Khủng hoảng tại eo biển Hormuz đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào vòng xoáy bất ổn, nhưng Trung Quốc vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể nhờ chiến lược chuẩn bị từ sớm.


Một nhà máy lọc dầu ở Thanh Đảo, Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: Getty Images

Theo trang Al Jazeera, việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục làm rung chuyển thị trường dầu khí toàn cầu, khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Tehran bước sang tháng thứ hai.

Trong khi đó, tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc duy trì các đợt tấn công mạnh nhằm vào Iran trong vòng hai đến ba tuần tới ngay lập tức kích hoạt làn sóng tăng giá mới trên thị trường năng lượng. Giá dầu Brent sáng ngày 2/4 tăng vọt lên 106,16 USD/thùng, tăng khoảng 5% so với một ngày trước đó, sau khi từng vượt ngưỡng 116 USD hồi đầu tuần - mức phản ánh rõ nét tâm lý bất ổn của thị trường.

Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế buộc phải mở kho dự trữ chiến lược để hạ nhiệt cú sốc giá năng lượng, Trung Quốc nổi lên như một trường hợp tương đối đặc biệt. Dù phụ thuộc lớn vào nguồn dầu từ Iran và Trung Đông, Bắc Kinh dường như vẫn duy trì được mức độ ổn định nhất định. Tuy nhiên, khả năng “miễn nhiễm” này, nếu có, cũng chỉ mang tính tương đối.

Trung Quốc có thực sự “miễn nhiễm” với cú sốc năng lượng?

Trên thực tế, hơn một nửa lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Trung Đông, trong đó Iran giữ vai trò then chốt. Theo dữ liệu từ Kpler, năm 2025, Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran, tương đương 1,4 triệu thùng/ngày trong tổng số 10,4 triệu thùng/ngày nhập khẩu bằng đường biển.

Khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran ngày 28/2 và Tehran nhanh chóng phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu khí toàn cầu - Bắc Kinh thực tế đã có sự chuẩn bị từ trước.

Từ nhiều năm trước, Trung Quốc đã từng bước chuẩn bị cho kịch bản gián đoạn nguồn cung năng lượng. Năm 2021, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh yêu cầu phải “tự chủ an ninh năng lượng”, đặt nền tảng cho một loạt chính sách dài hạn. Trong đó, đáng chú ý là việc tận dụng các nhà máy lọc dầu tư nhân quy mô nhỏ, thường được gọi là “nhà máy ấm trà”, như một công cụ linh hoạt để hấp thụ nguồn dầu giá rẻ từ các quốc gia chịu trừng phạt như Iran, Nga và Venezuela.

“Nhà máy ấm trà” - công cụ linh hoạt nhưng nhiều rủi ro

Các nhà máy lọc dầu “ấm trà” - những cơ sở tư nhân quy mô nhỏ, tập trung chủ yếu tại tỉnh Sơn Đông. Những nhà máy này đã trở thành một mắt xích quan trọng trong cấu trúc năng lượng của Trung Quốc. Với lợi thế hoạt động độc lập và linh hoạt, họ có thể nhập khẩu dầu bị chiết khấu sâu do lệnh trừng phạt, qua đó vừa đảm bảo nguồn cung, vừa giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế.

Những cơ sở này chiếm khoảng 1/4 công suất lọc dầu của Trung Quốc, nhưng hoạt động với biên lợi nhuận rất thấp, khiến chúng đặc biệt nhạy cảm với biến động giá.

Trong điều kiện bình thường, các cơ sở này giúp tăng nguồn cung và cải thiện biên lợi nhuận. Khi khủng hoảng xảy ra, chúng đóng vai trò như “vùng đệm linh hoạt” nhờ tận dụng các dòng dầu giá rẻ. Tuy nhiên, khi giá tăng cao và ưu đãi biến mất, chính các nhà máy này lại chịu áp lực lớn, buộc phải cắt giảm hoạt động.

Đây cũng là lý do Mỹ từng áp đặt trừng phạt đối với một số nhà máy loại này vì liên quan đến dầu Iran.

Tác dụng có giới hạn

Dù giúp Trung Quốc giảm sốc trong ngắn hạn, các “nhà máy ấm trà” không phải giải pháp lâu dài.

Theo chuyên gia Muyu Xu taị Viện Nghiên cứu Kpler, nhập khẩu dầu bằng đường biển của Trung Quốc trong tháng 3 đã giảm xuống 10,19 triệu thùng/ngày, từ mức 11,51 triệu thùng/ngày của tháng 2. Đáng lưu ý, phần lớn số hàng cập cảng trong giai đoạn này thực chất đã được vận chuyển trước khi xung đột bùng phát, đồng nghĩa với việc tác động thực sự của khủng hoảng nhiều khả năng sẽ bộc lộ rõ hơn trong các tháng tiếp theo.

Với hơn một nửa nguồn cung phụ thuộc vào Trung Đông - khu vực đang chịu gián đoạn nghiêm trọng - Trung Quốc được dự báo sẽ đối mặt với sự suy giảm đáng kể về nguồn cung trong ngắn hạn. Dù lượng dầu Iran đang neo đậu ngoài Vịnh Ba Tư ước tính khoảng 165 triệu thùng, tương đương vài tháng nhập khẩu, con số này khó có thể trở thành giải pháp lâu dài. Đồng thời, dòng chảy dầu từ Nga thông qua các mạng lưới vận chuyển không chính thức cũng đứng trước nguy cơ suy yếu, trong khi giá cao khiến các nhà máy tư nhân dè dặt hơn trong việc ký hợp đồng mới.

Trong bối cảnh đó, Bắc Kinh không chỉ dựa vào một công cụ duy nhất, mà triển khai đồng thời nhiều “quân bài” để giảm thiểu rủi ro. Việc tích trữ dầu quy mô lớn trong những năm qua đã tạo ra một lớp đệm quan trọng. Tính đến đầu năm 2026, kho dự trữ chiến lược của Trung Quốc ước đạt khoảng 1,2 tỷ thùng, tương đương hơn 100 ngày nhập khẩu, phần lớn được tích lũy từ các nguồn dầu giá rẻ bị trừng phạt.

Song song, Trung Quốc tiếp tục tận dụng cái gọi là “đội tàu bóng tối” - mạng lưới tàu chở dầu cũ, thường không có bảo hiểm và sử dụng nhiều biện pháp che giấu hành trình - để duy trì dòng chảy năng lượng từ Nga và Iran. Bên cạnh đó, việc gia tăng nhập khẩu qua đường ống từ Nga cũng giúp giảm phụ thuộc vào các tuyến hàng hải dễ bị gián đoạn.

Ngay cả trong điều kiện eo biển Hormuz bị phong tỏa, Trung Quốc vẫn tìm cách duy trì một phần lưu thông. Iran đã cho phép một số tàu của các quốc gia được coi là “thân thiện”, trong đó có Trung Quốc, đi qua khu vực này, giúp Bắc Kinh phần nào giảm áp lực nguồn cung trong ngắn hạn.

Tổng thể, cách tiếp cận của Trung Quốc phản ánh một chiến lược năng lượng mang tính hệ thống, được xây dựng để đối phó với những cú sốc địa chính trị. Việc kết hợp giữa tích trữ quy mô lớn, chấp nhận các kênh cung ứng phi truyền thống và duy trì các công cụ linh hoạt như “nhà máy ấm trà” đã tạo cho nước này dư địa xoay xở lớn hơn so với nhiều nền kinh tế khác.

Dù vậy, những biện pháp này không thể giúp Trung Quốc hoàn toàn đứng ngoài tác động của khủng hoảng. Khi giá dầu tiếp tục neo ở mức cao và nguồn cung toàn cầu bị siết chặt, áp lực lên nền kinh tế lớn thứ hai thế giới nhiều khả năng sẽ gia tăng. Điều Bắc Kinh có được không phải là sự miễn nhiễm, mà là khả năng thích ứng tốt hơn trong một trật tự năng lượng ngày càng bất ổn.

Tuy vậy, khi giá dầu tiếp tục tăng và nguồn cung bị siết chặt, ngay cả nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cũng khó có thể đứng ngoài hoàn toàn.

VietBF@sưu tập

Không chỉ thuốc lá hay rượu bia, nhiều thực phẩm quen thuộc như thịt chế biến, đồ chiên rán hay nước ngọt cũng có thể âm thầm làm tăng nguy cơ ung thư miệng nếu ăn thường xuyên.
Ung thư miệng có thể phát triển ở bất kỳ vị trí nào trong khoang miệng, chẳng hạn môi, nướu, lưỡi hay vòm miệng. Khởi nguồn của căn bệnh bắt đầu từ những sai sót trong mã di truyền (DNA) của các tế bào vảy, khiến chúng thoát khỏi sự kiểm soát của cơ thể và nhân lên mất kiểm soát.

Bên cạnh những tác nhân kinh điển như thuốc lá hay rượu bia, các nghiên cứu quốc tế từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) và Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về chế độ ăn uống. Một số thực phẩm quen thuộc có khả năng gây kích ứng niêm mạc, kích hoạt các phản ứng viêm mạn tính - "mảnh đất màu mỡ" để tế bào ác tính hình thành. Đáng ngại hơn, quá trình này diễn ra âm thầm thông qua sự tích lũy độc tính qua nhiều năm, khiến người bệnh chủ quan cho đến khi xuất hiện các tổn thương thực thể.

Thịt chế biến sẵn
Theo Eating Well, các loại thịt chế biến sẵn như thịt nguội, thịt xông khói, xúc xích và lạp xưởng nằm trong số những yếu tố nguy cơ gây ung thư được ghi nhận rõ ràng nhất. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phân loại chúng là chất gây ung thư nhóm 1, và nghiên cứu cho thấy việc thường xuyên ăn chúng cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng.

Thịt chế biến sẵn chứa nitrit và nitrat được sử dụng để bảo quản, khi tiêu thụ sẽ chuyển hóa thành các hợp chất gây ung thư. Không chỉ vậy, quá trình hun khói và bảo quản còn tạo ra các chất độc như PAHs, có khả năng gây đột biến DNA.

Rượu bia
Uống nhiều rượu bia có thể ảnh hưởng đến sức khỏe theo nhiều cách - bao gồm cả việc làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh cho biết việc uống rượu quá mức có liên quan đến 34% các trường hợp ung thư miệng, khiến nó trở thành một trong những nguyên nhân chính gây ra căn bệnh này.

Theo nghiên cứu năm 2025 được công bố trên tạp chí BMJ, ngay cả lượng rượu tiêu thụ hàng ngày thấp, khoảng 9 ml, cũng làm tăng 50% nguy cơ mắc ung thư miệng. Đặc biệt, khi kết hợp với hút thuốc, nguy cơ có thể tăng lên nhiều lần do rượu làm tăng khả năng hấp thụ chất độc từ thuốc lá qua niêm mạc miệng.

Uống rượu quá mức là yếu tố nguy cơ chính gây ung thư miệng, nhưng nhận thức về vấn đề này vẫn còn thấp đáng báo động. "Nhiều người uống nhiều rượu có thể không nhận ra tác động nghiêm trọng của nó đối với sức khỏe răng miệng của họ", tiến sĩ Nigel Carter, Giám đốc điều hành của Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh, nhận định. "Bằng cách giảm lượng rượu tiêu thụ và khám răng định kỳ, bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư miệng và cải thiện sức khỏe tổng thể".

Đồ nướng, chiên rán
Các món nướng cháy cạnh hoặc chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao tưởng chừng hấp dẫn nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Tiến sĩ Veena Vats, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng, thành viên của trường Cao đẳng Phẫu thuật Mỹ (FACS), cho biết thực phẩm chiên rán có liên quan trực tiếp đến ung thư dạ dày, trực tràng và đại tràng, và các nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ ung thư vòm họng tăng nhẹ ở nam giới thường xuyên ăn chế độ ăn giàu thực phẩm chiên rán.

Giống thịt nướng và thịt hun khói, chiên ở nhiệt độ cao tạo ra các hợp chất có hại có thể làm tổn thương DNA trong mô miệng. Thực phẩm chiên rán cũng góp phần vào chế độ ăn uống gây viêm, và viêm mạn tính là một trong những điều kiện chính khiến ung thư dễ phát triển theo thời gian.

Ngoài ra, dầu bị đun nóng nhiều lần còn sinh ra các sản phẩm oxy hóa gây hại cho tế bào. Việc tiêu thụ thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ ung thư, trong đó có ung thư miệng.

Thực phẩm quá nóng hoặc quá cay
Ăn nhiều thực phẩm cay, quá nóng và gây kích ứng như ớt, hành tây, tỏi, gừng, mù tạt, nước chanh, giấm... có thể làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Những thực phẩm này dễ gây kích ứng quá mức niêm mạc miệng lặp đi lặp lại và làm tăng nguy cơ tổn thương. Điều này buộc tế bào phải tái tạo liên tục, làm tăng nguy cơ xuất hiện đột biến.

Đồ uống có đường
Theo Health, nghiên cứu được công bố trên tạp chí y học JAMA Otolaryngology-Head & Neck Surgery của nhóm nghiên cứu từ Đại học Washington và Trung tâm Ung thư Fred Hutch (Mỹ) cho thấy việc tiêu thụ một hoặc nhiều đồ uống có đường mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư miệng ở phụ nữ lên gần gấp 5 lần so với người không uống đồ uống này.

Lý do có thể là việc tiêu thụ quá nhiều siro ngô có hàm lượng fructose cao gây viêm nhiễm trong miệng, phá vỡ sự cân bằng của vi khuẩn trong miệng và làm trầm trọng thêm bệnh nướu răng. Tất cả điều này có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho ung thư phát triển.

VietBF@ sưu tập

Dự án xây dựng phòng khiêu vũ trị giá hơn 400 triệu USD tại Nhà Trắng của Tổng thống Trump thu hút sự chú ý không chỉ vì quy mô lớn, mà còn bởi những gì nằm bên dưới công trình này.


Ông Trump cầm bản phối cảnh dự án hiện đại hóa Cánh Đông trên chuyên cơ Air Force One hôm 29-3 - Ảnh: AFP

Theo các thông tin được công bố, bề nổi của dự án phòng khiêu vũ đầy hoành tráng này thực chất chỉ là "lớp vỏ" cho một tổ hợp quân sự ngầm quy mô lớn đang được xây dựng thay thế Trung tâm Điều hành khẩn cấp Tổng thống (PEOC) từ thời Thế chiến 2.

Phòng khiêu vũ trên mặt đất, tổ hợp quân sự bên dưới
Trong khi công chúng chủ yếu chú ý đến phòng khiêu vũ trị giá hàng trăm triệu USD, phần phức tạp và tốn kém hơn của dự án lại nằm sâu dưới lòng đất Nhà Trắng.

Các đội thi công đã đào bới trong nhiều tuần để tháo dỡ PEOC - cơ sở được xây dựng từ thời Thế chiến 2 nhằm bảo vệ Tổng thống và các quan chức cấp cao trong tình huống khẩn cấp.

Đây từng là nơi các lãnh đạo Mỹ trú ẩn trong vụ khủng bố ngày 11-9-2001, cũng như trong các cuộc biểu tình năm 2020.

Theo kế hoạch, cơ sở này sẽ được thay thế bằng một tổ hợp ngầm mới, lớn hơn, sâu hơn và hiện đại hơn.

Tổng thống Trump cho biết công trình sẽ bao gồm các hầm trú bom, bệnh viện và các cơ sở y tế quy mô lớn, cùng hệ thống liên lạc bảo mật tối tân và khả năng phòng vệ trước các mối đe dọa như vũ khí sinh học.

Đáng chú ý, phòng khiêu vũ phía trên không chỉ mang tính nghi lễ, mà còn được thiết kế để đóng vai trò bảo vệ cho tổ hợp ngầm.

Theo mô tả của ông Trump, công trình này sẽ được trang bị kính chống đạn và có khả năng chống lại các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hoặc các mối đe dọa khác từ bên ngoài.

Vì vậy, chính quyền Mỹ đã lập luận dự án này không đơn thuần là một công trình kiến trúc, mà còn gắn trực tiếp với yêu cầu an ninh. Sở Mật vụ Mỹ cũng cảnh báo rằng việc gián đoạn thi công có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ Tổng thống, trong bối cảnh các hạng mục nâng cấp an ninh vẫn chưa hoàn tất.

Tuy nhiên nhiều chi tiết quan trọng về dự án vẫn chưa được công bố, bao gồm vai trò cụ thể của các nhánh quân đội, chi phí vận hành cũng như các thông số kỹ thuật. Các quan chức Nhà Trắng cho biết một số nội dung thuộc diện tuyệt mật và không thể chia sẻ công khai.

Trước đó, Tổng thống Trump đã cam kết chi trả chi phí - ước tính hơn 400 triệu USD - bằng nguồn tài trợ tư nhân, thay vì tiền thuế của người dân.

Được duyệt quy hoạch nhưng vướng phán quyết tòa án
Ở diễn biến mới nhất, dự án đã được Ủy ban Quy hoạch thủ đô quốc gia (NCPC) thông qua ngày 2-4 với tỉ lệ 8-1, hoàn tất bước phê duyệt về mặt quy hoạch.

Ông Trump đã bày tỏ sự biết ơn trước phán quyết này trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social tối cùng ngày, viết rằng: "Khi hoàn thành, đây sẽ là phòng khiêu vũ lớn nhất và đẹp nhất cùng loại trên thế giới".

Tuy nhiên, việc được phê duyệt quy hoạch không đồng nghĩa với việc công trình có thể được triển khai xây dựng ngay lập tức.

Theo kế hoạch, phòng khiêu vũ sẽ được xây dựng trên nền Cánh Đông Nhà Trắng - khu vực từng là văn phòng của Đệ nhất phu nhân và đã bị phá dỡ từ tháng 9 năm ngoái. Công trình có diện tích hơn 8.300m² và được ông Trump cam kết tài trợ bằng nguồn tiền tư nhân.

Tổng thống Mỹ cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng Nhà Trắng cần một không gian đủ lớn để tổ chức các sự kiện cấp nhà nước như quốc yến, thay vì phải sử dụng các giải pháp tạm thời như trước đây.

Dù đã được "bật đèn xanh" về quy hoạch, việc thi công vẫn bị đình trệ. Trước đó ngày 31-3, Thẩm phán liên bang Richard Leon đã ra lệnh tạm dừng dự án, cho rằng Tổng thống chỉ là "người quản lý" Nhà Trắng chứ không phải chủ sở hữu, và những thay đổi quy mô lớn cần phải được Quốc hội phê chuẩn.

Lệnh dừng thi công được trì hoãn hai tuần để chính quyền có thời gian kháng cáo, nhưng vẫn khiến tương lai dự án trở nên bất định.

VietBF@sưu tập

Việc 2 chiến đấu cơ Mỹ liên tiếp bị bắn hạ trên không phận Iran làm dấy lên nghi vấn về tuyên bố "làm chủ bầu trời" của Washington.
Diễn biến mới nhất trong cuộc xung đột giữa liên quân Mỹ-Israel và Iran đánh dấu bước ngoặt đáng chú ý khi các chiến đấu cơ Mỹ lần lượt bị bắn rơi, kéo theo những hệ lụy cả về quân sự lẫn chính trị.

Một thành viên phi hành đoàn trong vụ bắn rơi máy bay chiến đấu Mỹ trong không phận Iran hôm 3/4 đã được giải cứu và đang điều trị y tế, trong khi số phận của người còn lại vẫn chưa được xác định, theo CNN.

Iran nhắm bắn chiến đấu cơ Mỹ gần eo biển Hormuz Truyền thông nhà nước Iran cho biết hệ thống phòng không đã khai hỏa vào một máy bay A-10 bị coi là “đối phương” tại vùng biển phía nam gần eo biển Hormuz. Cùng ngày, New York Times đưa tin thêm một chiến đấu cơ Mỹ gặp nạn ở khu vực Vịnh, phi công duy nhất đã được giải cứu.
Trong một vụ bắn hạ chiến đấu cơ Mỹ khác, phi công đã kịp thời điều khiển máy bay ra khỏi không phận Iran trước khi nhảy dù và được cứu hộ an toàn, sự cố này tiếp tục làm dấy lên những lo ngại về mức độ rủi ro mà lực lượng Mỹ đang phải đối mặt.

Thách thức đối với không quân Mỹ
Các sự cố này đã trực tiếp đặt dấu hỏi đối với những tuyên bố trước đó của chính quyền Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về khả năng kiểm soát hoàn toàn không phận Iran.


Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nhiều lần tuyên bố Mỹ "làm chủ bầu trời" trong vùng chiến sự. Ảnh: Reuters.
Trong một cuộc họp báo ngày 4/3, ông Hegseth từng khẳng định: "Trong vòng chưa đầy một tuần, hai lực lượng không quân mạnh nhất thế giới sẽ hoàn toàn kiểm soát bầu trời Iran" đồng thời mô tả đây là "không phận không bị tranh chấp".

"Iran sẽ không thể làm gì để thay đổi điều đó", bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói thêm. Tuy nhiên, các diễn biến mới đã cho thấy thực tế phức tạp hơn nhiều so với những nhận định mang tính tuyệt đối này.

Về phía Tổng thống Trump, ông nhiều lần nhấn mạnh ưu thế áp đảo của Mỹ trên không. Trong một phát biểu ngày 24/3, người đứng đầu Nhà Trắng nói: "Chúng tôi có máy bay bay trên Tehran và nhiều khu vực khác của họ; họ không thể làm gì được". Thậm chí, ông còn khẳng định Mỹ có thể tấn công các cơ sở hạ tầng quan trọng của Iran mà "không gặp bất kỳ sự cản trở nào".

Không chỉ dừng lại ở đó, ông Trump từng tuyên bố Iran "không có hải quân, không có quân đội, không có không quân" và "không có hệ thống phòng không", đồng thời cho rằng radar của nước này đã "bị phá hủy hoàn toàn". Tuy nhiên, việc hai máy bay Mỹ bị bắn hạ đã làm suy giảm đáng kể độ tin cậy của những nhận định này.

Nhà nghiên cứu Phyllis Bennis thuộc Viện nghiên cứu Chính sách chính trị nhận định việc một máy bay chiến đấu của Mỹ bị bắn rơi cùng nỗ lực tìm kiếm một, thậm chí có thể hai phi công mất tích sẽ khiến Nhà Trắng gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thuyết phục người dân Mỹ ủng hộ cuộc chiến với Iran, kể cả trong nhóm cử tri ủng hộ phong trào MAGA của Tổng thống Trump.

"Tôi cho rằng điều này sẽ đặc biệt khó giải thích đối với Nhà Trắng, nhất là khi trong những ngày gần đây họ đã nhấn mạnh rất nhiều vào các tuyên bố, mà đến thời điểm này rõ ràng là không chính xác, rằng Mỹ kiểm soát bầu trời Iran,” bà Bennis nói với Al Jazeera.

"Chúng ta chưa biết chính xác Iran vẫn còn những năng lực nào, nhưng rõ ràng họ vẫn có thể sử dụng chúng; họ vẫn duy trì được một số khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công", bà Bennis nói.

Theo bà, sự cố này sẽ có "tác động rất đáng kể" đối với dư luận Mỹ, đặc biệt là nhóm cử tri MAGA, lực lượng vốn phần lớn ủng hộ cuộc chiến cho đến nay.

"Việc họ có tiếp tục ủng hộ hay không - khi biết rằng máy bay Mỹ đang bị bắn hạ, phi công có thể mất tích, và chúng ta chưa rõ điều gì sẽ xảy ra với một hoặc có thể hai phi công chưa được tìm thấy - sẽ làm thay đổi cục diện", bà nói. "Tôi không cho rằng điều này nhất thiết làm thay đổi cục diện quân sự nhưng chắc chắn sẽ làm thay đổi cục diện tuyên truyền".

Iran tuyên bố bắn hạ tiêm kích đối phương trên eo biển Hormuz IRGC cũng công bố một video được cho là ghi lại khoảnh khắc một tiêm kích "của đối phương" bị tấn công ở phía nam đảo Qeshm và rơi xuống biển. Tuy nhiên, quân đội Mỹ đã bác bỏ thông tin này.
Đây không phải lần đầu tiên chính quyền Mỹ bị cho là phóng đại mức độ thành công quân sự. Trước đó, sau các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạt nhân của Iran, Tổng thống Trump từng tuyên bố chương trình hạt nhân của nước này đã bị "xóa sổ hoàn toàn". Tuy nhiên, các đánh giá tình báo sau đó lại cho thấy năng lực này chưa bị loại bỏ triệt để.

Tương tự, những tuyên bố về việc phá hủy hoàn toàn các bệ phóng tên lửa của Iran cũng bị nghi ngờ là chưa phản ánh đúng thực tế. Một số báo cáo cho thấy lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn duy trì được khoảng một nửa năng lực ban đầu.

Quy trình Mỹ tìm kiếm phi hành đoàn
Khi một phi hành đoàn tiêm kích thuộc Không quân Mỹ phải nhảy dù, đặc biệt là trên lãnh thổ đối phương, toàn bộ trung tâm điều hành quân sự giám sát nhiệm vụ sẽ tập trung tối đa vào việc tìm kiếm và giải cứu nhanh nhất có thể. Thông tin này được một phi công C-17 nghỉ hưu, từng là Giám đốc Trung tâm Giải cứu Nhân sự tại Iraq năm 2008, chia sẻ với CNN.

Tiến sĩ Ravi Chaudhary, cựu Trợ lý Bộ trưởng Không quân dưới thời chính quyền Biden, cho biết các khí tài sẽ được điều động để yểm trợ trên không cho nỗ lực cứu hộ. Lực lượng tình báo có nhiệm vụ xác định hiện trường máy bay rơi, trong khi các đơn vị khác sẵn sàng tấn công để bảo vệ lực lượng giải cứu. Đây là một sự phối hợp quy mô lớn nhằm đảm bảo đưa quân nhân về nhà an toàn.

Các thành viên phi hành đoàn phải trải qua huấn luyện chuyên sâu không chỉ về kỹ thuật nhảy dù an toàn mà còn về kỹ năng sinh tồn tại lãnh thổ đối phương. Dù phi hành đoàn hai người thường nhảy dù gần như đồng thời, họ vẫn có thể bị tách rời do gió và các yếu tố ngoại cảnh khác sau khi rời máy bay.

Ông Chaudhary nhấn mạnh đội giải cứu nhân sự sở hữu các phương thức tinh vi để định vị chính xác vị trí máy bay gặp nạn và phi hành đoàn.

Đối với phi hành đoàn, yếu tố sống còn là nhanh chóng di chuyển đến vị trí an toàn và đảm bảo được lực lượng cứu hộ nhận diện qua hình ảnh hoặc liên lạc. Hành động này phải được thực hiện tuyệt đối bảo mật để không làm lộ vị trí trước lực lượng đối phương.

Hoạt động huấn luyện trong các kịch bản này tuân theo quy trình SERE: Sinh tồn, lẩn tránh, kháng cự và trốn thoát. Bước đầu tiên là đảm bảo thể trạng ổn định, kiểm tra thiết bị và tìm nơi ẩn nấp. Bước thứ hai yêu cầu sử dụng các chiến thuật ẩn mình để tránh đối phương hoặc dân địa phương nhằm thiết lập liên lạc với đội cứu hộ.

Ông Chaudhary khẳng định sẽ không ai được rút về cho đến khi tìm thấy thành viên cuối cùng của phi hành đoàn. Đó là cốt lõi trong nhiệm vụ của lực lượng cứu hộ, bất chấp những rủi ro nguy hiểm mà họ phải đối mặt.

VietBF@ sưu tập

Một báo cáo từ Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN cảnh báo số lượng điểm nóng cháy rừng tại Indonesia và Malaysia đang ở mức cao nhất trong 7 năm qua
Bộ Y tế Campuchia hôm 3-4 khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của mình khi nhiệt độ khắp nước dự kiến đạt từ 37°C-41°C trong những ngày tới.

Theo tờ Khmer Times, các quan chức cho biết những đợt nắng nóng bất thường này do biến đổi khí hậu gây ra và tiềm ẩn những rủi ro đáng kể đối với người dân, nhất là người già, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động ngoài trời, vận động viên và những người mắc bệnh mạn tính. Cơ quan này cũng cảnh báo về rủi ro say nắng, mất nước, gia tăng các vấn đề về tim mạch, thận, stress, chuột rút và các bệnh truyền nhiễm gia tăng do nắng nóng.

Nắng nóng tấn công Đông Nam Á
Trong khi đó, Cục Khí tượng Thái Lan (TMD) hôm 2-4 phát cảnh báo về thời tiết nắng nóng trên khắp đất nước, với nhiệt độ dự kiến lên tới 42°C ở một số khu vực miền Trung. Trong khi đó, khu vực phía Bắc được khuyến cáo đề phòng giông bão rải rác ở một số vùng, cùng với hiện tượng trời mù vào ban ngày do ô nhiễm bụi mịn, gây nhiều tác động đến sức khỏe.


Người dân tìm cách che nắng khi đi đường tại thủ đô Bankok – Thái Lan hôm 30-3 Ảnh: EPA

Nắng nóng cũng làm gia tăng nỗi lo về tình trạng cháy rừng ở một số quốc gia Đông Nam Á khác. Một báo cáo từ Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN cảnh báo số lượng điểm nóng cháy rừng tại Indonesia và Malaysia đang ở mức cao nhất trong 7 năm qua - với 825 điểm âm ỉ cháy được ghi nhận chỉ trong tháng 3. Điều này làm tăng nguy cơ xảy ra tình trạng khói mù nghiêm trọng trong khu vực trong những tháng tới.

Cháy rừng và cháy đất, cùng với khói mù dày đặc do chúng gây ra, là vấn đề gần như thường niên ở khắp Đông Nam Á, làm gián đoạn du lịch, gây ra các bệnh về đường hô hấp và gây thiệt hại hàng tỉ USD cho các nền kinh tế địa phương. Các nhà dự báo đang lo lắng rằng tình trạng khô hạn sắp tới có thể dẫn đến kịch bản tồi tệ tương tự năm 2015. Khi đó, các đám cháy trên diện rộng đã kích hoạt tình trạng khẩn cấp khói mù trong khu vực, gây thiệt hại ước tính 16 tỉ USD, buộc nhiều trường học phải đóng cửa, làm gián đoạn các chuyến bay và bùng phát căng thẳng ngoại giao giữa các nước láng giềng.

Còn tại Nam Á, Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD) trong tuần này cảnh báo số ngày nắng nóng cực đoan trong mùa nóng từ tháng 4 đến tháng 6 năm nay sẽ cao hơn mức bình thường tại nhiều khu vực, làm gia tăng rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng và các dịch vụ thiết yếu. Cục Khí tượng Bangladesh cũng dự báo sẽ xuất hiện 2-4 đợt nắng nóng trong tháng 4, trong đó có khả năng 2 đợt gây ra nắng nóng gay gắt.

VietBF@sưu tập

Quan chức Mỹ xác nhận tiêm kích nước này bị bắn hạ tại Iran vào ngày thứ 35 của xung đột. Việc các khí tài hiện đại bị vô hiệu hóa đang đẩy chính quyền Tổng thống Trump vào tình thế đối ngoại và quân sự phức tạp.

Theo thông tin từ truyền thông nhà nước Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) khẳng định đã bắn hạ một chiếc tiêm kích tàng hình F-35 và một chiếc F-15E của quân đội Mỹ vào ngày 3/4. Đây là lần thứ hai kể từ khi chiến sự bùng nổ, Tehran tuyên bố hạ được F-35 - loại tiêm kích tàng hình hiện đại bậc nhất thế giới.

Iran treo thưởng bắt sống phi công Mỹ
Các nguồn tin từ hãng thông tấn Tasnim (Iran) và truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ ngày 3/4 cho biết, một chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn quy mô lớn đang diễn ra sau khi tiêm kích Mỹ bị bắn hạ. Trong khi đó, chính quyền địa phương Iran đã phát lệnh truy quét và treo thưởng nhằm bắt giữ phi công.

Truyền hình địa phương Iran đưa tin chính quyền nước này đang treo thưởng cho bất kỳ cá nhân nào bắt sống được phi công Mỹ. Tại tỉnh Kohgiluyeh, lực lượng cảnh sát đã chính thức kêu gọi người dân hỗ trợ tìm kiếm và bắt giữ "kẻ xâm lược".

Một số nguồn tin tình báo khu vực nghi ngờ phi công có thể đã rơi vào tay các đơn vị quân đội Iran đang chốt chặn tại vùng biên.


Thông tin về tiêm kích F-35.
Cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định đã bắn rơi chiếc tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II thứ hai của Mỹ bằng hệ thống phòng không tiên tiến nội địa tại miền Trung Iran. Chiếc F-35 được cho là thuộc phi đội đóng tại căn cứ Lakenheath.

IRGC cho rằng vụ nổ quá lớn khiến khả năng phi công sống sót là rất thấp. Tuy nhiên, các báo cáo độc lập từ Tasnim lại xác nhận có dấu hiệu phi công đã kịp thoát hiểm trước khi máy bay va chạm mặt đất.

Dù Washington chưa đưa ra xác nhận chính thức về chủng loại máy bay, các phân tích kỹ thuật đang củng cố báo cáo từ phía Iran.

Bằng chứng hiện trường
CNN dẫn nguồn tin từ ba quan chức Mỹ xác nhận ít nhất một máy bay chiến đấu đã bị bắn rơi.

Phân tích hình ảnh ghế máy bay bị hư hại tại hiện trường cho thấy thiết kế hoàn toàn tương đồng với loại ghế thoát hiểm trang bị trên tiêm kích F-15E. Các mảnh vỡ được tìm thấy cũng trùng khớp với thông số kỹ thuật của loại máy bay này.

Hiện vẫn chưa có thông tin chính xác về số phận và vị trí của các phi công Mỹ. Lầu Năm Góc đang gấp rút triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn (SAR) để xác định vị trí của hai phi công.

Theo ghi nhận của phóng viên Tasnim, quân đội Mỹ đang huy động nhiều trực thăng Black Hawk, máy bay vận tải C-130 Hercules và các thiết bị bay không người lái (UAV) trinh sát để rà soát khu vực miền Trung Iran.

Mặc dù các phi công chiến đấu thường được trang bị hệ thống định vị GPS, nhưng phạm vi tìm kiếm hiện tại cho thấy phía Mỹ dường như không nắm được tọa độ chính xác. Có nhiều dấu hiệu cho thấy phi công đã nhảy dù thành công và tiếp đất trong lãnh thổ Iran, song vị trí cụ thể vẫn là một ẩn số.

Tuy nhiên, địa hình tác chiến đang gây ra nhiều trở ngại lớn. Các cuộc đụng độ đang diễn ra tại khu vực giáp ranh giữa ba tỉnh vùng biên, bao gồm Khuzestan và Lorestan.

Năng lực phòng không Iran mâu thuẫn với tuyên bố của ông Trump
Sự việc này đã phơi bày một thực tế khác biệt hoàn toàn với những tuyên bố trước đó của Tổng thống Donald Trump. Ông từng khẳng định lưới lửa phòng không của Iran về cơ bản đã bị "xóa sổ". Tuy nhiên, việc tiêm kích Mỹ bị bắn rơi bởi hệ thống phòng không nội địa của Iran cho thấy năng lực của Tehran không hề bị suy giảm như Washington công bố.

Các báo cáo tình báo trong 24 giờ qua chỉ ra rằng hệ thống tên lửa, máy bay không người lái và phòng thủ bờ biển của Iran vẫn duy trì khả năng tác chiến đáng kể. Sau một tháng chiến sự, Iran chứng minh họ vẫn là mối đe dọa trực tiếp và có khả năng tiêu diệt các khí tài bay tiên tiến nhất của Mỹ.

Giới quan sát nhận định, phản ứng của Nhà Trắng sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến của chiến dịch cứu hộ trong vài giờ tới.

Tiến sĩ H.A. Hellyer, học giả tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cảnh báo: “Nếu các phi công bị bắt giữ và đưa lên truyền hình, dư luận Mỹ sẽ phản ứng cực kỳ gay gắt. Trong kịch bản đó, ông Donald Trump có thể sẽ chọn phương án leo thang xung đột mạnh mẽ hơn nữa để đáp trả”.

Kể từ khi xung đột bùng nổ, lực lượng hàng không Mỹ đã ghi nhận những thiệt hại đáng kể, trong đó phần lớn tổn thất tập trung vào các biên đội máy bay không người lái (UAV).

Theo các báo cáo tính đến đầu tháng 4, ít nhất 16 máy bay không người lái loại MQ-9 Reaper đã bị bắn hạ hoặc bị mất trong quá trình diễn ra chiến sự. Đây là dòng UAV trinh sát và tấn công chủ lực của Mỹ.

Theo Al Jazeera, các loại tiêm kích đắt tiền của Mỹ cũng gặp sự cố. Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, ba chiếc tiêm kích F-15 đã bị phá hủy trong một sự cố bắn nhầm liên quan đến các hệ thống phòng không của lực lượng đồng minh trong khu vực.

Gần đây nhất, cách đây hai tuần, một siêu tiêm kích F-35 đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống một căn cứ không quân của Mỹ ở Trung Đông sau khi bị hư hại. Hiện chưa rõ mức độ thiệt hại cụ thể của chiếc máy bay này.

VietBF@ sưu tập

Truyền thông Iran ngày 3-4 đưa tin một phi công chiến đấu của Mỹ đã nhảy dù ra khỏi chiếc máy bay bị bắn hạ trên bầu trời Tây Nam Iran.

Đài truyền hình Iran thông báo treo thưởng cho bất cứ ai tìm thấy phi công Mỹ nhảy dù khỏi máy bay bị bắn hạ hôm 3-4. Họ kêu gọi tất cả người dân Iran tham gia tìm kiếm phi công mất tích.

Theo một tuyên bố từ phía cảnh sát, lời kêu gọi được gửi tới người dân ở các tỉnh Kohkilouyeh và Boyer-Ahmad của Iran - khu vực nông thôn và miền núi rộng lớn trải dài gần 10.000 km.

Trước đó, hãng tin Press TV cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) tuyên bố "hệ thống phòng không tiên tiến mới phát triển" đã bắn hạ một máy bay chiến đấu, khiến chiếc máy bay "bị phá hủy hoàn toàn và rơi xuống".

Theo thông tin lan truyền trên các phương tiện truyền thông Iran, Mỹ đang tìm kiếm các phi công gặp nạn ở hai khu vực. Một số bên đồn đoán có hai phi công Mỹ đang mất tích trên lãnh thổ Iran.

“Chiến dịch (giải cứu) của Mỹ có sự tham gia của trực thăng Black Hawk và máy bay vận tải C-130 Hercules. Tuy nhiên, những nỗ lực cho đến nay chưa đạt kết quả” - tờ Tasnim cho biết.


So sánh hình ảnh đuôi máy bay do truyền thông Iran công bố với hình ảnh chiếc F-15 thuộc Phi đội tiêm kích 494 tại căn cứ không quân RAF Lakenheath, chụp tại Anh vào năm 2019. Ảnh: CNN

Truyền thông Iran báo cáo máy bay bị bắn rơi là loại chiến đấu tàng hình F-35 nhưng phân tích của CNN dựa trên các hình ảnh công bố cho thấy nhiều khả năng là chiếc F-15. Một phần logo ghi dòng chữ “Không quân Mỹ tại châu Âu” xuất hiện trên đuôi máy bay F-15 và các sọc đỏ trắng từ đỉnh đuôi máy bay.

Một mảnh vỡ khác - với dòng chữ “Cảnh báo chỉ sử dụng các loại ốc không từ tính” - được cho là trùng khớp với phần thân sau của F-15, đoạn nằm giữa một trong hai động cơ và cánh đuôi ngang.

“Dựa trên cấu trúc, chắc chắn đây là chiếc F-15. Nhìn từ các ký hiệu dải màu trên đuôi, phương tiện thuộc về Phi đội Chiến đấu số 48, đóng tại căn cứ RAF Lakenheath ở Vương quốc Anh” - Peter Layton, nghiên cứu viên tại Viện Châu Á Griffith, nói.

Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ, Lầu Năm Góc và Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi khi được yêu cầu bình luận. Tờ CNN dẫn 3 nguồn tin từ Mỹ xác nhận thông tin rơi máy bay mà truyền thông Iran đưa ra là chính xác.


Tiến sĩ H.A.Hellyer - học giả thuộc chương trình Trung Đông tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế - cho biết phản ứng của Mỹ “sẽ phụ thuộc vào diễn biến trong vài giờ tới”.

“Nếu họ (Iran) tìm thấy các phi công, tôi hình dung về cảnh tượng bắt giữ các phi công và đưa lên truyền hình, sẽ gây ra phản ứng vô cùng tiêu cực trong dư luận Mỹ. Ông Donald Trump có thể sẽ muốn leo thang căng thẳng hơn nữa” - ông nói.

“Thời điểm này rất khó dự đoán về nước đi tiếp theo của Mỹ, vì mọi quyết định nằm trong tay một số ít người ở cấp cao nhất” - ông nói thêm.

Al Jazeera cho biết nếu Iran tìm thấy phi công, đây sẽ là lần đầu tiên Tehran bắt giữ tù binh người Mỹ trong xung đột này.

VietBF@sưu tập

Dù sở hữu kỹ năng trình diễn được đánh giá khá tốt, Trang Pháp lại đang đối diện với những luồng ý kiến trái chiều liên quan đến sự tiếp đón của dàn nghệ sĩ nước bạn và thứ hạng bình chọn gây bất ngờ sau tập đầu tiên của 'Chị đẹp đạp gió 2026' (Trung Quốc).
Ngay sau khi tập mở màn lên sóng, mạng xã hội Việt Nam xuất hiện nhiều ý kiến xoay quanh khoảnh khắc Trang Pháp giới thiệu bản thân giữa dàn nghệ sĩ Trung Quốc. Trong đoạn clip do Mango Plus đăng tải, Trang Pháp gửi lời chào bằng tiếng Trung đến các chị đẹp, song một số chị đẹp xung quanh bị cho là không tương tác với nữ ca sĩ, từ đó làm dấy lên nghi vấn cô bị “lạnh nhạt” tại chương trình.

Dưới phần bình luận, cư dân mạng bày tỏ quan điểm trái chiều. Một số ý kiến đặt câu hỏi về mức độ tương tác của các nghệ sĩ trong chương trình, trong khi một số khác cho rằng đây là tình huống thường thấy ở những mùa trước, khi các thí sinh còn chưa quen biết và đang tập trung vào phần chuẩn bị cá nhân.

Tuy nhiên, ở các góc quay khác và trong hậu trường, Trang Pháp cho thấy sự chủ động khi giao lưu với các thí sinh khác. Một số nghệ sĩ cũng có sự chú ý và phản hồi tích cực đối với nữ ca sĩ sinh năm 1989.

Trong vòng thi cá nhân đầu tiên, Trang Pháp lựa chọn ca khúc Moonlight do chính cô sáng tác để chào sân. Tiết mục được dàn dựng theo hướng thể hiện toàn diện khả năng của một nghệ sĩ đa năng.

Trên sân khấu, nữ ca sĩ kết hợp giữa hát, rap, chơi piano và thực hiện các động tác vũ đạo đòi hỏi thể lực như múa cột. Phần rap bằng tiếng Trung được nhiều khán giả đánh giá nữ ca sĩ thể hiện tương đối trôi chảy, cho thấy sự chuẩn bị về ngôn ngữ trước khi tham gia chương trình. Tổng thể tiết mục mang màu sắc hiện đại, có tính dàn dựng rõ ràng.

Trong bài phân tích trên Sina News, các chuyên gia Trung Quốc đã xếp Trang Pháp vào nhóm ca sĩ chuyên nghiệp với kỹ năng trình diễn tốt. Sina nhận định chị đẹp 8X đến từ Việt Nam là nhân tố bí ẩn của mùa giải năm nay. Kết quả, Trang Pháp xuất sắc lọt vào Top 4 về điểm số chuyên môn từ ban giám khảo, vượt qua hàng loạt đối thủ nặng ký của nước chủ nhà.

Trước khi tham gia phiên bản Trung Quốc, Trang Pháp là quán quân Chị đẹp đạp gió rẽ sóng 2023 tại Việt Nam. Cô được đánh giá là nghệ sĩ đa năng, có khả năng sáng tác, biểu diễn và làm chủ sân khấu.

Dù được ghi nhận về mặt chuyên môn, Trang Pháp lại có thứ hạng áp chót trên bảng bình chọn của khán giả. Cụ thể, sau tập đầu tiên, cô đứng 32/33 thí sinh, thuộc nhóm cuối bảng xếp hạng.

Số lượng bình chọn của nữ ca sĩ được ghi nhận ở mức khoảng 20.000 lượt bình chọn, kém người dẫn đầu là Tăng Bái Từ với hơn 4,3 triệu lượt bình chọn từ khán giả.

Theo giới quan sát, sự chênh lệch này phần nào đến từ khác biệt về độ nhận diện. Trước khi tham gia chương trình, Trang Pháp chưa có nhiều hoạt động tại thị trường Trung Quốc, trong khi nhiều thí sinh khác đã sở hữu lượng người hâm mộ lớn từ phim ảnh, âm nhạc hoặc các chương trình truyền hình.

Đây được xem là tình huống thường gặp với các nghệ sĩ quốc tế khi tham gia show thực tế tại Trung Quốc, nơi yếu tố người hâm mộ và độ phủ truyền thông có ảnh hưởng đáng kể đến kết quả bình chọn.

WASP-189b đã mở ra một hướng đi mới trong việc tìm hiểu cách các hành tinh ngoài hệ Mặt Trời hình thành và tiến hóa.

Sử dụng thiết bị IGRINS trên kính viễn vọng Gemini South (đặt tại Chile), trực thuộc Đài quan sát quốc tế Gemini, các nhà thiên văn học đã thu được quang phổ hồng ngoại độ phân giải cao của hành tinh độc đáo WASP-189b và phát hiện ra nó giống như được nhân bản từ ngôi sao mẹ, khi xét về mặt hóa học.

Hành tinh WASP-189b quay quanh ngôi sao mẹ WASP-189, là một ngôi sao 730 triệu năm tuổi, có màu trắng, lớn hơn và nóng hơn Mặt Trời khoảng hơn 2.000 độ C và cách Trái Đất 322 năm ánh sáng trong chòm sao Thiên Bình (Libra).


WASP-189b là một hành tinh khí khổng lồ quay quanh một ngôi sao mẹ tỏa ánh sáng trắng - Ảnh minh họa: PHYS


WASP-189b là một hành tinh khí khổng lồ có bán kính gấp khoảng 1,6 lần bán kính Sao Mộc, nằm gần sao mẹ hơn 20 lần so với Trái Đất nên có quỹ đạo cực ngắn chỉ 2,7 ngày.

Phát hiện hành tinh dạng này là một may mắn lớn đối với các nhà khoa học.

“Các hành tinh khí khổng lồ siêu nóng có nhiệt độ đủ cao để làm bốc hơi các nguyên tố tạo đá như magiê, silic và sắt, mang đến cơ hội hiếm hoi để quan sát các nguyên tố này bằng phương pháp quang phổ” - tác giả chính Jorge Antonio Sanchez từ Đại học bang Arizona (Mỹ) giải thích.

Theo bài công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications, các quan sát mới cho thấy sắt trung tính, magiê, silic, nước, carbon monoxide và hydroxyl trong khí quyển của hành tinh này.

Thành phần này cũng như tỉ lệ magiê/silic trong đó hoàn toàn trùng khớp với ngôi sao mẹ!

Mặc dù từ lâu các nhà khoa học đã dự đoán về việc các hành tinh khổng lồ nóng như WASP-189b sở hữu lớp khí bên ngoài với thành phần hóa học giống với sao mẹ, nhưng đây là lần đầu tiên họ có được bằng chứng trực tiếp.

“Phát hiện này cung cấp bằng chứng quan sát đầu tiên về một giả định được chấp nhận rộng rãi về sự hình thành hành tinh, mở ra một hướng đi mới để tìm hiểu cách các hành tinh ngoài hệ mặt trời hình thành và tiến hóa” - các tác giả cho biết.

Mối liên hệ hóa học được suy luận giữa một ngôi sao và các hành tinh hình thành xung quanh nó thường được sử dụng để mô phỏng thành phần của các hành tinh đá ngoài hệ Mặt Trời, tức có thể giúp mô phỏng các thế giới mà khoa học tin rằng giống với Trái Đất và giúp suy luận chúng có phù hợp với sự sống hay không.

VietBF@sưu tập