Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, ngày 29/3, Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết Israel đang xây dựng kế hoạch cho phép các lãnh đạo Kitô giáo được hành lễ tại Nhà thờ Mộ Thánh trong những ngày tới, sau khi quyết định hạn chế tiếp cận địa điểm này gây phản ứng từ cộng đồng quốc tế.


Đền thờ Hồi giáo Al-Aqsa ở Jerusalem. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Theo thông báo, các biện pháp hạn chế được áp dụng do lo ngại an ninh, trong bối cảnh Iran liên tiếp phóng tên lửa nhằm vào khu vực Jerusalem, với một số mảnh vỡ rơi gần các địa điểm linh thiêng, bao gồm Nhà thờ Mộ Thánh, Nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa và Bức tường phía Tây.

Trước đó, cảnh sát Israel đã ngăn không cho Hồng y Pierbattista Pizzaballa và một số lãnh đạo Công giáo tiếp cận Nhà thờ Mộ Thánh để cử hành Thánh lễ Chủ nhật Lễ Lá, với lý do đảm bảo an toàn. Động thái này đã vấp phải chỉ trích từ một số quốc gia châu Âu, trong đó có Giorgia Meloni, cho rằng quyết định này ảnh hưởng đến tự do tôn giáo.

Văn phòng Thủ tướng Israel khẳng định việc hạn chế không mang động cơ tiêu cực, mà xuất phát từ yêu cầu bảo vệ an toàn cho người dân và các chức sắc tôn giáo trong bối cảnh nguy cơ tấn công tên lửa. Đồng thời, các cơ quan an ninh đang phối hợp xây dựng phương án nhằm vừa bảo đảm an toàn, vừa tạo điều kiện cho các hoạt động tôn giáo trong tuần lễ trước Lễ Phục sinh.

Hiện Bộ Ngoại giao Israel cho biết cảnh sát sẽ làm việc với đại diện Giáo hội để tìm giải pháp phù hợp, trong khi vẫn duy trì các biện pháp phòng ngừa cần thiết tại khu vực Phố cổ Jerusalem.

VietBF@sưu tập

Theo như Nestlé mới đây lên tiếng rằng, lô hàng của chiếc xe chở 12 tấn KitKat bị cướp trắng trên đường vận chuyển tại Ý ban đầu đang được vận chuyển tới một trung tâm phân phối trước khi được đưa ra thị trường trên khắp châu Âu. Tuy nhiên, toàn bộ số hàng đã “biến mất” trong quá trình vận chuyển và đến nay chiếc xe tải chở hàng vẫn chưa được tìm thấy.

Một vụ trộm hiếm gặp tại châu Âu khiến hơn 12 tấn KitKat “bốc hơi” khi đang trên đường từ Ý sang Ba Lan, làm dấy lên lo ngại về tình trạng trộm hàng hóa ngày càng gia tăng.

Hơn 400.000 thanh KitKat đã bị đánh cắp trong tuần này tại châu Âu, theo thông báo từ Nestlé.

Cụ thể, trong thông cáo phát đi ngày 27/3, Nestlé cho biết khoảng 12 tấn KitKat, tương đương 413.793 thanh kẹo, đã bị lấy cắp sau khi rời khỏi nhà máy sản xuất tại Ý và đang trên đường vận chuyển tới Ba Lan.

“Chúng tôi luôn khuyến khích mọi người dành thời gian nghỉ ngơi với KitKat, nhưng có vẻ như những kẻ trộm đã ‘áp dụng’ thông điệp đó hơi quá đà khi cuỗm luôn hơn 12 tấn sô-cô-la.” đại diện thương hiệu KitKat nói trong thông cáo, ám chỉ slogan nổi tiếng của hãng.

Theo Nestlé, lô hàng này ban đầu đang được vận chuyển tới một trung tâm phân phối trước khi được đưa ra thị trường trên khắp châu Âu. Tuy nhiên, toàn bộ số hàng đã “biến mất” trong quá trình vận chuyển và đến nay chiếc xe tải chở hàng vẫn chưa được tìm thấy.
Công ty cảnh báo số kẹo bị đánh cắp có thể bị tuồn ra thị trường thông qua các kênh không chính thức tại châu Âu. Dù vậy, mỗi sản phẩm đều có mã lô riêng, cho phép truy vết nếu được quét bằng hệ thống kiểm tra.

“Nếu phát hiện trùng khớp, hệ thống sẽ đưa ra hướng dẫn cụ thể để thông báo cho KitKat, từ đó chúng tôi có thể phối hợp xử lý bằng chứng,” phía công ty cho biết, dẫn thông tin từ trang tin châu Âu DW.

Trong tuyên bố, KitKat cũng nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của tình trạng trộm cắp hàng hóa. “Dù chúng tôi đánh giá cao ‘gu’ của những kẻ đứng sau vụ việc, thực tế là trộm hàng đang trở thành vấn đề ngày càng nghiêm trọng với các doanh nghiệp ở mọi quy mô,” đại diện thương hiệu nói.

Nestlé cho biết các thủ đoạn trộm cắp ngày càng tinh vi và phức tạp, buộc công ty phải công khai vụ việc nhằm nâng cao nhận thức về xu hướng tội phạm đang gia tăng này.

Hiện vụ việc vẫn đang được điều tra và phía Nestlé chưa đưa ra thêm bình luận.

Các chính trị gia Iran đang thúc đẩy đưa nước này rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) khi Mỹ và Israel gia tăng tấn công các cơ sở hạt nhân dân sự, nhà máy thép và một trường đại học.


Toàn cảnh nhà máy điện hạt nhân Bushehr nằm cách thủ đô Tehran, Iran khoảng 1.200km. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo kênh Al Jazeera ngày 28/3, trong một bài đăng tối 27/3 trên X, ông Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, nói rằng việc Iran tiếp tục là bên ký kết hiệp ước quốc tế này sẽ không còn ý nghĩa vì không mang lại lợi ích nào cho nước này.

Ông Malek Shariati, một đại biểu tại Tehran, cho biết một dự luật ưu tiên đã được đăng trên cổng thông tin trực tuyến của quốc hội và sẽ sớm được xem xét. Các chính trị gia chưa tổ chức phiên họp nào kể từ khi chiến sự bắt đầu ngày 28/2.

Theo ông Shariati, dự luật này sẽ đưa Iran rút khỏi NPT, bãi bỏ một đạo luật áp dụng các hạn chế hạt nhân liên quan tới thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với các cường quốc mà hiện không còn hiệu lực, đồng thời ủng hộ một hiệp ước quốc tế mới với các quốc gia cùng định hướng (bao gồm Tổ chức Hợp tác Thượng Hải/BRICS) về phát triển công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Phe cứng rắn ở Iran trước đây đã yêu cầu rút khỏi NPT và phát triển bom hạt nhân để đáp trả sức ép từ bên ngoài.

Nếu quốc hội thông qua luật này, Hội đồng Giám hộ (một cơ quan hiến pháp quyền lực gồm 12 thành viên) cũng phải chấp thuận trước khi chính phủ Iran triển khai.

Trong khi đó, giới chức Iran tiếp tục cáo buộc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) có lập trường mang tính chính trị và đồng lõa trong các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran - cáo buộc mà IAEA bác bỏ.

Ông Mohammad Mokhber, Cố vấn cấp cao của cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, phát biểu ngày 28/3 rằng Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi là đồng phạm trong các vụ đổ máu trong cuộc chiến hiện tại và cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025.

Ông cảnh báo: Các báo cáo mang tính chính trị của ông Grossi về các hoạt động hạt nhân hòa bình của Iran, việc không lên án hành động gây hấn nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran và giờ là khuyến khích kẻ thù tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, sẽ đưa Iran tới những quyết định không thể đảo ngược.

Trước đó, trả lời phỏng vấn kênh CBS News của Mỹ đầu tháng này, ông Grossi cho rằng không có cuộc chiến nào có khả năng phá hủy hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran, trừ khi đó là chiến tranh hạt nhân và hướng tới sự hủy diệt không thể tưởng tượng, điều mà chúng ta hy vọng sẽ không bao giờ xảy ra.

Ngày 28/3, ông Fada-Hossein Maleki, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia, cáo buộc ông Grossi muốn làm hài lòng Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông nói rằng bình luận về bom hạt nhân vi phạm mọi chuẩn mực quốc tế và cấu thành hành động khiêu khích.

Trước đó, ngày 27/3, ông Grossi một lần nữa kêu gọi các bên tham gia xung đột Trung Đông kiềm chế hành động quân sự, đặc biệt sau cuộc tấn công vào một nhà máy xử lý urani ở miền Trung Iran trước đó cùng ngày. Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Grossi cho biết đã được phía Iran thông báo về vụ tấn công nhằm vào nhà máy xử lý urani của nước này ở tỉnh Yazd. Quan chức này cũng nói rằng hiện chưa có thông tin về nồng độ phóng xạ gia tăng tại khu vực xung quanh nhà máy, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế để tránh mọi nguy cơ xảy ra sự cố hạt nhân.

Nhà máy trên được khánh thành vào tháng 5/2023, chuyên sản xuất bánh vàng - một loại bột urani tinh chế được sử dụng làm bước trung gian trong quá trình chế biến quặng urani.

Trong khi đó, khu vực thuộc nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở miền Nam Iran cũng vừa hứng chịu một cuộc tấn công mới. Đây là vụ tấn công thứ 3 nhằm vào nhà máy này trong 10 ngày qua. Trước tình hình trên, ông Grossi cảnh báo nguy cơ rò rỉ phóng xạ nghiêm trọng nếu lò phản ứng bị hư hại.

Trên mạng xã hội X, IAEA xác nhận đã nhận được thông báo của Iran về vụ tấn công. Theo đó, chính quyền Iran cho biết lò phản ứng trong nhà máy vẫn đang hoạt động bình thường, không bị hư hại.

Trong phản ứng cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định nước này sẽ đáp trả mạnh mẽ Israel sau các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy thép và cơ sở hạt nhân. Viết trên mạng xã hội X, ông Araghchi chỉ rõ Israel đã phối hợp với Mỹ tấn công 2 nhà máy thép lớn nhất của Iran, 1 nhà máy điện, các cơ sở hạt nhân dân sự và nhiều cơ sở hạ tầng khác.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định sẽ đáp trả các vụ tấn công trên, đồng thời phát cảnh báo sơ tán đối với các nhân viên đang làm việc tại những cơ sở công nghiệp trong khu vực mà Mỹ có cổ phần, cũng như các cơ sở công nghiệp nặng có liên quan tới Israel.

VietBF@sưu tập

Theo phóng viên TTXVN tại Israel, chiều 29/3 theo giờ địa phương, một vụ tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ Iran đã gây ra đám cháy lớn tại khu công nghiệp hóa chất Neot Hovav, phía Nam thành phố Beersheba, trong bối cảnh xung đột tiếp tục leo thang. Các cơ quan chức năng đang kiểm tra khả năng xảy ra rò rỉ chất nguy hại tại một nhà máy bị hư hại.


Khói bốc lên sau cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran tại Tel Aviv, Israel. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo lực lượng cứu hộ Israel, đám cháy bùng phát sau khi tên lửa rơi xuống khu vực này. Hiện chưa ghi nhận thương vong về người, tuy nhiên thiệt hại vật chất đang được đánh giá. Lực lượng cứu hỏa và cứu hộ đang khẩn trương phong tỏa, xử lý các bể chứa hóa chất bị hư hại trong một nhà máy nhằm ngăn chặn nguy cơ lan rộng.

Toàn bộ nhân viên tại nhà máy và các cơ sở lân cận đã được sơ tán. Nhà chức trách yêu cầu người dân không tiếp cận khu vực, đồng thời khuyến cáo cư dân xung quanh ở trong nhà, đóng kín cửa sổ và tuân thủ nghiêm các hướng dẫn của lực lượng an ninh và cứu hộ cho đến khi tình hình được kiểm soát.

Khu công nghiệp Neot Hovav là trung tâm công nghiệp hóa chất lớn của Israel, tập trung nhiều cơ sở xử lý chất thải nguy hại, do đó sự cố này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ môi trường và an toàn công nghiệp.

Cùng ngày, quân đội Iran cũng cho biết họ đã tiến hành các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái vào một cơ sở trang thiết bị chuẩn bị và hỗ trợ cũng như các vị trí quân sự của Mỹ tại căn cứ quân sự Al-Azraq của Mỹ ở Jordan. Trong khi đó, Tư lệnh Hải quân Iran Shahram Irani cũng tuyên bố tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ sẽ trở thành mục tiêu nếu tiến vào tầm bắn của nước này. Tuyên bố nêu rõ đây là động thái nhằm đáp trả việc Mỹ đánh chìm khinh hạm Dena của Iran hôm 4/3 vừa qua.

Các vụ tấn công nằm trong làn sóng trả đũa của Iran trước các cuộc không kích gia tăng của liên quân Israel và Mỹ trong những ngày gần đây, phản ánh mức độ leo thang ngày càng nghiêm trọng của xung đột khu vực bất chấp các nỗ lực đàm phán. Trong một cảnh báo ngày 29/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng cho biết đang cân nhắc tất cả các trường đại học của Israel và Mỹ tại Tây Á là “mục tiêu hợp pháp”, nhằm đáp trả việc các trường đại học của nước này bị tấn công.

Phản ứng sau cảnh báo này, Đại học Mỹ ở Beirut (AUB) đặt tại thủ đô của Liban thông báo sẽ hoạt động trực tuyến, bao gồm việc tổ chức lớp học và tiến hành các kỳ thi trong hai ngày 30 và 31/3. Tuy nhiên, nhân viên thiết yếu vẫn sẽ có mặt trực tiếp tại trường. Rải rác khắp Trung Đông có nhiều cơ sở của nhiều trường đại học Mỹ, như Đại học Texas A&M ở Qatar hay Đại học New York ở Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE).

VietBF@sưu tập

Theo như các nhà khoa học Trung Quốc mới đây đã chế tạo thành công một chiếc đồng hồ quang học siêu chính xác vừa chính thức ghi tên mình vào nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới về công nghệ đo lường thời gian với một mẫu đồng hồ quang học mới. Thiết bị này được kỳ vọng sẽ giúp Bắc Kinh đóng vai trò then chốt trong nỗ lực tái định nghĩa đơn vị "giây" trên toàn cầu.

Đồng hồ sai lệch 1 giây

Các nhà khoa học Trung Quốc đã chế tạo thành công một chiếc đồng hồ quang học siêu chính xác. Thành tựu này hứa hẹn mở đường cho việc phát triển các phiên bản nhỏ gọn, ổn định và có tính di động cao hơn để ứng dụng trong không gian.

Trung Quốc vừa chính thức ghi tên mình vào nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới về công nghệ đo lường thời gian với một mẫu đồng hồ quang học mới. Thiết bị này được kỳ vọng sẽ giúp Bắc Kinh đóng vai trò then chốt trong nỗ lực tái định nghĩa đơn vị "giây" trên toàn cầu.

Nhóm nghiên cứu do chuyên gia Pan Jianwei dẫn dắt tại Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc (Hefei), đã chế tạo thành công một chiếc đồng hồ quang học strontium. Độ chính xác của nó ấn tượng đến mức chỉ nhanh hoặc chậm chưa đầy một giây trong vòng khoảng 30 tỷ năm – con số này lớn gấp đôi tuổi đời của toàn bộ vũ trụ.
Trong bài công bố trên tạp chí Metrologia tháng này, nhóm nghiên cứu cho biết hai thông số kỹ thuật cốt lõi là độ ổn định và độ không đảm bảo của đồng hồ đều đã vượt ngưỡng 10 mũ -19. Đây là kỳ tích mà hiện nay mới chỉ có một vài phòng thí nghiệm danh tiếng trên thế giới đạt được, bao gồm Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia (NIST) của Hoa Kỳ và Phòng thí nghiệm Tiêu chuẩn Quốc gia Đức.

Theo đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV), độ chính xác này đã vượt xa ngưỡng cần thiết để tái định nghĩa đơn vị giây, từ đó tiềm năng "cho phép Trung Quốc đóng vai trò dẫn dắt trong nỗ lực này".

Ông Dai Hanning, đồng tác giả thuộc nhóm nghiên cứu của Pan, nhận định rằng công trình này cung cấp một lộ trình thực tiễn để Trung Quốc phát triển các mẫu đồng hồ quang học ổn định, cơ động hơn, cũng như các phiên bản dành riêng cho không gian.

"Đây là nền tảng vững chắc để ứng dụng đồng hồ quang học vào việc kiểm chứng các định luật vật lý cơ bản, nâng cấp hệ thống định vị vệ tinh thế hệ mới và xây dựng một tiêu chuẩn thời gian toàn cầu siêu chính xác, thống nhất," ông Dai chia sẻ với CCTV vào ngày 7/3 vừa qua.

Bước nhảy vọt từ sóng vi ba sang ánh sáng

Đồng hồ quang học hiện là thiết bị đo thời gian chính xác nhất mà con người từng chế tạo. Chúng sử dụng tia laser để "bẫy" các nguyên tử như strontium hoặc rubidium ở nhiệt độ cực thấp, sau đó đo lường thời gian dựa trên tần số ánh sáng phát ra khi các electron nhảy giữa các mức năng lượng.
So với các đồng hồ nguyên tử dựa trên sóng vi ba vốn đang được dùng để định nghĩa đơn vị giây hiện nay, đồng hồ quang học có độ chính xác cao gấp khoảng 10.000 lần nhờ tần số hoạt động lớn hơn rất nhiều.

Hệ thống thời gian toàn cầu hiện đang dựa vào mạng lưới khoảng 450 đồng hồ nguyên tử tại 80 phòng thí nghiệm trên thế giới, bao gồm các cơ sở tại Tây An và Bắc Kinh. Độ chính xác tổng hợp của mạng lưới này đạt mức 10 mũ -18 tương đương với việc sai lệch một giây sau hàng tỷ năm.

Để cải thiện độ ổn định của hệ thống, nhóm của Pan đã sử dụng loại laser có độ ổn định cao hơn và kiểm soát môi trường chặt chẽ hơn để giảm thiểu tiếng ồn nhiễu, giúp đồng hồ vận hành liên tục và nhất quán hơn.

Nhằm giảm thiểu độ không đảm bảo, các nhà khoa học đã theo dõi và triệt tiêu các nguồn gây sai số chính, bao gồm nhiệt độ môi trường, tương tác giữa các nguyên tử và sự biến dạng do ánh sáng bẫy gây ra. Kết quả là họ đã đưa tổng sai số xuống mức 10 mũ -19.

Mặc dù nhóm nghiên cứu thừa nhận đồng hồ quang học hiện vẫn có kích thước cồng kềnh và yêu cầu điều kiện môi trường kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt – chưa phù hợp để đưa ngay vào không gian – nhưng các nỗ lực thu nhỏ thiết bị và tăng cường tính di động đang được triển khai ráo riết.

Trong tương lai, thay vì chỉ nằm trong phòng thí nghiệm, công nghệ này có thể được tích hợp vào các vệ tinh điều hướng, giúp nâng cấp độ chính xác của định vị từ đơn vị mét xuống mức centimet hoặc thậm chí cao hơn nữa.

Trung Quốc cho biết nước này vừa tiến hành các cuộc tuần tra trên không và trên biển quanh bãi cạn Scarborough tranh chấp ở Biển Đông vào ngày 29.3.


Tàu hải cảnh Trung Quốc hiện diện gần bãi cạn Scarborough vào ngày 15.2.2024

ẢNH: AFP

Hãng Reuters dẫn thông báo của quân đội và Hải cảnh Trung Quốc cho biết nước này đã tiến hành các cuộc tuần tra trên không và trên biển quanh bãi cạn Scarborough ở Biển Đông vào ngày 29.3.

Các hoạt động tuần tra diễn ra sau khi Bắc Kinh và Manila nối lại đàm phán cấp cao vào tuần trước về vùng biển tranh chấp và thảo luận về hợp tác dầu khí trong khu vực.

Bộ Ngoại giao Philippines cho biết hôm 28.3 rằng đây cũng là cuộc thảo luận rộng rãi đầu tiên về quan hệ song phương kể từ tháng 3.2023, nhằm mục đích xây dựng lòng tin giữa các bên.

Những lần đối đầu trên biển gần đây đã làm gia tăng căng thẳng, với việc Manila cáo buộc Bắc Kinh thực hiện các hành động nguy hiểm và sử dụng vòi rồng để can thiệp vào các nhiệm vụ tiếp tế của nước này tại khu vực tranh chấp.

"Các cuộc tuần tra như vậy đóng vai trò là biện pháp đối phó hiệu quả với mọi loại hành vi vi phạm nhân quyền và khiêu khích", Bộ Tư lệnh Chiến khu miền Nam của quân đội Trung Quốc cho biết trong một thông cáo hôm 29.3.

Đại sứ quán Philippines tại Bắc Kinh chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về đề nghị đưa ra bình luận.

Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough ở Biển Đông từ Philippines sau đợt đối đầu căng thẳng giữa tàu hai bên hồi năm 2012. Bãi cạn tranh chấp này nằm cách đảo chính Luzon của Philippines 240 km về phía tây và cách đảo Hải Nam của Trung Quốc gần 900 km, theo AFP.

VietBF@sưu tập

Nhiều tỉ năm trước, vũ trụ chìm trong bóng tối, cho đến khi những ngôi sao đầu tiên bắt đầu xuất hiện, không gian mới trở nên trong suốt và ánh sáng lan tỏa khắp nơi.


Các ngôi sao ở thiên hà lùn Pictor II

Ảnh: CTIO/NOIRLab/DOE/NSF/AURA

Thế nhưng cho đến nay, chưa có ngôi sao nào thuộc thế hệ đầu tiên của vũ trụ từng được phát hiện. Chúng được gọi chung là sao Population III.

Giờ đây, các nhà thiên văn đã phát hiện được đại diện của nhóm sao được cho hình thành ngay sau thế hệ sao đã làm thay đổi vũ trụ, theo báo cáo trên chuyên san Nature Astronomy.

Nhóm sao này được gọi là sao Population II, và vô cùng hiếm. Ngôi sao vừa tìm được có tên PicII-503 đặc biệt gây chú ý do là thiên thể nghèo sắt nhất từng được ghi nhận bên ngoài Dải Ngân Hà. Nó thuộc về một thiên hà lùn cổ đại có niên đại hơn 10 tỉ năm.

Lần theo dấu vết từ sao siêu hiếm
Trưởng nhóm nghiên cứu, tiến sĩ Anirudh Chiti của Đại học Stanford (Mỹ) nhận định nhóm ông cho đến gần đây chưa bao giờ dám mơ đến khả năng phát hiện được một ngôi sao còn lưu giữ rõ ràng dấu vết của các nguyên tố nặng từ những ngôi sao đầu tiên. Nguyên nhân là chúng hiếm ở mức độ không tưởng.

"Với hàm lượng sắt thấp nhất từng được tìm thấy trong bất kỳ thiên hà lùn siêu mờ, PicII-503 mở ra cánh cửa giúp nhân loại nghiên cứu quá trình hình thành những nguyên tố đầu tiên trong vũ trụ sơ khai", tiến sĩ Chiti cho biết.

Vũ trụ không có lõi, nên trong trường hợp những ngôi sao đầu tiên của vũ trụ vẫn còn ngoài kia, chúng phân bổ khá đồng đều xuyên suốt không gian và thời gian.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng nhóm sao Population III phải lớn hơn nhiều lần so với bất kỳ ngôi sao nào hiện tại. Chúng cũng có tuổi thọ ngắn ngủi, và trong quá trình này tạo ra các nguyên tố nặng như sắt trong lõi.

Khi cạn nhiên liệu, sao Population III kết thúc cuộc đời trong những vụ nổ khủng khiếp, phát tán các nguyên tố nặng vào không gian. Những vụ nổ này cũng đóng vai trò là các lò luyện để tiếp tục tạo ra các nguyên tố còn nặng hơn sắt.

Các nguyên tố nặng, được gọi chung là "kim loại", sau đó góp phần hình thành nên thế hệ sao tiếp theo. Đó là lý do các sao càng trẻ thì hàm lượng kim loại càng cao; ngược lại, sao càng cổ xưa thì càng "nghèo kim loại".

"Mổ xẻ" sao PicII-503
PicII-503 là sao cách trái đất khoảng 150.000 năm ánh sáng, bên trong thiên hà lùn Pictor II. Pictor II được mô tả là thiên hà hóa thạch, trong đó toàn bộ sao đều vô cùng cổ xưa. Điều đó cho phép thiên hà là nơi lý tưởng để tìm kiếm các sao có thể hình thành từ nhóm Population III.

Trong quá trình tìm kiếm, đội ngũ của tiến sĩ Chiti phát hiện PicII-503. Theo kết quả phân tích, ngôi sao có lượng sắt ít hơn mặt trời khoảng 43.000 lần và lượng canxi thấp hơn khoảng 160.000 lần. Ngược lại, hàm lượng carbon lại cao bất thường, gấp khoảng 3.000 lần so với hai nguyên tố trên.

Những gì quan sát được cho phép các nhà nghiên cứu kết luận PicII-503 phù hợp nhất cho những hiểu biết của con người về vũ trụ nếu nó là một sao Population II.

Họ cho rằng ngôi sao hình thành từ mây khí làm giàu từ những ngôi sao đầu tiên của vũ trụ, cũng là cội nguồn cho ánh sáng đầu tiên.

VietBF@sưu tập