Anthropic thời gian gần đây không chỉ tranh luận với chính quyền Mỹ về việc sử dụng mô hình Claude cho mục đích quân sự. Công ty này còn đưa ra cáo buộc nghiêm trọng hơn: một số phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đang “hút” giá trị từ các mô hình trí tuệ nhân tạo của Mỹ để tăng tốc phát triển công nghệ của riêng mình.

Tháng trước, OpenAI và Anthropic đồng loạt lên tiếng cho rằng một số công ty AI Trung Quốc đã khai thác trái phép khả năng của các mô hình độc quyền, từ lập trình, suy luận đến nhiều hành vi phức tạp khác, nhằm huấn luyện các mô hình cạnh tranh. Kỹ thuật được nhắc tới có tên gọi “distillation” (chưng cất mô hình), tức sử dụng đầu ra của mô hình lớn để huấn luyện một mô hình nhỏ hơn nhưng hiệu quả.

Trong thông cáo báo chí ngày 23/2, Anthropic cho biết DeepSeek, MiniMax và Moonshot AI đã gửi tới các mô hình Claude khoảng 16 triệu truy vấn, thông qua 24.000 tài khoản được cho là gian lận. Đầu tháng này, OpenAI cũng gửi thư tới các nhà lập pháp Mỹ, cáo buộc DeepSeek đã huấn luyện mô hình của mình bằng đầu ra từ các hệ thống của OpenAI theo cách không phù hợp.

Ở một diễn biến khác, bộ phận tình báo mối đe dọa của Google cũng cảnh báo trong báo cáo tháng 2 rằng các cuộc tấn công “distillation” nhắm vào mô hình Gemini đang gia tăng, dù không nêu đích danh công ty nào đứng sau.

Các doanh nghiệp bị cáo buộc hiện chưa công khai phản hồi về những cáo buộc sai phạm và cũng không trả lời yêu cầu bình luận của Forbes. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn nằm ở bức tranh lớn hơn của ngành AI: nhiều mô hình từ Trung Quốc hiện đã tiệm cận chất lượng của các đối thủ Mỹ, trong khi lại rẻ hơn đáng kể và thậm chí mã nguồn mở. Sự kết hợp này đang khiến nền kinh tế vốn cực kỳ tốn kém của ngành AI bắt đầu bị đặt dấu hỏi.

“Xây dựng những mô hình này vốn không hề dễ dàng, và distillation là một cách để rút ngắn đáng kể con đường đó,” John Hultquist, trưởng bộ phận phân tích của Google Threat Intelligence Group, nhận định.

Thậm chí, một số nhà đầu tư còn nhìn nhận xu hướng này theo hướng mạnh mẽ hơn. Jenny Xiao, nhà đầu tư mạo hiểm tại Leonis Capital, người từng làm việc trong mảng an toàn và niềm tin tại OpenAI, cho rằng: “Các mô hình mã nguồn mở về cơ bản là một ‘đường ranh hủy diệt’ đối với ngành.”

Trong khi các phòng thí nghiệm AI Mỹ lo ngại về vấn đề sở hữu trí tuệ, thị trường vốn lại đang cho thấy một câu chuyện khác: cổ phiếu AI Trung Quốc đang tăng nóng.

Tháng 1 vừa qua, MiniMax và Z.ai - hai công ty không nằm trong danh sách cáo buộc của các doanh nghiệp Mỹ - đã niêm yết tại Hong Kong, tạo ra thêm nhiều tỷ phú mới trong lĩnh vực công nghệ. Giá cổ phiếu tăng mạnh đẩy tài sản của Yan Junjie, Chủ tịch kiêm CEO MiniMax, lên khoảng 7,1 tỷ USD, trong khi Liu Debing, Chủ tịch Z.ai, sở hữu khoảng 8,7 tỷ USD. Mức này gần tương đương với khối tài sản của từng nhà đồng sáng lập Anthropic, mỗi người hiện được ước tính khoảng 7 tỷ USD.

Danh sách các tỷ phú AI Trung Quốc dự còn tiếp tục kéo dài. Đà tăng của Z.ai cũng giúp Tang Jie, giáo sư Đại học Thanh Hoa và đồng sáng lập công ty, trở thành tỷ phú với tài sản khoảng 1,9 tỷ USD. Liang Wenfeng, nhà sáng lập DeepSeek, năm nay cũng lần đầu xuất hiện trong danh sách 100 người giàu nhất Trung Quốc của Forbes Asia với tài sản ước tính 11,5 tỷ USD.

Trong khi đó, Yang Zhilin, nhà sáng lập kiêm CEO Moonshot AI, dự kiến cũng sẽ gia nhập câu lạc bộ tỷ phú khi vòng gọi vốn hiện tại của công ty, được định giá khoảng 10 tỷ USD, hoàn tất. Theo các chỉ số định giá tương đương, Wang Xiaochuan của Baichuan và Jiang Daxin của Stepful cũng có thể đã bước vào hàng ngũ tỷ phú công nghệ.

Ở phía bên kia Thái Bình Dương, các công ty AI Mỹ vẫn được định giá ở mức rất cao. Nhà đầu tư tư nhân hiện định giá Anthropic khoảng 380 tỷ USD và OpenAI khoảng 840 tỷ USD. Tuy nhiên, cả hai vẫn chưa niêm yết, và khi lên sàn, giá trị “trên giấy” này sẽ phải trải qua bài kiểm tra khắc nghiệt của thị trường.

Đằng sau những con số khổng lồ đó là một yếu tố kỹ thuật đang làm thay đổi cục diện ngành: distillation.

Phương pháp này cho phép một mô hình nhỏ hơn nhiều học nhanh từ một mô hình lớn, từ đó đạt 80–90% hiệu suất của các mô hình tiên phong, nhưng tiêu tốn ít tài nguyên tính toán hơn đáng kể. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí vận hành giảm mạnh, và cuộc cạnh tranh về giá trong ngành AI có thể trở nên khốc liệt hơn.

Một ví dụ điển hình là GLM-5 của Z.ai, ra mắt vào tháng 2. Mô hình này có chi phí rẻ hơn khoảng 5 lần cho mỗi token đầu vào và 10 lần cho mỗi token đầu ra so với Claude Opus 4.6 của Anthropic.

Dĩ nhiên, distillation không phải là “phép màu”. Để xây dựng một mô hình AI mạnh, các công ty vẫn cần mô hình nền tảng tốt và đội ngũ kỹ sư trình độ cao. Tuy vậy, kỹ thuật này rõ ràng đang giúp thu hẹp khoảng cách giữa các đối thủ trong ngành.

Thực tế cho thấy, các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đang tăng tốc giành thị phần. Những mô hình mã nguồn mở hàng đầu hiện nay phần lớn đến từ Trung Quốc. Thậm chí, theo Martin Casado, đối tác của quỹ đầu tư Andreessen Horowitz, 80% các startup Mỹ sử dụng mô hình mở đang dựa vào các mô hình của Trung Quốc.

Chi phí chuyển đổi giữa các mô hình cũng gần như không đáng kể. Các nhà phát triển có thể dễ dàng chuyển đổi qua lại giữa các hệ thống AI thông qua các nhà cung cấp đám mây lớn hoặc các nền tảng trung gian như OpenRouter, gần như không gặp rào cản kỹ thuật nào.

Điều đó có nghĩa là trong cuộc đua AI toàn cầu, lợi thế công nghệ không còn nằm hoàn toàn trong tay các phòng thí nghiệm Mỹ. Và khi chi phí ngày càng giảm, thị trường có thể đang tiến gần tới một kịch bản mới: AI trở thành một cuộc chiến về quy mô, giá cả và tốc độ - hơn là độc quyền công nghệ.

Theo: Forbes

Ngày 20/4/2020, thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận một sự kiện gây chấn động: giá dầu thô WTI giao tháng 5/2020 giảm xuống âm 37,63 USD/thùng. Điều đó đồng nghĩa với việc người bán phải trả tiền cho người mua chỉ để họ chấp nhận nhận dầu.

Vậy điều gì đã dẫn đến hiện tượng tưởng chừng phi lý này?

Thực tế, mức giá âm không xuất hiện trên thị trường dầu vật chất thông thường mà xảy ra ở hợp đồng tương lai dầu WTI được giao dịch trên sàn New York Mercantile Exchange. Khi hợp đồng sắp đến ngày đáo hạn, những người nắm giữ hợp đồng phải bán lại nếu không muốn thực hiện nghĩa vụ nhận dầu thật tại điểm giao hàng ở Cushing, bang Oklahoma (Mỹ).

Vấn đề nằm ở chỗ: gần như không còn chỗ trống để chứa dầu vào thời điểm đó.

Đại dịch COVID-19 khiến nhu cầu năng lượng trên toàn thế giới giảm mạnh. Máy bay ngừng bay, hoạt động giao thông giảm sâu, nhiều nhà máy tạm dừng hoặc cắt giảm sản xuất. Trong khi đó, nguồn cung dầu vẫn ở mức cao, một phần do cuộc chiến giá dầu giữa Nga và Saudi Arabia khiến sản lượng không được cắt giảm kịp thời.

“Có rất nhiều dầu thô nhưng các nhà máy lọc dầu không cần đến nó”, Helima Croft, chiến lược gia mảng hàng hóa tại RBC Capital, khi đó đánh giá. “Ngay lúc này, chúng tôi không thấy bất kỳ sự hỗ trợ ngắn hạn nào cho thị trường dầu. Chúng tôi thực sự lo ngại về triển vọng trong ngắn hạn”.

Hy hữu giá dầu thô từng rơi xuống mức âm trong lịch sử, người bán phải trả tiền cho người mua để được chấp nhận nhận dầu

Hệ quả là dầu vẫn được khai thác nhưng không có người tiêu thụ, khiến các kho dự trữ nhanh chóng chật kín. Khi thời điểm giao hàng của hợp đồng tương lai đến gần, nhiều nhà đầu tư tài chính, vốn chỉ giao dịch giấy tờ chứ không có kho chứa dầu thực tế, buộc phải bán tháo hợp đồng để tránh nghĩa vụ nhận dầu. Khi thị trường gần như không còn ai sẵn sàng tiếp nhận dầu, giá có thể giảm xuống mức dưới 0.

Vì sao người bán lại chấp nhận trả tiền cho người mua?

Đối với các nhà khai thác dầu, việc dừng hoạt động giếng dầu không hề đơn giản. Việc tạm ngưng có thể làm hỏng thiết bị, gây thiệt hại cho mỏ và kéo theo chi phí rất lớn khi khởi động lại sau này. Trong nhiều trường hợp, bán dầu với giá cực thấp, thậm chí trả tiền cho người mua, vẫn rẻ hơn so với việc đóng giếng hoặc tìm thêm kho lưu trữ.

Khoảnh khắc giá dầu rơi xuống mức âm được xem là một trong những hiện tượng “điên rồ” nhất trong lịch sử thị trường năng lượng. Nhưng đồng thời, nó cũng cho thấy rõ cách cung - cầu mất cân đối cùng với cơ chế của thị trường hợp đồng tương lai có thể tạo ra những biến động mà trước đó ít ai nghĩ là có thể xảy ra.

“Vấn đề thực sự của trạng thái mất cân đối cung cầu đã bắt đầu thể hiện ở giá”, Bjornar Tonhaugen, người đứng đầu mảng thị trường dầu tại Rystad Energy, nhận xét. “Khi sản xuất tiếp tục được giữ như hiện nay, các kho chứa sẽ tiếp tục bị lấp đầy từng ngày”.

Theo: CNBC

Đức đang ngồi trên một trong những mỏ lithium lớn nhất thế giới với trữ lượng ước tính lên tới 43 triệu tấn lithium carbonate tương đương (LCE) tại vùng Altmark, phía bắc bang Saxony-Anhalt.

Và "kho báu vàng trắng" này đang khiến cả châu Âu "dậy sóng" khi các quốc gia này đang chạy đua để đảm bảo nguồn khoáng sản quan trọng cần thiết cho xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo, Wonderfulengineering thông tin ngày 7/3.
Vì sao mỏ lithium tại Altmark thu hút sự chú ý từ châu Âu?

Ngay từ tháng 3/2023, Ủy ban châu Âu đã đề xuất Đạo luật Nguyên liệu thô thiết yếu, đặt ra tiêu chuẩn rằng ít nhất 10% lượng tiêu thụ nguyên liệu thô chiến lược hàng năm của EU phải đến từ việc khai thác trong khối vào năm 2030.

Đề xuất này cũng đặt ra các mục tiêu về chế biến và tái chế, đồng thời hướng đến việc giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp đơn lẻ từ các nước thứ ba.

Các dự án như Altmark nằm trong cuộc thảo luận chính sách đó vì chúng nằm trong các mạng lưới công nghiệp hiện có của châu Âu.

Dự án này rất quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng lithium toàn cầu vẫn bị chi phối bởi một số ít khu vực sản xuất. Đơn cử, ba nước Chile, Argentina và Bolivia tạo thành Tam giác Lithium của Nam Mỹ vốn đang nắm giữ khoảng 53% - 68% trữ lượng lithium toàn cầu.

Do đó, một nguồn cung trong châu lục, ngay cả khi vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, cũng mang lại một lộ trình cung ứng rất khác so với việc vận chuyển lithium qua đại dương.
Kho báu có thể mang lại cho Đức 6,4 tỷ Euro

Với đánh giá độc lập từ công ty Sproule ERCE theo tiêu chuẩn quốc tế, trữ lượng trong các khu vực mới được cấp phép của Công ty Neptune Energy tại vùng Altmark, phía bắc bang Saxony-Anhalt là 43 triệu tấn LCE, điều này có nghĩa là khu vực phía bắc Saxony-Anhalt là nơi sở hữu một trong những nguồn tài nguyên lithium lớn nhất thế giới có thể khai thác được.

Cả châu Âu "dậy sóng" trước mỏ vàng trắng 43 triệu tấn của Đức: Ước tính đem lại cho nước này 6,4 tỷ Euro - Ảnh 2.

Neptune Energy hiện đang phát triển một dự án khai thác lithium tại vùng Altmark (Saxony-Anhalt). Ảnh: Neptune Energy

Theo yêu cầu của Neptune Energy, các chuyên gia từ công ty tư vấn quản lý IW Consult (Đức) đã nghiên cứu các tác động kinh tế - xã hội tiềm năng trong toàn bộ thời gian thực hiện dự án.

Theo kết quả nghiên cứu công bố vào tháng 10/2025, nếu dự án sản xuất tới 25.000 tấn lithium (LCE) mỗi năm, tổng giá trị gia tăng trên toàn nước Đức trong giai đoạn 2025 - 2042 có thể đạt tới 6,4 tỷ Euro. Theo giả định của IW Consult, dự án có thể tạo ra tới 1.500 việc làm mỗi năm.

Andreas Scheck, Giám đốc điều hành của Neptune Energy, cho biết: “Mặc dù hiện tại chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn phát triển dự án, nhưng các số liệu kinh tế - xã hội cho thấy rõ tiềm năng mà việc sản xuất lithium sẽ mang lại trong những thập kỷ tới. Điều này có thể mang lại những tác động tích cực đáng kể cho khu vực Altmark và các vùng lân cận.”

Vùng Altmark đã được khai thác khí đốt từ năm 1969, nên sở hữu sẵn hệ thống giếng khoan, đường ống và cơ sở hạ tầng công nghiệp dày đặc.

Công ty năng lượng Neptune Energy đang tận dụng chính những hạ tầng cũ này để khai thác lithium mà không cần đào mỏ lộ thiên hay xây ao bốc hơi như cách truyền thống.

Họ bơm nước muối nóng giàu lithium từ độ sâu khoảng 3.200 đến 4.000 mét dưới lòng đất (trong các lớp cát kết và đá núi lửa), sau đó dùng công nghệ thân thiện với môi trường có tên là khai thác lithium trực tiếp (DLE) từ vùng nước sâu – không cần khai thác lộ thiên, không cần hồ bay hơi và chỉ cần diện tích đất tối thiểu.

Lithium sau đó được lọc ra, còn chất lỏng còn lại được bơm ngược trở lại lòng đất để giảm thiểu tác động lên bề mặt.

Mặc dù vẫn còn cách xa sản xuất thương mại quy mô lớn (cần thêm giấy phép, thử nghiệm mở rộng và giai đoạn chứng minh), nhưng dự án cho thấy các vùng khai thác năng lượng hóa thạch cũ hoàn toàn có thể chuyển mình sang cung cấp nguyên liệu cho tương lai sạch.

Các dự báo hiện nay ước tính nhu cầu lithium hàng năm của Đức sẽ đạt 0,17 triệu tấn vào năm 2030. Hiện tại, quốc gia này phụ thuộc vào nhập khẩu từ các nhà sản xuất lớn như Úc, Argentina, Chile và Trung Quốc.

Lithium được mệnh danh là vàng trắng là do nó là nguyên liệu cốt lõi để sản xuất pin lithium-ion – loại pin dùng cho xe điện (EV), điện thoại thông minh, laptop, tai nghe không dây, hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo (pin mặt trời/gió), và nhiều công nghệ xanh khác.

Vị doanh nhân liều lĩnh này là George Prokopiou (SN 1946).

Trong một tuần qua, eo biển Hormuz bị ngừng trệ do xung đột tại Trung Đông leo thang một tuần qua. Đây là nơi được mệnh danh là "yết hầu" của dòng chảy dầu mỏ thế giới, khi vận chuyển 20 - 22% sản lượng dầu thô, khí LNG toàn cầu mỗi ngày.

Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran ngày 28/2. Động thái này khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt, cũng như làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng.

Theo tờ The Wall Street Journal (WSJ), giữ lúc nhiều đối thủ trong ngành còn ngần ngại, tỷ phú George Prokopiou gây bất ngờ khi quyết định thức hiện bước đi táo bạo nhất trong cuộc đời kinh doanh tàu chở dầu của mình. Đó là ông điều thêm 5 tàu đi qua eo biển Hormuz trong tuần qua. Những con tàu này bao gồm 3 tàu chở dầu thô và 2 tàu có chứa những sản phẩm lọc dầu như xăng.

Chiến thuật của vị tỷ phú 80 tuổi này là dựa trên việc các nhà nhập khẩu sẵn sàng trả giá chót vót để đưa dầu thô ra khỏi vùng chiến sự. Ngoài ra, còn dựa vào các nhà sản xuất dầu Vùng Vịnh thuê tàu để chứa dầu thô trên biển khi sức chứa trên đất liền cạn kiệt. Chiến thuật này được áp dụng trong bối cảnh các nhà máy dầu ở Iraq và Kuwait phải giảm sản lượng vì hết kho chứa.

Tuy nhiên, phần thưởng cho sự liều lĩnh này cũng rất lớn. Bởi thực tế giá cước vận chuyển với các tàu chở dầu rời Vùng Vịnh đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xảy ra chiến sự, lên mức cao kỷ lục. Cụ thể, theo hãng báo giá năng lượng Argus Media, một tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) thực hiện hành trình đầy rủi ro băng qua eo biển và đi tới Thượng Hải hoặc các cảng của Trung Quốc có thể thu về khoảng 500.000 USD/ngày (chưa gồm chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh bổ sung).

Đáng chú ý, theo nguồn tin của WSJ, công ty Dynacom Tankers của tỷ phú George Prokopiou hiện đang trả lương rất hậu hĩnh cho các thủy thủ thực hiện hải trình đến cảng ở Arab Saudi và nước sản xuất dầu mỏ khác tại Vùng Vịnh. Hơn nữa, những con tàu được trang bị lính gác có vũ trang để tuần tra trên boong. Họ còn tắt bộ phát tín hiệu định vị để tránh thu hút hỏa lực từ Iran. Nhưng những con tàu này hầu như không thể làm được gì nếu bị tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái hoặc thủy lôi.

Cước vận chuyển với các tàu chở dầu rời Vùng Vịnh đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xảy ra chiến sự. Ảnh: WSJ

Trên thực tế, các công ty vận tải biển Hy Lạp cùng nhau kiểm soát đội tàu chở dầu lớn nhất thế giới. Việc này giúp mang lại cho tỷ phú Prokopiou quyền lực trên thị trường dầu mỏ. Đồng thời, các doanh nghiệp này còn cho thuê tàu để các nhà buôn hoặc công ty sử dụng vận chuyển dầu thô khắp thế giới và có thể dùng làm kho nổi.
“Ông trùm” dầu mỏ thường đi lại mà không có vệ sĩ

Tỷ phú George Prokopiou sinh năm 1946 trong một gia đình giàu có ở Athens. Ông được mô tả là “người khiêm tốn và nghiện việc”, thường xuất hiện với một chiếc mũ lưỡi trai đặc trưng, lái chiếc SUV Mercedes cũ, đi lại không có vệ sĩ. Đây được coi là điều hiếm thấy trong giới thượng lưu có tàu biển của Hy Lạp.

Kể từ khi mua chiếc tàu chở dầu vào đầu những năm 1970, người đàn ông “nghiện việc” này kiếm được khối tài sản khổng lồ nhờ phong cách tìm kiếm cơ hội sinh lời khi lao vào nguy hiểm. Thực tế ông thành lập ra Dynacom Tankers vào năm 1991 và niêm yết một công ty riêng tên là Dynagas tại New York (Mỹ) vào năm 2013.

Tỷ phú Prokopiou dành phần lớn thời gian trong năm trên siêu du thuyền Dream dài 106,5 m. Du thuyền này hiện neo đậu tại vùng Riviera Athens. Bên cạnh lĩnh vực kinh doanh tàu dầu, ông còn được biết tới với biệt danh "ông vua bất động sản" tại Hy Lạp. Năm 2025, tỷ phú Prokopiou mua cổ phần trong khách sạn Four Seasons Astir Palace. Đây là tài sản duy nhất của tập đoàn khách sạn hạng sang này tại Hy Lạp cùng bến du thuyền Vouliagmeni.

Sau 55 năm kinh doanh tàu chở dầu, tỷ phú George Prokopiou hiện sở hữu hơn 150 tàu hoạt động và khoảng 85 tàu đang được đóng. Trong số đó, theo dữ liệu của EU, riêng Dynacom Tankers đã kiểm soát 70 tàu.

Chia sẻ với Tradewinds, một ấn phẩm vận tải biển, vào năm 2014, tỷ phú George Prokopiou, nói rằng: “Nếu bạn không phải là người thích mạo hiểm thì không nên làm trong ngành vận tải biển".

Liên quan tới dầu, sáng nay, dầu thô Brent có thời điểm tăng gần 30%. Giá dầu tăng cao khi xung đột tại Trung Đông leo thang khiến nhà đầu tư lo ngại nguồn cung càng thắt chặt. Cụ thể, giá dầu Brent hiện tăng 25% lên 116,3 USD và dầu thô Mỹ WTI tăng tới 28% lên 116,4 USD.

Bài tham khảo nguồn: WSJ, Reuters, FT

Thách thức không tưởng đối với con người

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Anh (UKAEA), có trụ sở tại Oxfordshire, đã hợp tác với Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu - gọi tắt là CERN - để phát triển robot có kích thước bằng con chuột. Với chu vi lên tới 27 km nằm sâu dưới lòng đất, việc giám sát mọi biến động nhỏ nhất về nhiệt độ, nồng độ oxy hay độ ẩm là một thách thức không tưởng đối với con người.

Chỉ rộng 3,7 cm và dài khoảng 20 cm, robot này đủ nhỏ để di chuyển bên trong hệ thống đường ống phức tạp của máy gia tốc hạt. Máy gia tốc hạt lớn ( LHC ) trải dài 27 km trong một đường hầm hình tròn được chôn sâu khoảng 100 mét dưới lòng đất gần Geneva (Thụy Sĩ), khiến việc kiểm tra trực tiếp trở thành một thách thức lớn.

Hơn 1.200 nam châm lưỡng cực khổng lồ dẫn hướng các chùm hạt xung quanh vòng tròn, trong khi các đường dẫn chùm tia được niêm phong chân không và nhiệt độ cực thấp tạo ra các điều kiện vừa khó tiếp cận vừa tiềm ẩn nguy hiểm cho người lao động.

Nhiệt độ bên trong một số bộ phận của máy gia tốc hạt giảm xuống âm 271 độ C. Những điều kiện khắc nghiệt này rất cần thiết cho các nam châm siêu dẫn điều khiển các hạt chuyển động với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng. Tuy nhiên, chúng cũng khiến việc bảo trì định kỳ trở nên vô cùng phức tạp. Bất kỳ lỗi hoặc biến dạng cấu trúc nào trong các ống dẫn chùm tia đều có thể làm gián đoạn các thí nghiệm hoặc gây ra thời gian ngừng hoạt động tốn kém, làm tăng nhu cầu về các phương pháp kiểm tra đáng tin cậy.

Thiết bị “nhỏ nhưng có võ”

Robot mang tên PipeINEER được thiết kế đặc biệt để giải quyết những thách thức này. Tên gọi của nó là sự kết hợp giữa từ "pipe" (ống) và "pioneer" (tiên phong), phản ánh khả năng khám phá những khu vực chưa từng tiếp cận được với độ chính xác cao như vậy.

Khác với các dụng cụ kiểm tra đường ống thông thường, robot này có thể di chuyển tới 6 km chỉ với một lần sạc pin, trong khi vẫn hoạt động được ở những đoạn đường hẹp chỉ vài centimet.

Khi di chuyển dọc theo đường dẫn chùm tia, thiết bị này thu thập hình ảnh độ phân giải cao của các bề mặt bên trong và sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để xác định các vết nứt, sai lệch hoặc các khuyết tật khác cần được xử lý.

Robot này cũng được trang bị các linh kiện tiết kiệm năng lượng và nhiều hệ thống an toàn để giám sát hiệu suất hoạt động trong các nhiệm vụ tự hành dài ngày. Nếu PipeINEER phát hiện lỗi, nó sẽ tự động quay trở lại điểm xuất phát và báo cáo vị trí chính xác của sự cố.

Các kỹ sư cho biết việc tự động hóa này giúp giảm đáng kể nhu cầu kiểm tra thủ công đầy rủi ro, đồng thời cho phép giám sát thường xuyên hơn các bộ phận quan trọng. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Anh ( UK Atomic Energy Authority ) đã đóng góp kinh nghiệm của mình trong lĩnh vực robot được sử dụng trong môi trường công nghiệp nguy hiểm và khó tiếp cận, bằng cách điều chỉnh các công nghệ đó cho cơ sở hạ tầng khoa học chuyên biệt của CERN.

Các nhà khoa học tại CERN tin rằng robot này sẽ cách mạng hóa các hoạt động bảo trì tại máy gia tốc hạt, giúp đảm bảo các thí nghiệm diễn ra suôn sẻ mà không bị gián đoạn bất ngờ. Cơ sở này đóng vai trò trung tâm trong một số khám phá quan trọng nhất trong vật lý hiện đại, bao gồm cả việc xác nhận hạt Higgs vào năm 2012. Việc duy trì các hệ thống ở trạng thái tối ưu là rất quan trọng cho các nghiên cứu trong tương lai về các hạt cơ bản và các hiện tượng vật lý chưa được khám phá.

Sự đổi mới này đã nhận được sự công nhận trong ngành, giành được giải thưởng "Được đánh giá cao" tại một chương trình giải thưởng kỹ thuật lớn nhằm tôn vinh những đột phá công nghệ hợp tác. Các nhà lãnh đạo dự án cho biết sự công nhận này nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ đối tác quốc tế trong việc thúc đẩy cả nghiên cứu khoa học và kỹ thuật ứng dụng.

Với sự phối hợp giữa robot, trí tuệ nhân tạo và công nghệ hình ảnh tiên tiến bên trong một trong những thiết bị khoa học tinh vi nhất thế giới, việc bảo trì máy gia tốc hạt có thể sớm trở nên nhanh hơn, an toàn hơn và chính xác hơn bao giờ hết.

Trong nhiều năm, các chính trị gia và lãnh đạo ngành ô tô Mỹ và châu Âu vốn thường cho rằng các khoản trợ cấp lớn của chính phủ Trung Quốc dành cho ngành xe điện làm méo mó cạnh tranh toàn cầu, giúp các hãng xe đại lục nhanh chóng vươn lên dẫn đầu thị trường.

Tuy nhiên, một báo cáo mới từ công ty nghiên cứu Rhodium Group lại đưa ra góc nhìn khác. Theo nhóm nghiên cứu, lợi thế của các hãng xe điện Trung Quốc không chỉ đến từ trợ cấp nhà nước, mà chủ yếu xuất phát từ những ưu thế cấu trúc trong chuỗi sản xuất và mô hình kinh doanh - những yếu tố giúp họ giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất vượt trội so với các đối thủ phương Tây.
Trợ cấp quan trọng, nhưng không phải yếu tố quyết định

Theo ước tính của MIT Technology Review, kể từ năm 2009, chính phủ Trung Quốc đã chi hơn 29 tỷ USD dưới dạng ưu đãi thuế và trợ cấp để hỗ trợ các nhà sản xuất xe điện. Những khoản hỗ trợ này được xem là nền tảng giúp ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc phát triển nhanh trong giai đoạn đầu.

Ông Bo Chen, nhà nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng trợ cấp nhà nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với các startup xe điện khi ngành này mới hình thành.

“Những khoản hỗ trợ đó cực kỳ quan trọng trong giai đoạn đầu, giúp các công ty khởi nghiệp tiếp cận nguồn vốn cần thiết để phát triển công nghệ và mở rộng sản xuất,” ông Chen nhận định.

Tuy nhiên, theo ông, bối cảnh ở Mỹ lại khác. Thị trường vốn tại Mỹ đủ mạnh để cung cấp nguồn tài chính lớn cho các doanh nghiệp công nghệ và xe điện, điển hình như Tesla, mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào trợ cấp từ chính phủ.

Dù vậy, sự phát triển nhanh chóng của ngành xe điện Trung Quốc cho thấy chiến lược hỗ trợ của Bắc Kinh đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Theo Tu Le, nhà sáng lập công ty tư vấn ô tô Sino Auto Insights, sự kết hợp giữa trợ cấp nhà nước, tinh thần đổi mới và tốc độ phát triển nhanh đã giúp các hãng xe điện Trung Quốc vượt lên trước nhiều nhà sản xuất ô tô truyền thống của phương Tây.
Tích hợp dọc và chuỗi cung ứng

Dù không phủ nhận vai trò của trợ cấp, Rhodium cho rằng những lợi thế cấu trúc trong sản xuất mới là yếu tố quyết định giúp các hãng xe điện Trung Quốc duy trì mức giá cạnh tranh mà vẫn đảm bảo lợi nhuận. Những lợi thế này bao gồm quy mô sản xuất lớn, chi phí vận hành thấp và đặc biệt là mức độ tích hợp dọc cao trong chuỗi sản xuất.

Tích hợp dọc - tức việc doanh nghiệp kiểm soát nhiều khâu trong quá trình sản xuất - được Rhodium đánh giá là yếu tố quan trọng nhất giúp các hãng xe Trung Quốc giảm chi phí sản xuất xe điện. Ví dụ điển hình là BYD, hãng xe điện lớn nhất Trung Quốc. Theo ước tính của Rhodium, BYD tự sản xuất gần 80% các linh kiện cốt lõi, tỷ lệ cao gấp hơn hai lần so với Tesla.

Nhờ tự sản xuất phần lớn linh kiện, BYD không phải trả thêm lợi nhuận cho các nhà cung cấp trung gian. Điều này giúp hãng tiết kiệm khoảng 2.369 USD chi phí linh kiện cho mỗi chiếc sedan Seal so với Tesla Model 3.

Kết quả là, dù Tesla Model 3 tại Trung Quốc có giá khoảng 235.000 nhân dân tệ (gần 34.000 USD) - gần gấp ba lần so với 79.800 nhân dân tệ của phiên bản Seal tiêu chuẩn - BYD vẫn đạt biên lợi nhuận gộp khoảng 20% vào năm 2025, cao hơn mức 18% của Tesla.

Một trong những yếu tố giúp BYD giảm chi phí mạnh là tự sản xuất pin, bộ phận chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí của một chiếc xe điện.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng không phải mọi hãng xe điện Trung Quốc đều có mức độ tích hợp dọc cao như BYD. Ông Leon Cheng, người đứng đầu mảng tư vấn di chuyển tại công ty YCP, cho biết chỉ một số ít hãng xe điện Trung Quốc theo đuổi chiến lược này.

“Trong số các hãng xe điện Trung Quốc, chỉ có một vài công ty như BYD thực sự đạt được mức tích hợp dọc sâu. Nhiều hãng ô tô truyền thống vẫn phụ thuộc khá nhiều vào nhà cung cấp,” ông nói.

Báo cáo của Rhodium cũng chỉ ra Leapmotor, một startup xe điện có cổ phần của tập đoàn Stellantis, là một trường hợp đáng chú ý. Công ty này tự sản xuất khoảng 60% linh kiện, giúp tiết kiệm khoảng 816 USD chi phí cho mỗi chiếc sedan B01 so với Tesla Model 3.

Ông Chris Liu, chuyên gia phân tích cao cấp tại Omdia, nói: “Các nhà sản xuất xe tại Trung Quốc có những lợi thế cấu trúc mà nhiều người chưa đánh giá đúng. Chu kỳ thanh toán dài hơn với nhà cung cấp giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn về vốn lưu động, trong khi chi phí lao động thấp hơn giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất,” ông nói.

Theo ông Liu, chính những yếu tố này, chứ không chỉ trợ cấp, đã giúp xe điện Trung Quốc giữ được mức giá cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Trong khi nhiều hãng xe Trung Quốc theo đuổi chiến lược tích hợp dọc, các hãng xe phương Tây lại đi theo hướng ngược lại trong nhiều thập kỷ qua.

Theo Rhodium, nhiều nhà sản xuất ô tô phương Tây đã giảm mức độ tích hợp dọc và chuyển sang thuê ngoài các linh kiện quan trọng cho các nhà cung cấp chuyên biệt. Chiến lược này được cho là giúp tăng hiệu quả và đổi mới công nghệ.

Tuy nhiên, chi phí xây dựng nhà máy và sản xuất tại Trung Quốc thấp hơn đáng kể, khiến các hãng như BYD vẫn có thể duy trì sản xuất nội bộ với chi phí cạnh tranh.

Việc các hãng xe phương Tây quay trở lại mô hình tích hợp dọc sẽ không hề dễ dàng. Theo ông Cheng, sau nhiều năm thuê ngoài sản xuất, các hãng xe truyền thống đã hình thành mối quan hệ phụ thuộc sâu sắc với các nhà cung cấp linh kiện. Không chỉ chi phí đầu tư lớn, việc đưa sản xuất linh kiện trở lại nội bộ còn có thể dẫn đến làn sóng sa thải tại các nhà cung cấp, khiến quá trình chuyển đổi trở nên phức tạp về cả kinh tế lẫn xã hội.

Theo: CNBC

Theo như nước Cộng hòa Hồi giáo Iran mới đây đã chính thức công bố con trai của cố lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei là Mojtaba Khamenei đã được Hội đồng gồm 88 Giáo sĩ Hồi giáo bầu chọn là tân lãnh đạo Iran của Cộng hòa Hồi Giáo trong hiện tình chiến cuộc đang leo thang giữa Mỹ và Israel tấn công chống Iran.

Sau 10 ngày đối đầu với Mỹ và Israel, Iran sáng sớm nay 09/03/2026 thông báo đã bầu tân lãnh đạo. Mojtaba Khamenei, con trai của cố giáo chủ Ali Khamenei, trở thành lãnh tụ tối cao Iran thứ ba kể từ Cách Mạng Hồi Giáo 1979.

Trong một phiên họp kín đêm Chủ Nhật 08/03/2026, Hội Đồng các Chuyên Gia, gồm 88 thành viên có trọng trách chỉ định lãnh tụ tối cao Iran, đã dồn phiếu cho ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, con trai thứ hai của cố giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng trong loạt tấn công đầu tiên Mỹ và Israel hôm 28/02/2026.

Ngay lập tức sau thông báo về danh tính tân lãnh đạo Iran, Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo, cũng như quân đội, cảnh sát và tất cả các lực lượng vũ trang khác tại quốc gia này đã lập tức tuyên thệ trung thành với ông Mojtaba Khamenei. Ở hải ngoại, phong trào Houthi của Yemen xem việc Teheran chỉ định con trai cố lãnh tụ Ali Khamenei là một « vố đau đối với các kẻ thù » của Iran.

« Theo truyền thông Iran, Mojtaba Khamenei đã được bầu với 90 % số phiếu của Hội Đồng Chuyên Gia nhân một cuộc họp kín tại thánh địa Qom. Trong những năm qua, Mojtaba Khamenei luôn được thân phụ tin tưởng và luôn làm việc sát cạnh giáo chủ Iran. Là một người trong bóng tối, ông tham gia vào mỗi quyết định của cha trong việc điều hành đất nước. Có quan hệ mật thiết với Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng, với lực lượng vũ trang Qods và cả guồng máy an ninh của Iran, giờ đây Mojtaba Khamenei đứng đầu cả một đế chế tài chính, với rất nhiều quỹ đầu tư và các đại tập đoàn.

Việc chỉ định Mojtaba Khamenei vào chức vụ tối cao là một thông điêp mạnh mẽ của Teheran, vào lúc mà tổng thống Mỹ mới cách nay vài hôm tuyến bố nếu được chỉ định kế vị giáo chủ Ali Khamenei, ông Mojtaba Khamenei sẽ là một mục tiêu mà Hoa Kỳ và Israel nhắm tới.

Trong đợt oanh kích đầu tiên mà Israel tiến hành cách nay 10 ngày, Mojtaba Khamenei đã mất đi cha, mẹ, vợ và nhiều thành viên khác trong gia đình.

Như để thể hiện quyết tâm, ngay sau khi thông báo danh tính tân lãnh đạo, Iran đã tiến hành 3 đợt oanh kích trong chưa đầy nửa giờ đồng hồ. Vào khoảng 1 giờ sáng nay, hỏa lực của Iran đã nhắm vào Israel và nhiều căn cứ quân sự của Mỹ tại các nước Ả Rập trong vùng Vịnh Ba Tư ».

Ngay sau khi Iran thông báo tên của tân lãnh tụ tối cao, tại Washington, tổng thống Donald Trump đã cảnh báo Mojtaba Khamenei sẽ « không trụ được lâu ».

Họp báo sáng nay, phát ngôn bộ Ngoại Giao Trung Quốc nhấn mạnh Bắc Kinh phản đối mọi hình thức can thiệp nhắm vào tân lãnh đạo Iran. Trung Quốc « phản đối mọi hình thức can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia, dưới bất kỳ lý do nào. Chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của Iran phải được tôn trọng ».

Theo như Financial Times mới đây đưa tin rằng, với sự điều phối của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) thì các bộ trưởng tài chính của G7 sắp họp bàn về khả năng cùng mở kho dự trữ dầu chiến lược. Cuộc họp diễn ra vài thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chịu áp lực lớn phải kiềm chế đà tăng mạnh của giá dầu thô kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Financial Times dẫn các nguồn tin am hiểu tình hình cho biết, các bộ trưởng G7 cùng với giám đốc điều hành IEA Fatih Birol sẽ tổ chức họp trực tuyến vào 8g30 sáng (giờ New York) ngày 9/3, để thảo luận tác động của cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran.

Ba quốc gia G7, trong đó có Mỹ, đã bày tỏ ủng hộ ý tưởng mở kho dự trữ, những người tham gia thảo luận cho biết.

32 quốc gia thành viên của IEA đang giữ kho dự trữ dầu chiến lược, như một phần của hệ thống ứng phó khẩn cấp tập thể nhằm đối phó với khủng hoảng giá dầu.

Theo nguồn tin, một số quan chức Mỹ tin rằng việc cùng giải phóng khoảng 300–400 triệu thùng dầu, tương đương 25–30% trong tổng số 1,2 tỷ thùng dự trữ, sẽ là mức phù hợp.

Cuộc họp diễn ra vài thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chịu áp lực lớn phải kiềm chế đà tăng mạnh của giá dầu thô kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng lên 3,45 USD/gallon ngày 8/3, từ mức 2,98 cách đây 1 tuần, và có thể còn tăng thêm nếu ông Trump không đảo ngược được xu hướng này.

Đà tăng giá dầu trong tuần qua đã gây tác động toàn cầu, đe dọa gây ra đợt lạm phát mới và từ đó gây tổn hại cho tăng trưởng kinh tế thế giới.

Các nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức, Ý và Tây Ban Nha nằm trong số quốc gia nhập khẩu dầu thô nhiều nhất, vì thế đặc biệt dễ bị tổn thương trước cú sốc giá.

Giá dầu chuẩn quốc tế Brent tăng vọt 24% trong phiên giao dịch châu Á ngày 9/3, lên 116,71 USD/thùng, sau đó giảm nhẹ còn 110,85 USD sau khi có thông tin về cuộc họp G7.

Trong khi đó, dầu chuẩn Mỹ WTI tăng 28% lên 116,45 USD, rồi giảm về khoảng 108 USD.

Các kho dự trữ dầu khẩn cấp được thiết lập từ năm 1974, sau lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Ả-rập. Kể từ khi IEA ra đời, các nước thành viên đã 5 lần cùng mở kho dự trữ, gần đây nhất là 2 lần vào năm 2022 để đối phó với đợt tăng giá dầu sau khi cuộc xung đột Ukraine nổ ra.

Tuần trước, IEA tổ chức họp khẩn để xem xét các phương án đối phó nguy cơ khủng hoảng nguồn cung dầu. Một tài liệu chuẩn bị cho cuộc họp cho biết IEA “sẵn sàng hành động để hỗ trợ sự ổn định của thị trường dầu mỏ”.

Tài liệu này cũng cho biết, các quốc gia IEA hiện nắm giữ hơn 1,24 tỷ thùng dầu dự trữ công, ngoài ra còn khoảng 600 triệu thùng dự trữ của doanh nghiệp có thể được đưa ra thị trường nếu cần.

Tổng lượng dầu này có thể đáp ứng nhu cầu trong gần 1 tháng của các nước IEA. Trong đó, Mỹ và Nhật Bản chiếm khoảng 700 triệu thùng trong tổng số 1,24 tỷ thùng.

Đà tăng giá dầu có nguy cơ làm suy yếu cam kết của ông Trump về giảm lạm phát và hạ chi phí năng lượng. Ông cũng đang bị một số thành viên đảng Cộng hòa chỉ trích vì dành quá nhiều thời gian cho các vấn đề đối ngoại thay vì giải quyết chi phí sinh hoạt trong nước.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social tối 8/3, ông Trump tỏ ra không lo ngại về giá dầu tăng cao.

“Giá dầu tăng trong ngắn hạn và sẽ giảm nhanh khi mối đe dọa hạt nhân từ Iran bị loại bỏ, là cái giá rất nhỏ để đổi lấy an toàn và hòa bình cho Mỹ và thế giới…Chỉ có kẻ ngốc mới nghĩ khác!” ông viết.

Theo như quyết định của Hàn Quốc được cho là đã bàn giao sớm hơn kế hoạch hơn 30 tên lửa dẫn đường của hệ thống phòng không Cheongung-II cho UAE ngày 8/3 được đưa ra sau khi UAE yêu cầu đẩy nhanh việc cung cấp, vì hệ thống Cheongung-II do Hàn Quốc xuất khẩu đã đạt tỷ lệ đánh chặn rất cao trong bối cảnh các cuộc không kích của Iran đang diễn ra.

Theo Chosun Ilbo , chính phủ Hàn Quốc được cho là đã quyết định bàn giao sớm hơn kế hoạch hơn 30 tên lửa dẫn đường của hệ thống phòng không Cheongung-II do nước này tự phát triển cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vào ngày 8/3.

Quyết định này được đưa ra sau khi UAE yêu cầu đẩy nhanh việc cung cấp, vì hệ thống Cheongung-II do Hàn Quốc xuất khẩu đã đạt tỷ lệ đánh chặn rất cao trong bối cảnh các cuộc không kích của Iran đang diễn ra.

Cheongung-II, còn được gọi là “phiên bản Patriot của Hàn Quốc”, là hệ thống tên lửa phòng không do Hàn Quốc phát triển. Theo thông tin ngày 8/3, chính phủ Hàn Quốc quyết định bàn giao sớm 30 quả tên lửa của hệ thống này cho UAE.

Cùng tối hôm đó, một máy bay vận tải C-17 của UAE hạ cánh xuống sân bay Daegu, được cho là liên quan đến việc tiếp nhận các tên lửa Cheongung-II. Một tổ hợp Cheongung-II bao gồm radar, trung tâm điều khiển, bệ phóng và tên lửa dẫn đường.

Một quan chức chính phủ Hàn Quốc cho biết: “Sau yêu cầu khẩn cấp từ UAE, chúng tôi đã quyết định đẩy nhanh lịch giao một phần số tên lửa dẫn đường Cheongung-II” . Số tên lửa bổ sung được cung cấp trong đợt đầu tiên được cho là hơn 30 quả.

Được mệnh danh là “Patriot phiên bản Hàn Quốc”, Cheongung-II là hệ thống phòng không tầm trung - độ cao trung, có khả năng phát hiện máy bay hoặc tên lửa đối phương, phóng tên lửa dẫn đường và tiêu diệt mục tiêu. Giá của hệ thống này chỉ khoảng một phần ba so với hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot của Mỹ.

Năm 2022, UAE ký hợp đồng với các công ty quốc phòng Hàn Quốc gồm LIG Nex1, Hanwha Systems và Hanwha Aerospace để mua 10 tổ hợp Cheongung-II. Hiện 2 tổ hợp đã được triển khai và đang hoạt động.

Theo nguồn tin, hai tổ hợp này đạt tỷ lệ đánh chặn thành công tới 96% trong các đợt không kích quy mô lớn gần đây từ Iran. Sau khi hiệu quả chiến đấu được chứng minh, UAE yêu cầu Hàn Quốc cung cấp các tổ hợp Cheongung-II sớm hơn thời hạn hợp đồng.

Phía Hàn Quốc ban đầu cho biết khó có thể giao sớm vì còn phải thực hiện các hợp đồng ký với những nước khác như Ả-rập Xê Út. Vì vậy, UAE đề nghị ít nhất hãy cung cấp trước các tên lửa dẫn đường, dẫn tới quyết định giao hàng sớm lần này.

Các chuyên gia nhận định rằng nếu tình hình Trung Đông kéo dài, nhu cầu đối với vũ khí Hàn Quốc được kiểm chứng trong thực chiến có thể tăng mạnh, cùng với nhu cầu đạn dược và việc mở rộng hệ thống phòng không khẩn cấp.