Iran cho biết đã nhận được các thông điệp qua trung gian cho thấy Mỹ sẵn sàng đàm phán, song đánh giá các đề xuất của Washington là “phi thực tế, phi logic và quá đáng”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố ngày 30/3.

Ông Baghaei nhấn mạnh Iran hoan nghênh các nỗ lực hòa bình từ các quốc gia trong khu vực, nhưng cần có “cái nhìn thực tế” về diễn biến hiện nay. “Lập trường của chúng tôi rất rõ ràng. Chúng tôi đang chịu sự tấn công quân sự, do đó toàn bộ nỗ lực tập trung vào tự vệ ”, ông cho biết.

Phát biểu này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã “chấp nhận” phần lớn trong số 15 yêu cầu mà Washington đưa ra nhằm chấm dứt xung đột, dù chưa rõ hai bên có đang đàm phán hay không. Tuy nhiên, Tehran công khai bác bỏ danh sách này và đưa ra 5 điều kiện đáp trả, trong đó có yêu cầu duy trì chủ quyền đối với eo biển Hormuz.

Cùng ngày, Chuẩn tướng Ebrahim Zolfaqari, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, khẳng định Iran “không khởi xướng chiến sự, nhưng sẽ quyết định cách thức kết thúc bất kỳ cuộc xung đột nào nếu bị tấn công”.

Ông Zolfaqari chỉ trích chính sách của Mỹ đã góp phần gây bất ổn khu vực và toàn cầu, đồng thời cho rằng các hành động này đã kích hoạt làn sóng biểu tình trong nội bộ nước Mỹ và nhiều nơi khác, phản ánh lo ngại ngày càng gia tăng của công chúng về hậu quả và tương lai bất định của các cuộc xung đột.

Theo ông, những “tính toán sai lầm và sự kiêu ngạo” của giới lãnh đạo Mỹ không chỉ không phục vụ lợi ích của Washington mà còn làm gia tăng căng thẳng toàn cầu.

Ông cũng cho rằng dù phối hợp với Israel tiến hành các hành động quân sự, Mỹ nhận thức được việc không thể giành ưu thế trước năng lực quân sự và sự đoàn kết của Iran, từ đó phải tìm kiếm sự ủng hộ từ các quốc gia khác để chấm dứt xung đột, hãng thông tấn WANA của Iran đưa tin ngày 30/1.

NYP: Máy bay chỉ huy Mỹ vỡ đôi sau đòn tấn công của Iran

Tờ New York Post (NYP) đưa tin, những bức ảnh đã được xác minh cho thấy một máy bay chỉ huy và kiểm soát của Mỹ tại căn cứ không quân Prince Sultan (Saudi Arabia) đã bị phá hủy sau đòn tấn công của Iran. Hình ảnh từ hiện trường cho thấy đó là một chiếc E-3 Sentry, và chiếc máy bay đã bị vỡ làm đôi.

NYP xác nhận ảnh được chụp tại căn cứ không quân Prince Sultan, cách thủ đô Riyadh của Ảrập Xêút khoảng 100km về phía đông nam. Các đặc điểm trong ảnh, bao gồm cột sào, kho chứa và các vạch kẻ trên khu vực lát đá, trùng khớp với hình ảnh vệ tinh.

Trước đó, một quan chức Mỹ cho biết có 12 binh sĩ nước này bị thương trong cuộc tấn công của Iran nhằm vào căn cứ Prince Sultan, trong đó 2 người bị thương nặng. Tiếp đó, tờ The Wall Street Journal cho hay ít nhất hai máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ cũng chịu thiệt hại trong vụ việc.

Đến ngày 29/3, hãng thông tấn Fars – cơ quan có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – xác nhận một UAV Shahed đã được sử dụng để tấn công chiếc E-3 của Mỹ.

Trước thời điểm này, ảnh vệ tinh chụp ngày 11/3 từng ghi nhận sự xuất hiện của một máy bay E-3 đúng tại khu vực sau đó bị đánh trúng.

Máy bay Boeing E-3 được phát triển từ khung thân máy bay chở khách Boeing 707, nổi bật với đĩa radar xoay đặt phía trên thân. Hệ thống này cho phép phát hiện và theo dõi mục tiêu ở khoảng cách xa, từ đó cung cấp cảnh báo sớm về các mối đe dọa trong tác chiến.

Theo trang web của Không quân Mỹ, loại máy bay này có nhiệm vụ cung cấp dữ liệu và thông tin cho các chỉ huy trên không, hỗ trợ kiểm soát và duy trì ưu thế trong các hoạt động tác chiến trên không.
Tổng thống Trump cân nhắc phương án đưa quân vào Iran để thu giữ uranium

Theo Wall Street Journal, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét khả năng triển khai một chiến dịch quân sự nhằm kiểm soát khoảng 450kg uranium làm giàu của Iran. Đây là nguồn tài nguyên hiếm, có giá trị chiến lược đối với Tehran.

Dù chưa đưa ra quyết định cuối cùng, ông Trump vẫn để ngỏ phương án này như một lựa chọn, trong bối cảnh Washington muốn ngăn Tehran tiến gần hơn tới năng lực sản xuất vũ khí hạt nhân.

Theo các quan chức Mỹ, lượng uranium này được cho là lưu trữ tại những địa điểm quan trọng như cơ sở Isfahan và Natanz. Nếu đàm phán thất bại, Mỹ có thể cân nhắc sử dụng vũ lực để kiểm soát số vật liệu này.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây sẽ là một nhiệm vụ cực kỳ phức tạp, khi lực lượng Mỹ có thể phải tiến sâu vào lãnh thổ Iran, đối mặt với UAV, tên lửa và hỏa lực mặt đất, đồng thời thiết lập khu vực kiểm soát để thu hồi uranium.

Lượng uranium nói trên được cho là chứa trong hàng chục thùng chuyên dụng, buộc phải vận chuyển bằng xe tải trước khi đưa ra khỏi Iran bằng đường hàng không. Toàn bộ chiến dịch có thể kéo dài từ vài ngày đến một tuần.

Song song với phương án quân sự, Washington vẫn thúc đẩy kênh ngoại giao, với sự tham gia của các bên trung gian như Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập. Mỹ cũng để ngỏ khả năng hủy bỏ chiến dịch nếu Iran đồng ý chuyển giao uranium thông qua đàm phán.
Chiến dịch nguy hiểm nhất lịch sử quân đội Mỹ

Giới chuyên gia nhận định đây sẽ là một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất lịch sử từng được đặt ra đối với quân đội Mỹ.

Các đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ như Delta Force đã được huấn luyện trong nhiều năm để xử lý và thu giữ vật liệu hạt nhân, với các bài diễn tập mô phỏng hệ thống đường hầm và kho chứa ngầm.

Dù vậy, việc kiểm soát và di chuyển toàn bộ kho uranium của Iran vẫn được đánh giá là phức tạp hơn bất kỳ chiến dịch đặc biệt nào trước đây, do vật liệu này phân tán tại nhiều địa điểm và nằm sâu dưới lòng đất.

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran hiện sở hữu khoảng 441kg uranium làm giàu ở mức 60%, chỉ còn cách ngưỡng chế tạo vũ khí hạt nhân một bước ngắn.

Để thực hiện chiến dịch, Mỹ có thể phải huy động tới khoảng 1.000 binh sĩ nhằm thiết lập và bảo vệ vành đai an ninh, đồng thời triển khai lực lượng từ các căn cứ hoặc tàu chiến trong khu vực Trung Đông.

Một số đơn vị thuộc Sư đoàn Dù 82 đã được điều động tới Trung Đông, làm dấy lên suy đoán rằng Washington đang chuẩn bị cho kịch bản can thiệp nhằm kiểm soát kho hạt nhân của Iran.

Tây Ban Nha tuyên bố đóng cửa không phận đối với các máy bay Mỹ tham gia các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Đây là động thái mới nhất đánh dấu bước leo thang trong lập trường của nước này đối với chiến sự Mỹ-Israel và Iran.

Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles cho biết quyết định trên được đưa ra sau khi Madrid từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự do hai nước cùng vận hành.

“Chúng tôi không cho phép sử dụng cả căn cứ quân sự lẫn không phận cho bất kỳ hoạt động nào liên quan đến cuộc chiến tại Iran”, bà Robles nói với báo giới tại Madrid.

Thông tin này được tờ El Pais (Tây Ban Nha) đăng tải đầu tiên, dẫn các nguồn tin quân sự. Theo đó, việc đóng cửa không phận buộc các máy bay quân sự phải tránh lãnh thổ Tây Ban Nha khi di chuyển tới Trung Đông, ngoại trừ các tình huống khẩn cấp.

Giải thích về quyết định, Bộ trưởng Kinh tế Carlos Cuerpo nhấn mạnh đây là một phần trong lập trường nhất quán của chính phủ Tây Ban Nha.

“Chúng tôi sẽ không tham gia hay đóng góp vào một cuộc chiến được khởi phát đơn phương và trái với luật pháp quốc tế” , ông nói trong cuộc phỏng vấn với đài Cadena Ser, khi được hỏi liệu động thái này có thể làm gia tăng căng thẳng với Mỹ hay không.

Thủ tướng Pedro Sanchez là một trong những nhà lãnh đạo châu Âu chỉ trích mạnh mẽ nhất các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, gọi đây là hành động “liều lĩnh” và “phi pháp”.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo có thể cắt giảm quan hệ thương mại với Madrid, sau khi Tây Ban Nha từ chối cho Washington sử dụng các căn cứ quân sự phục vụ chiến dịch.

Quan hệ giữa Tây Ban Nha và Mỹ căng thẳng từ đầu tháng 3/2026, khi Madrid từ chối cho Washington sử dụng các căn cứ quân sự như Rota và Morón de la Frontera để phục vụ chiến dịch tại Trung Đông. Chính phủ Tây Ban Nha nhấn mạnh không muốn bị cuốn vào xung đột nếu không có sự đồng thuận quốc tế hoặc khuôn khổ từ NATO hay EU.

Động thái này khiến Nhà Trắng thất vọng, Tổng thống Donald Trump chỉ trích Tây Ban Nha “rất ít hợp tác” và đe dọa cắt giảm, thậm chí chấm dứt quan hệ thương mại. Nếu xảy ra, các lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của Madrid như dầu ô liu, rượu vang và thực phẩm có thể chịu tác động nặng nề.

Giới quan sát cho rằng căng thẳng phản ánh rạn nứt trong nội bộ các đồng minh phương Tây, khi Tây Ban Nha theo đuổi lập trường đối ngoại độc lập, trong khi Mỹ gia tăng sức ép để phục vụ các mục tiêu an ninh của mình.

Thông tin do nền tảng MarineTraffic công bố trên mạng xã hội X khẳng định cả 2 tàu này đều thuộc sở hữu của tập đoàn vận tải biển quốc doanh Trung Quốc COSCO Shipping.

MarineTraffic nhận định "đây là lần đầu tiên một hãng vận tải container lớn được xác nhận đã đi qua eo biển Hormuz kể từ khi xung đột Iran bùng phát hôm 28-2, cho thấy điều kiện lưu thông thương mại tại khu vực có thể đang dần chuyển biến".

Diễn biến này có phần bất ngờ bởi vào ngày 27-3, ba tàu có liên quan đến Trung Quốc đã phải hủy hành trình qua eo biển Hormuz sau cảnh báo từ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Các tàu phải quay đầu nói trên gồm CSCL Indian Ocean và CSCL Arctic Ocean thuộc COSCO Shipping cùng tàu Lotus Rising thuộc sở hữu Hồng Kông (Trung Quốc), theo Fox Business.

Nour News dẫn tuyên bố từ IRGC nói rằng 3 tàu "đã vi phạm quy định của Iran về việc cấm lưu thông tới và rời khỏi các quốc gia bị xem là ủng hộ Mỹ và Israel.

"Chúng tôi chỉ cho các tàu có giấy phép được qua eo biển Hormuz. Vì thế, khi nhận được cảnh báo, các tàu đã buộc phải quay đầu" – tuyên bố từ IRGC nêu rõ.

Có thông tin cho rằng các thủy thủ trên tàu CSCL Indian Ocean và CSCL Arctic Ocean đã phát tín hiệu cho IRGC rằng họ đến từ Trung Quốc nhưng vẫn không được ưu ái. Trung Quốc, Nga được xem như những đồng minh thân cận của Iran.

Chuyên trang thông tin hàng hải Lloyd’s List cho rằng các tàu của COSCO dường như đã ghé các cảng Jebel Ali, Khalifa của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), cảng Dammam của Ả Rập Saudi - những quốc gia bị xem "thù địch" với Iran kể từ cuối tháng 2.

Các nhà phân tích nhận định những con tàu này có thể không có đầy đủ giấy tờ hoặc giấy phép cần thiết để đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiếm 20% lưu lượng dầu mỏ thế giới.
Ông Donald Trump lại đe dọa

Tổng thống Donald Trump đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy khử mặn của Iran nếu chính quyền Tehran không đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ và mở lại eo biển Hormuz.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng các bên đàm phán đã tiến rất gần tới một thỏa thuận nhưng cũng cảnh báo sẽ “xóa sổ hoàn toàn” cơ sở hạ tầng của Iran nếu đàm phán vẫn bế tắc.

Các nhà máy khử mặn có vai trò sống còn đối với nguồn cung tại các quốc gia trên khắp vùng Vịnh.

“Mỹ đang tiến hành các cuộc thảo luận nghiêm túc với chính quyền mới, hợp lý hơn để chấm dứt các chiến dịch quân sự tại Iran” – Tổng thống Donald Trump viết trên Truth Social.

“Đã đạt được tiến triển lớn nhưng nếu vì bất kỳ lý do nào phá vỡ tiến trình và nếu eo biển Hormuz không ngay lập tức ‘mở cửa cho hoạt động kinh doanh’, chúng tôi sẽ xóa sổ tất cả nhà máy phát điện của họ, các giếng dầu và đảo Kharg và có thể cả toàn bộ các nhà máy khử mặn. Đây là những mục tiêu mà cho tới nay chúng tôi cố ý chưa ‘đụng tới’” - chủ nhân Nhà Trắng nhấn mạnh.

Tờ Jerusalem Post đưa tin, theo một báo cáo của tờ Wall Street Journal được công bố hôm 27/3, Israel đã bắt đầu hạn chế sử dụng các hệ thống đánh chặn tên lửa tiên tiến nhất của mình do những đợt tấn công liên tục của Iran gây căng thẳng cho kho dự trữ tên lửa đánh chặn của Israel, buộc quân đội nước này ngày càng phải dựa vào các hệ thống được nâng cấp nhưng kém hiệu quả hơn.

Sự thay đổi này diễn ra khi cuộc xung đột đã kéo dài hơn bốn tuần, với việc Iran tiếp tục phóng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) gần như hàng ngày. Trong những ngày gần đây, hai tên lửa của Iran đã bắn trúng các thành phố Dimona và Arad ở miền nam Israel sau khi các nỗ lực đánh chặn bằng các hệ thống cấp thấp hơn đã thất bại.

Hệ thống phòng không của Israel vốn từ lâu được coi là một trong những hệ thống tinh vi nhất thế giới, cho đến nay vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống phòng thủ tên lửa Arrow (tầm bắn tối đa 2.400 km) để chống lại các mối đe dọa tên lửa đạn đạo tầm xa. Tuy nhiên, các quan chức Israel hiện đang tiết kiệm những tên lửa đánh chặn cao cấp này, và chuyển sang sử dụng các phiên bản nâng cấp của hệ thống phòng thủ tên lửa David's Sling (tầm bắn tối đa 300 km) và thậm chí cả Iron Dome (tầm bắn tối đa 70 km) để đối phó với những mối đe dọa mà chúng vốn không được thiết kế từ ban đầu để xử lý.

Động thái này phản ánh áp lực ngày càng tăng đối với kho vũ khí quân sự của Israel, khi cả nước này và các đồng minh đều phải đối mặt với chi phí cao và tốc độ sản xuất chậm chạp của tên lửa đánh chặn tiên tiến so với những tên lửa và UAV sản xuất hàng loạt của Iran.
Israel phải cân nhắc kỹ lưỡng từng mối đe dọa sắp xảy ra

Nhà nghiên cứu Tal Inbar thuộc Liên minh Vận động Phòng thủ Tên lửa (MDAA) có trụ sở tại Mỹ cho biết: “Số lượng tên lửa đánh chặn thuộc mọi loại là có hạn”, đồng thời lưu ý rằng các cuộc xung đột kéo dài buộc Israel phải đưa ra những quyết định ngày càng khó khăn hơn về thời điểm và cách thức triển khai các hệ thống phòng thủ.

Kể từ khi xung đột bắt đầu, Iran đã phóng hơn 400 tên lửa cùng với hàng trăm UAV. Mặc dù cường độ các cuộc tấn công đã giảm so với giai đoạn đầu, nhưng với cường độ hiện tại, kết hợp với các cuộc tấn công hàng ngày của nhóm vũ trang Hezbollah, tiếp tục gây áp lực lên hệ thống phòng không nhiều lớp của Israel.

Theo ông Inbar, các nhà hoạch định quân sự Israel phải cân nhắc kỹ lưỡng từng mối đe dọa sắp tới, quyết định xem việc đánh chặn có cần thiết hay không và nên triển khai hệ thống nào, đồng thời bảo toàn năng lực phòng không cho các kịch bản tương lai. Cấu trúc phòng thủ nhiều tầng của Israel, từ hệ thống Iron Dome cho các mối đe dọa tầm ngắn đến Arrow 3 cho việc đánh chặn ngoài khí quyển, được thiết kế để linh hoạt triển khai, nhưng không phải để duy trì hoạt động với cường độ cao trong thời gian dài.

Theo Jerusalem Post, Israel gần đây đã có những nỗ lực nhằm điều chỉnh các hệ thống phòng không cấp thấp hơn, bao gồm nâng cấp phần mềm và mở rộng các thông số hoạt động. Ví dụ, hệ thống David's Sling đã được nâng cấp để đánh chặn các mối đe dọa tên lửa đạn đạo tầm xa, nhưng kết quả thu được lại không đồng nhất. Hệ thống Iron Dome cũng đã được điều chỉnh để đối phó với UAV và các vật thể bay xa hơn.

Tuy nhiên, những hạn chế của việc điều chỉnh này đã được chứng minh bởi các vụ tấn công trực tiếp của Iran nhắm vào thành phố Dimona - cách cơ sở hạt nhân chính của Israel khoảng 15 km - và Arad. Những vụ việc này đã làm gia tăng lo ngại trong công chúng Israel và khiến một số người dân phải di dời đến các hầm trú ẩn kiên cố.

Theo CNN , cuối tuần qua, Pakistan thông báo Iran đã cho phép thêm 20 tàu mang cờ nước này đi qua tuyến hàng hải chiến lược, với tần suất khoảng hai tàu mỗi ngày.

"Chính phủ Iran đã đồng ý cho phép thêm 20 tàu mang cờ Pakistan đi qua eo biển Hormuz, mỗi ngày sẽ có hai tàu đi qua eo biển này. Đây là một động thái đáng hoan nghênh và mang tính xây dựng từ phía Iran và đáng được trân trọng. Đây cũng là tín hiệu về hòa bình và sẽ giúp mang lại sự ổn định trong khu vực", Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar viết trên mạng xã hội X hôm 29/3.

Ngoài ra, theo dịch vụ theo dõi tàu biển Marine Traffic, hai tàu container lớn của Trung Quốc đã vượt qua eo biển vào thứ Hai (30/3) và hiện đang hướng đến cảng Klang ở Malaysia.

Tuần trước, Marine Traffic cho biết một số tàu đã có thể đi vào Ấn Độ Dương sau khi di chuyển sát bờ biển Iran.

Theo đánh giá của MarineTraffic, Iran dường như đang theo đuổi một chiến lược có tính toán tại eo biển Hormuz, trong đó việc cho phép tàu thuyền qua lại có chọn lọc được sử dụng như một tín hiệu chiến lược, thay vì gây gián đoạn hoàn toàn hoạt động hàng hải.

Trong số các tàu được ghi nhận cuối tuần qua có hai tàu lớn của Ấn Độ chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) - mặt hàng đang thiếu hụt tại quốc gia này. Việc các tàu này được phép đi qua là kết quả của thỏa thuận đạt được giữa Iran và Ấn Độ cách đây hai tuần.

Tehran tiếp tục khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở đối với các tàu không thuộc sở hữu của các quốc gia liên minh với Mỹ hoặc Israel.

Trước đó vào ngày 28/3, Bộ Ngoại giao Pakistan thông báo ngoại trưởng 4 nước (gồm Pakistan, Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập) sẽ tiến hành các cuộc thảo luận chuyên sâu nhằm tìm giải pháp giảm leo thang căng thẳng trong khu vực.

Một ngày sau đó, Pakistan cho biết đang chuẩn bị tổ chức các cuộc đàm phán "có ý nghĩa" trong những ngày tới, với mục tiêu thúc đẩy chấm dứt xung đột tại Iran. Theo các nguồn tin, những cuộc thảo luận ban đầu giữa 4 nước tập trung vào các đề xuất mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền qua lại.