Ngày 5/4, Lực lượng vũ trang Iran đã bắn hạ chiếc máy bay vận tải C-130 Hercules thứ hai của Lục quân Mỹ tham gia vào chiến dịch giải cứu phi công phụ của chiếc máy bay chiến đấu F-15E bị bắn rơi trước đó, theo Ebrahim Zolfaghari, người phát ngôn của Bộ chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbia thuộc Bộ chỉ huy quân sự Iran.

Trước đó cùng ngày, người phát ngôn của Bộ chỉ huy quân sự Khatam al-Anbiya của Iran cho biết nỗ lực của Mỹ nhằm giải cứu phi công phụ của chiếc máy bay chiến đấu F-15E bị bắn rơi trước đó đã "thất bại", và lực lượng Iran đã bắn hạ hai máy bay trực thăng Black Hawk và một máy bay vận tải C-130.

Hãng thông tấn Fars đã đăng một bức ảnh trên kênh Telegram của mình, cho thấy khói dày đặc bốc lên từ một cánh đồng, và viết: "Nỗ lực tuyệt vọng của ông Trump nhằm che đậy một thất bại nặng nề".

Theo thông báo, chiếc máy bay này thuộc loại C-130 và đã bị phá hủy bởi một đơn vị biệt kích có tên là Faraj Rangers.

Chiến dịch giải cứu đầy rủi ro của Mỹ, với sự tham gia của hàng chục máy bay quân sự, đã vấp phải sự kháng cự quyết liệt từ Iran.

"Theo thông tin nhận được trước đó, các cuộc điều tra sâu hơn của các chuyên gia có mặt tại hiện trường cho thấy hai máy bay vận tải quân sự C-130 và hai máy bay trực thăng Black Hawk của Lục quân Mỹ đã bị bắn hạ do hỏa lực dữ dội của các chiến binh Hồi giáo thuộc lực lượng vũ trang hùng mạnh", chú thích dưới các bức ảnh viết.

Trong khi đó, trước khi Bộ chỉ huy trung ương quân đội Iran đưa ra thông báo vào Chủ nhật, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng cơ phó của chiếc máy bay F-15E bị bắn rơi ở Iran đã được giải cứu và an toàn. Ông nói thêm rằng hàng chục máy bay đã tham gia vào chiến dịch giải cứu.

Ngày 28 tháng 2, Mỹ và Israel bắt đầu tấn công các mục tiêu ở Iran, bao gồm cả Tehran, gây thiệt hại và thương vong cho dân thường. Iran đang tiến hành các cuộc tấn công trả đũa vào lãnh thổ Israel, cũng như các cơ sở quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Lực lượng Ukraine vừa phá hủy một hệ thống pháo phản lực nhiệt áp hạng nặng TOS-1A Solntsepyok hiếm của Nga tại khu vực Kharkov, cho thấy hiệu quả ngày càng cao của các đòn tấn công chính xác bằng máy bay không người lái nhằm vào mục tiêu giá trị cao.

Theo Quân đoàn 16 của Ukraine, hệ thống này bị tấn công bằng UAV vào ngày 4/4. Đoạn video được công bố kèm theo cho thấy khoảnh khắc trúng đòn và vụ nổ lớn sau đó. Quy mô của vụ nổ cho thấy đòn tấn công của Ukraine đã đánh trúng một trong những vũ khí có sức hủy diệt lớn nhất trong kho vũ khí của Nga.

Vụ tấn công được cho là xảy ra gần Velykyi Burluk, theo hướng Kupiansk – khu vực chứng kiến giao tranh gia tăng trong thời gian gần đây khi lực lượng Nga tìm cách giành lại thế chủ động ở đông bắc Ukraine. Một số nguồn tin khác cho biết sự việc diễn ra ở khu vực lân cận Dvorichna.

TOS-1A Solntsepyok là hệ thống “súng phun lửa hạng nặng” được mệnh danh sử dụng đạn nhiệt áp, có khả năng phá hủy các công sự kiên cố và tiêu diệt lực lượng bộ binh trên diện rộng. Đây là một trong những vũ khí đặc trưng trong chiến thuật tấn công của Nga, đặc biệt hiệu quả trong môi trường đô thị hoặc chiến hào cố thủ, nơi sức công phá của nó có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Dù thường được triển khai với mức độ bảo vệ cao, bao gồm phòng không tầm gần và hệ thống tác chiến điện tử, hệ thống này vẫn bị các đơn vị thuộc Lữ đoàn 129 Ukraine phát hiện và tiêu diệt. Điều này cho thấy khả năng phối hợp tác chiến và thích ứng linh hoạt của lực lượng Ukraine trong việc xuyên thủng các lớp phòng vệ nhiều tầng.

Việc phá hủy một hệ thống TOS-1A không chỉ mang ý nghĩa chiến thuật mà còn có giá trị biểu tượng lớn. Đây là loại khí tài hiếm, chi phí cao, và việc mất đi một đơn vị như vậy sẽ làm suy giảm khả năng tiến hành các đợt pháo kích cường độ cao của Nga tại các khu vực trọng điểm trên chiến tuyến.

Theo The Atlantic, các hành động của Tổng thống Mỹ Donald Trump ở Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào châu Âu và tặng cho Tổng thống Nga Vladimir Putin một món quà.

"Đối với các bạn bè và đồng minh châu Âu của Mỹ, cuộc chiến với Iran là một đòn chiến lược tàn khốc. Trong khi Nga và Ukraine đang tham gia vào một cuộc xung đột tiêu hao khốc liệt, nơi bên nào cầm cự được lâu nhất sẽ 'thắng', thì cuộc chiến với Iran đang giúp ích cho Nga (về vật chất và tâm lý) và gây tổn hại cho Ukraine", tờ báo này nhận định.

Bài báo lưu ý rằng trong khi Moscow đang hưởng lợi từ nguồn tiền bổ sung bất ngờ nhờ giá dầu cao, các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư đang nhanh chóng tiêu hao kho dự trữ tên lửa đánh chặn phòng không của Mỹ - nguồn lực rất hạn chế mà Tổng thống Ukraine Zelensky rất muốn có.

Hơn nữa, quyết định của ông Trump về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga, bất chấp sự phản đối của Đức, Nhật Bản, Anh, Pháp, Canada và Liên minh châu Âu, đã chứng tỏ rõ ràng Washington ít quan tâm đến nguyện vọng của châu Âu như thế nào, bài báo viết.

Chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran đã diễn ra trong hơn một tháng. Trong thời gian này, cả hai bên đã liên tục tấn công lẫn nhau. Sự leo thang của xung đột cũng dẫn đến việc gần như đóng cửa hoàn toàn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến đường quan trọng cho việc vận chuyển dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ các nước Ả Rập.

Theo như cú ngã ngựa của một công ty từng có 60.000 nhân viên, 9.000 cửa hàng khắp cả nước, khiến câu chuyện về công ty này không chỉ là thất bại của một doanh nghiệp, mà còn minh chứng điển hình cho kết cục không kịp thích nghi làm cho thua đau trước một startup, phá sản sau 2 thập kỷ thống trị. Quan trọng hơn, công ty thiếu một tầm nhìn dài hạn về chuyển đổi số. Những quyết định chiến lược liên tục thay đổi, khiến tổ chức mất phương hướng.

Trong ký ức của hàng triệu người trên thế giới, một buổi tối cuối tuần từng gắn liền với việc ghé qua cửa hàng Blockbuster, lựa chọn một bộ phim yêu thích và mang về nhà. Những chiếc hộp VHS, rồi DVD xếp kín các kệ hàng - đó không chỉ là một mô hình kinh doanh, mà là một phần của văn hóa đại chúng.
Thế nhưng, chỉ trong chưa đầy hai thập kỷ, “gã khổng lồ” này đã sụp đổ. Câu chuyện của Blockbuster không chỉ là thất bại của một doanh nghiệp, mà còn minh chứng điển hình cho kết cục không kịp thích nghi.

Blockbuster được thành lập năm 1985 tại Mỹ bởi David Cook, trong bối cảnh thị trường cho thuê video thiếu tiêu chuẩn. Không giống các cửa hàng nhỏ lẻ, Blockbuster nhanh chóng áp dụng mô hình bán lẻ hiện đại: không gian rộng rãi, danh mục phim được phân loại rõ ràng, trải nghiệm khách hàng nhất quán.

Chỉ trong vòng một thập kỷ, công ty đã mở rộng thần tốc. Đến cuối những năm 1990, Blockbuster sở hữu hơn 9.000 cửa hàng trên toàn cầu, trở thành chuỗi cho thuê video lớn nhất thế giới. Theo The New York Times, tại thời kỳ đỉnh cao, cứ mỗi ba người Mỹ thì có một người là khách hàng của Blockbuster.

Nguồn thu của hãng không chỉ đến từ việc cho thuê phim mà còn từ các khoản phí phạt trả trễ - một yếu tố đóng góp đáng kể vào lợi nhuận. Chính mô hình này giúp Blockbuster đạt doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm.

Đầu những năm 2000 là giai đoạn cực thịnh của Blockbuster. Năm 2004, công ty đạt doanh thu khoảng 6 tỷ USD và có hơn 60.000 nhân viên toàn cầu.

Tuy nhiên, chính thành công này lại tạo ra một “cái bẫy”. Ban lãnh đạo Blockbuster tin rằng mô hình cửa hàng vật lý vẫn sẽ tiếp tục thống trị. Họ phụ thuộc quá nhiều vào doanh thu từ phí phạt trả trễ - chiếm tới gần 16% tổng doanh thu, theo Harvard Business Review.

Trong khi đó, những thay đổi công nghệ đang âm thầm diễn ra. Internet băng thông rộng bắt đầu phổ biến, mở đường cho các mô hình phân phối nội dung mới.

Năm 2000, Netflix, khi đó chỉ là một startup cho thuê DVD qua đường bưu điện, đã đề nghị bán mình cho Blockbuster với giá khoảng 50 triệu USD. Người sáng lập Reed Hastings muốn hợp tác để tận dụng hệ thống phân phối của Blockbuster.

Câu trả lời là từ chối.

Theo The Guardian, ban lãnh đạo Blockbuster khi đó không tin rằng mô hình thuê phim qua bưu điện, và sau này là streaming, có thể thay thế trải nghiệm đến cửa hàng. Quyết định này sau đó được xem là một trong những sai lầm chiến lược lớn nhất trong lịch sử kinh doanh.

Carl Icahn, một nhà đầu tư hoạt động tích cực trong hội đồng quản trị của Blockbuster, đã phản đối việc Blockbuster chuyển sang kinh doanh cho thuê trực tuyến. Vì mục đích này, Icahn đã sa thải John Antioco, người từng là CEO của Blockbuster trong một thập kỷ bắt đầu từ năm 1997 và sau đó bổ nhiệm Jim Keys làm CEO vào năm 2007.

Giống như Icahn, Keys rất tâm huyết với mô hình kinh doanh cửa hàng truyền thống của Blockbuster. Niko Celentano, một cựu cổ đông của Blockbuster, đã viết về Keys sau khi Blockbuster nộp đơn phá sản: “Jim Keyes là nguyên nhân chính khiến Blockbuster rơi vào tình trạng như hiện nay do ông ta phủ nhận mô hình kinh doanh đã lỗi thời. Nếu Jim Keyes nhận thấy những thay đổi đang diễn ra trong ngành này vài năm qua, Blockbuster đã không phải ra tòa nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11… Jim Keyes đã thất bại trong vai trò CEO của Blockbuster và nên từ chức ngay lập tức”.

Trong khi Blockbuster vẫn tập trung vào cửa hàng vật lý, Netflix âm thầm phát triển mô hình đăng ký không phí phạt và đầu tư mạnh vào công nghệ. Đến năm 2007, Netflix chính thức ra mắt dịch vụ streaming - bước ngoặt làm thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp giải trí.

Blockbuster không hoàn toàn “mù” trước xu hướng. Công ty từng triển khai dịch vụ Blockbuster Total Access để cạnh tranh với Netflix. Tuy nhiên, chiến lược này bị thực hiện nửa vời và nhanh chóng bị cắt giảm do chi phí cao.

Ngoài ra, Blockbuster còn đối mặt với gánh nặng chi phí vận hành khổng lồ từ hệ thống cửa hàng vật lý. Trong khi Netflix không phải duy trì mặt bằng hay nhân sự bán lẻ, Blockbuster phải gánh hàng tỷ USD chi phí cố định.

Quan trọng hơn, công ty thiếu một tầm nhìn dài hạn về chuyển đổi số. Những quyết định chiến lược liên tục thay đổi, khiến tổ chức mất phương hướng.

Năm 2010, Blockbuster chính thức nộp đơn xin bảo hộ phá sản. Đến năm 2014, gần như toàn bộ hệ thống cửa hàng đã đóng cửa.

Sự sụp đổ của Blockbuster thường được giải thích đơn giản là “bị Netflix đánh bại”. Nhưng theo nhiều phân tích từ Harvard Business Review, nguyên nhân sâu xa nằm ở chính nội tại doanh nghiệp.

Thứ nhất, Blockbuster quá phụ thuộc vào mô hình kinh doanh cũ. Điều này khiến họ không sẵn sàng chuyển đổi sang mô hình mới thân thiện hơn với khách hàng. Thứ hai, công ty đánh giá thấp sự thay đổi hành vi tiêu dùng, thậm chí thiếu khả năng tự “phá vỡ chính mình”. Trong khi Netflix sẵn sàng chuyển từ DVD sang streaming, Blockbuster lại cố bảo vệ hệ thống cửa hàng cũ kỹ để rồi sụp đổ trong tiếc nuối.

Trong thủ tục phá sản, Blockbuster đã được Dish Network mua lại với giá 320 triệu USD, một con số hoàn toàn khác so với Blockbuster năm 2004 khi đạt doanh thu 5,9 tỷ USD. Sau đó, vào năm 2013, Dish Network tuyên bố đóng cửa gần như toàn bộ các cửa hàng Blockbuster còn lại tại Mỹ, khi đó chỉ còn khoảng 300 cửa hàng.

Nhìn lại, Icahn nói: “Blockbuster hóa ra lại là khoản đầu tư tồi tệ nhất mà tôi từng thực hiện. Nó thất bại vì nợ nần quá nhiều, trong bối cảnh toàn ngành thay đổi. Netflix tạo ra một mô hình kinh doanh tốt hơn, và sau đó, hiện tượng kỹ thuật số đã loại bỏ nhu cầu đến cửa hàng DVD của người tiêu dùng”.

Phát ngôn viên Ebrahim Zolfaghari của Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbia cho biết, nhiệm vụ của Mỹ nhằm giải cứu phi công của chiếc máy bay chiến đấu F-15E bị lực lượng Iran bắn hạ đã thất bại.

"Những nỗ lực của địch nhằm giải cứu phi công của chiếc máy bay bị bắn rơi đã thất bại. Các mục tiêu trên không của địch, bao gồm hai máy bay trực thăng Black Hawk và một máy bay vận tải quân sự C-130, đã bị bắn rơi ở phía nam Isfahan, hiện chúng đang bốc cháy", IRIB dẫn lời ông nói.

Quân đội Mỹ sử dụng máy bay vận tải C-130 Hercules để vận chuyển hàng hóa và nhân lực, cũng như cho các hoạt động đặc biệt.

Ngày 5/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã giải cứu được phi công thứ hai của chiếc máy bay F-15E bị bắn rơi ở Iran trong tuần này. Ông cho biết hàng chục máy bay đã tham gia vào chiến dịch giải cứu. Chính quyền Iran chưa bình luận về số phận của phi công này.

Theo báo cáo của NBC, sau khi người đứng đầu Nhà Trắng hôm thứ Năm tuyên bố "sự thất bại hoàn toàn" của Cộng hòa Hồi giáo Iran, chỉ trong vòng 48 giờ, quân đội Iran đã bắn hạ một số phương tiện chiến đấu của Mỹ, bao gồm một máy bay tấn công A-10 và hai máy bay trực thăng Black Hawk.

Ông Zolfaghari nhấn mạnh rằng Tehran đã bắn trúng mục tiêu nhờ sự hỗ trợ của các hệ thống phòng không mới.

Một chiến dịch giải cứu nghẹt thở đã diễn ra sâu trong lãnh thổ Iran khi đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ của Mỹ phải chạy đua với thời gian để đưa một phi công tiêm kích F-15 ra khỏi “vòng vây” đang siết chặt của lực lượng Iran, theo Daily Mail.

Sáng sớm thứ Sáu 3/4, tổ lái 2 người trên chiếc tiêm kích F-15E Strike Eagle cất cánh từ căn cứ Muwaffaq Salti (Jordan), bắt đầu hành trình dài hơn 1.280 km tiến vào không phận Iran trong khuôn khổ chiến dịch quân sự “Epic Fury” do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động.

Tuy nhiên, khi đã tiến sâu khoảng 160 km vào lãnh thổ Iran, chiếc máy bay bị trúng tên lửa đất đối không. Tehran sau đó tuyên bố đã sử dụng hệ thống phòng không mới để bắn hạ mục tiêu.

Không rõ mức độ hư hại, nhưng tổ lái buộc phải kích hoạt ghế phóng. Chỉ trong tích tắc, họ bị đẩy vọt khỏi máy bay và rơi xuống vùng núi hiểm trở thuộc tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad – khu vực rừng rậm, địa hình phức tạp và đầy nguy hiểm.

Ngay sau khi tiếp đất, phi công đã kích hoạt thiết bị định vị khẩn cấp, gửi tín hiệu cầu cứu. Lệnh giải cứu lập tức được phát đi từ Bộ chỉ huy Mỹ, với Tổng thống Trump được báo cáo trực tiếp tại Nhà Trắng.

Một chiến dịch tìm kiếm – cứu nạn quy mô lớn được triển khai, với sự tham gia của trực thăng Black Hawk, máy bay vận tải C-130J Super Hercules và lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ của Mỹ. Tuy nhiên, nhiệm vụ nhanh chóng trở nên cực kỳ nguy hiểm khi khu vực này bị lực lượng Iran và cả các nhóm vũ trang địa phương kiểm soát.

Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội Iran cho thấy người dân địa phương, bao gồm cả các tay súng bộ tộc, đã nổ súng vào trực thăng Mỹ bay thấp. Trong một tình huống căng thẳng, một chiếc Black Hawk bị trúng đạn nhưng vẫn kịp rút lui an toàn. Đồng thời, một máy bay A-10 Thunderbolt II khác của Mỹ cũng bị bắn rơi gần eo biển Hormuz, dù phi công đã được cứu.

Giữa tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, lực lượng Para-rescue – đơn vị cứu hộ tinh nhuệ của Không quân Mỹ – đã thực hiện một pha tiếp cận táo bạo. Giữa làn đạn của Iran, họ nhanh chóng xác định vị trí phi công, đổ bộ và đưa người này lên trực thăng chỉ trong vài phút, trước khi lực lượng Iran kịp tiếp cận.

Một cựu chỉ huy đơn vị mô tả chiến dịch là “cực kỳ nguy hiểm, vượt xa mọi tiêu chuẩn rủi ro thông thường”. Para-rescue được xem là “dao đa năng” của Không quân Mỹ, với khả năng tác chiến, y tế và sinh tồn trong mọi môi trường khắc nghiệt, từ sa mạc, rừng núi đến vùng băng giá.

Tuy nhiên, cuộc giải cứu vẫn chưa kết thúc. Sĩ quan điều khiển vũ khí – thành viên còn lại của tổ lái – vẫn đang mất tích. Iran được cho là đã treo thưởng 50.000 bảng Anh cho bất kỳ ai bắt sống được người này, đồng thời phong tỏa khu vực và triển khai tìm kiếm quy mô lớn.

Trong khi đó, thời gian đang trở thành kẻ thù lớn nhất của lực lượng Mỹ. Mỗi giờ trôi qua, cơ hội tiếp cận và giải cứu người còn lại trước khi rơi vào tay Iran lại càng trở nên mong manh.