Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan tuyên bố bảo vệ sườn phía Đông NATO là ưu tiên hàng đầu, trong khi kho dự trữ tên lửa Patriot của Mỹ sụt giảm mạnh sau các cuộc giao tranh.

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz vừa đưa ra tuyên bố chính thức về việc nước này sẽ không chuyển giao bất kỳ hệ thống phòng không tầm xa MIM-104 Patriot nào cho các chiến dịch quân sự tại Iran. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh các đồng minh phương Tây đang cân nhắc khả năng huy động thêm nguồn lực phòng không cho khu vực Trung Đông.

Ưu tiên bảo vệ không phận quốc gia và sườn phía Đông NATO
Theo ông Wladyslaw Kosiniak-Kamysz, hai hệ thống Patriot hiện có do Mỹ cung cấp đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ không phận Ba Lan và sườn phía Đông của khối NATO. Lập trường của Warsaw được khẳng định là bất biến và không có kế hoạch di chuyển các tổ hợp này đi bất cứ đâu.

"An ninh của Ba Lan là ưu tiên tuyệt đối. Các đồng minh đều nhận thức rõ và thấu hiểu tầm quan trọng của nhiệm vụ mà chúng tôi đang thực thi tại khu vực này", ông Kosiniak-Kamysz nhấn mạnh. Tuyên bố này được đưa ra sau khi Hoa Kỳ đã huy động khoảng một nửa năng lực phòng không của toàn khối NATO cho các nỗ lực xung đột hiện nay.

Sự phụ thuộc vào Patriot sau khi viện trợ cho Ukraine
Quân đội Ba Lan hiện đang rơi vào tình trạng phụ thuộc lớn vào hệ thống Patriot sau khi đã chuyển giao các hệ thống phòng không S-200 và S-125 do Liên Xô sản xuất cho Ukraine. Tình trạng thiếu hụt năng lực phòng thủ tầm xa này dự kiến sẽ kéo dài cho đến khi nước này hoàn tất việc nâng cấp phi đội F-16 lên chuẩn F-16V và tiếp nhận các tiêm kích F-35A đạt tiêu chuẩn Block 4.

Bên cạnh Ba Lan, một số quốc gia thành viên NATO khác như Tây Ban Nha, Pháp và Ý cũng đã từ chối cho phép sử dụng không phận hoặc hỗ trợ khí tài cho các hoạt động tác chiến liên quan. Ngay cả Vương quốc Anh cũng từng có thái độ do dự trước khi thay đổi lập trường.

Hiệu quả tác chiến và sự sụt giảm kho dự trữ của Mỹ
Các báo cáo quân sự tính đến tháng 3/2026 cho thấy Lục quân Hoa Kỳ đã tiêu tốn hơn 800 tên lửa đánh chặn từ hệ thống Patriot chỉ trong 5 ngày giao tranh với lực lượng Iran. Con số này khiến kho dự trữ của Lầu Năm Góc giảm xuống chỉ còn khoảng 25% so với mức quy định cần thiết.

Thách thức về tỷ lệ đánh chặn
Dữ liệu thực chiến từ khu vực Trung Đông, bao gồm Qatar và UAE, cho thấy các hệ thống Patriot thường phải phóng 3 tên lửa để đánh chặn một mục tiêu đơn lẻ, thay vì định mức tiêu chuẩn 2 quả. Điều này chỉ ra xác suất tiêu diệt mục tiêu của hệ thống đang ở mức thấp hơn kỳ vọng.

Áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu
Để bù đắp cho sự thiếu hụt tại Trung Đông, Mỹ đã phải rút bớt các hệ thống phòng không và tên lửa đánh chặn từ các căn cứ trên thế giới, bao gồm cả Hàn Quốc. Tuy nhiên, việc các hệ thống Patriot bị phá hủy tại chiến trường Ukraine trước đó đã khiến nguồn cung cho các quốc gia châu Âu trở nên chậm chạp, buộc các nước này phải thận trọng hơn trong việc duy trì năng lực phòng thủ nội địa.

Ngày 6/4, tờ Yomiuri Shimbun đưa tin Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Lực lượng Phòng vệ (JSDF) đã quyết định chủ trương thành lập một đơn vị chuyên trách thuộc Lực lượng Phòng vệ Mặt đất ngay trong tháng này, nhằm thúc đẩy ứng dụng các thiết bị bay không người lái (UAV) và các khí tài không người lái khác.Động thái này được đưa ra trong bối cảnh các hình thức tác chiến mới nổi lên từ xung đột Nga - Ukraine cũng như các cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông.

Theo các nguồn tin Chính phủ Nhật Bản, Tokyo dự kiến xây dựng lực lượng tác chiến lấy UAV và các hệ thống không người lái làm nòng cốt, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giảm thiểu nhân lực và tự động hóa vận hành. Lực lượng này cũng sẽ đảm nhiệm nghiên cứu, xây dựng phương án tác chiến và phát triển các hệ thống trang bị liên quan.Việc đẩy mạnh sử dụng thiết bị không người lái còn nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực của JSDF. Tính đến cuối tài khóa 2024, quân số thực tế của lực lượng này là 247.154 người, tương đương 89,1% chỉ tiêu tuyển quân.

Một quan chức cấp cao Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết mục tiêu của kế hoạch nhằm tối ưu hóa sự kết hợp giữa phương tiện có người lái và không người lái nhằm bảo vệ tính mạng binh sĩ.

Hiện Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang mở rộng phạm vi sử dụng UAV, trong đó có việc xem xét triển khai các dòng UAV có khả năng tấn công tầm xa.

Ngày 5-4, hãng Reuters đưa tin, Ukraine đã tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga bằng thiết bị bay không người lái trong bối cảnh 2 nước tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng của nhau.Cụ thể, Reuters dẫn lời một chỉ huy lực lượng thiết bị bay không người lái của Ukraine cho biết họ đã tấn công một nhà máy lọc dầu ở khu vực Nizhny Novgorod, phía Tây nước Nga, cũng như một trung tâm xuất khẩu dầu lớn trên Biển Baltic.

Thống đốc khu vực nêu trên cũng cho biết nhà máy lọc dầu lớn thứ tư này của Nga đã bị thiết bị bay không người lái tấn công.

Ukraine đã nhiều lần nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga để cố gắng cắt nguồn thu nhập của Matxcơva từ lĩnh vực này. Vào cuối tháng 3 vừa qua, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết một số đối tác đã thúc giục Kiev giảm các cuộc tấn công vào các cơ sở dầu mỏ của Nga.

Reuters đưa tin rằng các quan chức Mỹ là người đã đưa ra thông điệp nói trên với Ukraine. Giá dầu tăng vọt bắt nguồn từ cuộc xung đột Iran dường như là một yếu tố để Mỹ đưa ra đề nghị này. Tuy nhiên, Kiev nhấn mạnh rằng trước hết Matxcơva phải dừng cuộc tấn công của chính mình nhằm vào các cơ sở năng lượng của Ukraine.

Hãng vận tải biển Mitsui O.S.K. Lines của Nhật Bản ngày 6-4 cho biết tàu chở dầu mang cờ Ấn Độ thuộc sở hữu của một công ty con của hãng đã đi qua eo biển Hormuz và đang trên đường đến Ấn Độ.Một phát ngôn viên của Mitsui O.S.K. Lines nói với hãng thông tấn AFP rằng tàu Green Asha chở khí dầu mỏ hóa lỏng đã đi qua tuyến đường thủy này. “Cả thủy thủ đoàn và hàng hóa đều an toàn”, phát ngôn viên này nói.Đây là con tàu thứ ba có liên quan đến Nhật Bản đi qua eo biển Hormuz kể từ khi chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu.

Trước đó không lâu, Green Sanvi - tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng treo cờ Ấn Độ, thuộc sở hữu của một công ty con thuộc Mitsui O.S.K. Lines cũng băng qua eo biển Hormuz.

Theo công ty, con tàu trước đó đã bị kẹt lại trong Vịnh Ba Tư nhưng đã vượt qua eo biển vào ngày 4-4 (theo giờ Nhật Bản) và hiện đang trên đường đến Ấn Độ. Thủy thủ đoàn, con tàu và hàng hóa đều được xác nhận là an toàn.

Tàu chở dầu này nằm trong số 45 con tàu liên quan đến Nhật Bản bị mắc kẹt tại vùng biển nói trên sau khi các cuộc tấn công nổ ra. Green Sanvi là con tàu thứ hai đi qua eo biển này, sau một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng khác cũng của Mitsui O.S.K. Lines.

Phụ nữ có đẹp như tiên
Tuổi già rồi cũng trở nên như vầy
Thế nên ngay từ lúc này
Có tiền thì cứ mạnh tay tiêu xài
Ra đường nếu có thích ai
Của nhà làm được cho zai nó dùng
Đàn bà phải có đàn ông
Cho đi đừng có để không...phí hoài

VietBF@sưu tập

Một chỉ huy cấp cao của quân đội Nga đã thiệt mạng trong vụ rơi máy bay vận tải quân sự An-26 tại Crimea hôm 31/3, theo Reuters.

Thống đốc vùng Murmansk, ông Andrei Chibis hôm thứ Hai (6/4) cho biết, Trung tướng Alexander Otroshchenko - Chỉ huy lực lượng Phòng không Không quân thuộc Tập đoàn quân số 45 của Hạm đội phương Bắc, đã thiệt mạng trong vụ rơi máy bay vận tải quân sự An-26 tại Crimea hôm 31/3.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, vụ tai nạn xảy ra khi chiếc An-26 đâm vào vách đá tại Crimea. Nguyên nhân sơ bộ được xác định là do trục trặc kỹ thuật.An-26 là dòng máy bay vận tải quân sự được đưa vào sử dụng từ cuối những năm 1960. Máy bay được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ vận tải chiến thuật tầm ngắn và có khả năng cất hạ cánh trên đường băng ngắn, phù hợp với điều kiện dã chiến.

Về thông số kỹ thuật, An-26 có chiều dài khoảng 23,8 m, sải cánh 29,2 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 24 tấn. Máy bay được trang bị hai động cơ tuốc bin cánh quạt Ivchenko AI-24, cho tốc độ hành trình khoảng 440 km/h và tầm bay tối đa gần 2.500 km.Nhờ độ bền cao và tính linh hoạt, An-26 đã được sử dụng rộng rãi trong quân đội nhiều quốc gia cũng như trong vận tải dân sự.

Chiến tranh Iran đang khoét sâu mâu thuẫn Mỹ - châu Âu, đẩy NATO tới khủng hoảng nghiêm trọng. Những bất đồng chiến lược, quân sự và lợi ích khiến liên minh xuyên Đại Tây Dương năm đối mặt nguy cơ rạn vỡ chưa từng có.Theo báo The Wall Street Journal (Mỹ) ngày 5/4, cuộc xung đột tại Iran đang đẩy mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào một cuộc khủng hoảng sâu sắc, khiến tương lai của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đứng trước nguy cơ tan rã sau 77 năm tồn tại.

Cụ thể, mối quan hệ đối tác địa chính trị quan trọng nhất thế giới giữa Mỹ và châu Âu đang trượt dần đến bờ vực đổ vỡ. Những căng thẳng phát sinh từ cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã làm trầm trọng thêm những rạn nứt vốn có sau các bất đồng về thuế quan, vấn đề Ukraine và ý định thâu tóm Greenland của Tổng thống Donald Trump.

Sự rạn nứt về lợi ích chiến lược và nghĩa vụ liên minh

Tổng thống Trump đã chỉ trích các đồng minh châu Âu vì không tham gia cuộc chiến ở Iran. Đầu tháng này, ông Trump cho biết đang “nghiêm túc cân nhắc” việc rút Mỹ khỏi NATO, sau khi liên minh này từ chối tham gia chiến dịch quân sự chống Iran. Ngược lại, các nhà lãnh đạo châu Âu kiên quyết phản đối cuộc chiến mà họ không được tham vấn, coi đó là hành động "bất hợp pháp và thiếu khôn ngoan".

Trước đây, sự không hài lòng chính của ông Trump về NATO là việc chia sẻ gánh nặng ngân sách. Tuy nhiên, hiện tại người đứng đầu Nhà Trắng đặt câu hỏi liệu việc bảo vệ châu Âu có còn phục vụ lợi ích của Mỹ hay không, khi người châu Âu không hỗ trợ các cuộc can thiệp quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Ông Trump khẳng định với tờ The Telegraph của Anh: "Chúng tôi luôn sẵn sàng giúp đỡ họ. Nhưng họ đã không giúp đỡ chúng tôi", đồng thời cho rằng sự hỗ trợ tại Eo biển Hormuz lẽ ra phải là "tự nguyện".

Một phép thử quan trọng cho liên minh sẽ diễn ra khi Tổng thư ký NATO Mark Rutte đến thăm Nhà Trắng (từ ngày 8/4 tới) và dự kiến có bài phát biểu tại Viện Quỹ Tổng thống Ronald Reagan.

Sự thay đổi trong chiến lược toàn cầu của Mỹ

Lập trường hiện tại của Nhà Trắng đánh dấu một sự thay đổi với chiến lược toàn cầu của Mỹ kể từ Thế chiến II vốn coi an ninh châu Âu là lợi ích sống còn. Michael O'Hanlon, Giám đốc nghiên cứu tại Viện Brookings, nhận định rằng châu Âu vẫn quan trọng do tiềm lực kinh tế và sức mạnh quân sự. Dù 2/3 người Mỹ tin rằng Washington hưởng lợi từ NATO, nhưng ông Trump lại thể hiện sự thay đổi rõ rệt.

Chuyên gia cấp cao về châu Âu François Heisbourg tại Quỹ Nghiên cứu Chiến lược ở Paris đánh giá: "Phía Mỹ đang nói thẳng thắn và công khai về việc xóa bỏ NATO. Quan điểm cho rằng NATO thực sự có thể bị loại bỏ là điều mới mẻ". Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski cũng cảnh báo các đồng minh cần xem xét nghiêm túc kịch bản "chia tách" này.

Sự mất niềm tin vào Mỹ đã khiến các quốc gia như Anh bắt đầu chuyển hướng sang châu Âu về chính sách kinh tế và an ninh. Fabrice Pothier, Giám đốc điều hành Rasmussen Global, nhận định việc Tổng thống Trump phản đối kịch liệt là do ông nhận ra gánh nặng lớn từ động thái đơn phương với Israel, dẫn đến việc Mỹ trở thành một "siêu cường đơn độc hơn với cái giá phải trả cao hơn".

Những giới hạn về quân sự và pháp lý

Sự tức giận của chính quyền Trump bùng phát khi Pháp, Anh, Italy và Tây Ban Nha đặt giới hạn sử dụng căn cứ không quân và không phận cho cuộc chiến, đồng thời từ chối triển khai hải quân đến Eo biển Hormuz. Dù vậy, châu Âu vẫn âm thầm hỗ trợ hậu cần và vũ khí phòng không để bảo vệ các quốc gia vùng Vịnh.Các quan chức châu Âu lập luận rằng Hiến chương NATO là một hiệp ước phòng thủ chung tại châu Âu và Bắc Mỹ, không bắt buộc ủng hộ các cuộc chiến đơn phương của Mỹ ở các khu vực khác. Chuyên gia Philippe Dickinson từ Hội đồng Đại Tây Dương cho biết, sự phẫn nộ ở châu Âu là "rõ ràng và sâu sắc" trước việc ông Trump hạ thấp vai trò của đồng minh trong cuộc chiến Afghanistan sau sự kiện 11/9.

Trong khi đó, một số học giả như Kamil Zwolski, nhà nghiên cứu về xung đột và chống khủng bố tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng (RUSI) có trụ sở tại Anh ,cho rằng ông Trump chỉ xem NATO là công cụ hỗ trợ cho các "cuộc phiêu lưu đơn phương".

Về mặt pháp lý, việc rút khỏi NATO không dễ dàng. Một đạo luật năm 2023 quy định tổng thống Mỹ không được tự ý rút khỏi hiệp ước trừ khi có sự đồng ý của đa số 2/3 Thượng viện hoặc một luật mới từ Quốc hội. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo liên minh có thể tan rã trên thực tế nếu khả năng răn đe bị suy yếu hoặc Mỹ cắt giảm hiện diện quân sự.

Hệ quả và viễn cảnh tương lai

Nhà sử học quân sự Phillips O'Brien tại Đại học St. Andrews ở Scotland cho rằng, Mỹ vẫn có lý do để trì hoãn việc rút khỏi liên minh vì lợi ích bán vũ khí và ảnh hưởng toàn cầu. Đối với châu Âu, việc NATO tan rã sẽ gây tổn thất lớn vì họ cần nhiều năm để tự xây dựng khả năng tự vệ mà không có Mỹ.

Dù một số quan chức lạc quan coi lời đe dọa của ông Trump là chiến thuật đàm phán nhằm gây áp lực lên các đồng minh để họ hỗ trợ nhiều hơn trong vấn đề Iran, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu NATO có còn là một lực lượng răn đe hiệu quả hay không. Chuyên gia Heisbourg kết luận: "Không còn chút niềm tin nào nữa. Giống như cuộc 'ly hôn' vậy: Khi đã nói ra những lời cay đắng, thì không thể rút lại được".