Học thuyết quân sự của Iran tìm cách trải rộng cuộc chiến theo thời gian, không gian và nhiều tầng lớp, thay vì để đối thủ cô lập một mặt trận, phá hủy cấu trúc chỉ huy duy nhất và chiến thắng chớp nhoáng.


Ngoại trưởng Abbas Araghchi tuyên bố Tehran đã dành hai thập niên nghiên cứu các cuộc chiến của Mỹ để xây dựng một hệ thống chiến đấu ngay cả khi thủ đô Tehran bị ném bom. Bình luận này không chỉ mô tả khả năng chống chịu trước xung đột, mà còn phác thảo logic của học thuyết phòng thủ Iran.

Cốt lõi của học thuyết được gọi là “phòng thủ khảm phi tập trung”. Trọng tâm này xây dựng trên giả định rằng trong mọi cuộc chiến với Mỹ hoặc Israel, Iran có thể mất các chỉ huy cấp cao, cơ sở thiết yếu, mạng lưới liên lạc và thậm chí cả quyền kiểm soát tập trung, song nước này vẫn phải duy trì khả năng chiến đấu.

Do đó, Iran không đơn thuần ưu tiên bảo vệ thủ đô hay giới lãnh đạo cấp cao. Họ chú tâm bảo toàn khả năng ra quyết định, duy trì hoạt động của các đơn vị chiến đấu và ngăn xung đột kết thúc chỉ bằng một đòn giáng duy nhất. Theo nghĩa đó, quân đội Iran được xây dựng cho cuộc chiến dài hơi.

Phòng thủ khảm là gì?
"Phòng thủ khảm" là khái niệm quân sự gắn liền với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Mô hình này tổ chức cấu trúc phòng thủ thành nhiều lớp và bán độc lập, thay vì tập trung quyền lực vào một chuỗi chỉ huy duy nhất có thể tê liệt nếu bị tấn công.

Nhân vật nổi bật gắn liền với lối tư duy này là Hassan Abbasi, chiến lược gia theo đường lối cứng rắn, một trong những nhà lý luận chủ chốt của IRGC về xung đột bất đối xứng và kéo dài. Ông không chỉ đóng góp những ý tưởng quân sự và kết nối các khái niệm chiến lược vào ý thức hệ Iran.

Trong khi đó, cựu lãnh đạo IRGC Mohammad Ali Jafari biến phần lớn tư duy thành hành động. Ông củng cố sâu sắc các khái niệm như phòng thủ phi tập trung, chỉ huy địa phương, phản ứng bất quy tắc và khả năng phục hồi phân tán vào trong cấu trúc của IRGC.

IRGC, lực lượng Basji, các đơn vị quân đội chính quy, lực lượng tên lửa, lực lượng hải quân và các cấu trúc chỉ huy cấp địa phương sẽ phân tán.

Nếu một bộ phận bị đánh trúng, những bộ phận còn lại tiếp tục hoạt động. Nếu cấp lãnh đạo bị tiêu diệt, chuỗi hệ thống không sụp đổ. Nếu liên lạc bị gián đoạn, các đơn vị địa phương vẫn có quyền hạn và khả năng tác chiến.

Do đó, quyền tự quyết cấp địa phương là trọng tâm của học thuyết này.

Học thuyết này có 2 mục đích chính. Đầu tiên, hệ thống chỉ huy của Iran khó bị phá vỡ bằng vũ lực. Thứ hai, đối phương không thể đến và đi chớp nhoáng, khi Iran biến thành một chiến trường nhiều tầng gồm phòng thủ chính quy, chiến tranh bất quy tắc, huy động lực lượng địa phương và chiến tranh tiêu hao kéo dài.

Do đó, tư duy quân sự Iran không coi chiến tranh là cuộc đấu sức mạnh hỏa lực, mà là cuộc đua về sức chịu đựng.

Tại sao Iran áp dụng mô hình này?
Iran chuyển hướng sang “phòng thủ khảm” sau những biến động chính trị ở Afghanistan năm 2001 và Iraq năm 2003. Tehran đã chứng kiến một nhà nước tập trung quyền lực bị áp đảo ra sao trước sức mạnh quân sự của Mỹ.

Do đó, học thuyết của Iran cho rằng mọi đối phương đều sở hữu công nghệ quân sự, sức mạnh không quân và khả năng tình báo vượt trội. Giải pháp không phải là đối đầu ngang sức, mà là phá vỡ ưu thế của đối phương, kéo dài xung đột và tăng chi phí duy trì giao tranh.

Trên thực tế, học thuyết này phân công các vai trò khác nhau cho các thể chế khác nhau.

Quân đội chính quy, hay Artesh, hứng chịu đòn tấn công đầu tiên. Các đơn vị thiết giáp, cơ giới và bộ binh của quân đội chính quy là tuyến phòng thủ ban đầu, có nhiệm vụ làm chậm bước tiến của địch và ổn định mặt trận. Các đơn vị phòng không - bằng cách ngụy trang, đánh lừa và phân tán - làm suy yếu tối đa ưu thế trên không của đối phương.

IRGC và lực lượng Basij đóng vai trò lớn trong giai đoạn tiếp theo của xung đột. Họ sẽ chuyển biến thành cuộc chiến tiêu hao, thông qua phục kích, kháng cự, phá vỡ tuyến tiếp tế và hoạt động linh hoạt trên nhiều địa hình như trung tâm đô thị, vùng núi và vùng hẻo lánh.

Lực lượng Basij đặc biệt quan trọng lúc này. Sau năm 2007, các đơn vị sáp nhập vào hệ thống chỉ huy cấp tỉnh trải rộng khắp 31 tỉnh của Iran, trao cho chỉ huy địa phương phạm vi hoạt động rộng hơn tùy thuộc vào địa lý và điều kiện chiến trường.

Lực lượng hải quân chặn đối phương tiếp cận Vịnh Ba Tư và xung quanh eo biển Hormuz. Lực lượng này đe dọa khả năng di chuyển tự do, dùng tàu tấn công tốc độ cao, thủy lôi, tên lửa chống hạm và gián đoạn vận chuyển tại một trong những hành lang năng lượng nhạy cảm nhất thế giới.

Lực lượng tên lửa, đặc biệt là lực lượng do IRGC kiểm soát, vừa răn đe vừa tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương, gây tổn thất cho cơ sở hạ tầng và mục tiêu quân sự.

Tiếp theo là mạng lưới nhóm vũ trang đồng minh và đối tác khắp Trung Đông, mở rộng chiến trường và đảm bảo mọi cuộc chiến với Iran không chỉ giới hạn trong lãnh thổ Iran.

Tại sao thời gian là vũ khí?
Một yếu tố quan trọng trong học thuyết này là kinh tế.

Ví dụ, chi phí sản xuất một máy bay không người lái Shahed khoảng hàng chục nghìn USD, song chi phí đánh chặn vũ khí này cao hơn rất nhiều bởi cần tới tên lửa đánh chặn và các hệ thống phòng thủ tích hợp.

Sự bất đối xứng biến thời gian thành một vũ khí chiến lược. Một bên sản xuất vũ khí giá rẻ với số lượng lớn sẽ buộc đối phương phải chi nhiều hơn cho phòng thủ, nên việc kéo dài xung đột trở thành gánh nặng chi phí. Iran không cần giành ưu thế tức thời trên chiến trường, mà khiến đối phương phải trả cái giá ngày càng đắt nếu leo thang quân sự liên tục.

“Người kế nhiệm thứ tư” là ai?
Trước khi bị ám sát, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei được cho là đã chỉ thị các quan chức cấp cao Iran đảm bảo có nhiều người kế nhiệm cho mỗi chức vụ quân sự và dân sự quan trọng. Có nhiều đồn đoán mỗi vị trí cấp cao có tới 4 ứng viên.

Iran xây dựng các tầng lớp kế nhiệm trọng toàn bộ hệ thống để nếu một nhà lãnh đạo bị ám sát, mất tích hay cô lập sẽ không dẫn tới tê liệt toàn bộ. Ngay cả khi người thay thế đầu tiên không thể nắm quyền, người thứ hai, thứ ba hoặc thứ tư đã sẵn sàng. Đồng thời, một nhóm nhỏ thân cận được cho là có quyền quyết định nếu không thể liên lạc với ban lãnh đạo cấp cao.

Tư duy này phản ánh cùng một logic với “phòng thủ khảm”: Không cho phép hệ thống phụ thuộc vào bất kỳ nút đơn lẻ nào, đảm bảo nhà nước vẫn hoạt động ngay cả sau cú sốc nghiêm trọng.

Học thuyết này quan trọng thế nào ở thời điểm hiện tại?
Mỹ và Israel từ lâu dựa vào các học thuyết về tiến công chớp nhoáng, nhắm mục tiêu chính xác và loại bỏ lãnh đạo cấp cao. Việc phá hủy các trung tâm chỉ huy, điểm liên lạc và nhân vật cấp cao được kỳ vọng sẽ sụp đổ hệ thống, hoặc ít nhất là tê liệt chiến lược.

Học thuyết của Iran chống lại chính lối tư duy này. Trong mọi cuộc chiến, cấp chỉ huy Iran có thể thiệt mạng, thông tin liên lạc bị gián đoạn, cơ sở hạ tầng bị tấn công và chính quyền trung ương bị quá tải. Tuy nhiên, nhà nước, lực lượng vũ trang và hệ thống an ninh rộng lớn vẫn hoạt động.

Do đó, “phòng thủ khảm” không đơn thuần là chiến thuật quân sự mà phản ánh lý thuyết về sự sinh tồn. Học thuyết thừa nhận kẻ thù có thể thống trị bầu trời, tấn công trước và ra đòn mạnh, nhưng cuộc chiến có thể kéo dài, gây tổn thất đủ lớn để phá sản mọi nỗ lực tìm kiếm chiến thắng nhanh chóng từ đối phương.

“Người kế nhiệm thứ 4” cung cấp một góc nhìn rộng hơn của Iran về xung đột. Hệ thống phải có khả năng hấp thụ cú sốc, tự xoay chuyển tình thế dưới làn đạn và biến thời gian thành một phần của hệ thống phòng thủ.

Theo quan điểm đó, cái chết của một nhà lãnh đạo - ngay cả một người có tầm ảnh hưởng lớn như ông Khamenei - không bao giờ được coi là dấu chấm hết cho cuộc chiến.

VietBF@ sưu tập

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh các bài tập aerobic như đi bộ có thể giúp xây dựng cơ bắp, tăng cường sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.

Tuy nhiên, với người có lượng đường trong máu cao thường không gặt hái được những lợi ích trên, do đường huyết tăng cao có thể ngăn chặn khả năng hấp thụ oxy của cơ bắp.

Tin vui là nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications đã tìm ra mẹo hay để tối đa hóa lợi ích của việc tập luyện, đặc biệt là các bài tập aerobic như đi bộ, chạy bộ, đạp xe và bơi lội.

Các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Y sinh Fralin, thuộc Đại học Bách khoa Virginia (Mỹ), đã tiến hành thử nghiệm trên chuột bị tăng đường huyết, để xem xét tác động của chế độ ăn đối với hiệu quả tập luyện.


Đi bộ có thể giúp xây dựng cơ bắp, tăng cường sức khỏe và kéo dài tuổi thọ

Ảnh: AI

Trong nghiên cứu, những con chuột được chia làm 2 nhóm:

Nhóm ăn tiêu chuẩn giàu tinh bột (carbohydrate).
Chế độ ăn keto giàu chất béo, ít tinh bột (carbohydrate).
Cả hai nhóm được tập luyện bằng cách chạy thường xuyên trên bánh xe tập thể dục.

Kết quả ghi nhận: chỉ sau 1 tuần, những con chuột được cho ăn chế độ ăn keto giàu chất béo đã giảm lượng đường trong máu cao. Cơ thể của chúng cũng trở nên phản ứng tốt hơn với việc tập thể dục.

Tác giả nghiên cứu, Phó giáo sư Sarah Lessard, Viện Nghiên cứu Y sinh Fralin Đại học Bách khoa Virginia, cho biết chỉ sau 1 tuần áp dụng chế độ ăn keto, lượng đường trong máu của chuột hoàn toàn bình thường, như thể chúng không hề bị tiểu đường, theo trang tin khoa học Sciencedaily.

Theo thời gian, chế độ ăn keto có thể tái cấu trúc cơ bắp, giúp những con chuột theo chế độ ăn này phản ứng tốt hơn với việc tập thể dục và tăng cường khả năng sử dụng oxy của cơ thể - một chỉ số về sức khỏe lâu dài và tuổi thọ.

Các nhà nghiên cứu giải thích rằng đường huyết cao thường cản trở khả năng cơ bắp tăng cường hấp thụ oxy. Chế độ ăn keto chuyển cơ thể từ trạng thái sử dụng đường sang đốt cháy chất béo làm nhiên liệu chính, giúp bình thường hóa đường huyết, từ đó cho phép cơ bắp sử dụng oxy hiệu quả hơn, làm tăng công suất tập luyện aerobic cao hơn.

Nhóm nghiên cứu kết luận: Mẹo hay nhất để tối đa hóa lợi ích của các bài tập aerobic như đi bộ, chạy bộ, là kết hợp với chế độ ăn giúp kiểm soát đường huyết, theo Sciencedaily.

Ngoài chế độ ăn keto, các chuyên gia cho biết chế độ ăn Địa Trung Hải cũng có thể mang lại hiệu quả tương tự.

Chế độ ăn keto giàu chất béo là gì?
Tuân theo chế độ ăn keto là cách hiệu quả nhất để đạt được trạng thái ketosis. Đây là trạng thái chuyển hóa, trong đó cơ thể sử dụng chất béo làm nhiên liệu chính thay vì carbohydrate.

Chế độ ăn keto giàu chất béo tập trung vào chất béo tốt (chiếm 70 - 80% tổng lượng calo), với lượng protein vừa phải (khoảng 10 - 20%) và hạn chế carbohydrate (chỉ 10 - 20%).

Cụ thể, chế độ ăn keto bao gồm:

Hạn chế tiêu thụ carbohydrate ở mức khoảng 20 - 50 gram mỗi ngày.
Bổ sung lượng lớn chất béo tốt như dầu ô liu, các loại hạt, quả bơ...
Lượng nhỏ thịt, cá, trứng.
Các loại rau không chứa tinh bột.

VietBF@sưu tập

Từ lâu, tập thể dục được biết đến với tác dụng tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên, bài tập nào mang lại hiệu quả bền vững là vấn đề đang được các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu.

Tin vui là nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí y khoa JAMA Network Open đã phát hiện ra bài tập hiệu quả nhất để kéo dài tuổi thọ.

Các nhà khoa học tại Đại học tiểu bang New York, Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, Đại học California, Đại học Texas A&M, Đại học Brown, Trung tâm Ung thư Fred Hutch, Đại học Stanford (Mỹ), đã phân tích dữ liệu của 5.472 người tham gia, trong độ tuổi từ 63 đến 99, chủ yếu là phụ nữ.

Quá trình nghiên cứu được tiến hành thông qua việc đánh giá các chỉ số sức khỏe như xét nghiệm máu lúc đói, đo các chỉ số cơ thể, huyết áp và kiểm tra chức năng thể chất. Các nhà nghiên cứu đã đo sức mạnh cơ bắp bằng bài kiểm tra lực nắm bàn tay và đứng lên từ ghế. Ngoài ra, người tham gia còn đeo thiết bị đo lường mức độ hoạt động thể chất. Số lượng người tử vong cũng được theo dõi hằng năm.


Squat hay chống đẩy có thể hỗ trợ quá trình lão hóa lành mạnh

Ảnh: AI

Tìm ra bài tập tốt nhất cho tuổi thọ
Kết quả của nghiên cứu đã phát hiện những người hoàn thành tốt 2 bài kiểm tra sức mạnh cơ bắp, có nguy cơ tử vong thấp hơn đáng kể. Cụ thể, người có có lực nắm bàn tay mạnh hơn và thời gian đứng lên từ ghế nhanh hơn có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn, theo trang tin khoa học Science Alert.

Đáng chú ý, ngay cả những người rất ít vận động nhưng có sức mạnh cơ bắp khỏe hơn nhờ thường xuyên tập luyện sức mạnh cơ bắp, bao gồm tập tạ, squat (ngồi xổm), hít đất… vẫn có tuổi thọ cao hơn đáng kể.

Những phát hiện này cho thấy sức mạnh cơ bắp có thể là tiêu chí rõ ràng và đơn giản để đánh giá khả năng sống thọ, và việc thúc đẩy duy trì sức mạnh cơ bắp có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình lão hóa tối ưu.

Các nhà nghiên cứu kết luận rằng sức mạnh cơ bắp đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tuổi thọ. Việc tập luyện cơ bắp không nhất thiết phải phức tạp, chỉ cần bắt đầu từ những bài tập đơn giản với trọng lượng cơ thể như squat hay chống đẩy, sau đó tích hợp thêm dây kháng lực hoặc tạ nhẹ cũng đủ để hỗ trợ quá trình lão hóa lành mạnh, theo Science Alert.

VietBF@sưu tập

Quan chức an ninh Iran cảnh báo sẽ 'loại bỏ' TT Trump. Iran bác bỏ các lời đe dọa tấn công mạnh gấp 20 lần của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cảnh báo ông có thể bị “loại bỏ”.


Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao (SNSC) Iran Ali Larijani. Ảnh: Al Jazeera
Kênh RT của Liên bang Nga ngày 10/3 cho biết quan chức an ninh hàng đầu của Iran, ông Ali Larijani đã bác bỏ những lời đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump sau khi ông cam kết sẽ tấn công Iran “mạnh gấp 20 lần” nếu nước này tiếp tục ngăn chặn dòng chảy dầu mỏ qua Eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Viết trên Telegram, ông Larijani gọi lời đe dọa của Tổng thống Trump là “trống rỗng”, đồng thời nhấn mạnh: “Ngay cả những nhân vật quyền lực hơn ông cũng không thể tiêu diệt được dân tộc Iran. Hãy cẩn thận kẻo bị loại bỏ!”

Cùng ngày, quân đội Iran ra tuyên bố cứng rắn sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn kiểm soát Eo biển Hormuz.

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay dẫn thông tin đăng tải trên các cơ quan truyền thông nhà nước Iran cho biết vào sáng sớm 10/3, người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Thiếu tướng Ali Mohammad Naeini nói rằng quân đội Iran đã sẵn sàng cho sự hiện diện của lực lượng hải quân Mỹ tại tuyến đường biển chiến lược này.

Tướng Naeini tuyên bố: “Lực lượng vũ trang của Cộng hòa Iran đang chờ hạm đội hải quân Mỹ tại khu vực Eo biển Hormuz và đang chờ tàu sân bay USS Gerald R. Ford”.

Người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố rằng việc kết thúc chiến tranh “nằm trong tay Iran”.

Tướng Naeini khẳng định rằng các tàu chiến và máy bay Mỹ đã rút khỏi khu vực để tránh vũ khí của Iran.

Tướng Naeini nói: “Ông ấy (Tổng thống Mỹ Donald Trump) nói rằng có sự hiện diện của các tàu thương mại và tàu quân sự trong khu vực và việc đi lại qua Eo biển Hormuz diễn ra dễ dàng; trong khi các tàu Mỹ, tàu chiến và toàn bộ máy bay chiến đấu đã rời khỏi khu vực và đang đóng ở khoảng cách hơn 1.000 km để tránh tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) mạnh mẽ của Iran”.

Người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo rằng nếu các cuộc tấn công của Mỹ và Israel tiếp tục, Iran sẽ chặn xuất khẩu dầu từ khu vực.

“Nếu các cuộc tấn công tiếp diễn, Iran sẽ không cho phép xuất khẩu một lít dầu nào từ khu vực”, Tướng Naeini nói.

Về phần mình, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết việc nối lại các cuộc đàm phán với Mỹ khó có thể sớm được đưa trở lại chương trình nghị sự, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước leo thang sau các diễn biến quân sự gần đây.

Trong cuộc phỏng vấn với đài PBS, ông Araghchi được hỏi liệu có quan chức Iran nào đã liên hệ với phía Mỹ kể từ khi ông Mojtaba Khamenei - con trai của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei - được lựa chọn làm lãnh đạo tối cao mới của Iran, hay chưa.

Ngoại trưởng Iran trả lời: “Trước hết, còn quá sớm để ông ấy đưa ra bất kỳ bình luận nào. Tất cả chúng tôi đang chờ các bài phát biểu và tuyên bố của ông ấy trong thời gian tới”.

Tuy nhiên, ông Araghchi cho rằng khả năng khôi phục các cuộc đối thoại với Mỹ hiện chưa phải là ưu tiên trong chương trình nghị sự của Tehran.

“Tôi không nghĩ câu chuyện đàm phán hay đối thoại với Mỹ sẽ được đưa trở lại bàn nghị sự. Chúng tôi có những trải nghiệm rất tệ trong quá trình đối thoại với Mỹ”, ông Araghchi nói.

Những phát biểu của ông Araghchi được đưa ra sau khi căng thẳng quân sự bùng phát giữa Mỹ, Israel và Iran. Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã tiến hành một chiến dịch quân sự phối hợp nhằm vào Iran. Một số thành phố lớn của nước này, trong đó có thủ đô Tehran, đã bị tấn công.

Nhà Trắng khi đó cho biết chiến dịch được tiến hành do lo ngại về các mối đe dọa liên quan đến chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran. Washington nhấn mạnh các năng lực quân sự này có thể gây bất ổn cho khu vực và đe dọa an ninh của các đồng minh.

Sau các cuộc tấn công, Iran tuyên bố tiến hành chiến dịch đáp trả nhằm vào các mục tiêu tại Israel. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết các đòn phản kích nhằm vào một số cơ sở quân sự và hạ tầng chiến lược.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, một số căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông cũng đã bị tấn công. Các căn cứ quân sự của Mỹ tại Bahrain, Jordan, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia và UAE cũng nằm trong các mục tiêu bị tấn công.

Những diễn biến này đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực, vốn đã chịu nhiều bất ổn trong nhiều năm qua.

VietBF@ sưu tập

Giữa chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Mỹ và Israel vẫn “chừa ra” một vị trí chiến lược: Đảo Kharg, cảng xuất khẩu dầu khí chính của Iran.


Cơ sở dầu khí trên đảo Kharg của Iran nhìn từ trên cao. Ảnh: Reuters.
Nằm ở phía Bắc vịnh Ba Tư, đảo Kharg là một trong những vị trí có ý nghĩa chiến lược nhưng khó phòng thủ hàng đầu trong lãnh thổ Iran. Nếu hòn đảo này bị tấn công, ngành dầu khí Iran có thể chịu thiệt hại không thể tưởng tượng.

Israel đã tấn công kho dầu chính gần Tehran, khiến thủ đô của Iran chìm trong khói đen mù mịt. Tuy vậy, đảo Kharg vẫn tạm thời “bình yên vô sự”. Hoạt động dầu khí trên đảo dường như vẫn diễn ra. Financial Times dẫn dữ liệu từ các nền tảng theo dõi tàu thuyền cho thấy nhiều tàu chở dầu cỡ lớn tiếp tục lấy dầu từ cảng giữa chiến sự.

Giới chuyên gia đánh giá các hoạt động quân sự nhằm vào đảo Kharg sẽ gây ra hậu quả đáng kể với Iran nhưng cũng mang đến nguy cơ làm leo thang xung đột, gây áp lực lên thị trường năng lượng thế giới, cũng như ảnh hưởng đến các chính quyền tương lai tại Tehran.

“Mối lo ngại của tôi là Mỹ có thể hào hứng với ý tưởng tấn công đảo Kharg, và sau đó mọi chuyện sẽ trở nên căng thẳng”, một lãnh đạo doanh nghiệp năng lượng khu vực bày tỏ quan ngại.

Ý nghĩa chiến lược của đảo Kharg
Kể từ những năm 60 của thế kỷ trước, đảo Kharg đã đóng vai trò “cửa ngõ” xuất khẩu dầu thô chính của Iran với khả năng chuyên chở tới 7 triệu thùng dầu mỗi ngày.

Do hầu hết chiều dài vùng biển Iran không đủ sâu để các tàu chở dầu cỡ lớn hoạt động, vai trò của đảo Kharg đặc biệt quan trọng: Khoảng 90% lượng xuất khẩu dầu thô của Iran được vận chuyển qua đảo Kharg.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi cuối tuần trước tuyên bố có thể mở rộng chiến dịch không kích nhằm vào các mục tiêu khác, bên cạnh các mục tiêu quân sự và hạt nhân. Tuy nhiên, Nhà Trắng không bình luận cụ thể về đảo Kharg.

Với khoảng cách xa đất liền, đảo Kharg không dễ phòng thủ. Trong chiến tranh Iran - Iraq những năm 80 của thế kỷ trước, hòn đảo này thường xuyên trở thành mục tiêu không kích. Trong bối cảnh hải quân Iran đã thiệt hại nặng nề sau các đợt tấn công vừa qua, việc phòng thủ đảo Kharg càng thêm khó khăn.

Tấn công đảo Kharg cũng là điều một số chính trị gia Israel đã nghĩ đến. Lãnh đạo đối lập Yair Lapid hôm 7/3 kêu gọi Israel “phá hủy toàn bộ mỏ dầu của Iran và cơ sở hạ tầng năng lượng ở đảo Kharg” nhằm “bóp nghẹt nền kinh tế Iran”.

Ông Richard Nephew, cựu phó đặc phái viên Mỹ về Iran, cho rằng việc tấn công vào đảo Kharg sẽ là bước leo thang lớn đối với tình hình chiến sự.

“Mỹ và Israel nhận thức được rằng nếu họ tấn công hòn đảo này, Iran có thể thực sự tấn công cơ sở hạ tầng dầu khí của các quốc gia vùng Vịnh, và nếu kế hoạch thay đổi chế độ thành công, chính quyền kế nhiệm sẽ rất yếu ớt”, ông Nephew nói. “Điều này không có nghĩa hòn đảo sẽ không bị nhằm vào, nhưng giải thích tại sao đảo chưa bị tấn công”.

Khả năng tấn công chưa rõ ràng
Trên thực tế, ông Trump đã biết đến tầm quan trọng của đảo Kharg từ lâu. Trong một cuộc phỏng vấn với báo chí Anh năm 1998, ông Trump đã nhắc đến hòn đảo này.

“Chỉ cần họ bắn một viên đạn vào người hoặc tàu của ta, tôi sẽ bắn nhiều viên vào đảo Kharg. Tôi sẽ đến và chiếm hòn đảo này”, ông nói.

“Chiếm hòn đảo này sẽ cắt đứt mạch dầu khí của Iran”, ông Petras Katinas, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Liên quân Hoàng gia Anh (RUSI), nói. “Chiếm đảo sẽ giúp Mỹ có lợi thế trên bàn đàm phán, bất kể chính quyền nào nắm quyền sau khi chiến dịch quân sự kết thúc”.

Dù vậy, ông Michael Doran, chuyên gia cao cấp tại Viện Hudson (Mỹ), Washington, cho rằng đảo Kharg sẽ chỉ bị tấn công trong các trường hợp đặc biệt như các nước vùng Vịnh chịu thương vong nặng từ các cuộc tấn công của Iran và muốn trả đũa. Dường như Mỹ đã vẽ “lằn ranh đỏ” quanh đảo Kharg - điều mà Mỹ và Israel tuân thủ trong cuộc chiến 12 ngày năm 2025.

“Chính quyền (Mỹ) không muốn phá hủy nền tảng của nền kinh tế Iran sau chiến tranh”, ông Doran nói, bổ sung thêm rằng Mỹ cũng không muốn giá dầu tăng quá cao.

Trong thời gian qua, dường như Israel và Mỹ chia khu vực tác chiến: Israel tấn công miền Tây và miền Trung Iran, trong khi Mỹ tấn công miền Nam và khu vực biển, bao gồm đảo Kharg.

Ông Marc Gustafson, người từng đứng đầu Phòng Tình huống tại Nhà Trắng, chỉ ra chiến dịch chiếm đảo Kharg sẽ đòi hỏi lực lượng trên bộ. Cả ông Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều để ngỏ khả năng điều quân, nhưng chưa có dấu hiệu cho thấy Washington sẽ làm điều này.

Việc điều quân đội Mỹ sẽ là vấn đề gây tranh cãi lớn trong nội bộ nước Mỹ và có thể ảnh hưởng tới đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026.

Quân đội Mỹ đóng trên đảo có thể là “mục tiêu tấn công của máy bay không người lái trong nhiều tuần”, ông Gustafson bổ sung.

VietBF@ sưu tập

Iran (IRGC) ngày 11/3 tuyên bố đã phát động đợt tấn công quy mô lớn lần thứ 34 bằng UAV và tên lửa vào các mục tiêu tại Israel cùng các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Triều Tiên lên án không kích Mỹ-Israel và ủng hộ lãnh tụ mới của Iran.
Iran phóng 'quái vật' tên lửa siêu vượt âm mang đầu đạn 1,8 tấn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã phóng loạt UAV và tên lửa chiến lược, gồm Qadr, Emad, Fattah và tên lửa siêu vượt âm Khyber trong đợt tấn công thứ 34 nhằm vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trong khu vực, cho rằng chiến trường đã bước sang “một giai đoạn mới”.
Iran dội tên lửa siêu vượt âm, chiến sự bước sang giai đoạn mới
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 10/3 tuyên bố đã phát động đợt tấn công quy mô lớn lần thứ 34 bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào các mục tiêu tại Israel cùng các căn cứ quân sự của Mỹ đặt tại nhiều quốc gia Trung Đông.

Theo IRGC, chiến dịch lần này bao gồm đòn tấn công phối hợp bằng nhiều loại tên lửa chiến lược, trong đó có các tên lửa Qadr, Emad, Fattah cùng tên lửa siêu vượt âm Khyber có khả năng mang đầu đạn nặng tới 1.800 kg, tầm bắn 2.000 km.

"Việc triển khai kết hợp các loại vũ khí này đã đẩy chiến trường chống Mỹ và Israel sang một giai đoạn mới", IRGC cảnh báo.

Thông báo cũng cho biết lực lượng Không quân Vũ trụ của IRGC đã phóng tên lửa, với các máy bay không người lái tấn công đóng vai trò dẫn đường, nhằm vào lực lượng Mỹ tại các căn cứ không quân Al Dhafra ở UAE và Al Jafr ở Jordan.

Trong khi đó, theo đánh giá của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cũng trong ngày 10/3, khoảng một nửa trong số gần 300 tên lửa đạn đạo mà Iran đã phóng vào Israel kể từ khi xung đột bùng phát mang đầu đạn chùm.

Không kích mới đánh trúng khu dân cư ở Tehran
Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Iran cho biết họ đang ứng phó với một cuộc không kích nhằm vào khu dân cư ở Tehran vào rạng sáng 11/3 theo giờ địa phương.

“Chỉ ít phút trước, một khu dân cư đã bị không kích và hiện các đội cứu trợ của Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ cùng lực lượng cứu hỏa đang tiến hành hỗ trợ và tìm kiếm cứu nạn”, tổ chức này viết trên mạng xã hội X.

Video do Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ đăng tải cho thấy các đội cứu hộ đang cố tiếp cận một tòa nhà bị đánh bom, trong khi chó nghiệp vụ có mặt ở hiện trường để tìm kiếm. Đường phố xung quanh phủ đầy mảnh vỡ.

Hiện chưa rõ chính xác địa điểm trong thành phố nơi cuộc tấn công xảy ra.

Trước đó, Thống đốc Tehran Mohammad Sadegh Motamedian cho biết các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã nhắm vào các khu dân cư và nhiều hạ tầng công cộng quan trọng của thành phố, bao gồm hệ thống điện, nước, khí đốt và mạng lưới thông tin liên lạc, theo truyền thông nhà nước Iran.

Dù vậy, ông nói rằng “đời sống thường nhật ở Tehran vẫn tiếp diễn mà không bị gián đoạn”.

Người dân Tehran: Nếu ném bom thêm 10 ngày nữa, sẽ không còn gì sót lại
Người dân Iran mô tả chiến dịch ném bom là tàn khốc. “Nếu họ tiếp tục đánh Tehran như thế này thêm 10 ngày nữa, sẽ chẳng còn gì sót lại”, một cư dân nói.

Theo New York Times, cuộc chiến đang trở thành cuộc chạy đua giữa khả năng của Iran “gây ra nhiều đau đớn nhất có thể” và nỗ lực của Mỹ “đánh sập năng lực đó”.

Các quan chức Mỹ cho rằng việc số vụ phóng tên lửa và UAV của Iran giảm mạnh cho thấy Washington đang chiếm ưu thế. “Chúng ta đang chiến thắng”, ông Hegseth tuyên bố.

Cuộc xung đột đã khiến hơn 1.800 người thiệt mạng và làm xáo trộn thị trường năng lượng toàn cầu. Lầu Năm Góc cho biết 140 quân nhân Mỹ đã bị thương trong cuộc chiến, trong đó 8 người bị thương nặng. Chiến dịch của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah cũng khiến gần 700.000 người phải rời bỏ nhà cửa tại Lebanon, theo Liên Hợp Quốc.

Một quan chức an ninh quốc gia cấp cao của Iran cảnh báo Tổng thống Trump “hãy tự lo cho mình, để không bị loại bỏ”.

Trong khi đó, một công dân Mỹ phải mất 62 giờ, đi qua 4 châu lục, mới có thể trở về nhà từ Qatar giữa lúc chiến sự leo thang.

UAV nghi của Iran tấn công cơ sở ngoại giao Mỹ tại Iraq
Một UAV nghi của Iran đã đánh trúng cơ sở ngoại giao của Mỹ tại Iraq hôm 11/3, hai nguồn tin nắm rõ vụ việc nói với CNN.

UAV này tấn công Trung tâm Hỗ trợ Ngoại giao Baghdad, trung tâm hậu cần và vận hành lớn gần sân bay Baghdad. Theo một nguồn tin, UAV rơi gần một tháp canh. Hiện chưa rõ có thương vong hay mức độ thiệt hại.

Vụ tấn công diễn ra trong bối cảnh Iran nhắm vào các cơ sở quân sự và ngoại giao của Mỹ để đáp trả chiến dịch của Mỹ và Israel. Bộ Ngoại giao Mỹ tuần trước đã yêu cầu các nhân viên không khẩn cấp rời Iraq.

Trong cảnh báo an ninh ngày 11/3, Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad khuyến cáo công dân Mỹ “thận trọng, tránh gây chú ý và tránh xa những khu vực có thể khiến họ trở thành mục tiêu”.

Các nước vùng Vịnh hứng làn sóng tên lửa và UAV mới của Iran
Các quốc gia vùng Vịnh tiếp tục đánh chặn các đợt tấn công mới bằng UAV và tên lửa của Iran vào rạng sáng 11/3.

UAE cảnh báo người dân trú ẩn ở nơi an toàn, trong khi Bộ Quốc phòng nước này cho biết hệ thống phòng không đang “đáp trả các mối đe dọa tên lửa và UAV từ Iran”.

Saudi Arabia cho biết đã đánh chặn 6 tên lửa đạn đạo hướng tới căn cứ không quân Prince Sultan và bắn hạ nhiều UAV ở miền Đông nước này.

Tại Bahrain, còi báo động vang lên và Bộ Nội vụ kêu gọi người dân di chuyển tới nơi trú ẩn gần nhất.

Trước đó, Vệ binh Cách mạng Iran nói đã tiến hành “các đợt tấn công nhiều lớp và liên tiếp nhằm vào các căn cứ Mỹ và Israel”.

Mỹ cân nhắc đưa bộ binh tới Iran
Nhà Trắng khẳng định ông Trump “không loại trừ bất cứ lựa chọn nào” trong xung đột với Iran, kể cả triển khai bộ binh.

“Về khả năng đưa bộ binh tới thực địa, Tổng thống Trump đã nói nhiều lần về vấn đề này. Với vai trò Tổng tư lệnh, ông không loại trừ bất kỳ phương án nào”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết trong cuộc họp báo ngày 10/3.

Bà Leavitt cũng cho hay cách hiểu về việc Iran “đầu hàng vô điều kiện” sẽ do Tổng thống Trump trực tiếp xác định.

“Theo Tổng thống, đó là khi những lời đe dọa của Iran không còn được hậu thuẫn bởi kho tên lửa đạn đạo, đây là yếu tố mà họ cho là có thể bảo vệ họ trong quá trình phát triển vũ khí hạt nhân”, bà Leavitt nói.

Trong thời gian qua, ông Trump nhiều lần yêu cầu Iran phải “đầu hàng vô điều kiện” như yêu cầu tiên quyết để có bất kỳ thỏa thuận nào giữa hai bên.

Mỹ đánh chìm 16 tàu rải thủy lôi của Iran tại Hormuz
Mỹ phá hủy tàu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng tải trên X đoạn video ghi lại một số vụ tấn công của Mỹ nhằm vào tàu hải quân và tàu rải thủy lôi của Iran. Các vụ tấn công diễn ra ở khu vực eo biển Hormuz trong ngày 10/3 theo giờ địa phương.
Ngày 10/3 (giờ Mỹ), Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết Mỹ đã phá hủy nhiều tàu hải quân của Iran, trong đó có 16 tàu rải thủy lôi, ở khu vực gần eo biển Hormuz.

CENTCOM đăng tải trên mạng xã hội X đoạn video ghi lại một số cuộc tấn công. Trước đó cùng ngày, nguồn tin từ tình báo Mỹ đã tiết lộ với CNN rằng Iran bắt đầu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Tổng thống Trump viết trên nền tảng Truth Social rằng nếu Iran đã bắt đầu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, họ cần gỡ bỏ chúng “ngay lập tức”.

Ngay sau bài đăng của ông Trump, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth thông tin trên X rằng theo chỉ đạo của Tổng thống, CENTCOM đã bắt đầu loại bỏ các tàu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.

“Chúng tôi đang phá hủy các tàu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz với độ chính xác cao. Chúng tôi sẽ không để các lực lượng khủng bố biến eo biển Hormuz thành con tin”, ông Hegseth viết.

Người Mỹ không ủng hộ cuộc chiến tại Iran
Các cuộc chiến ở nước ngoài của Mỹ thường bắt đầu với sự ủng hộ rộng rãi trong công chúng, nhưng điều này không xảy ra với cuộc chiến Iran đã kéo dài 11 ngày.

Các khảo sát ban đầu cho thấy mức ủng hộ rất khác nhau, nhưng ngay cả con số cao nhất cũng thấp hơn đáng kể so với sự ủng hộ dành cho các cuộc chiến lớn trước đây của Mỹ.

Một số người Mỹ tỏ ra bức xúc vì chiến tranh khiến giá xăng tăng. Giá xăng hiện ở mức trung bình 3,54 USD mỗi gallon. Trong bối cảnh đó, Mỹ đã bắt đầu nới lỏng một số hạn chế đối với xuất khẩu dầu của Nga nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu.

Triều Tiên nói các cuộc không kích của Mỹ và Israel là bất hợp pháp
Triều Tiên đã chỉ trích Mỹ và Israel vì các cuộc tấn công nhằm vào Iran, đồng thời cho biết họ tôn trọng quyền của Tehran trong việc lựa chọn lãnh tụ tối cao mới.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Triều Tiên ngày 12/3 tuyên bố Bình Nhưỡng “mạnh mẽ lên án” các cuộc không kích của Mỹ và Israel, cáo buộc hai nước phá hoại hòa bình khu vực và “làm gia tăng bất ổn trên toàn thế giới bằng một cuộc tấn công quân sự bất hợp pháp nhằm vào Iran”, theo hãng thông tấn nhà nước KCNA.

Bình Nhưỡng cũng chỉ trích những gì họ gọi là sự can thiệp từ bên ngoài vào hệ thống chính trị của Iran, cảnh báo rằng “các lời đe dọa mang tính công kích và hành động quân sự” nhằm làm suy yếu chính phủ của một quốc gia khác “không bao giờ có thể được dung thứ”.

Triều Tiên cho biết họ tôn trọng quyết định của Hội đồng Chuyên gia Iran trong việc lựa chọn lãnh tụ tối cao mới, cho rằng bước đi này phản ánh “quyền và sự lựa chọn của người dân Iran”, KCNA đưa tin.

Israel không kích Tehran và Beirut
Sáng 11/3 (giờ địa phương), Israel bắt đầu làn sóng không kích thứ hai nhằm vào thủ đô Tehran của Iran, đồng thời tấn công một khu ngoại ô của Beirut, Lebanon, quân đội nước này cho biết.

Trong đợt tấn công trước đó hôm 10/3, Israel đã không kích Tehran và thành phố Tabriz của Iran, nhắm vào “các trung tâm chỉ huy nơi các thành viên của chính quyền khủng bố Iran đang hiện diện”.

Trong làn sóng đầu tiên này, Israel cho hay họ đã tấn công một cơ sở quân sự và một khu phức hợp lớn tại Tabriz thuộc lực lượng bán quân sự Basij của Iran.

Quân đội Israel tuyên bố các cuộc tấn công “đã hoàn tất” tại Iran nhằm “gia tăng thiệt hại đối với các năng lực nền tảng và hệ thống tác chiến cốt lõi của chính quyền khủng bố Iran”.

Trong cập nhật sau đó, phía Israel cho biết họ cũng đang tấn công Dahieh, khu ngoại ô phía nam Beirut, nhắm vào các cơ sở hạ tầng của lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn.

140 binh sĩ Mỹ bị thương trong chiến dịch Iran
Ngày 10/3, người phát ngôn của Lầu Năm Góc, ông Sean Parnell, cho biết: “Sau 10 ngày diễn ra các cuộc tấn công liên tục trong chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội (Epic Fury), khoảng 140 quân nhân Mỹ đã bị thương”.

Theo ông, phần lớn các binh sĩ Mỹ bị thương ở mức độ nhẹ. 108 binh sĩ đã nhanh chóng quay trở lại làm nhiệm vụ. 8 quân nhân bị thương nghiêm trọng và đang được điều trị với mức chăm sóc y tế cao nhất.

Tính đến nay, 7 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong chiến dịch. Thi thể của quân nhân tử trận đã được đưa về Mỹ trong lễ tiếp nhận tại Căn cứ Không quân Dover ở bang Delaware.

Giá xăng sẽ hạ
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho rằng cuộc chiến của Mỹ tại Iran có thể giúp giảm giá xăng tại Mỹ xét về “dài hạn”.

Tuyên bố được được Nhà Trắng đưa ra trong cuộc họp báo chiều 10/3, giữa bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Phát biểu trong cuộc họp báo, bà Leavitt nói: “Người dân Mỹ có thể yên tâm rằng đợt tăng giá dầu và khí đốt gần đây chỉ mang tính tạm thời. Chiến dịch tại Iran sẽ khiến giá xăng thấp hơn xét về dài hạn”.

Tuy nhiên, người phát ngôn Nhà Trắng không nêu rõ bao lâu nữa giá năng lượng sẽ bắt đầu giảm. Bà Leavitt cho biết chính quyền đang tìm cách hạn chế cú sốc năng lượng do xung đột gây ra, bao gồm đề xuất bảo hiểm cho các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, nới lỏng một số biện pháp trừng phạt liên quan đến dầu mỏ đối với một số quốc gia.

Theo bà Leavitt, quân đội Mỹ đang chuẩn bị thêm các phương án hành động theo chỉ đạo của Tổng thống Trump, nhằm đảm bảo tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz sớm được thông suốt.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson cũng khẳng định với CNN rằng giá xăng tăng chỉ là “biến động tạm thời” và sẽ sớm được giải quyết khi xung đột kết thúc.

Phát biểu tại cuộc họp của các nghị sĩ đảng Cộng hòa diễn ra ở Doral, bang Florida, ông Johnson khẳng định các nhiệm vụ của chiến dịch tại Iran đã sắp hoàn tất.

“Tổng tư lệnh đã nói rằng chiến dịch tại Iran sẽ sớm khép lại, vì vậy giá xăng sẽ điều chỉnh ngay sau đó. Eo biển Hormuz sẽ được mở trở lại. Có thể mất vài tuần, nhưng giá xăng sẽ giảm. Đây chỉ là biến động tạm thời, xét trong bức tranh toàn cảnh về lâu dài, Mỹ sẽ trở lại vị thế thống trị về năng lượng”, ông Johnson nói.

VietBF@ sưu tập

Chuyên gia cho rằng máy bay “Ngày tận thế” của Mỹ đã được điều tới khu vực Trung Đông và có thể mang theo vũ khí hạt nhân.


Máy bay E-6B Mercury của Hải quân Mỹ được mệnh danh là máy bay “Ngày tận thế” vì khả năng sống sót sau một cuộc chiến tranh hạt nhân và điều phối phản ứng quân sự của Mỹ. Ảnh: Hải quân Mỹ
Chính trị gia và nhà phân tích người Anh George Galloway vừa tuyên bố trên mạng xã hội X, rằng máy bay “Ngày tận thế” của Mỹ đã được điều tới khu vực Trung Đông và có thể mang theo vũ khí hạt nhân, báo Anh The Daily Mail và báo Nga News.ru đưa tin ngày 10/3.

Một số chuyên gia và chính trị gia phương Tây cho rằng, Mỹ đã triển khai các máy bay chỉ huy chiến lược có khả năng điều phối tấn công hạt nhân tới khu vực Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng với Iran leo thang và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột hạt nhân.

Theo ông George Galloway, việc sử dụng hoặc thậm chí chuẩn bị sử dụng kho vũ khí hạt nhân tại khu vực này có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho toàn bộ cộng đồng quốc tế.

“Đây không phải là vũ khí hạt nhân của Israel mà là của Mỹ. Nó đang ở trên chiếc máy bay ‘Ngày tận thế’ hiện đang hướng về Trung Đông”, ông Galloway viết.

Máy bay “Ngày tận thế” là chiếc Boeing E-4B Nightwatch đóng vai trò trung tâm chỉ huy bay của Mỹ được thiết kế để hoạt động ngay cả trong trường hợp xảy ra chiến tranh hạt nhân.

Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi chuyến bay gần đây cũng ghi nhận sự xuất hiện của Boeing E-6B Mercury - một loại máy bay chỉ huy chiến lược khác của Hải quân Mỹ có khả năng điều phối lực lượng hạt nhân.

Theo dữ liệu theo dõi bay, kể từ khi xung đột với Iran bùng phát ngày 28/2, đã có nhiều chuyến bay của E-6B Mercury được phát hiện. Một số chuyến cất cánh từ các căn cứ quân sự tại Mỹ và sau đó được cho là hướng về phía Đại Tây Dương và khu vực Vịnh Ba Tư.

Duy trì liên lạc quân sự trong trường hợp cơ sở hạ tầng mặt đất bị phá hủy
E-6B Mercury được chế tạo trên khung thân Boeing 707 và được thiết kế để duy trì liên lạc quân sự trong trường hợp cơ sở hạ tầng mặt đất bị phá hủy.

Máy bay đóng vai trò như một trung tâm chỉ huy bay và trạm liên lạc khổng lồ, có thể truyền mệnh lệnh từ Tổng thống Mỹ hoặc Bộ chỉ huy quân sự tới các tàu ngầm mang tên lửa hạt nhân dưới đáy đại dương, cũng như tới các bệ phóng tên lửa trên đất liền.

Nhiệm vụ chính của loại máy bay này được gọi là TACAMO (Take Charge and Move Out) - hệ thống liên lạc chiến lược nhằm đảm bảo rằng các lực lượng hạt nhân của Mỹ vẫn có thể nhận lệnh ngay cả khi hệ thống thông tin thông thường bị phá hủy trong chiến tranh.

Ngoài ra, E-6B Mercury còn thực hiện nhiệm vụ mang mật danh “Looking Glass”, đóng vai trò như một sở chỉ huy chiến lược trên không có khả năng điều phối việc phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa.

Các chuyến bay của máy bay “Ngày tận thế” thường được tiến hành trong các cuộc diễn tập, huấn luyện hoặc nhằm chứng tỏ khả năng sẵn sàng chiến đấu. Tuy nhiên, việc chúng xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Iran đã khiến nhiều nhà quan sát lo ngại về nguy cơ xung đột hạt nhân..

Trước đó, doanh nhân công nghệ-nhà hoạt động chính trị Phần Lan gốc Đức Kim Dotcom cảnh báo rằng, có khả năng Mỹ và Israel có thể cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại Iran, sau khi Washington đưa ra yêu cầu Tehran phải “đầu hàng vô điều kiện”.

Trong khi đó, cựu cố vấn Lầu Năm Góc Douglas Macgregor cho rằng, Israel có thể cân nhắc tấn công hạt nhân nếu Iran từ chối nhượng bộ, dù ông tin rằng Mỹ khó có khả năng trực tiếp thực hiện một bước đi như vậy.

Hiện Lầu Năm Góc từ chối bình luận về các chuyến bay được cho là liên quan đến máy bay E-6B Mercury với lý do bảo mật hoạt động quân sự. Tuy nhiên, sự xuất hiện của máy bay chỉ huy hạt nhân tiếp tục làm gia tăng lo ngại về khả năng leo thang của cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.

VietBF@ sưu tập

Chính quyền Trump đang hoảng hốt vì giá dầu tăng vọt, theo CNN. Mỹ rơi vào khủng hoảng kép khi phải cân bằng giữa chi phí chiến trường và sự ổn định kinh tế trong nước.

Mặc dù các trợ lý cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump từng dự đoán giá dầu có thể tăng trong thời gian ngắn vào những ngày đầu của cuộc xung đột, phản ứng trên thị trường khiến họ bất ngờ.

Giá dầu dao động quanh mức 100 USD/thùng chỉ hơn một tuần sau khi xung đột Mỹ - Isral và Iran bùng nổ.

Trong bối cảnh giá xăng dầu tại Mỹ tăng mạnh, chính quyền Trump đang vội vã tìm cách trấn an nhà đầu tư và giảm bớt tác động.

Tuy nhiên, họ phải đối mặt với một số giới hạn quyền lực của mình, cũng như thực tế rằng quyết định phát động chiến dịch ở nước ngoài của Tổng thống Trump có thể xóa nhòa một số thành tựu kinh tế quan trọng mà ông đạt được trong nước.

“Khó có thể thấy điều gì khác ngoài việc giá cả sẽ tiếp tục tăng”, Neil Atkinson, nhà phân tích năng lượng lâu năm và cựu lãnh đạo bộ phận thị trường dầu mỏ của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nhận định. “Người tiêu dùng sẽ chịu thiệt hại khi mua xăng”.


Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright và Tổng thống Donald Trump tại Phòng Bầu dục ở Washington, Mỹ. Ảnh: Aaron Schwartz/CNP/Bloomberg.
Tìm kiếm phương án
Các quan chức Mỹ đã dành cả cuối tuần và hôm 9/3 để khẩn trương xây dựng một loạt phương án nhằm ổn định thị trường tài chính và hạn chế tác động của việc giá dầu tăng.

Những ý tưởng được đưa ra rất đa dạng: Từ biện pháp quản lý hạn chế như nới lỏng quy định về lưu thông dầu nội địa, cho đến bước đi quyết liệt hơn như can thiệp trực tiếp vào thương mại dầu mỏ toàn cầu.

Theo nguồn tin, các trợ lý dự kiến trình lên Tổng thống Trump một loạt lựa chọn trong hôm 8/3.

Hiện tại, giao thông vận tải đường thủy qua Eo biển Hormuz vẫn gần như tê liệt, làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ của thế giới. Chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy hoạt động trở lại bình thường và các tàu chở dầu có thể an toàn đi qua tuyến hàng hải chiến lược ngoài khơi Iran.

Ít công ty vận tải nào dám chấp nhận rủi ro bị Iran tấn công tàu chở dầu kể từ khi xung đột nổ ra. Điều này tạo ra tình trạng tồn đọng tàu chở dầu và khiến giá dầu toàn cầu tăng với tốc độ hiếm thấy.

Sáng 9/3, giá dầu có lúc tiến sát 120 USD/thùng trước khi hạ nhiệt phần nào - mức chưa từng thấy kể từ giai đoạn đầu của cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine năm 2022. Đà tăng này nhanh chóng lan sang giá xăng tại Mỹ, khiến mức giá trung bình toàn quốc tăng thêm 51 cent/gallon chỉ trong tuần qua.

Đợt tăng giá này đã gây ra “báo động” trong toàn bộ chính quyền Trump - nơi trước đó, các quan chức từng dự định lấy việc giảm giá xăng làm trụ cột trong chiến lược của đảng Cộng hòa để giữ vững thế đa số ở cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Theo nguồn tin của CNN, mức độ khẩn cấp đã tăng rõ rệt vào cuối tuần khi giá dầu chạm mốc 100 USD/thùng. Điều này cho thấy những bước đi ban đầu của chính quyền hầu như không xoa dịu được nỗi lo về một cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum đang dẫn đầu nỗ lực xây dựng các phương án mới, cùng với đội ngũ nhân viên của Hội đồng Năng lượng Quốc gia tại Nhà Trắng.

Phía sau hậu trường
Trong những ngày qua, ông Wright và các quan chức khác đã cố gắng tìm cách giảm nhẹ mối lo ngại khi xuất hiện trước công chúng, cho rằng các nhà giao dịch dầu đang đẩy giá lên một cách phi lý và khẳng định hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz sẽ sớm trở lại bình thường.

“Tôi nghĩ chúng ta sẽ không phải chờ quá lâu để thấy hoạt động vận tải đường thủy trở lại bình thường”, ông Wright nói với CNN. “Đây là vấn đề tính bằng vài tuần, chứ không phải vài tháng”.

Tổng thống Mỹ cũng bác bỏ tác động của cuộc chiến đối với giá xăng. Trên mạng xã hội Truth Social, ông viết hôm 8/3 rằng đây chỉ là “cái giá rất nhỏ phải trả” và “chỉ kẻ ngốc mới nghĩ khác!”

Trong tuyên bố, phát ngôn viên Nhà Trắng Taylor Rogers gọi đà tăng giá này là “biến động ngắn hạn của giá dầu, và sẽ giảm mạnh khi các mục tiêu của chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội (Epic Fury) được hoàn thành”.

“Tổng thống Trump và toàn bộ đội ngũ chuyên gia năng lượng của ông đã có kế hoạch vững chắc nhằm giữ ổn định thị trường năng lượng từ trước khi chiến dịch bắt đầu, và họ sẽ tiếp tục xem xét mọi lựa chọn khả thi”, bà nói.

Tuy nhiên, phía sau hậu trường, giới chức đang gấp rút tìm cách hạ nhiệt cuộc khủng hoảng mà họ lo ngại sẽ làm tổn hại đến vị thế của ông Trump, khi cử tri vốn đã lo lắng về chi phí sinh hoạt. Cuộc khủng hoảng này cũng có nguy cơ lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

Chính quyền Mỹ đã làm việc với các đại diện ngành dầu để tìm cách tăng tốc sản lượng. Tuy nhiên, các công ty dường như không mấy mặn mà với việc tăng mạnh sản lượng khi chưa rõ giá cao sẽ kéo dài bao lâu.

Đội ngũ cố vấn của ông Trump đã xem xét nhiều công cụ hành chính, bao gồm nới lỏng hạn chế của Đạo luật Jones nhằm tăng lưu thông dầu nội địa trong nước, và nới lỏng các quy định khác để làm chậm đà tăng của giá xăng.

Họ cũng cân nhắc bước đi mạnh tay hơn, như hạn chế xuất khẩu dầu của Mỹ, áp đặt kiểm soát giá, thậm chí để Bộ Tài chính can thiệp trực tiếp vào thị trường hợp đồng dầu tương lai nhằm gây áp lực giảm giá.

Ngoài ra, các quan chức chính quyền Trump đã đề cập đến khả năng sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) của Mỹ, sau nhiều ngày kiên quyết bác bỏ phương án này.

Tuy vậy, vẫn tồn tại e ngại đối với việc sử dụng SPR - công cụ mà chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden từng sử dụng để hạ giá dầu vào năm 2022 nhưng chỉ đạt hiệu quả hạn chế.

Ông Trump từng nhiều lần chỉ trích ông Biden vì đã dùng kho dự trữ này, cáo buộc cựu tổng thống Mỹ làm cạn kiệt nguồn dự trữ vì mục đích chính trị.

Hôm 9/3, nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã thảo luận về khả năng phối hợp sử dụng nguồn dầu dự trữ nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung. Tuy nhiên, Mỹ nằm trong số những nước hoài nghi về bước đi này và nhóm đã quyết định chưa hành động ngay.

Nhà Trắng từ chối bình luận thêm và chỉ dẫn lại tuyên bố chung của G7 rằng các quốc gia “sẵn sàng” giải phóng kho dự trữ nếu cần thiết.

Theo một số chuyên gia năng lượng, những phương án còn lại mà chính quyền đang thảo luận có thể mang lại một số lợi ích nhỏ cho thị trường dầu và giá xăng tại Mỹ. Tuy nhiên, chúng khó có thể thay đổi xu hướng chung và gần như không thể bù đắp được lượng dầu thất thoát lên tới 20 triệu thùng/ngày thường đi qua eo biển Hormuz.

Trên thực tế, một sáng kiến mà giới chức từng kỳ vọng có thể thay đổi cục diện - đề nghị cung cấp tới 20 tỷ USD bảo hiểm cho các tàu chở dầu sẵn sàng đi qua tuyến đường thủy trên - đã thất bại.

“Ngay cả khi bạn đã mua bảo hiểm cho rủi ro tàu bị đánh chìm, bạn vẫn không muốn tàu của mình bị đánh chìm”, Tobin Marcus, người đứng đầu bộ phận chính sách và chính trị Mỹ tại công ty nghiên cứu tài chính Wolfe Research, nói. “Đó không phải là ý tưởng tồi, nhưng nó không thể khiến người ta phớt lờ thực tế rằng trong 6 ngày qua, hầu không có tàu nào đi qua eo biển này”.

Thời gian qua, giới chức Mỹ cũng nêu khả năng hộ tống quân sự cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ Mỹ có thể mất bao nhiêu thời gian để tổ chức các tàu hộ tống này.

Trong cuộc phỏng vấn với CBS News hôm 9/3, ông Trump cho biết chính quyền của ông đang “xem xét” khả năng tiếp quản việc kiểm soát eo biển.

Dù vậy, theo CNN, trong lúc chờ đợi, có một điều ngày càng rõ ràng: Con đường chắc chắn nhất để ổn định thị trường dầu là kết thúc cuộc chiến càng sớm càng tốt.

“Những lựa chọn khác mà chính quyền có, ngoài việc kết thúc cuộc chiến, thực sự khá hạn chế”, Atkinson nói. “Thị trường dầu mỏ đang thiếu nguồn cung nghiêm trọng”.

VietBF@ sưu tập

Người đàn ông 68 tuổi được chẩn đoán mắc ung thư ở cả dạ dày và đại tràng sau khi đi khám vì các triệu chứng tiêu hóa bất thường kéo dài.


Ung thư đường tiêu hóa thường không có dấu hiệu rõ ràng, khiến người bệnh khó phát hiện sớm.
Người đàn ông 68 tuổi (Quảng Ninh) đến Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí khám sau khi thường xuyên xuất hiện những cơn đau bụng âm ỉ, thoáng qua. Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, kết quả giải phẫu bệnh cho thấy ông mắc ung thư biểu mô tuyến tại cả dạ dày và đại tràng. Khi bệnh được phát hiện, các tổn thương đã ở giai đoạn muộn và lan rộng, khiến việc điều trị triệt căn trở nên khó khăn.

Theo thống kê, ung thư đồng phát chỉ gặp ở khoảng 0,7-3,5% bệnh nhân ung thư dạ dày. Bác sĩ chuyên khoa I Phạm Thị Hoa, khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, cho biết trong các trường hợp ung thư đồng phát, ung thư đại trực tràng là loại thường gặp nhất.

Ở góc độ sinh học phân tử, việc xuất hiện ung thư tại nhiều cơ quan có thể liên quan đến sự bất ổn của hệ gen và các đột biến di truyền tích lũy theo thời gian.

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh ung thư đường tiêu hóa phổ biến tại Việt Nam. Bệnh thường tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu với các biểu hiện dễ bị bỏ qua như đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn nhẹ hoặc đau vùng thượng vị.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu rõ rệt hơn như đau bụng kéo dài, sụt cân, chán ăn hoặc nôn ra máu. Các yếu tố nguy cơ thường gặp gồm nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), chế độ ăn nhiều thực phẩm muối, thực phẩm chế biến sẵn, hút thuốc lá và tiền sử gia đình có người mắc ung thư dạ dày.

Trong khi đó, ung thư đại trực tràng cũng là một trong những loại ung thư phổ biến của hệ tiêu hóa và có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Bệnh thường khởi phát từ các polyp ở niêm mạc đại tràng và có thể phát triển thành ung thư sau nhiều năm.

Ở giai đoạn sớm, bệnh có thể không gây triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ biểu hiện bằng các dấu hiệu như rối loạn tiêu hóa, thay đổi thói quen đi tiêu, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp tình trạng đi ngoài ra máu, đau bụng, mệt mỏi hoặc thiếu máu kéo dài.

Theo bác sĩ Hoa, ung thư đường tiêu hóa ở giai đoạn sớm thường không gây đau hoặc chỉ có biểu hiện rất mơ hồ. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường cho đến khi xuất hiện các triệu chứng rõ rệt như đau bụng kéo dài, sụt cân hoặc rối loạn tiêu hóa. Khi đó, bệnh thường đã qua “thời điểm vàng” để điều trị hiệu quả.

Trường hợp này được xem là lời cảnh báo về sự nguy hiểm và khó lường của ung thư đường tiêu hóa. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên nội soi dạ dày - đại tràng định kỳ để tầm soát bệnh, bởi phát hiện sớm vẫn là yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cơ hội sống cho người bệnh.

Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh có thể góp phần giảm nguy cơ mắc ung thư đường tiêu hóa. Người dân nên ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ nướng cháy, rượu bia và thuốc lá. Đồng thời, cần duy trì thói quen vận động thường xuyên và kiểm soát cân nặng để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa.

VietBF@ sưu tập

Củ dong là thực phẩm quen thuộc trong đời sống người Việt, gắn liền với những món quà quê dân dã. Không chỉ là nguồn cung cấp tinh bột sạch, củ dong còn được các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao nhờ hàm lượng chất xơ dồi dào và các khoáng chất thiết yếu.
Củ dong là một trong những thực phẩm chứa hàm lượng tinh bột kháng (resistant starch) cực kỳ dồi dào, hoạt động giống như chất xơ hòa tan trong đường ruột. Loại tinh bột này không bị tiêu hóa ở dạ dày mà đi thẳng xuống đại tràng, trở thành nguồn thức ăn quý giá cho các lợi khuẩn, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Việc thường xuyên ăn củ dong hoặc sử dụng bột dong giúp kích thích nhu động ruột, làm mềm phân và là giải pháp tự nhiên hiệu quả để ngăn ngừa tình trạng táo bón, đầy hơi hay hội chứng ruột kích thích.

Thực phẩm lý tưởng cho người giảm cân và ăn kiêng
Nếu bạn đang tìm kiếm một loại thực phẩm giúp no lâu mà không lo tăng cân, củ dong chính là lựa chọn hàng đầu. Với hơn 80% là tinh bột phức hợp cùng lượng chất xơ đáng kể, củ dong giúp làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, giúp bạn kiểm soát cơn thèm ăn hiệu quả hơn so với gạo trắng hay bánh mì. Đặc biệt, củ dong chứa rất ít calo nhưng lại giàu năng lượng bền bỉ, giúp bạn duy trì hoạt động cả ngày dài mà không cảm thấy mệt mỏi hay hạ đường huyết trong quá trình ăn kiêng.


Tốt cho sức khỏe tim mạch và ổn định huyết áp
Hàm lượng kali trong củ dong là một yếu tố then chốt giúp bảo vệ trái tim của bạn. Kali đóng vai trò như một chất giãn mạch, giúp giảm áp lực lên các thành mạch máu và điều hòa nhịp tim ổn định. Bên cạnh đó, các chất chống oxy hóa và chất xơ trong củ dong còn hỗ trợ giảm mức cholesterol xấu (LDL) trong máu, ngăn ngừa sự hình thành các mảng xơ vữa động mạch. Việc duy trì mức huyết áp ổn định thông qua chế độ ăn có củ dong sẽ giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ đột quỵ và đau tim ở người cao tuổi.

An toàn tuyệt đối cho người dị ứng Gluten (Gluten-free)
Một trong những ưu điểm vượt trội của củ dong so với bột mì hay các loại ngũ cốc khác là hoàn toàn không chứa Gluten. Đây là tin vui cho những người bị bệnh Celiac (không dung nạp Gluten) hoặc những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm thường xuyên bị dị ứng, mẩn ngứa khi ăn lúa mì. Bột củ dong là chất thay thế hoàn hảo trong chế biến món ăn, làm bánh hoặc nấu súp, giúp người bệnh vẫn thưởng thức được những món ngon mà không lo ngại về các phản ứng viêm nhiễm đường ruột do Gluten gây ra.

Tăng cường hệ miễn dịch và thúc đẩy trao đổi chất
Củ dong chứa một lượng đáng kể các khoáng chất thiết yếu như đồng, sắt và magie, đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất hồng cầu và cải thiện lưu thông máu. Khi lưu thông máu tốt, oxy và các dưỡng chất được vận chuyển đến các tế bào hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy quá trình trao đổi chất diễn ra mạnh mẽ. Ngoài ra, sự hiện diện của các vitamin nhóm B trong củ dong còn giúp cơ thể tối ưu hóa việc chuyển hóa năng lượng, giúp bạn luôn cảm thấy tràn đầy sức sống và tăng cường khả năng phòng chống các bệnh truyền nhiễm.

Cải thiện chất lượng giấc ngủ và thư giãn thần kinh
Magie có trong củ dong được mệnh danh là "khoáng chất thư giãn". Nó có khả năng tác động trực tiếp lên các thụ thể thần kinh, giúp giảm bớt căng thẳng, lo âu và thả lỏng cơ bắp. Ăn các món chế biến từ củ dong vào buổi tối có thể giúp cơ thể sản sinh melatonin tự nhiên dễ dàng hơn, giúp bạn đi vào giấc ngủ nhanh hơn và ngủ sâu giấc hơn. Đây là phương pháp hỗ trợ điều trị mất ngủ nhẹ bằng thực phẩm cực kỳ an toàn mà không cần lạm dụng đến các loại thuốc an thần

VietBF@ sưu tập