoảng 2,5 tỷ đồng.

Ngày 25/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Hà Nội khởi tố vụ án, khởi tố 4 bị can gồm: Nguyễn Thị Hiền, Đỗ Văn Thanh, Nguyễn Thị Bình, Nguyễn Văn Thành về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Bốn bị can khác là nguyên cán bộ thú y bị khởi tố về các tội Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản và Giả mạo trong công tác.

Cơ quan điều tra đang mở rộng vụ án.

Vietbf @ Sưu tầm

Các tuyên bố của ông Trump về việc không kích mạnh nhằm vào hạ tầng dân sự Iran đặt giới sĩ quan quân đội Mỹ vào thế khó: kháng lệnh hoặc có nguy cơ tiếp tay cho hành vi bị xem là tội ác chiến tranh.

Ông Trump trong một phát ngôn có tính đe dọa đã ra hạn chốt 20h ngày 7/4 (giờ Washington) yêu cầu Iran mở lại Eo biển Hormuz, nếu không Tehran sẽ phải đối mặt với "Ngày Nhà máy điện và Ngày Cầu cống gộp lại làm một".

"Hãy mở cái Eo biển Chết tiệt đó ra, lũ... điên rồ, nếu không các người sẽ phải sống trong Địa ngục - HÃY ĐỢI ĐẤY! Ngợi ca Allah", ông Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social.

Ba ngày trước đó, Tổng thống Trump đã làm rõ ý nghĩa của cụm từ "Ngày Nhà máy điện". Trong bài phát biểu soạn sẵn, sau đó được nhắc lại trên các tài khoản mạng xã hội của Bộ Ngoại giao Mỹ, ông tuyên bố: "Chúng ta sẽ tấn công mạnh mẽ từng nhà máy phát điện của họ, có thể đồng loạt".

Tính hợp pháp của quyết định tấn công hạ tầng dân sự

Giới chuyên gia pháp lý nhìn chung đều cho rằng việc tấn công hệ thống hạ tầng thiết yếu phục vụ 93 triệu dân Iran có thể cấu thành hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, theo Guardian.

"Những phát ngôn như vậy, nếu được thực thi, sẽ tương đương với các hành vi đi ngược chuẩn mực pháp lý trong xung đột vũ trang ở mức nghiêm trọng nhất, do đó đặt binh sĩ vào một tình thế rất khó khăn", hai cựu sĩ quan pháp lý quân đội Mỹ Margaret Donovan và Rachel VanLandingham nhận định.

"Với tư cách là những luật sư quân đội từng tư vấn về các chiến dịch tấn công, chúng tôi hiểu rằng phát ngôn của Tổng thống Trump đi ngược lại hàng thập kỷ đào tạo pháp lý trong quân đội và có nguy cơ đẩy binh sĩ vào con đường không thể quay đầu", họ nói thêm.

Hai chuyên gia Donovan và VanLandingham cũng lưu ý rằng tuyên bố của ông Trump về việc "ném bom Iran trở về thời kỳ đồ đá", cùng với chỉ thị của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về việc "không khoan nhượng, không thương xót", không chỉ phi pháp mà còn đánh dấu sự rạn nứt với các nguyên tắc đạo đức và pháp lý mà quân nhân Mỹ được đào tạo trong suốt sự nghiệp.



Bà Charli Carpenter, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Massachusetts Amherst, cho biết lịch sử từng ghi nhận nhiều trường hợp binh sĩ đặt câu hỏi, từ chối hoặc thậm chí can thiệp để ngăn chặn những hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật quốc tế về xung đột vũ trang.

Khả năng kháng lệnh của binh sĩ

Câu hỏi lớn hiện nay là liệu các sĩ quan thực hiện mệnh lệnh tấn công nhà máy điện và cầu cống của Iran có thể viện dẫn rằng họ không nhận thức được tính "hiển nhiên bất hợp pháp" của mệnh lệnh hay không, Guardian nhận định.

Vào tháng 11/2025, một nhóm nghị sĩ đảng Dân chủ đã đăng tải video chứa thông điệp rằng các binh sĩ Mỹ "có thể và buộc phải từ chối mệnh lệnh phi pháp". Đáp lại, trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cáo buộc nhóm nghị sĩ này có "hành vi nổi loạn, có thể bị trừng phạt bằng án tử hình".

Theo bà Carpenter, có nhiều yếu tố khiến binh sĩ khó nói "không" hoặc đứng ra ngăn chặn hành vi vi phạm, đặc biệt trong những trường hợp pháp lý chưa rõ ràng.

"Luật pháp yêu cầu binh sĩ chỉ được từ chối các mệnh lệnh 'rõ ràng phi pháp', tức là những mệnh lệnh sai trái đến mức một người bình thường cũng nhận ra", bà nói. "Tuy nhiên, kỹ năng phán đoán đạo đức này không được đào tạo sâu như việc tuân thủ hệ thống chỉ huy và binh sĩ vẫn có thể bị xét xử vì bất tuân nếu họ đánh giá sai".

Một khảo sát do bà Carpenter tiến hành cho thấy đa số binh sĩ có thể phân biệt giữa mệnh lệnh hợp pháp và phi pháp.

"Phần lớn họ hiểu nghĩa vụ phải từ chối và có thể đưa ra các ví dụ cụ thể", bà cho biết. "Tuy nhiên, việc nhận diện tình huống trong thực tế và hành động phù hợp khó hơn nhiều so với trong khảo sát".

Trong những ngày đầu tháng 4, ông Trump tiếp tục gia tăng mức độ đe dọa leo thang xung đột ở Trung Đông. Trả lời một phóng viên đài ABC, ông tuyên bố nếu Iran không đáp ứng yêu cầu, "Mỹ sẽ phá hủy toàn bộ đất nước của họ".

Khi được hỏi liệu có giới hạn nào cho hành động này không, ông đáp: "Rất ít".

Hôm 6/4, Tổng thống Trump tiếp tục nhấn mạnh: "Cả đất nước đó có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm, có thể là trong ngày mai". Mức độ cực đoan trong các phát ngôn, cùng với áp lực tìm lối thoát khỏi cuộc xung đột, làm dấy lên lo ngại rằng Tổng thống Trump có thể cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân.

Theo cơ chế của Mỹ, Tổng thống có toàn quyền ra lệnh tấn công hạt nhân. Quy trình này bao gồm việc triệu tập cuộc họp khẩn với Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) và sử dụng "vali hạt nhân" chứa các phương án tấn công cùng mã xác nhận.

Cách duy nhất để ngăn chặn mệnh lệnh là các thành viên trong chuỗi chỉ huy đánh giá quyết định tấn công là phi pháp.

Năm 2021, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân khi đó, Tướng Mark Milley, được cho là đã yêu cầu phải có mặt trong mọi quyết định liên quan đến vũ khí hạt nhân do lo ngại về tính khó lường của ông Trump, theo Guardian.

Ông Jeffrey Lewis, chuyên gia vũ khí hạt nhân tại Viện Middlebury, nhận định rằng dù ông Trump từng thể hiện sự nhận thức về hậu quả của chiến tranh hạt nhân nhưng "không rõ ông ấy còn giữ được sự tỉnh táo ấy không khi bản thân đang thua cuộc và mất kiểm soát".

Theo Reuters, tại Hạ viện, Nghị sĩ Yassamin Ansari thông báo sẽ đệ trình các điều khoản luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth vào tuần tới với cáo buộc vi phạm lời thề nhậm chức. Bà cũng kêu gọi nội các kích hoạt Tu chính án thứ 25 đối với Tổng thống Trump. Tuy nhiên, các nỗ lực này ít có cơ hội thành công do đảng Cộng hòa đang kiểm soát Quốc hội và nội các vẫn giữ thái độ trung thành với Nhà Trắng.

Một trong những phi cơ chiến lược tối mật của Hoa Kỳ, được mệnh danh là “máy bay ngày tận thế”, đã được phát hiện bay vòng trên căn cứ không quân Offutt, chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư của Tổng thống Trump đối với Iran bước vào giai đoạn quyết định.

Chiếc Boeing E-4B Nightwatch, được thiết kế như một trung tâm chỉ huy trên không trong trường hợp chiến tranh nguyên tử, đã cất cánh từ căn cứ Offutt lúc 10:17 sáng giờ miền Đông và bay vòng quanh khu vực ít nhất 6 lần trước khi hạ cánh trở lại. Căn cứ Offutt là nơi đặt Bộ Tư lệnh Chiến lược Hoa Kỳ, cơ quan chịu trách nhiệm về lực lượng răn đe nguyên tử của quốc gia.

Sự xuất hiện của E-4B trong thời điểm căng thẳng cao độ đã thu hút sự chú ý của giới quan sát, bởi các chuyến bay của loại phi cơ này thường gia tăng trong những thời điểm có nguy cơ xung đột lớn. Trước đây, một chuyến bay tương tự cũng từng được ghi nhận ngay trước khi Hoa Kỳ tham gia chiến dịch không kích các cơ sở nguyên tử của Iran.

Diễn biến này xảy ra khi Tổng thống Trump đã đặt thời hạn đến ngày Thứ Ba, yêu cầu Iran phải chấp nhận kế hoạch hòa bình và tái khai thông eo biển Hormuz. Ông cảnh báo rằng nếu không có thỏa thuận, Hoa Kỳ có thể phá hủy toàn bộ hạ tầng chiến lược của Iran trong thời gian rất ngắn.



Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng với năng lực quân sự hiện tại, Hoa Kỳ có thể làm tê liệt toàn bộ quốc gia Iran chỉ trong một đêm, nếu tình hình buộc phải đi đến bước đó.
Phi cơ E-4B Nightwatch đóng vai trò là trung tâm chỉ huy di động cho Tổng thống, Bộ trưởng Quốc phòng và các lãnh đạo quân sự cao cấp, bảo đảm khả năng điều hành liên tục trong mọi tình huống khẩn cấp, kể cả khi hệ thống chỉ huy trên mặt đất bị phá hủy.

Được trang bị 3 tầng với khu nghỉ ngơi, phòng họp, trung tâm chỉ huy và khu làm việc, phi cơ này có thể mang theo đến 112 người và hoạt động với tầm bay hơn 7,000 dặm. Hệ thống liên lạc tiên tiến với hàng chục ăng-ten và vệ tinh cho phép duy trì kết nối toàn cầu trong mọi điều kiện.

Đặc biệt, E-4B được gia cố để chống chịu các tác động của vụ nổ nguyên tử, xung điện từ và tấn công mạng, bảo đảm duy trì khả năng chỉ huy trong những kịch bản nghiêm trọng nhất.

Việc phi cơ này được triển khai trong thời điểm hiện tại được xem là dấu hiệu cho thấy Hoa Kỳ đang nâng mức sẵn sàng chiến lược, trong bối cảnh thời hạn tối hậu thư đối với Iran đang đến gần và nguy cơ leo thang xung đột ngày càng rõ rệt.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/4 đã tổ chức một cuộc họp báo ở Nhà Trắng để “tôn vinh” thành công của chiến dịch giải cứu phi công lái tiêm kích F-15E bị bắn hạ tại Iran, mà theo lời ông là một trong những chiến dịch tìm kiếm trong chiến đấu quy mô nhất, phức tạp nhất và cam go nhất chưa từng được quân đội Mỹ thực hiện trước đây.


Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 6/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Tháp tùng Tổng thống Trump tại bục phát biểu trong phòng họp báo Nhà Trắng là Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Đại tướng Dan Caine, và Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe. Đặc phái viên Steve Witkoff cùng con trai của ông Trump là Eric Trump theo dõi sự kiện từ phía bên hông căn phòng.

Tổng thống Trump mô tả chi tiết về nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu đầy kịch tính nhằm giải thoát hai phi công đang bị mắc kẹt tại Iran. Theo ông, quân đội Mỹ đã đổ bộ xuống khu vực mục tiêu đúng ngay tại hiện trường thực tế, giao chiến, giải cứu phi công, tiêu diệt mọi mối đe dọa và rút khỏi lãnh thổ Iran mà không phải chịu bất kỳ tổn thất nào về nhân sự. Phi công điều khiển hệ thống vũ khí trên chiếc F-15 bị bắn rơi đã lẩn tránh sự truy bắt trên mặt đất tại Iran trong gần 48 giờ.

Giám đốc CIA John Ratcliffe cho biết cơ quan này đã triển khai một "chiến dịch nghi binh" nhằm đánh lừa phía Iran tin rằng viên phi công đang ở một địa điểm khác. Phi công này bị bắn rơi vào 3/4 và được giải cứu thành công vào sáng 5/4.

Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth cho biết thêm rằng nhiệm vụ giải cứu phi công đầu tiên 2 giờ sau khi máy bay bị bắn hạ là một hành động táo bạo xuyên thẳng vào trung tâm giữa ban ngày.

Theo Tổng thống Trump, hơn 170 máy bay quân sự của Mỹ đã được huy động để giải cứu phi hành đoàn chiếc máy bay chiến đấu bị bắn hạ tại Iran, trong đó 21 máy bay được sử dụng trong nhiệm vụ giải cứu phi công đầu tiên và 155 chiếc khác được huy động cho nhiệm vụ giải cứu thứ hai. Ông nói thêm rằng 2 máy bay vận tải đã bị sa lầy trong cát và buộc phải bị phá hủy bằng thuốc nổ.

Trong cuộc họp báo Tổng thống Trump đã đe dọa “toàn bộ đất nước" Iran sẽ bị “tiêu diệt” chỉ trong một đêm và “đêm đó có thể là ngay ngày mai”, đồng thời cảnh báo Tehran rằng họ phải đạt được một thỏa thuận trước tối 7/4, nếu không sẽ phải đối mặt với hậu quả. Ông Trump ấn định 8 giờ tối 7/4 (theo giờ miền Đông nước Mỹ) là hạn chót để Iran mở cửa trở lại Eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải gánh chịu sự tàn phá trên diện rộng đối với cơ sở hạ tầng của mình.

Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth phát biểu tại cuộc họp báo rằng đợt không kích quy mô lớn nhất kể từ ngày đầu tiên của chiến dịch chống lại Iran sẽ diễn ra vào 6/4, đồng thời cảnh báo rằng các cuộc tấn công vào 7/4 thậm chí sẽ còn dữ dội hơn.

Giá dầu thô của Mỹ đã vọt từ mức 112 USD lên khoảng 114 USD mỗi thùng chỉ trong khoảng thời gian kể từ khi ông Trump bắt đầu cuộc họp báo. Giá dầu thô Brent quốc tế cũng tăng theo, mặc dù mức tăng có phần khiêm tốn hơn. Các chỉ số chứng khoán Dow, Nasdaq và S&P 500 cũng đánh mất đà tăng trước đó và quay đầu giảm điểm trong phiên giao dịch ngày 6/4.

VietBF@sưu tập