Luật mới của Đức yêu cầu nam giới xin phép khi ra nước ngoài dài hạn, phản ánh nỗ lực tăng cường quản lý nguồn nhân lực quân sự trong bối cảnh an ninh châu Âu biến động, nhưng cũng làm dấy lên tranh cãi về quyền tự do cá nhân.Theo kênh Euronews ngày 7/4, chính phủ Đức đã áp dụng một quy định mới yêu cầu nam giới từ 17 đến 45 tuổi phải xin phép trước khi ra nước ngoài quá ba tháng, trong khuôn khổ Luật Hiện đại hóa Nghĩa vụ Quân sự có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Quy định này đánh dấu bước mở rộng đáng kể so với trước đây, khi nghĩa vụ tương tự chỉ được áp dụng trong tình trạng khẩn cấp hoặc chiến tranh.

Theo Bộ Quốc phòng Đức, khoảng 20 triệu nam giới sẽ nằm trong diện bị ảnh hưởng. Các trường hợp đi du học, làm việc hoặc du lịch dài hạn đều phải được quân đội Đức chấp thuận trước khi rời khỏi lãnh thổ. Tuy nhiên, cơ quan này cho biết việc phê duyệt sẽ được cấp tự động khi nghĩa vụ quân sự vẫn mang tính tự nguyện.Giới chức giải thích rằng mục tiêu của quy định là nhằm giúp nhà nước nắm được thông tin về những công dân có thể đang ở nước ngoài trong các trường hợp xảy ra khủng hoảng an ninh. Đại diện Bộ Quốc phòng cho biết việc này nhằm đảm bảo khả năng huy động nếu cần thiết, trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu đang có nhiều biến động.

Quy định mới được xây dựng dựa trên sửa đổi Điều 3 của Luật Nghĩa vụ quân sự, thay thế một quy định từ năm 1986 vốn chỉ được áp dụng trong các tình huống căng thẳng quân sự. Việc mở rộng sang thời bình khiến nghĩa vụ xin phép trở thành yêu cầu thường trực, thay vì chỉ kích hoạt trong trường hợp đặc biệt.

Tuy nhiên, cách triển khai luật đã gây tranh cãi. Thông tin về quy định này chỉ thu hút sự chú ý của công chúng sau khi báo Frankfurter Rundschau đưa tin, hơn ba tháng sau khi luật có hiệu lực. Bộ Quốc phòng thừa nhận các hướng dẫn chi tiết vẫn đang được hoàn thiện và chưa làm rõ hậu quả đối với những trường hợp không xin phép.

Các chính trị gia đối lập đã chỉ trích chính phủ vì thiếu minh bạch. Bà Sara Nanni, người phát ngôn chính sách an ninh của đảng Xanh, kêu gọi làm rõ nhanh chóng nghĩa vụ báo cáo của công dân. Trong khi đó, bà Nicole Gohlke, nghị sĩ Quốc hội Đức thuộc đảng Cánh tả, cho rằng quy định này phản ánh xu hướng “quân sự hóa” và có thể ảnh hưởng đến quyền tự do cá nhân. Ở một góc độ khác, ông Rudiger Lucassen thuộc đảng AfD đề nghị chính phủ xây dựng một giải pháp thực tế hơn, tránh tạo thêm gánh nặng hành chính cho thanh niên.

So với các nước châu Âu khác, quy định của Đức được đánh giá là chặt chẽ hơn. Tại Phần Lan, Na Uy và Áo, công dân chỉ cần thông báo hoặc duy trì liên lạc khi ở nước ngoài. Trong khi đó, Hy Lạp và Thụy Sĩ có quy định nghiêm ngặt hơn, nhưng vẫn linh hoạt trong việc điều chỉnh nghĩa vụ quân sự.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Đức đang tìm cách mở rộng lực lượng vũ trang. Chính phủ đặt mục tiêu tăng quân số trong quân đội từ khoảng 184.000 hiện nay lên 255.000 - 270.000 vào năm 2035. Mô hình mới bao gồm việc đăng ký bắt buộc đối với nam thanh niên, dù việc nhập ngũ vẫn dựa trên tinh thần tự nguyện.

Theo Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius, mục tiêu trước mắt là tuyển thêm 20.000 tình nguyện viên mỗi năm. Trong năm 2025, quân đội Đức đã tuyển được hơn 12.000 người, tăng khoảng 16% so với năm trước.

Điện Kremlin cho biết cuộc xung đột liên quan đến Mỹ - Israel và Iran đang leo thang cả về địa lý và tác động kinh tế, khiến toàn bộ khu vực Trung Đông rơi vào tình trạng "bốc cháy" sau các cuộc tấn công.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở lại, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang quân sự trên diện rộng.Khi được Reuters hỏi về những tuyên bố của Tổng thống Trump, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết không bình luận trực tiếp, nhưng lưu ý, mức độ căng thẳng ở Trung Đông tiếp tục gia tăng và toàn bộ khu vực đang "bốc cháy".

"Chúng tôi nhận thấy mức độ căng thẳng trong khu vực đang gia tăng và tiếp tục leo thang. Trên thực tế, toàn bộ khu vực đang trong tình trạng hỗn loạn. Đây đều là những hậu quả rất nguy hiểm và tiêu cực của hành động quân sự nhằm vào Iran", ông nói.Theo quan chức Nga, "phạm vi địa lý của cuộc xung đột này đã mở rộng, và giờ đây tất cả đều nhận thức được những hậu quả mà chúng ta phải gánh chịu, bao gồm cả những hậu quả rất rất tiêu cực đối với nền kinh tế toàn cầu".

Liên minh châu Âu tuyên bố các cuộc tấn công cơ sở năng lượng là "bất hợp pháp"

Trong một diễn biến liên quan, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa hôm thứ Hai (6/4) cảnh báo rằng, việc nhắm mục tiêu vào các cơ sở năng lượng là "bất hợp pháp và không thể chấp nhận được".

Tuyên bố của ông Antonio Costa được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở lại.

Dù không trực tiếp đề cập đến phát biểu của ông Trump, ông Costa nhấn mạnh rằng các cơ sở hạ tầng dân sự, đặc biệt là hệ thống năng lượng, không được phép trở thành mục tiêu quân sự theo luật pháp quốc tế.

Nhà Trắng khẳng định quân đội Mỹ luôn hành động trong khuôn khổ pháp luật, song theo các chuyên gia pháp lý, những cuộc tấn công vào hạ tầng dân sự như nhà máy điện có thể bị xem là tội ác chiến tranh.Ông Costa cũng cảnh báo người dân Iran sẽ là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nếu xung đột tiếp tục leo thang, đồng thời kêu gọi Tehran chấm dứt tấn công nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh và khôi phục hoàn toàn tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

Theo lãnh đạo Liên minh châu Âu, việc leo thang xung đột sẽ không mang lại hòa bình hay lệnh ngừng bắn, mà chỉ làm trầm trọng thêm bất ổn trong khu vực.

Bóng đá Iran tiếp tục làm khó FIFA trước thềm World Cup 2026. Theo Guardian, Liên đoàn Bóng đá Iran (IFA) đã đề nghị FIFA chuyển 3 trận đấu vòng bảng của đội tuyển nước này từ Mỹ sang Mexico, với lý do liên quan đến yếu tố an ninh và những diễn biến xung đột gần đây.Phát biểu với hãng thông tấn Anadolu, ông Donyamali, Bộ trưởng bộ thể thao Iran kiên quyết bảo vệ lập trường của mình. "Nếu yêu cầu của chúng tôi (đá 3 trận vòng bảng ở Mexico) được thông qua, Iran chắc chắn sẽ dự World Cup", vị quan chức này nhấn mạnh.

Đây được coi là cú "quay xe" của bóng đá Iran. Trước đó vài ngày, đại diện của liên đoàn bóng đá nước này dường như đã xuôi theo phương án của FIFA và Mỹ. Tuy nhiên, bây giờ họ lại thay đổi.

Nhưng nhiều khả năng FIFA vẫn sẽ thể hiện lập trường cứng rắn. Chủ tịch Gianni Infantino từng khẳng định các trận đấu của Iran “sẽ diễn ra đúng theo kết quả bốc thăm”, đồng nghĩa với việc khó có phương án thay thế nào cho lịch thi đấu hiện tại.

Đây được xem là thông điệp rõ ràng từ cơ quan quyền lực nhất của bóng đá thế giới: World Cup 2026 sẽ không bị điều chỉnh chỉ vì sức ép chính trị, ít nhất ở thời điểm này.Theo lịch đã được xác định, Iran nằm ở bảng G và sẽ đá cả 3 trận vòng bảng trên đất Mỹ, lần lượt gặp New Zealand và Bỉ tại khu vực Los Angeles trước khi chạm trán Ai Cập ở Seattle. Trong bối cảnh nhiều quan chức Iran từng bày tỏ lo ngại về khả năng đội tuyển phải đặt chân tới một quốc gia bị xem là “thù địch”, quyết định giữ nguyên lịch thi đấu của FIFA càng khiến tương lai hành trình World Cup của đại diện Tây Á trở nên nhạy cảm hơn.

Dù vậy, cánh cửa dự World Cup với Iran hiện vẫn chưa khép lại. Sau cuộc gặp trực tiếp với đại diện bóng đá Iran tại Thổ Nhĩ Kỳ, ông Infantino được cho là đã "cam kết hỗ trợ" đội tuyển này trong quá trình chuẩn bị, từ điều kiện tập huấn cho tới các hoạt động ngoài lãnh thổ Iran. Động thái đó cho thấy FIFA vẫn muốn giữ Iran ở lại giải đấu, đồng thời cố gắng tách bóng đá khỏi những biến động phức tạp của tình hình quốc tế.

Ở góc độ tổ chức, việc thay đổi địa điểm vào sát giải gần như là bài toán rất khó với FIFA. Hãng thông tấn AP cho biết phần lớn vé cho các trận của Iran đã được bán, trong khi mọi thay đổi đột ngột đều có thể kéo theo hệ lụy lớn về bản quyền truyền hình, tài trợ, lịch trình di chuyển và công tác an ninh.

Do vậy, dù Iran vẫn còn băn khoăn, song thông điệp từ FIFA lúc này là rất rõ: Iran phải dự World Cup theo lịch đã định, hoặc tự đặt mình trước một ngã rẽ đầy rủi ro.

Sáng 7/4, bà Nguyễn Thị Như Loan, Tổng giám đốc, nguyên chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai, đến tòa cùng luật sư, gầy hơn nhiều so với lúc bị bắt.

Bà Loan cùng cựu phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Thị Hồng và nhiều cựu lãnh đạo Tập đoàn Cao Su Việt Nam được tại ngoại, một số người có mặt khá sớm ở TAND TP HCM. Họ bị xét xử trong vụ án chuyển nhượng trái phép khu đất hơn 6.000 m2 đất "vàng" ở Bến Vân Đồn, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng của Nhà nước. Trong đó, bà Loan cùng 15 người được tại ngoại.

Cựu CEO Quốc Cường Gia Lai và 11 người bị cáo buộc Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự.

Bà Nguyễn Thị Hồng, cựu phó chủ tịch UBND TP HCM, bị truy tố về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Bà Đào Thị Hương Lan (cựu giám đốc Sở Tài chính, đang trốn truy nã) bị xét xử vắng mặt.


Bà Nguyễn Thị Như Loan (trái) đến tòa cùng luật sư. Ảnh: Thanh Tùng

Ông Lê Quang Thung (nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị cáo buộc tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ. Nguyên Tổng giám đốc tập đoàn ông Trần Ngọc Thuận bị truy tố tội Nhận hối lộ.

Các bị cáo Lê Y Linh (cựu Giám đốc Công ty Việt Tín), Đặng Phước Dừa (cựu HĐQT Công ty Việt Tín) bị truy tố về tội Đưa hối lộ và Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Trong số 93 tổ chức, cá nhân được triệu tập với tư cách người có quyền nghĩa vụ liên quan có đại diện Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng nhiều sở ngành. Khoảng hơn 30 luật sư bào chữa cho các bị cáo và bảo vệ các bên.

Tại phần thủ tục phiên tòa, ông Lê Quang Thung là người đầu tiên trả lời về lý lịch, cho biết các thông tin đúng như nêu trong hồ sơ vụ án, thêm rằng năm 2019 từng bị TAND TP HCM phạt 4 năm tù về tội Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, liên quan đến sai phạm khi đương chức.

Là bị cáo thứ 20 trong vụ án, bà Nguyễn Thị Hồng, cựu phó chủ tịch UBND TP HCM, nhẹ giọng khai về nhân thân, xác nhận đã bị khai trừ Đảng.

Tiếp đó, chủ tọa cho biết trước phiên tòa, HĐXX đã đăng thông báo kêu gọi bà Đào Thị Hương Lan ra trình diện để hưởng sự khoan hồng của pháp luật, song đến nay bị cáo vẫn không có mặt, coi như từ chối quyền tự bào chữa. Dù vậy, trong quá trình xét xử, bị cáo có luật sư tham gia bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích của mình.

Luật sư Trương Thị Minh Thơ (người bào chữa cho bà Lan) cho biết đã liên hệ, động viên thân chủ về nước đầu thú. Tuy nhiên, do hoàn cảnh hiện tại, bà Lan "có khối u nghi ung thư phổi và trầm cảm nặng" nên không thể về nước. "Bà có gửi email cung cấp một số thông tin, chứng cứ. Chúng tôi sẽ căn cứ vào các tài liệu này để bào chữa, mong tòa và VKS xem xét", luật sư Thơ nói.

Biết tình trạng pháp lý dở dang của khu đất công ở Bến Vân Đồn, bà Nguyễn Thị Như Loan vẫn chi hàng trăm tỷ đồng thâu tóm, nhanh chóng sang tay thu lợi gần 300 tỷ đồng. 29

Đất 'vàng' Nhà nước hai lần sang tay tư nhân

Hành vi sai phạm của bà Loan xảy ra vào giai đoạn sau (năm 2014), khi khu đất trên đã được lãnh đạo Tập đoàn Cao su góp vốn vào công ty trung gian để thực hiện dự án. Công ty này do ông Thung chỉ đạo cấp dưới cùng với Lê Y Linh, Đặng Phước Dừa lập ra.

Khu đất trên đường Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, vốn là công sản do Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần chia tách, quyền quản lý thuộc về hai đơn vị thành viên là Tổng Công ty cao su Đồng Nai và Công ty cao su Bà Rịa thông qua việc thành lập Công ty TNHH Phú Việt Tín (lần lượt chiếm 72% và 28% vốn).

Tháng 12/2009, ông Lê Quang Thung (Quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) chủ động đề nghị bán khu đất này cho bà Lê Y Linh. Do ông được Linh giúp trong việc đưa con trai đi chữa bệnh ở Singapore. Hai bên ngầm thỏa thuận ông Thung sẽ nhận 3 triệu USD.

Ông Thung chỉ đạo cấp dưới thành lập Công ty Phú Việt Tín, đồng thời đề nghị UBND TP HCM thu hồi và giao khu đất cho doanh nghiệp này thực hiện dự án. Sau đó, thông qua việc chuyển nhượng 99% vốn điều lệ tại Công ty Phú Việt Tín, ông Thung tạo điều kiện để doanh nghiệp của Linh và Dừa nắm quyền chi phối.

Trước khi nghỉ hưu, ông Thung tiếp tục trao đổi và nhờ Trần Ngọc Thuận (cựu thành viên HĐTV, Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) hỗ trợ, tạo điều kiện để Linh và Dừa nhận chuyển nhượng khu đất không thông qua thẩm định giá và đấu giá theo quy định.

Thực tế, ông Thung đã nhận 200.000 đô la Singapore (thông qua việc Linh giúp con trai ông đi chữa bệnh) và cùng 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace.

Để thâu tóm khu đất này, bà Lê Y Linh và ông Đặng Phước Dừa (Chủ tịch Công ty Việt Tín) đã bắt tay nhau, với một thỏa thuận phân chia lợi ích và trách nhiệm rõ ràng. Theo đó, Linh hưởng 80% lợi nhuận với nhiệm vụ lo "cửa" Tập đoàn Cao su (bên bán); ông Dừa hưởng 20% lợi nhuận với trọng trách chạy thủ tục với các cơ quan chức năng TP HCM.

Ông Dừa sau đó bắt đầu thực hiện kế hoạch "bôi trơn" hàng loạt quan chức TP HCM thời điểm đó bằng tiền mặt, quà cáp và những lời hứa hẹn về bất động sản hạng sang.

Năm 2013, dự án đình trệ do nhóm Linh - Dừa mâu thuẫn và cạn vốn, bà Loan bắt đầu tham gia. Bà Nguyễn Thị Như Loan liên hệ với Linh và Dừa để đặt vấn đề mua dự án.

Nhà chức trách xác định, qua tài liệu được cung cấp, bà Loan biết rõ khu đất có nguồn gốc công sản; đã có quyết định giao cho Công ty Phú Việt Tín nhưng chưa nộp tiền sử dụng đất nên chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Dự án cũng chưa có giấy chứng nhận đầu tư, chưa triển khai xây dựng và khu đất vẫn do hai công ty cao su quản lý. Mặc dù vậy, ngày 6/12/2013, bà Loan vẫn ký hợp đồng chuyển nhượng vốn góp với ông Đặng Phước Dừa, thống nhất giá mua khu đất là 460,9 tỷ đồng.

Thực hiện thỏa thuận, bà Loan chuyển cho Linh và Dừa 50 tỷ đồng tiền đặt cọc và 186,1 tỷ đồng để nộp tiền sử dụng đất; các khoản tiền này được hợp thức hóa bằng hợp đồng vay tiền. Khi biết Linh và Dừa chưa thanh toán tiền mua vốn góp cho phía các công ty cao su nên chưa đủ căn cứ pháp lý để chuyển nhượng cổ phần (thực chất là chuyển nhượng khu đất), bà Loan tiếp tục chuyển 65 tỷ đồng cho ông Dừa để hoàn tất thanh toán.

Từ nguồn tiền bà Loan chuyển, Linh và Dừa đã thanh toán để mua 99% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín, sau đó chuyển nhượng toàn bộ phần vốn này cho bà Loan.

Đối với 1% vốn góp còn lại, bà Loan trực tiếp liên hệ mua từ Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa mà không thông qua đấu giá, theo mức giá được ấn định từ năm 2010.

Từ ngày 5/9/2014 - trước khi thâu tóm nốt 1% còn lại - bà Loan đã ký thỏa thuận cam kết bán lại toàn bộ dự án cho Công ty CP Bất động sản Thịnh Vượng (thuộc Tập đoàn Novaland) với tổng giá trị hơn 846 tỷ đồng.

Cơ quan công tố kết luận hành vi của bà Loan và các đồng phạm gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 542 tỷ đồng. Trong đó, cá nhân bà Loan được xác định hưởng lợi và chịu trách nhiệm đối với số tiền hơn 297,8 tỷ đồng.

Quá trình điều tra, bà Loan cho rằng hoàn toàn không biết hồ sơ liên quan đến việc chuyển giao khu đất giai đoạn đầu bị lập khống. Do thấy hồ sơ pháp lý dự án không có rủi ro nên đã nhận chuyển nhượng và đóng thuế đầy đủ.

Bộ Công an đã thu giữ hàng trăm tỷ đồng, phong tỏa bất động sản của bà Nguyễn Thị Như Loan cùng cựu lãnh đạo Tập đoàn Cao su để khắc phục hậu quả vụ án.

Chi tiền hối lộ loạt quan chức

Quá trình thâu tóm khu đất trước khi bán lại cho bà Loan, nhà chức trách xác định Linh và Dừa đã hối lộ hàng loạt quan chức TP HCM thời điểm đó. Do có mối quan hệ từ trước, Linh và Dừa đã gặp gỡ và nhờ bà Đào Thị Lan Hương (khi đó là Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo 09 sắp xếp tài sản thuộc sở hữu Nhà nước) để nhờ sắp xếp khu đất nói trên cho Công ty Phú Việt Tín. Bà Lan không nhận tiền nhưng được Dừa hứa cho một căn hộ sau khi dự án hoàn thành.

Đồng thời, Dừa cũng tìm cách tiếp cận bà Nguyễn Thị Hồng (khi đó là Phó chủ tịch UBND TP HCM) thông qua chồng bà, tạo quan hệ bằng các buổi ăn uống rồi hai lần đưa tổng cộng 60.000 USD (10.000 USD và 50.000 USD) để "cảm ơn" việc ký văn bản giao đất.

Năm 2022, khi C03 trưng cầu định giá quyền sử dụng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn tại hai thời điểm năm 2013 và 2014 để xác định thiệt hại, Dừa và Linh được xác định đã tìm cách can thiệp vào quá trình này.

Theo cơ quan điều tra, hai người nhận thức rõ giá trị khu đất càng cao thì mức độ thất thoát của Nhà nước càng lớn, kéo theo trách nhiệm hình sự nghiêm trọng hơn. Dù đang bị cấm xuất cảnh và biết cơ quan điều tra đẩy nhanh tiến độ, Dừa và Linh vẫn tiếp cận những người có liên quan trong Hội đồng định giá thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường nhằm tác động, làm giảm giá trị khu đất. Mục đích là khiến kết quả định giá thấp hơn thực tế, qua đó giảm thiệt hại và trách nhiệm pháp lý.

Tháng 6/2023, thông qua Ngô Xuân Trường (Chuyên viên Cục Quy hoạch và Phát triển tài nguyên đất), Lê Y Linh tiếp cận ông Đoàn Ngọc Phương tại trụ sở Bộ Tài nguyên và Môi trường, đặt vấn đề nhờ "tạo điều kiện" trong quá trình định giá khu đất 39-39B Bến Vân Đồn.

Linh và Dừa đã hai lần đưa tiền cho Phương 10.000 USD và 200 triệu đồng nhằm "chạy tội" nhưng bất thành.

VietBF@sưu tập

Eo biển Hormuz đóng cửa và giá dầu tăng mang lại khoản lợi tài chính lớn cho Iran, Oman và Saudi Arabia, trong khi các quốc gia khác không có tuyến vận chuyển thay thế đã mất hàng tỷ USD.Theo hãng tin Reuters ngày 6/4, Iran đã kiểm soát eo biển Hormuz sau khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ cuối tháng 2 làm xung đột leo thang.

Sau đó, Iran cho biết họ sẽ cho phép các tàu không có liên hệ với Mỹ hoặc Israel đi qua. Một số tàu chở dầu đã vượt qua tuyến đường thủy hẹp này, nhưng thị trường năng lượng vẫn bị gián đoạn chưa từng có. Giá dầu Brent tăng 60% trong tháng 3, mức tăng kỷ lục tính theo tháng.Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ “giáng địa ngục” xuống Iran nếu nước này không đạt được thỏa thuận trước cuối ngày 7/4 để khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz.

Phụ thuộc vào lợi thế địa lý

Trong khi phần lớn thế giới chịu lạm phát gia tăng và thiệt hại kinh tế do giá năng lượng tăng, tác động đối với các nhà sản xuất dầu Trung Đông phụ thuộc vào vị trí địa lý.

Mặc dù Iran kiểm soát eo biển Hormuz, nhưng Oman, Saudi Arabia và UAE có thể tránh tuyến này thông qua hệ thống đường ống và các cảng khác.

Ngược lại, dầu từ Iraq, Kuwait và Qatar bị mắc kẹt do các nước này thiếu tuyến thay thế để tiếp cận thị trường quốc tế.

Sau cảnh báo mới nhất của Tổng thống Trump, một quan chức Iran nói rằng Iran sẽ không mở lại eo biển này như một phần của lệnh ngừng bắn tạm thời. Iran đã bác bỏ các tối hậu thư trước đó của ông Trump.

Một số nhà phân tích cho rằng cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã phần nào củng cố vị thế của Iran. Ông Neil Quilliam, chuyên gia tại tổ chức Chatham House, nói: “Giờ đây khi Hormuz đã bị đóng, eo biển này có thể tiếp tục bị đóng nhiều lần và điều đó đặt ra mối đe dọa lớn đối với kinh tế toàn cầu”.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế mô tả xung đột này là cú sốc nguồn cung năng lượng lớn nhất thế giới từ trước đến nay, khi hơn 12 triệu thùng/ngày bị gián đoạn trong khu vực và khoảng 40 cơ sở năng lượng bị hư hại.

Xuất khẩu dầu thô từ hầu hết các nước vùng Vịnh đã giảm khi cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran khiến eo biển Hormuz gần như bị đóng.

Phân tích dữ liệu xuất khẩu tháng 3 cho thấy doanh thu xuất khẩu dầu ước tính của Iraq và Kuwait đều giảm khoảng 3/4 so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, doanh thu của Iran tăng 37% và Oman tăng 26%. Doanh thu dầu của Saudi Arabia tăng 4,3%, trong khi UAE giảm 2,6% do giá tăng bù đắp phần nào khối lượng giảm.

Saudi Arabia tăng nguồn thu

Tính toán cho thấy trong số các quốc gia bị hạn chế xuất khẩu qua Hormuz, chỉ Saudi Arabia về lý thuyết vẫn tăng được doanh thu trong tháng 3.

Đối với Saudi Arabia, giá cao hơn đồng nghĩa với việc tăng tiền thu từ quyền khai thác và thuế từ tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco, vốn thuộc sở hữu chủ yếu của chính phủ và quỹ tài sản quốc gia.

Khoản tăng này đặc biệt tích cực đối với Saudi Arabia sau giai đoạn chi tiêu lớn cho các dự án nhằm đa dạng hóa nguồn thu ngoài dầu mỏ, vốn góp phần gây thâm hụt ngân sách.

Đường ống lớn nhất của Saudi Arabia là tuyến Đông - Tây dài 1.200 km, được xây dựng trong thập niên 1980 trong Chiến tranh Iran-Iraq để tránh eo biển Hormuz.

Tuyến này kết nối các mỏ dầu phía Đông với cảng Yanbu trên Biển Đỏ và đang hoạt động ở công suất mở rộng 7 triệu thùng/ngày.

Aramco sử dụng khoảng 2 triệu thùng/ngày trong nước, còn khoảng 5 triệu thùng/ngày dành cho xuất khẩu. Dữ liệu vận chuyển cho thấy lượng bốc hàng tại Yanbu đạt trung bình gần mức tối đa 4,6 triệu thùng/ngày trong tuần bắt đầu từ 23/3, bất chấp các cuộc tấn công nhằm vào trung tâm này ngày 19/3.

Tổng thể, xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia trong tháng 3 giảm 26% so với cùng kỳ năm trước xuống còn 4,39 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, giá cao hơn đã làm tăng giá trị xuất khẩu khoảng 558 triệu USD so với một năm trước. Saudi Arabia đã chủ động tăng xuất khẩu trong tháng 2 lên mức cao nhất kể từ tháng 4/2023 để đề phòng khả năng Mỹ tấn công Iran.

Mặc dù có lợi thế từ tuyến Đông - Tây, nhưng ông Quilliam cho rằng Saudi Arabia vẫn dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công tiếp theo của Iran hoặc lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào cơ sở năng lượng ở phía Tây và các tàu đi qua eo biển Bab el-Mandeb vào Biển Đỏ.

Iraq và UAE chịu mức giảm lớn nhất

Trong số các nhà sản xuất vùng Vịnh, doanh thu của Iraq giảm mạnh nhất, giảm 76% xuống còn 1,73 tỷ USD. Kuwait đứng sau với mức giảm 73% xuống còn 864 triệu USD.

Công ty tiếp thị dầu nhà nước Iraq SOMO cho biết ngày 2/4 rằng doanh thu dầu tháng 3 khoảng 2 tỷ USD.

Trong khi đó, UAE được bảo vệ phần nào nhờ đường ống Habshan - Fujairah công suất 1,5-1,8 triệu thùng/ngày, giúp tránh eo biển Hormuz. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu dầu ước tính của nước này vẫn giảm hơn 174 triệu USD so với cùng kỳ năm trước trong tháng 3. Fujairah đã hứng chịu một loạt cuộc tấn công khiến hoạt động bốc hàng bị gián đoạn.

Cả hai nước này nhiều khả năng sẽ chịu mức giảm mạnh hơn trong tháng 4 do doanh thu tháng 3 được cải thiện nhờ các lô hàng kịp rời đi trong những ngày đầu xung đột. Một tàu chở dầu của Iraq đã đi qua eo biển Hormuz tuần trước sau khi Iran tuyên bố Iraq được miễn trừ.

Bà Adriana Alvarado, Phó Chủ tịch xếp hạng chủ quyền tại Morningstar DBRS, cho biết các chính phủ vùng Vịnh có các lựa chọn để củng cố tài chính, bao gồm sử dụng dự trữ ngân sách hoặc phát hành nợ trên thị trường tài chính. Bà nói thêm: “Ngoại trừ Bahrain, các quốc gia vùng Vịnh có đủ dư địa tài khóa để đối phó với cú sốc, khi nợ chính phủ ở mức trung bình dưới 45% GDP”.

Về dài hạn, tác động vẫn chưa rõ ràng. Một số công ty dầu khí và chính trị gia phương Tây đã vận động tăng đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch để bảo vệ trước các cú sốc nguồn cung, nhưng một số nhà phân tích cho rằng năng lượng tái tạo mới là giải pháp bảo vệ tốt nhất.

Trong một dấu hiệu ban đầu cho thấy khủng hoảng có thể thúc đẩy chuyển dịch khỏi phụ thuộc vào dầu mỏ, tuần trước, tập đoàn TotalEnergies của Pháp và công ty năng lượng tái tạo Masdar được nhà nước UAE hậu thuẫn đã công bố liên doanh trị giá 2,2 tỷ USD để triển khai nhanh năng lượng tái tạo tại chín quốc gia châu Á.

Xuất khẩu dầu vùng Vịnh giảm gần 50%

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, theo các số liệu mới nhất, xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của các nước vùng Vịnh (không bao gồm Iran) trong tháng 3 chỉ đạt 8,44 triệu thùng/ngày, giảm 49% so với mức 16,58 triệu thùng/ngày của tháng trước.

Trong điều kiện bình thường, eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20% tổng nhu cầu dầu toàn cầu và gần 1/4 thương mại năng lượng đường biển. Tuy nhiên, sau hơn một tháng xung đột, các tuyến vận tải thay thế như đường ống và hành lang đường bộ chỉ đáp ứng khoảng 40% công suất thông thường, không thể thay thế vai trò trung tâm của eo biển Hormuz.

Các nước vùng Vịnh đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó. Các giải pháp tạm thời như vận tải đường bộ, hành lang xuyên lục địa hay chuyển tải qua nhiều chặng đang làm gia tăng đáng kể chi phí logistics. Dự báo giá dầu năm 2026 sẽ tăng thêm khoảng 15 USD/thùng, trong khi phí bảo hiểm vận tải đã tăng gấp 2–3 lần, phản ánh rủi ro kéo dài.

Iraq vẫn đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng, trong những tháng mùa hè, nhu cầu điện thường đạt từ 50.000-55.000 megawatt, trong khi sản lượng hiện tại dao động khoảng 27.000-28.000 megawatt.Trang IraqiNews ngày 6/4 cho biết, các hoạt động quân sự đang diễn ra giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã khiến nguồn cung khí đốt từ Iran giảm mạnh, làm sản lượng điện của Iraq sụt giảm khoảng 3.500 megawatt.

Theo Bộ Điện lực Iraq, lượng khí nhập khẩu của nước này đã giảm xuống còn khoảng 5 triệu mét khối mỗi ngày, so với mức 19 triệu mét khối trước đó. Trước đó, Iraq thường cần khoảng 30 triệu mét khối/ngày để sản xuất điện.

Sự sụt giảm này diễn ra sau khi nguồn cung khí từ Iran bị gián đoạn đột ngột trong tháng 3 sau các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở liên quan đến mỏ khí South Pars và các hạ tầng năng lượng khác tại Iran. Sau đó, nguồn cung được khôi phục một phần, giúp duy trì sản lượng điện của Iraq ở mức khoảng 14.000 megawatt.Mặc dù sở hữu nguồn dầu mỏ dồi dào, Iraq vẫn đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng kéo dài. Trong những tháng cao điểm mùa hè, nhu cầu điện thường đạt từ 50.000 megawatt đến 55.000 megawatt, trong khi sản lượng hiện tại chỉ dao động khoảng 27.000 megawatt đến 28.000 megawatt. Khí đốt từ Iran cung cấp khoảng 40% nhu cầu nhiên liệu của Iraq và gần một phần ba sản lượng điện của nước này.

Cũng theo IraqiNews, trong tháng 3, Iraq đã xuất khẩu 6,44 triệu thùng dầu sang Mỹ, giảm so với mức 6,9 triệu thùng của tháng 2. Iraq là nhà cung cấp dầu lớn thứ 5 cho Mỹ trong tháng 3, sau Canada, Saudi Arabia, Mexico và Venezuela.

Xuất khẩu dầu của Iraq sang Mỹ đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, nhiều lần đạt mức kỷ lục theo tháng. Sự tăng trưởng này được cho là nhờ khả năng nâng sản lượng dầu của Iraq cùng với nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng./.

Nhiều đàn ông tự tin phong độ nhưng không ngờ tinh trùng yếu hoặc vắng mặt. Sự thật tại phòng khám nam khoa khiến không ít người "vỡ mộng" khi đi kiểm tra.
Nhiều nam giới tin rằng chỉ cần còn "phong độ" trong chuyện chăn gối, quan hệ đều đặn và sung mãn thì khả năng có con là điều hiển nhiên.

Tuy nhiên, thạc sĩ, bác sĩ Lê Đức Phúc, khoa Nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết thực tế tại các phòng khám nam khoa lại cho thấy một nghịch lý rằng không ít quý ông vẻ ngoài khỏe mạnh, sinh lý tốt nhưng lại đối mặt với tình trạng vô tinh hoặc tinh trùng yếu nghiêm trọng.

Nhầm lẫn giữa "phong độ" và khả năng sinh sản
ThS.BS Lê Đức Phúc cho hay đa số nam giới thường đánh đồng khả năng tình dục với khả năng sinh sản. Nhiều người mặc định "mạnh" chuyện ấy đồng nghĩa với tinh trùng cũng "khỏe".

Trên thực tế, đây là hai quá trình hoàn toàn khác biệt. Khả năng tình dục chủ yếu được điều khiển bởi hormone testosterone cùng hệ thần kinh và mạch máu, quyết định ham muốn, khả năng cương cứng và thời gian quan hệ. Trong khi đó, khả năng sinh sản lại phụ thuộc vào quá trình sản xuất tinh trùng tại tinh hoàn.


Sai lầm khi đánh đồng bản lĩnh phòng the với khả năng sinh sản, nhiều nam giới ngỡ ngàng nhận kết quả tinh dịch đồ. Ảnh: Việt Linh.
"Điều này đồng nghĩa một người đàn ông có thể vẫn sung mãn, quan hệ bình thường nhưng 'đội quân' tinh binh lại không tồn tại (vô tinh), số lượng ít hoặc chất lượng kém, không đủ khả năng thụ tinh. Sự nhầm lẫn này khiến nhiều người chủ quan, chậm trễ đi khám khi mãi chưa có con", bác sĩ Phúc nói.

Theo vị chuyên gia, có những trường hợp nam giới vẫn xuất tinh bình thường, lượng tinh dịch nhìn có vẻ đầy đủ nhưng thực chất không hề có tinh trùng bên trong (vô tinh bế tắc).

Một số dấu hiệu cần lưu ý thay vì chỉ dựa vào "phong độ" bên ngoài gồm:

Kích thước tinh hoàn: Nếu tinh hoàn nhỏ, mềm, đó có thể là dấu hiệu "nhà máy" sản xuất tinh trùng đang hoạt động kém công suất, dù ham muốn vẫn bình thường.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Cảm giác nặng hoặc đau tức ở vùng bìu sau khi vận động mạnh, trông thấy các búi tĩnh mạch giãn như "búi giun" dưới da bìu. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm chất lượng tinh trùng nhưng ít ảnh hưởng đến khả năng cương cứng ở giai đoạn đầu.
Tiền sử bệnh lý: Các bệnh như quai bị gây sưng đau tinh hoàn lúc nhỏ, tinh hoàn lạc chỗ hoặc các phẫu thuật vùng bẹn bìu đều có thể để lại di chứng cho khả năng sinh sản sau này.
Tìm câu trả lời chính xác nhất
Khác với tình trạng vùi dương vật ở trẻ em có thể nhìn thấy bằng mắt thường, vô sinh nam thường diễn tiến âm thầm. Một người đàn ông có thể sống 30-40 năm cuộc đời với vẻ ngoài khỏe mạnh mà không hề biết mình gặp vấn đề về sinh sản cho đến khi lập gia đình.

Theo bác sĩ Phúc, nhiều yếu tố trong lối sống hàng ngày có thể âm thầm làm suy giảm chức năng sinh sản ở nam giới.

Hút thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu. Các nghiên cứu cho thấy nam giới hút thuốc thường có số lượng và chất lượng tinh trùng thấp hơn. Nguy cơ vô sinh tăng lên nếu hút lâu năm hoặc trên 20 điếu mỗi ngày. Đồng thời, thuốc lá còn liên quan rối loạn cương dương.

Việc sử dụng rượu bia quá mức cũng gây rối loạn các hormone sinh sản như testosterone, LH, FSH, từ đó cản trở quá trình sản xuất tinh trùng. Độc tố trong rượu có thể làm tổn thương DNA tinh trùng, làm giảm khả năng thụ tinh và tăng nguy cơ dị tật.

Chế độ ăn nhiều đồ chiên rán, dầu mỡ chứa các chất như acrylamide và chất béo không lành mạnh có thể ảnh hưởng xấu đến hormone nam và làm suy giảm chất lượng tinh trùng. Tương tự, việc sử dụng ma túy, đặc biệt là cần sa, có thể làm giảm khả năng di chuyển và gây tổn thương DNA của tinh trùng.

Một số thói quen tưởng chừng vô hại như mặc quần chật, tắm nước quá nóng lại làm tăng nhiệt độ tinh hoàn, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh tinh. Bên cạnh đó, stress kéo dài và tình trạng thừa cân, béo phì cũng làm rối loạn hormone, gây suy giảm chức năng sinh sản.

Thức khuya, ngủ dưới 6 giờ mỗi ngày cũng khiến tinh trùng yếu đi, giảm khả năng sống sót.

"Nguy cơ còn đến từ việc lạm dụng thuốc tăng cường sinh lý hoặc các sản phẩm hỗ trợ tăng cơ chứa steroid. Những chất này có thể giúp cơ thể 'đô' hơn, cải thiện phong độ tạm thời nhưng lại ức chế quá trình sản xuất tinh trùng, thậm chí gây vô sinh", bác sĩ Đức Phúc nhấn mạnh.

Để đánh giá khả năng sinh sản, bác sĩ Phúc khuyến cáo nam giới nên thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ. Đây là phương pháp đơn giản, nhanh chóng và có độ chính xác cao để kiểm tra số lượng, chất lượng tinh trùng.

Nếu kết quả cho thấy không có tinh trùng, người bệnh sẽ được chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như kiểm tra nội tiết, siêu âm hệ sinh dục hoặc xét nghiệm di truyền nhằm tìm nguyên nhân.

Đáng chú ý, vô sinh nam không phải là "án tử". Với sự phát triển của y học, ngay cả những trường hợp vô tinh vẫn có cơ hội làm cha nhờ các kỹ thuật vi phẫu như Micro-TESE để tìm và sử dụng tinh trùng còn sót lại.

Các chuyên gia khuyến cáo nam giới nên khám sức khỏe tiền hôn nhân thay vì chờ đến khi hiếm muộn mới đi kiểm tra. Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá, tránh môi trường nhiệt độ cao và không tự ý dùng thuốc nội tiết hay sản phẩm không rõ nguồn gốc là rất quan trọng.

"Bản lĩnh" của người đàn ông không chỉ nằm ở phong độ nhất thời, mà còn ở trách nhiệm bảo vệ sức khỏe sinh sản. Nếu vợ chồng quan hệ đều đặn trên một năm (hoặc 6 tháng nếu người vợ trên 35 tuổi) mà chưa có con, cần sớm đến cơ sở chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời

VietBF@ sưu tập

Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cảnh báo, các cuộc không kích gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran có thể gây tai nạn phóng xạ nghiêm trọng, đồng thời kêu gọi các bên cần chấm dứt tấn công ngay lập tức.Ngày 6/4, Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi cảnh báo, các cuộc tấn công nhằm vào khu vực gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran đang đặt ra “nguy cơ rất thực tế đối với an toàn hạt nhân” và cần phải chấm dứt ngay.

Nằm ở miền Nam Iran với quy mô vận hành lò phản ứng công suất 1.000 MW, nhà máy Bushehr đã trở thành mục tiêu tấn công nhiều lần kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát từ ngày 28/2. Theo truyền thông nhà nước Iran, vụ tấn công gần nhất xảy ra vào ngày 4/4 vừa qua.Người đứng đầu IAEA cho biết, một trong các đợt không kích đã rơi cách khu vực nhà máy chỉ khoảng 75 m.

Ông cảnh báo, nếu cơ sở đang vận hành bị đánh trúng, nguy cơ xảy ra tai nạn phóng xạ nghiêm trọng là rất lớn, có thể kéo theo hậu quả nghiêm trọng đến con người và môi trường, không chỉ trong phạm vi Iran mà còn ảnh hưởng đến các khu vực lân cận.

Theo IAEA, các hình ảnh vệ tinh xác nhận dấu vết của vụ tấn công mới nhất, song chưa ghi nhận thiệt hại trực tiếp đối với nhà máy.

Dù vậy, cơ quan này nhấn mạnh, các cơ sở hạt nhân và khu vực lân cận không bao giờ nên trở thành mục tiêu quân sự.

Trong một diễn biến khác, Nga, quốc gia tham gia hỗ trợ vận hành nhà máy Bushehr, cũng lên tiếng cảnh báo nguy cơ xảy ra một thảm họa phóng xạ nghiêm trọng nếu các cuộc tấn công tiếp diễn.

Bộ Ngoại giao Nga kêu gọi các bên lập tức chấm dứt hành động quân sự nhằm tránh kịch bản vượt ngoài kiểm soát.Bảo hộ công dân

Hôm 5/4, truyền thông Nga thông báo, 198 công nhân đã được sơ tán khỏi nhà máy ngay sau vụ tấn công gần nhất, trong khi khoảng 100 chuyên gia Nga vẫn ở lại để duy trì vận hành lò phản ứng.

Bushehr hiện là nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang hoạt động của Iran, được xây dựng với sự hỗ trợ kỹ thuật lớn đến từ Nga.

Giới quan sát cho rằng, bất kỳ sự cố nào xảy ra tại cơ sở này đều có thể kéo theo hậu quả nghiêm trọng, không chỉ về môi trường mà còn đối với an ninh khu vực.

Tehran đáp trả: “Lời đe dọa của Trump chỉ là vô căn cứ”
Trong khi Nhà Trắng liên tục phát đi những tín hiệu cứng rắn, phía Iran đã lập tức phản pháo không khoan nhượng. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố những lời đe dọa của Tổng thống Donald Trump về việc “xóa sổ Iran trong một đêm” chỉ là “vô căn cứ” và mang tính tuyên truyền nhằm che đậy những bế tắc của Washington trên chiến trường. Phát ngôn viên Ebrahim Zolfaqari thuộc Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya đã dùng những lời lẽ gay gắt, cho rằng đó là “sự ngạo mạn, thô lỗ và hoang tưởng” xuất phát từ việc Mỹ đang đối mặt với thất bại liên tiếp. Ông nhấn mạnh: nếu các cuộc tấn công tiếp tục, Iran sẽ đáp trả “mạnh mẽ hơn rất nhiều và trên quy mô rộng lớn hơn”. Câu nói như một lời cảnh báo lạnh lùng giữa bầu không khí nóng như lửa đốt, đúng với câu “nước sôi lửa bỏng, một lời cũng thành đao kiếm”.



Lãnh đạo Iran cứng rắn: “Càng bị đánh, càng không lùi bước”
Sau hàng loạt đòn không kích và ám sát nhắm vào các nhân vật cấp cao, Iran vẫn thể hiện lập trường không hề nao núng. Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei tuyên bố lực lượng vũ trang Iran sẽ không bị lung lay bởi các vụ ám sát, đặc biệt là cái chết của Thiếu tướng Majid Khademi – người đứng đầu tình báo IRGC.

Ông ca ngợi Khademi là người đã “dành cả đời phục vụ âm thầm cho an ninh và quốc phòng”, đồng thời khẳng định hàng ngũ chiến binh Iran là “một khối vững chắc, không gì có thể phá vỡ”. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Israel tuyên bố đã tiêu diệt nhiều chỉ huy cấp cao, trong đó có cả Asghar Bagheri – người đứng đầu đơn vị đặc nhiệm của lực lượng Quds. Tuy nhiên, Tehran không xác nhận thông tin này. Tình thế hiện tại giống như “cây càng bị chặt, rễ càng bám sâu”, càng bị dồn ép thì ý chí kháng cự càng mạnh.

Trận chiến tại Isfahan: Iran xác nhận 4 sĩ quan tử trận
Không chỉ dừng lại ở những lời tuyên bố, thực tế chiến trường cũng cho thấy mức độ khốc liệt ngày càng tăng. Iran xác nhận đã mất 4 sĩ quan quân đội trong một cuộc đụng độ trực tiếp với lực lượng Mỹ tại khu vực phía nam Isfahan. Theo thông báo chính thức, các sĩ quan này đã chiến đấu với “máy bay chiến đấu, trực thăng, drone vũ trang và các phương tiện hỗ trợ” của Mỹ. Đáng chú ý, Iran cho biết một tên lửa vác vai đã bắn trúng một máy bay Mỹ trước khi đơn vị này bị tấn công dữ dội dẫn đến thương vong. Danh tính các sĩ quan tử trận bao gồm một chuẩn tướng, một đại tá, một trung tá và một thiếu úy – cho thấy mức độ tổn thất không hề nhỏ. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc chiến tranh không còn là những lời đe dọa trên bàn giấy, mà đã thực sự “đổ máu ngoài chiến trường”, đúng như câu “binh đao vô tình, sinh tử một đường”.

Chiến tranh tâm lý: Iran kêu gọi người Mỹ “hãy nhìn lại chính phủ mình”
Không chỉ đối đầu bằng vũ lực, Iran còn triển khai một chiến lược truyền thông nhằm tác động trực tiếp đến dư luận Mỹ. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, đã kêu gọi người dân Mỹ “phải chịu trách nhiệm và đặt câu hỏi với chính phủ của họ” về cuộc chiến mà ông gọi là “phi lý và xâm lược”. Thông điệp này nhằm khoét sâu vào sự chia rẽ trong lòng nước Mỹ, nơi dư luận vốn đã không đồng thuận về chiến tranh. Trong khi đó, chính trị gia Saeed Jalili lại có cách tiếp cận khác: ông cho rằng không cần phải phản ứng gay gắt với Trump, mà hãy để ông “nói nhiều hơn”, bởi chính những phát ngôn đó sẽ “lột trần bản chất của nước Mỹ”. Đây là một kiểu “lấy gậy ông đập lưng ông”, biến lời nói của đối phương thành công cụ phản công.

Tối hậu thư và vòng xoáy leo thang: thế giới đứng trước ngã rẽ
Trong khi đó, phía Mỹ vẫn giữ lập trường cứng rắn. Tổng thống Trump tiếp tục nhấn mạnh khả năng tấn công các nhà máy điện, cầu đường và cơ sở hạ tầng quan trọng nếu Iran không đạt được thỏa thuận hoặc không mở lại eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch của dầu mỏ toàn cầu. Hạn chót được đưa ra là tối thứ Ba, một mốc thời gian khiến cả thế giới nín thở theo dõi. Nếu vượt qua giới hạn này, nguy cơ một cuộc tấn công quy mô lớn là hoàn toàn có thể xảy ra. Những diễn biến này khiến tình hình giống như “ngàn cân treo sợi tóc”, chỉ cần một quyết định sai lầm là có thể kéo theo hệ lụy khôn lường không chỉ cho khu vực Trung Đông mà còn cho toàn thế giới.


4 sĩ quan IRGC thiệt mạng trong trận giao tranh cứu phi công
Iran xác nhận 4 sĩ quan cấp cao thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã thiệt mạng trong cuộc giao tranh liên quan đến chiến dịch giải cứu phi công Mỹ. Những người tử trận bao gồm một chuẩn tướng, hai đại tá và một trung úy. Danh tính được công bố gồm Chuẩn tướng Masoud Zare Khafri, Đại tá Saeed Mousavi, Đại tá Moin Heidari và Trung úy Milad Salarvand.


Iran chuyển sang hệ thống định vị BeiDou của Trung Quốc, chấm dứt phụ thuộc GPS
Iran đã chính thức chuyển sang sử dụng hệ thống định vị vệ tinh BeiDou (BDS) của Trung Quốc, đánh dấu bước đi chấm dứt sự phụ thuộc lâu dài vào hệ thống GPS do Mỹ kiểm soát. Quyết định này được xem là một thay đổi chiến lược lớn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng.

Sự kiện này có nguồn gốc từ năm 1993, khi Mỹ cắt tín hiệu GPS đối với tàu Inhe của Trung Quốc đang trên đường đến Iran với cáo buộc vận chuyển vật liệu liên quan đến vũ khí hóa học. Con tàu bị mất phương hướng trên biển suốt 24 ngày do không có tọa độ định vị. Sự việc này đã trở thành bài học quan trọng đối với Bắc Kinh, thúc đẩy Trung Quốc phát triển hệ thống định vị riêng – BeiDou – nhằm tránh phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Đến năm 2015, Iran đã ký biên bản ghi nhớ với Trung Quốc để tích hợp hệ thống BeiDou. Đến năm 2021, các hệ thống dẫn đường tên lửa của Iran đã được tích hợp công nghệ này. Quá trình chuyển đổi diễn ra âm thầm trong nhiều năm, từng bước giảm phụ thuộc vào GPS.

Một bước ngoặt quan trọng xảy ra sau khi Israel sử dụng biện pháp gây nhiễu GPS trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày, khiến các phương tiện quân sự của Iran gặp khó khăn. Ngày 23/6/2025, Iran chính thức vô hiệu hóa GPS trên toàn quốc và chuyển hoàn toàn sang hệ thống BeiDou-3.

Hệ thống BeiDou-3 được cho là có khả năng chống nhiễu tốt hơn với tín hiệu quân sự B3A, đạt độ chính xác khoảng 98%. Với hơn 50 vệ tinh, BeiDou cung cấp vùng phủ rộng hơn so với hệ thống GPS hiện có 31 vệ tinh, đặc biệt phù hợp với khu vực địa hình Iran.

Việc chuyển đổi này cũng kéo theo thay đổi trong chiến lược quân sự. Trước đây, Iran phải sử dụng số lượng lớn rocket để đạt hiệu quả tấn công, tiêu tốn nhiều nguồn lực. Với hệ thống định vị chính xác hơn, Iran đã chuyển sang các cuộc tấn công chính xác bằng tên lửa và drone có thể hoạt động ở khoảng cách lên tới 2.000 km.

Sự thay đổi này cho thấy một bước dịch chuyển lớn trong cán cân công nghệ định vị toàn cầu, khi một công cụ từng được sử dụng để gây sức ép giờ đây không còn giữ vai trò độc quyền.

Không muốn ly dị vì sợ mất tiền nhưng lại muốn ở bên người tình trẻ, Brendan Banfield lên kế hoạch gài bẫy vợ.

Sáng 24/2/2023, Christine Banfield, điều dưỡng nhi khoa 37 tuổi, bị đâm nhiều nhát trong phòng ngủ tại nhà riêng ở khu ngoại ô Herndon, hạt Fairfax, bang Virginia. Bên cạnh cô là Joseph Ryan, 39 tuổi, bị bắn chết.

Khoảng 8h, chồng Christine là Brendan Banfield, 40 tuổi, đặc vụ Sở Thuế vụ Liên Bang (IRS), gọi 911 báo cáo cảnh tượng kinh hoàng bên trong nhà mình. Đến hiện trường, cảnh sát tìm thấy Brendan trong phòng ngủ chính, đang quỳ bên cạnh vợ, một tay đặt lên cổ cô.

Nhà chức trách tuyên bố Christine đã tử vong.

Cảnh sát tìm thấy Ryan trên một chiếc giường dành cho chó ở góc phòng. Con gái 4 tuổi của cặp vợ chồng đang ở dưới tầng hầm, không bị thương.

Juliana Peres Magalhaes, 25 tuổi, giúp việc người Brazil của gia đình Banfield, khai với cảnh sát rằng khi đang chuẩn bị đưa con gái của hai vợ chồng đến Vườn thú Quốc gia, cô nhìn thấy một chiếc SUV lạ đậu trước nhà. Vì vậy, cô đã gọi cho Brendan, lúc ấy đang ăn sáng tại cửa hàng McDonald's gần đó.

"Tôi không biết người đó là ai. Làm ơn trở về. Tôi rất sợ", Juliana kể lại lời đã nói với Brendan.

Juliana cho biết họ để bé gái dưới tầng hầm với máy tính bảng, sau đó lên tầng trên và nghe thấy những gì cô mô tả là "tiếng đánh đòn".

Trong phòng ngủ, họ nhìn thấy Christine nằm trên sàn và một người đàn ông cầm dao ở phía trên. Brendan xin người đàn ông đó bỏ dao xuống, nhưng anh ta không chịu và bắt đầu đâm Christine. "Tôi nghĩ Brendan đã bắn anh ta", Juliana nói.

Nữ giúp việc nói với cảnh sát rằng chính cô cũng đã bắn người đàn ông đó.

Brendan từ chối cung cấp lời khai cho cảnh sát.

Âm mưu của cặp tình nhân

Trong những tháng sau vụ giết người, nhà chức trách bắt đầu nghi ngờ lời khai của người giúp việc. Theo công tố viên, Ryan cầm dao còn Brendan có súng, vậy mà Ryan lại từ chối hạ vũ khí, điều đó không hợp lý.

Juliana cũng không đưa ra lời giải thích thỏa đáng cho cuộc gọi 911 thứ hai được thực hiện từ điện thoại của cô ta vào sáng 24/2. Cuộc gọi đó được thực hiện 13 phút trước cuộc gọi yêu cầu cảnh sát đến nhà của Brendan, nhưng không nói gì và cúp máy chỉ sau vài giây. Dẫu vậy, điều phối viên có thể nghe thấy tiếng rên rỉ đau đớn ở bên kia đầu dây.

"Một người đang bị thương, vậy mà mất đến 13 phút để thực hiện cuộc gọi khác, thật vô lý", công tố viên nói.

Juliana đã thú nhận bắn Ryan khi anh ta đang ở tư thế nằm sấp, không gây nguy hiểm, theo công tố viên. Tháng 10/2023, Juliana bị bắt và bị buộc tội giết Ryan.

Gần một năm sau, kết quả phân tích mẫu máu chỉ ra Brendan là người cầm dao trong phòng ngủ, anh ta cũng bị bắt và bị truy tố tội giết người vào tháng 9/2024. Brendan không nhận tội và bị giam giữ mà không được tại ngoại.


Juliana Peres Magalhaes (phải) và Brendan Banfield. Ảnh: Fairfax County Police Department

Juliana cũng không nhận tội giết người. Nhưng vài tuần sau khi Brendan bị bắt, cô ta đề nghị hợp tác với nhà chức trách. Trong bốn giờ thẩm vấn, Juliana kể chi tiết về chuyện ngoại tình với Brendan và kế hoạch giết người vợ bị anh ta mô tả là "lười biếng" và "không phải một người mẹ tốt".

Juliana xác nhận vụ giết người là một âm mưu lừa đảo qua mạng. Cô ta cho biết họ đã dùng máy tính xách tay của Christine, tạo một hồ sơ giả tên "Annastasia9" trên trang web chuyên về các sở thích tình dục kỳ lạ, bày tỏ mong muốn tìm kiếm một người lạ cùng thực hiện ảo tưởng tình dục bạo lực tại nhà riêng.

Juliana cho biết Brendan muốn tìm một người thích "chơi trò bạo lực" để có thể đổ lỗi cho vụ giết Christine. Ryan chính là người đó.

Theo cảnh sát, Ryan từng gặp gỡ những phụ nữ khác qua trang web nọ, nhưng được mô tả là người tôn trọng giới hạn và không bạo lực. Cảnh sát nhận định Ryan đã bị gài bẫy.

Ryan đồng ý mang còng tay, dây thừng và dao đến nhà Banfield. Brendan dự định đâm vợ mình bằng con dao đó sau khi bắn Ryan, Juliana nói với nhà chức trách.

Cô ta đồng ý nhận tội với tội danh nhẹ hơn là ngộ sát và làm chứng chống lại Brendan. Đổi lại, các công tố viên sẽ đề nghị mức án cho cô ta bằng thời gian tạm giam.

Lời khai gây sốc của giúp việc

Phiên tòa xét xử Brendan bắt đầu vào tháng 1, gần ba năm sau vụ giết Christine và Ryan. Juliana ra làm chứng cho bên công tố, kể với bồi thẩm đoàn về mối quan hệ ngoài luồng bắt đầu từ tháng 8/2022 với Brendan và kế hoạch giết Christine của anh ta.

Theo Juliana, Brendan bày tỏ mong muốn "loại bỏ" vợ vào tháng 10/2022. "Ban đầu tôi nghĩ anh ta đang nói đùa", nữ giúp việc khai trước tòa. Brendan còn nói muốn cưới Juliana và có con với cô ta, không muốn ly dị vì sợ Christine sẽ có nhiều tiền hơn mình và vì muốn giành quyền nuôi con gái.

Để thực hiện kế hoạch, cặp tình nhân mua điện thoại mới và tạo tài khoản Apple ID, Brendan kiểm tra khu phố xem có camera giám sát hay không, thay đổi thói quen buổi sáng và lắp đặt cửa sổ cách âm trước khi xảy ra vụ giết người.

Juliana khai đã giúp Brendan lừa Ryan trên trang web khiêu dâm, vun đắp mối quan hệ trong một tháng trước khi dụ nạn nhân đến nhà vào ngày 24/2/2023. Chính Brendan đã ra chỉ thị cho Ryan phải làm gì khi đến nhà, cũng chính anh ta mở sẵn cửa cho Ryan khi Christine đang ngủ trên lầu. Theo Juliana, Brendan dàn dựng như thể tình cờ bắt gặp một vụ tấn công bạo lực và bắn Ryan để tự vệ.

Sau khi bắn vào đầu Ryan, Brendan tiếp tục tấn công vợ. Christine hét lên: "Juliana, gọi 911", nữ giúp việc khai trước tòa. Juliana cho biết đã gọi nhưng cúp máy trước khi nói bất cứ điều gì theo chỉ đạo của Brendan. Sau đó, cô ta chứng kiến Brendan liên tục đâm vào mặt và cổ vợ, rồi lấy một ít máu của Christine nhỏ lên thi thể Ryan.

Sau vụ việc, Juliana chuyển đến ở trong phòng ngủ của Brendan. Các điều tra viên đã tìm thấy một bức ảnh đóng khung của cặp tình nhân trên bàn cạnh giường.

Juliana cho biết thú nhận sự thật vì cảm thấy tội lỗi và xấu hổ. "Tôi đã giấu kín sự thật trong thời gian dài, chỉ giữ kín trong lòng, điều đó quá sức chịu đựng đối với tôi, tôi không thể tiếp tục chịu đựng thêm nữa", nữ giúp việc nói.

Lời biện hộ của người chồng

Brendan cũng ra làm chứng, khẳng định vô tội và gọi những cáo buộc là "hoàn toàn điên rồ". Anh ta thừa nhận ngoại tình với Juliana nhưng phủ nhận tham gia lên kế hoạch hay thực hiện vụ giết vợ, nói rằng sẽ không vì cuộc tình chỉ mới kéo dài 6-8 tuần mà tìm cách loại bỏ người vợ gắn bó 19 năm.

Brendan nói "vô cùng kinh hãi" khi mở cửa phòng ngủ và nhìn thấy Christine khỏa thân trên sàn cùng một người đàn ông lạ mặt cầm dao định cưỡng hiếp cô. Anh ta nói đã bắn Ryan sau khi thấy người này đâm vợ mình.

Tuy nhiên, một nhân chứng của bên công tố đã bác bỏ một phần quan trọng trong lời khai của Brendan về sáng hôm đó. Trong lời khai, Brendan cho biết rẽ vào McDonald's khi đang trên đường đến một cuộc họp công việc với giám sát viên, sau đó Juliana đã gọi cho anh ta về chiếc SUV lạ đậu ở lối vào.

Nhưng giám sát viên của Brendan nói với nhà chức trách rằng không có cuộc họp nào được lên lịch. Tại tòa, giám sát viên này khai rằng khi đó đang ở Baltimore trong một hoạt động bí mật.

Bên công tố khẳng định không cần dựa vào lời khai của Juliana vì "bằng chứng máu" đủ để kết tội Brendan. "Máu không thể nói dối, và máu chứng minh Brendan đã đứng trên người Christine, đâm vào cổ cô ấy cho đến chết", công tố viên nói.

Ngày 2/2, sau 9 giờ nghị án, bồi thẩm đoàn tuyên Brendan phạm tội giết người nghiêm trọng. 11 ngày sau, thẩm phán tuyên phạt Juliana mức án tối đa cho tội ngộ sát là 10 năm tù, cao hơn nhiều so với đề nghị của bên công tố.

Brendan phải đối mặt với án tù chung thân trong phiên tuyên án vào 8/5.

VietBF@sưu tập