Xung quanh việc sửa đổi Ba nguyên tắc chuyển giao vũ khí – khí tài quân sự của Nhật Bản ra nước ngoài theo hướng cho phép xuất khẩu vũ khí sát thương, trong dư luận và nội bộ chính giới nước này có một sự chia rẽ sâu sắc.
Theo kết quả cuộc điều tra dư luận tháng 3 của Hãng thông tấn Jiji Press, tỷ lệ ủng hộ việc sửa đổi Ba nguyên tắc chuyển giao vũ khí – khí tài quân sự của Nhật Bản ra nước ngoài chỉ dừng ở mức 27%, trong khi tỷ lệ phản đối lên tới 48,2%. Ngay trong nội bộ đảng cầm quyền Tự do Dân chủ Nhật Bản (LDP) cũng có sự chia rẽ với 39,2% ủng hộ và 37,2% phản đối.Đảng Duy tân (Ishin no Kai) cũng trong tình trạng tương tự khi vẫn tồn tại hai luồng ý kiến xung đột nhau về vấn đề này. Các đảng đối lập cũng không phải là ngoại lệ, khi vẫn có những ý kiến ủng hộ việc thúc đẩy xuất khẩu vũ khí – khí tài quân sự, bao gồm cả vũ khí sát thương. Sự ủng hộ này là một điều hiếm gặp mỗi khi các chính trị gia đối lập lên tiếng về các quyết sách của đảng cầm quyền.

Tuy nhiên, Chính phủ Nhật Bản vẫn quyết tâm thúc đẩy công nghiệp quốc phòng nhằm tăng cường xuất khẩu vũ khí.

Phát biểu tại Quốc hội, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro nói: “Trong bối cảnh các nước đang đẩy mạnh hình thức chiến tranh hỗn hợp (hybrid warfare) bao gồm cả thiết bị bay không người lái, chiến tranh thông tin, tác chiến mạng, không gian vũ trụ…, Nhật Bản phải có cách đối phó phù hợp. Từ quan điểm đó, cần đẩy mạnh đồng bộ nhiều biện pháp, trong đó có việc tăng cường công nghiệp quốc phòng, thông qua việc tận dụng mọi nguồn lực, kể cả các doanh nghiệp khởi nghiệp (start-up) và doanh nghiệp phi quốc phòng”.

Ngày 25/2 vừa qua, Ban nghiên cứu an ninh của LDP đã hoàn tất dự thảo đề xuất chuyển giao vũ khí – khí tài quân sự ra nước ngoài, trong đó kiến nghị cho phép Nhật Bản xuất khẩu cả vũ khí có khả năng sát thương. Đây là động thái nhằm “cởi trói” cho công nghiệp quốc phòng của nước này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở trong 48 giờ.Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra lời đe dọa mới nhằm vào Iran.

“Nếu Iran không MỞ HOÀN TOÀN, KHÔNG ĐE DỌA, Eo biển Hormuz trong vòng 48 GIỜ kể từ thời điểm này, Mỹ sẽ tấn công và phá hủy hoàn toàn các NHÀ MÁY ĐIỆN của họ, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất trước!”, ông Trump viết.

Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.

Cuộc xung đột Trung Đông, bùng phát vào ngày 28/2 với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đã kích hoạt các đòn trả đũa của Iran trên khắp Vùng Vịnh, với ít nhất 23 tàu thương mại, bao gồm 10 tàu chở dầu báo cáo bị tấn công hoặc gặp sự cố.

Sự gián đoạn này, theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, đã khiến khoảng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt trên khoảng 3.200 tàu ở phía Tây qua Eo biển Hormuz.

Trước tình hình đó, vào ngày 19/3, sáu cường quốc quốc tế lớn, bao gồm Anh, Pháp, Đức và Nhật Bản tuyên bố họ sẵn sàng “đóng góp vào những nỗ lực phù hợp để đảm bảo việc đi lại an toàn qua Eo biển Hormuz”.

Nhóm này, cũng bao gồm Italy và Hà Lan, cho biết trong một tuyên bố chung rằng họ hoan nghênh “cam kết của các quốc gia đang tham gia vào việc lập kế hoạch chuẩn bị”, đồng thời lên án “mạnh mẽ nhất các cuộc tấn công gần đây của Iran nhằm vào các tàu thương mại không vũ trang ở vùng Vịnh”.

Tuyên bố chung của sáu cường quốc nêu rõ:“Chúng tôi bày tỏ quan ngại sâu sắc về xung đột đang leo thang.

Tuyên bố kêu gọi: “Iran ngay lập tức chấm dứt các mối đe dọa, việc rải thủy lôi, các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa, cũng như những nỗ lực khác nhằm phong tỏa eo biển đối với hoạt động vận tải thương mại”.

Tuyên bố nhấn mạnh rằng “tự do hàng hải là một nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế”, đồng thời cảnh báo rằng hậu quả của sự gián đoạn này sẽ được cảm nhận trên toàn cầu, đặc biệt là đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.Trong một diễn biến khác, vào ngày 21/3, Quân đội Mỹ tuyên bố đã làm suy yếu đáng kể khả năng đe dọa hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz của Iran, sau khi thực hiện các cuộc không kích chính xác vào một cơ sở hạ tầng trọng yếu dọc bờ biển nước này hồi đầu tuần.

Trong một video phát trên nền tảng mạng xã hội X, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận quân đội nước này đã thả nhiều quả bom hạng nặng xuống một cơ sở ngầm của Iran.

Cơ sở này được cho là kho chứa các thiết bị quân sự quan trọng, bao gồm tên lửa hành trình chống hạm và các bệ phóng tên lửa di động.

Ngoài kho ngầm, quân đội Mỹ còn phá hủy nhiều trạm hỗ trợ tình báo và các trạm tiếp sóng radar tên lửa mà Iran sử dụng để giám sát hoạt động của tàu thuyền trên biển.

Phía quân đội Mỹ cho hay khả năng đe dọa tự do hàng hải trong và xung quanh Eo biển Hormuz của Iran đã bị suy yếu, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các cơ sở này.

Hãng hàng không quốc gia Royal Air Maroc đang tiến hành các cuộc đàm phán với một số hãng hàng không lớn ở Trung Đông để thuê dài hạn hoặc mua lại các máy bay đang tạm thời không thể khai thác.Hãng hàng không quốc gia Royal Air Maroc đang tiến hành các cuộc đàm phán với một số hãng hàng không lớn ở Trung Đông như Qatar Airways và Emirates để thuê dài hạn hoặc mua lại các máy bay đang tạm thời không thể khai thác do xung đột ở khu vực này.

Theo các nguồn tin trong ngành hàng không, hai bên còn đàm phán việc tiếp nhận trực tiếp các đơn hàng từ các hãng chế tạo máy bay.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Royal Air Maroc gặp khó khăn trong việc nhận máy bay mới theo kế hoạch mở rộng đội bay từ khoảng 50 chiếc hiện nay lên 200 chiếc vào năm 2037.

Các nhà sản xuất lớn như Boeing và Airbus đang bị quá tải đơn hàng và thời gian giao máy bay có thể kéo dài tới sau năm 2029 do gián đoạn chuỗi cung ứng phụ tùng và thiết bị.

Nguồn tin cho biết, hãng hàng không Maroc đặc biệt quan tâm tới dòng máy bay thân rộng Boeing 787 Dreamliner – loại máy bay chủ lực cho các chuyến bay đường dài.

Trước đó, Qatar Airways đã đặt mua khoảng 130 chiếc Dreamliner của Boeing, trong khi Emirates cũng có nhiều đơn đặt hàng đối với mẫu máy bay này.

Trong khi Maroc tìm cách tăng cường đội bay, ngành hàng không tại các nước vùng Vịnh đang đối mặt với giai đoạn suy giảm do chiến tranh. Tình hình bất ổn khiến hoạt động bay của nhiều hãng trong khu vực giảm đáng kể và buộc các hãng này phải xem xét lại kế hoạch mở rộng đội bay.

Qatar Airways mới đây đã phải đưa một phần đội bay tới các kho bãi ở khu vực khác, trong đó có sân bay Teruel ở Tây Ban Nha, nhằm tránh "bom rơi đạn lạc" và để giảm chi phi vận hành.

Thông qua các cuộc đàm phán này, Royal Air Maroc kỳ vọng tận dụng vị trí địa lý của Maroc nằm ngoài khu vực xung đột để phát triển Casablanca thành trung tâm trung chuyển quốc tế.

Hãng đặt mục tiêu bổ sung ít nhất 15 máy bay trước cuối năm nay nhằm hỗ trợ ngành du lịch và chuẩn bị cho các sự kiện thể thao quốc tế lớn sắp diễn ra./.

Ngày 21/3, quân đội Iran cảnh báo sẽ trả đũa bằng việc tấn công vào các cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử muối trong khu vực.Ngày 21/3, quân đội Iran cảnh báo sẽ trả đũa bằng việc tấn công vào các cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử muối trong khu vực nếu cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị tấn công. Trong khi đó, lực lượng Israel thông báo đang tiến hành tấn công vào các mục tiêu Iran ở trung tâm Tehran.

Hãng thông tấn Fars đăng tuyên bố của Bộ Chỉ huy tác chiến, thuộc quân đội Iran, nêu rõ: "Nếu cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị xâm phạm, tất cả cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử muối thuộc về Mỹ trong khu vực sẽ bị nhắm mục tiêu".

Lời cảnh báo được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa "phá hủy" các nhà máy điện ở Iran nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại nhanh chóng. Ông Trump đặt ra thời hạn 48 giờ cho Iran để mở lại tuyến đường quan trọng ở Vịnh Persian cho giao thông hàng hải.

Quân đội Israel cũng cho biết đã phát động một loạt các cuộc tấn công vào Tehran vào sáng sớm 22/3, vài giờ sau khi tên lửa của Iran bắn trúng hai thành phố ở miền Nam Israel.

Theo phóng viên TTXVN tại vùng Vịnh, cùng ngày, Iran đã rút lại cảnh báo kêu gọi người dân tại Doha (Qatar) sơ tán sau khi tuyên bố khu vực này là “mục tiêu hợp pháp” do có sự hiện diện của lực lượng Mỹ.

Trước đó, Iran đã kêu gọi người dân và cư dân tại Doha rời khỏi khu vực “càng sớm càng tốt”, cho rằng nơi đây trở thành mục tiêu do có các lợi ích và lực lượng của Mỹ, cũng như hoạt động truyền thông bị cáo buộc “kích động chống Iran”.

Trong một diễn biến khác, ngày 21/3, Bộ Ngoại giao Saudi Arabia (Arập Xêút) thông báo Tùy viên An ninh cùng trợ lý của người này, và 3 nhân viên khác thuộc Đại sứ quán Iran tại Saudi Arabia, phải rời khỏi nước này trong vòng 24 giờ.

Theo Bộ Quốc phòng Saudi Arabia, 3 tên lửa đạn đạo đã được phát hiện xung quanh thủ đô Riyadh ngày 22/3. Người phát ngôn của bộ trên cho biết: "Một tên lửa đã bị đánh chặn, trong khi hai tên lửa còn lại rơi xuống khu vực không có người ở”. Bộ trên cho biết thêm 5 thiết bị bay không người lái cũng đã bị đánh chặn kể từ nửa đêm 21/3.

Cùng ngày, Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết đã đánh chặn và đáp trả 3 cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và 8 máy bay không người lái. Trong khi đó, quân đội Jordan cho biết kể từ khi xung đột bùng phát, đã có 240 tên lửa và máy bay không người lái được phóng vào lãnh thổ nước này, khiến 24 người bị thương.Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, Israel cảnh báo các tên lửa mang đầu đạn chùm do Iran sử dụng có thể xuyên qua các phòng trú ẩn kiên cố, gây nguy cơ lớn đối với dân thường.

Một quan chức Bộ Tư lệnh Mặt trận nội địa Israel, loại tên lửa này không bay theo quỹ đạo vòng cung như tên lửa đạn đạo thông thường mà lao xuống theo góc gần như thẳng đứng, có thể xuyên qua ít nhất một lớp mái và thậm chí đe dọa các phòng an toàn trong nhà ở.

Quan chức này nhấn mạnh không nên đánh giá thấp mức độ nguy hiểm của loại vũ khí trên, do khả năng gây thiệt hại trên diện rộng với nhiều điểm rơi khác nhau, kể cả trong trường hợp không ghi nhận thương vong ngay lập tức.

Quân đội Israel đang xem xét điều chỉnh chính sách cảnh báo, khi hệ thống hiện tại áp dụng thời gian trú ẩn cố định theo khu vực, chưa phản ánh đầy đủ thực tế diễn biến các vụ tấn công.

Giới chức Israel cho biết có thể sớm cập nhật hệ thống cảnh báo trong những ngày tới, đồng thời khuyến nghị tăng cường xây dựng các phòng trú ẩn gần khu dân cư nhằm bảo đảm an toàn cho người dân.

Ngày 21/3, các bộ trưởng ngoại giao Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) và Liên minh châu Âu (EU) ra tuyên bố chung hối thúc Iran chấm dứt “ngay lập tức và vô điều kiện” những cuộc tấn công nhằm vào các đồng minh ở Trung Đông.Trong tuyên bố, Ngoại trưởng các nước Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Canada cùng Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Kaja Kallas nêu rõ: “Chúng tôi kêu gọi chính quyền Iran chấm dứt ngay lập tức và vô điều kiện mọi cuộc tấn công”. Tuyên bố chung của G7 và EU bày tỏ lập trường ủng hộ các đối tác trong khu vực trước các cuộc tấn công của các lực lượng Iran.

Cùng ngày, truyền thông Anh đưa tin một tàu ngầm hạt nhân của Hải quân Hoàng gia đang có mặt tại khu vực phía Bắc biển Arập, có khả năng triển khai tấn công bằng tên lửa hành trình nhằm vào Iran.Tàu ngầm HMS Anson được trang bị tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk Block IV và ngư lôi hạng nặng Spearfish. Tờ Daily Mail dẫn các nguồn tin quân sự cho biết, nếu được Thủ tướng Anh cho phép, tàu HMS Anson sẽ được lệnh khai hỏa, nổi gần lên mặt nước và triển khai 4 tên lửa.

Hôm 20/3, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đồng ý cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này để thực hiện “các chiến dịch phá hủy các điểm phóng tên lửa và các cơ sở được dùng để tấn công tàu thuyền qua eo biển Hormuz”. Trước đó, London chỉ cho lực lượng Mỹ sử dụng căn cứ cho mục đích phòng thủ, ngăn chặn tên lửa Iran gây đe dọa cho nhân mạng hoặc tài sản. Tuy nhiên, chính phủ Anh cũng tái khẳng định cam kết “không lún sâu vào xung đột đang lan rộng”.

Trong diễn biến có liên quan, ngày 22/3, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi để ngỏ khả năng Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản được triển khai làm nhiệm vụ rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz, với điều kiện Israel-Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Trước đó, trong cuộc hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng nhân chuyến công du Mỹ, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã nhấn mạnh yêu cầu cần sớm hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông. Bà Takaichi phản đối các cuộc tấn công của Iran vào các nước khác trong khu vực cũng như việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Trước lời đề nghị của Tổng thống Trump về việc Nhật Bản giúp đảm bảo an toàn cho các tàu thuyền di chuyển trên tuyến đường thủy quan trọng này, nữ Thủ tướng Nhật Bản cho biết sẽ xem xét các hành động Tokyo có thể và không thể làm trong khuôn khổ luật pháp nước này.