Làn sóng bài Hồi giáo đang trỗi dậy mạnh mẽ tại các bang bảo thủ của Mỹ, khiến các cơ sở giáo dục và tôn giáo của cộng đồng này đối mặt với sự phản đối quyết liệt từ giới chính trị gia và dân cư địa phương.


Người Hồi giáo Iraq tuần hành phản đối việc đốt kinh Koran năm 2023. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Ngăn cản di dời Học viện Hồi giáo Alabama

Học viện Hồi giáo Alabama (IAA), một cơ sở giáo dục từ mẫu giáo đến lớp 12 (K-12) có tỷ lệ học sinh tốt nghiệp và đỗ đại học gần 100%, vừa bị các quan chức thành phố Hoover bỏ phiếu ngăn cản việc chuyển đến một tòa nhà lớn hơn để phục vụ 270 học sinh đang có.

Cuộc vận động chống lại trường học được dẫn dắt bởi Bryan Dawson, một người dẫn chương trình podcast cánh hữu, với khẩu hiệu phản đối sự hiện diện ngày càng tăng của cộng đồng người gốc Arab và Hồi giáo tại các thành phố ở Mỹ.

Thượng nghị sĩ Tommy Tuberville cũng công khai chỉ trích và gọi cơ sở này là "Trung tâm truyền bá Hồi giáo", đồng thời tuyên bố những nơi như vậy "không có chỗ đứng trong bang của chúng ta".

Sự gia tăng của các quan điểm cực đoan

Những rào cản tại Alabama không phải là trường hợp cá biệt mà phản ánh xu hướng bài trừ Hồi giáo đang lan rộng khắp Mỹ.

Tại Oklahoma, một đề xuất xây dựng trung tâm Hồi giáo tại Broken Arrow đã bị bác bỏ vào tháng 1 sau sự phản đối của các nhà lãnh đạo và cư dân bảo thủ địa phương.

Tại Georgia, ứng viên phó Thống đốc Greg Dolezal thậm chí đã phát hành quảng cáo sử dụng hình ảnh trí tuệ nhân tạo (AI) về quân thánh chiến xâm chiếm các khu dân cư ngoại ô.

Trong khi đó, tại Quốc hội Mỹ, khoảng 45 hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã thành lập "Nhóm nghị sĩ vì một nước Mỹ không có luật Hồi giáo Sharia" để đối phó với những gì họ gọi là sự trỗi dậy đáng báo động của luật Hồi giáo.

Tranh cãi về bản chất tôn giáo và giáo dục

Thượng nghị sĩ Tuberville gây tranh cãi khi khẳng định "Hồi giáo không phải là một tôn giáo", mà là "một tà giáo". Trong các phát biểu gần đây, ông mô tả đây là một ý thức hệ chính trị khuyến khích việc giết hại người Mỹ và tín đồ Cơ đốc giáo.

Ngược lại, Ban giám hiệu IAA khẳng định các cáo buộc về việc dạy luật Sharia hay bạo lực là hoàn toàn sai sự thật. Quyền hiệu trưởng Stacy Abdein nhấn mạnh trường chỉ tập trung vào giáo dục chất lượng cao, đồng thời cho biết sinh viên tại đây "chỉ là những học sinh bình thường muốn học tập".
Bối cảnh chính trị và sự chia rẽ.

Sự gia tăng thái độ thù địch này diễn ra trong bối cảnh các chính trị gia đang cố gắng đoàn kết cử tri thông qua những lời lẽ kích động chống lại người Hồi giáo. Điều này trái ngược với nỗ lực của cựu Tổng thống George W. Bush sau sự kiện 11/9 nhằm phân biệt rõ giữa tôn giáo và những kẻ khủng bố.

Theo các chuyên gia, việc "khơi dậy sự phẫn nộ chống lại thế giới Hồi giáo", đang được sử dụng như một công cụ để gắn kết các phe phái cánh hữu.

Hiện tại, gia đình Tổng thống Trump cũng bị chỉ trích vì thực hiện các hợp đồng kinh doanh trị giá hàng tỷ USD tại Saudi Arabia trong khi vẫn sử dụng những ngôn từ bài người nhập cư Hồi giáo trong nước.

VietBF@sưu tập

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo Nga - Ukraine vẫn khá xa vời trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tỏ ra không hài lòng với người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky.

Khả năng diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh Nga - Ukraine chưa có dấu hiệu được tổ chức trong thời gian gần sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng vì ông Zelensky mà họ chưa đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga.

Ông Trump chỉ trích ông Zelensky
Trả lời phỏng vấn Đài NBC News ngày 15.3, Tổng thống Trump tiếp tục cho rằng người đồng cấp Zelensky là trở ngại chính cho thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine. Giới chức chính quyền Trump từ năm ngoái đã theo đuổi nỗ lực hòa đàm giữa hai nước và từng tuyên bố thỏa thuận hòa bình trong tầm tay. Thế nhưng, những nỗ lực này đến nay vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể nào.

"Tôi ngạc nhiên vì ông Zelensky không muốn đạt được thỏa thuận. Hãy nói ông Zelensky ký vào thỏa thuận, vì ông Putin sẵn sàng làm như thế", chủ nhân Nhà Trắng nhấn mạnh và cho rằng ông Zelensky khó đàm phán hơn nhiều so với ông Putin. Trước cáo buộc của ông Trump, Tổng thống Zelensky nói rằng chính ông Putin mới là người chưa bao giờ có ý định chấm dứt cuộc xung đột với Ukraine, theo Đài CNN.

AP dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ thỏa thuận hòa bình vẫn chưa đạt được vì vướng một số rào cản, chẳng hạn Nga yêu cầu Ukraine không được gia nhập NATO, không tham gia bất kỳ lực lượng an ninh nào của châu Âu. Bên cạnh đó, Moscow cũng muốn một số phần lãnh thổ hiện vẫn do quân đội Ukraine kiểm soát.

Ukraine chờ Mỹ nối lại đàm phán với Nga
Cũng theo AP, Mỹ đã hoãn lại việc tổ chức đàm phán với Nga và Ukraine vì chiến tranh bùng nổ ở Trung Đông. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông sẵn sàng cho vòng đàm phán hòa bình ba bên tiếp theo với Mỹ và Nga, nhưng đang còn chờ hai nước này thống nhất các chi tiết của cuộc gặp, theo tờ The Independent hôm qua.

Nhà lãnh đạo Ukraine nói rằng Mỹ đã đề xuất tổ chức cuộc họp giữa các phái đoàn đàm phán của Mỹ, Ukraine và Nga, bao gồm các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner. Tuy nhiên, ông cho hay Moscow đã từ chối gửi phái đoàn đến dự.

"Chúng tôi đang chờ hồi âm của người Mỹ. Họ hoặc sẽ thay đổi địa điểm tổ chức, hoặc phía Nga phải xác nhận sự tham gia với Mỹ", ông Zelensky nói. Nhà lãnh đạo cũng khẳng định rằng phía Kyiv không hề ngăn cản bất kỳ sáng kiến nào và thực sự muốn cuộc họp ba bên sớm diễn ra.

Ông Zelensky bác bỏ tuyên bố gần đây của Tổng thống Trump rằng Washington không cần công nghệ máy bay không người lái (UAV) của Kyiv trong cuộc chiến với Iran. Theo ông Zelensky, Washington đã vài lần liên hệ với Kyiv để yêu cầu nước này hỗ trợ liên quan đến công nghệ phòng thủ UAV. Các yêu cầu được nhiều cơ quan quân sự Mỹ gửi đến Bộ Quốc phòng Ukraine và phía lãnh đạo quân sự.

Tuy nhiên, phát biểu trên Đài NBC News hôm 15.3, ông Trump tuyên bố "người cuối cùng mà chúng tôi cần giúp đỡ là ông Zelensky".

Ukraine muốn có cơ chế mới để kiểm soát việc bán UAV

AP hôm qua dẫn lời Tổng thống Volodymyr Zelensky nói rằng các quốc gia và doanh nghiệp nước ngoài muốn mua UAV Ukraine không được phép lách qua Kyiv để liên hệ trực tiếp với phía nhà sản xuất nước này. Nhà lãnh đạo cho rằng cần thiết lập một cơ chế mới nhằm ngăn chặn tình trạng trên tái diễn, và cho hay đã khiển trách một nhà sản xuất vì bán các thiết bị đánh chặn mà không cân nhắc tác động có thể xảy ra cho năng lực phòng thủ của Ukraine. Ông Zelensky cũng cảnh báo các nhà sản xuất UAV tư nhân của Ukraine không nên theo đuổi các thỏa thuận xuất khẩu trực tiếp nếu thiếu sự giám sát của chính phủ.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Đại Dương, 6 năm sau khi ca nhiễm COVID-19 đầu tiên xuất hiện ở New Zealand, quốc gia này hiện đang phải trải qua làn sóng lây nhiễm thứ 9.

Giới chuyên gia y tế cho biết các đợt bùng phát lớn vẫn có thể xảy ra, nhưng nhờ khả năng miễn dịch rộng rãi thông qua tiêm chủng và bị mắc bệnh trước đó, virus SARS-CoV-2 hiện giống các loại virus đường hô hấp khác lưu hành hằng năm tại quốc gia này.

Tại New Zealand, số ca nhập viện hiện chỉ bằng khoảng 1/2 so với mức ghi nhận trong mùa Đông năm ngoái. Việc giám sát nước thải (theo dõi các mảnh virus thải vào nước thải) cũng cho thấy sự suy giảm của virus SARS-CoV-2 theo từng năm.

New Zealand không còn công bố báo cáo cập nhật về số ca tử vong do COVID-19, nhưng dữ liệu trước đó cho thấy xu hướng giảm rõ rệt. Số ca tử vong giảm từ mức cao nhất là 2.766 ca trong năm 2022 xuống còn 664 ca vào năm 2024 và duy trì ở mức thấp hơn nhiều so với con số đó trước khi việc báo cáo dừng lại vào giữa năm 2025. Hiện chưa có biến thể đáng chú ý nào của virus gây ra sự gia tăng các ca nhiễm.

Giám sát nước thải cho thấy một “hỗn hợp” các biến thể phụ của chủng Omicron vẫn đang chiếm ưu thế đang lưu hành trong cộng đồng, với NB.1.8.1 chiếm hơn 1/2 số mẫu dương tính. Điều này có nghĩa là làn sóng hiện tại có thể phản ánh sự kết hợp của tình trạng suy giảm miễn dịch, tăng cường tiếp xúc trong không gian khép kín ở trường học và nơi làm việc, và sự tiến hóa liên tục của các biến thể có thể né tránh một phần sự bảo vệ miễn dịch hiện có.

Xét về tác động tổng thể đối với dân số, các mùa gần đây cho thấy gánh nặng của COVID-19 ở nhiều quốc gia nhìn chung tương tự như bệnh cúm mùa. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa COVID-19 và cúm mùa là vô hại. Cả hai loại virus này đều dẫn đến số ca bệnh đáng kể mỗi năm, tiềm ẩn nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng và tử vong ở các nhóm người có nguy cơ cao, và gây áp lực lên hệ thống y tế.

Giới chuyên gia cảnh báo rằng virus vẫn tiếp tục tiến hóa và các đợt lây nhiễm định kỳ có thể vẫn là đặc điểm của COVID-19 trong tương lai gần. Những người lớn tuổi và có bệnh nền vẫn có nguy cơ mắc bệnh nặng và một số người có thể phát triển hội chứng COVID-19 kéo dài hằng tuần hoặc hằng tháng sau khi mắc bệnh.

Theo giới chuyên gia, mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh, nhưng tiêm phòng vẫn là cách an toàn hơn nhiều để tăng cường khả năng miễn dịch. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người có nguy cơ mắc bệnh nặng cao hơn, chẳng hạn như người lớn tuổi và những người có hệ miễn dịch suy yếu.

Tại New Zealand, người từ 80 tuổi trở lên có nguy cơ nhập viện vì COVID-19 cao gấp hơn 10 lần so với người dưới 60 tuổi và chiếm phần lớn các ca tử vong do căn bệnh này. Vì những lý do đó, Trung tâm Tư vấn Tiêm chủng khuyến nghị những người từ 75 tuổi trở lên, người trên 65 tuổi sống trong các viện dưỡng lão và những người bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng nên tiêm nhắc lại 6 tháng một lần.

Tiêm phòng hằng năm được khuyến nghị cho các nhóm có nguy cơ cao khác, bao gồm người lớn từ 65-74 tuổi, người bản địa Maori và người dân đảo Thái Bình Dương trên 50 tuổi, cũng như mọi cá nhân có bệnh nền làm tăng nguy cơ mắc bệnh nặng.

Người lớn khỏe mạnh từ 30-64 tuổi cũng nên cân nhắc tiêm phòng hằng năm, đặc biệt nếu họ sống cùng hoặc chăm sóc những người dễ bị tổn thương. Hầu hết trẻ em không cần tiêm phòng định kỳ trừ khi các em bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng hoặc mắc các bệnh lý nguy cơ cao khác.

Đối với những người xuất hiện các triệu chứng, thông điệp vẫn như cũ, đó là ở nhà để bảo vệ bạn bè, đồng nghiệp và cộng đồng.

VietBF@sưu tập

Thủ tướng Benjamin Netanyahu tiếp tục công bố một đoạn video mới nhằm phản bác những tin đồn lan truyền trên mạng xã hội cho rằng ông đã thiệt mạng hoặc bị thương trong các cuộc tấn công tên lửa của Iran.

Đây là đoạn video thứ hai được ông đăng tải trong vòng chưa đầy 24 giờ. Đoạn clip dài khoảng 90 giây ghi lại hình ảnh ông Netanyahu trò chuyện và tương tác với người dân tại một khu vực ở vùng đồi Jerusalem. Theo quan sát, video này nhiều khả năng được quay cùng ngày với đoạn clip trước đó, khi ông xuất hiện gần quán cà phê nơi ghi hình trước và vẫn mặc cùng một bộ trang phục.

Thủ tướng Israel kêu gọi người dân tuân thủ các hướng dẫn an toàn và giữ vững tinh thần trong bối cảnh xung đột với Iran vẫn đang diễn ra. Ông cũng khuyến khích mọi người ra ngoài hít thở không khí trong lành, tìm hiểu vị trí các nơi trú ẩn gần nhất và kiên nhẫn chờ đợi khi tình hình còn căng thẳng.

Hai đoạn video được đăng tải giữa lúc mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều tin đồn về cái chết của ông Netanyahu. Những suy đoán này lan rộng sau khi hãng thông tấn nhà nước Iran Islamic Republic News Agency đăng tải trên nền tảng X rằng Islamic Revolutionary Guard Corps đã tuyên bố sẽ truy tìm Thủ tướng Israel “nếu ông ta còn sống”.

Trong đoạn video đăng ngày 15/3, ông Netanyahu thậm chí còn sử dụng lối nói đùa để đáp lại tin đồn. Ông nói rằng mình “đang thèm một ly cà phê chết đi được” và “yêu đất nước mình đến chết”, như một cách chơi chữ nhằm chế giễu các thuyết âm mưu về cái chết của mình.



Đoạn clip tại quán cà phê cũng làm dấy lên tranh cãi trên mạng xã hội khi một số người cho rằng video có thể được tạo bằng trí tuệ nhân tạo, viện dẫn chi tiết cốc cà phê của ông dường như không thay đổi dù ông đã uống.

Trước những nghi vấn này, Reuven Azar – Đại sứ Israel tại Ấn Độ – đã lên tiếng bác bỏ. Ông khẳng định Thủ tướng Netanyahu vẫn hoàn toàn khỏe mạnh và các đoạn video lan truyền không phải sản phẩm do AI tạo ra, đồng thời cho rằng nhiều thông tin sai lệch đang bị phát tán trên mạng.

Kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran từ ngày 28/2, Thủ tướng Netanyahu đã tới thăm nhiều địa điểm bị ảnh hưởng bởi tên lửa, bao gồm hai thị trấn, một bệnh viện, một cảng cùng các căn cứ quân sự. Tuy nhiên, ông hầu như không tiếp xúc trực tiếp với báo chí, và những hình ảnh từ các chuyến thăm này chủ yếu do văn phòng của ông cung cấp.

Nhà lãnh đạo Israel, vốn hiếm khi trả lời phỏng vấn truyền thông trong nước hoặc tổ chức họp báo, gần đây cũng đã tổ chức cuộc họp báo đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát. Sự kiện diễn ra theo hình thức trực tuyến vào ngày 12/3.

Giá dầu thô tiếp tục khó lường, trong bối cảnh nếu như Iran gây sức ép cho Mỹ và đồng minh bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz thì Washington đang muốn tấn công cơ sở chứa dầu lớn nhất của đối phương.

Hôm qua (16.3), Iran lặp lại lời đe dọa không cho tàu từ các quốc gia "thù địch" đi qua eo biển Hormuz.

Bế tắc giải pháp
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục kêu gọi các đồng minh phối hợp điều tàu chiến để hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Chủ nhân Nhà Trắng cũng đề nghị Trung Quốc hỗ trợ việc mở cửa lại eo biển Hormuz. Nhưng lời kêu gọi của Tổng thống Trump không hiệu quả. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius bác bỏ đề xuất trên vì quan điểm: "Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi; chúng tôi đã không bắt đầu cuộc chiến". Nhật Bản và Úc cho biết không có kế hoạch gửi tàu chiến đến vùng biển trên. Anh, Pháp, EU và Hàn Quốc đều không cam kết phối hợp.

Thực tế, ngay cả khi Iran tỏ thông điệp "cởi mở" qua tuyên bố chỉ nhắm đến tàu từ các quốc gia "thù địch", đồng thời cho phép các tàu chở dầu đến Trung Quốc băng qua eo biển, nhưng điều đó chưa đủ để eo biển này thông thoáng hơn. Bởi lẽ, nguyên nhân trực tiếp khiến eo biển Hormuz chưa được "thông chốt" là vì các hãng bảo hiểm hàng hải tuyên bố ngừng trách nhiệm bảo hiểm cho các tàu qua vùng biển này vì rủi ro cao. Khi các hãng bảo hiểm hàng hải từ chối trách nhiệm bảo hiểm, thì khó có tàu nào tự tin vượt eo biển Hormuz.

Vì thế, ngay cả khi Iran tuyên bố "cởi mở" hơn hay Mỹ điều tàu chiến hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, thì các tàu chở hàng vẫn cần phải có sự chấp thuận trách nhiệm bảo hiểm từ các hãng bảo hiểm hàng hải.

Để giải quyết vấn đề trên, từ ngày 4.3, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng: "Tôi đã chỉ định Công ty Tài chính Phát triển Mỹ (DFC) cung cấp, với mức giá rất hợp lý, bảo hiểm rủi ro chính trị và đảm bảo về an ninh tài chính của tất cả giao thương hàng hải, đặc biệt là tàu chở dầu và khí đốt, đi qua vùng Vịnh. Điều này sẽ có sẵn cho tất cả các hãng hàng hải. Nếu cần thiết, hải quân Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, ngay khi có thể".

Thế nhưng, theo phân tích của Công ty xếp hạng tín nhiệm tín dụng S&P Global, kế hoạch của Tổng thống Trump đưa ra về việc bảo hiểm trên vẫn còn nhiều bất cập. Trước hết, DFC là một nhánh đầu tư quốc tế của chính phủ Mỹ, nếu mở rộng thêm mảng bảo hiểm thì đòi hỏi phải có thời gian chuẩn bị hoặc lên kế hoạch hợp tác với một bên thứ ba chuyên về bảo hiểm. Về việc triển khai tàu chiến để hộ tống, phía hải quân Mỹ sau đó cũng tỏ ý bất thuận.

Hiện nay, Ả Rập Xê Út sử dụng đường ống Đông - Tây để vận chuyển dầu mà không phải chở qua eo biển Hormuz. Đường ống này đã chạy hết công suất là 7 triệu thùng/ngày, công suất trước cuộc khủng hoảng trung bình khoảng 2,8 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, việc tăng thêm 4,2 triệu thùng/ngày vẫn chưa đủ so với mức trung bình hơn 15 triệu thùng/ngày qua eo biển Hormuz (tính trung bình theo giai đoạn 14 tháng gần nhất trước khủng hoảng).

Đòn đáp trả của Mỹ
Đáp trả lại, Mỹ đã tấn công đảo Kharg - nơi có hạ tầng chứa 90% lượng dầu mà Iran xuất khẩu. Trong cuộc tấn công diễn ra vào tối 14.3, quân đội Mỹ chỉ mới tập trung vào các hạ tầng quân sự trên đảo Kharg. Nhưng Tổng thống Trump đe dọa có thể trực tiếp tấn công các cơ sở chứa dầu thô nếu Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz. Nếu cơ sở dầu mỏ ở Kharg bị thiệt hại, hoạt động xuất khẩu dầu của Iran có thể bị gián đoạn đáng kể. Mặc dù vậy, thực tế thì sản lượng xuất khẩu dầu thô của Iran không lớn vì những lệnh cấm vận từ Mỹ.

Không dừng lại ở đó, trang Axios dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ Tổng thống Trump đang cân nhắc tịch thu kho dầu của Iran trên đảo Kharg. Việc tiến hành động thái này đòi hỏi Mỹ phải đưa lực lượng đổ bộ lên đảo Kharg. Đây là một rủi ro lớn cho Nhà Trắng khi cuộc bầu cử giữa kỳ ngày càng đến gần.

Tuy nhiên, nếu Mỹ thực sự đổ bộ để kiểm soát đảo Kharg thì có thể khiến cho tình hình xung đột thêm khó lường, gây lo ngại cho giới kinh doanh đầu tư. Tờ The Wall Street Journal dẫn lời quan chức Mỹ cho hay lãnh đạo các doanh nghiệp dầu nước này đã gửi một thông điệp ảm đạm đến Nhà Trắng rằng: "Cuộc khủng hoảng năng lượng mà cuộc chiến Iran gây ra có thể sẽ trở nên tồi tệ hơn". Thực tế, sau khi "hạ nhiệt" đáng kể so với mức gần 120 USD/thùng, xuống còn dưới 90 USD/thùng thì giá dầu Brent những ngày qua đã tăng trở lại qua mức 100 USD/thùng.

Thêm vào đó, eo biển Hormuz chưa "thông chốt" thì còn "đóng van" 19% lưu lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được vận chuyển bằng đường biển của toàn thế giới.

Iran tăng lương tối thiểu hơn 60%
Hãng thông tấn Tasnim ngày 15.3 đưa tin chính phủ Iran đã phê chuẩn việc tăng lương tối thiểu thêm hơn 60%. Theo AFP, mức lương tối thiểu hằng tháng sẽ tăng từ 103 triệu rial lên 166 triệu rial (khoảng 3,3 triệu đồng) từ đầu năm mới theo lịch Ba Tư, dự kiến bắt đầu trong tuần này. Mức trợ cấp nuôi con cũng sẽ tăng lên. Trước đó, Iran đã điều chỉnh lương tối thiểu hằng năm để bù đắp cho lạm phát, vốn tăng vọt dưới các lệnh trừng phạt của quốc tế.

Các cuộc biểu tình phản đối tình hình kinh tế nổ ra tại Iran vào tháng 12.2025 do chi phí sinh hoạt cao và sự mất giá của tiền rial. Bạo lực leo thang dẫn đến hàng ngàn người thiệt mạng và Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa can thiệp quân sự. Giữa căng thẳng biểu tình, Iran hồi đầu tháng 1 công bố gói hỗ trợ hằng tháng 10 triệu rial (khoảng 7 USD) cho mỗi người dân trong vòng 4 tháng, theo tờ The New York Times.

Cơ quan y tế khẩn cấp Israel cảnh báo các đội cứu hộ về nguy cơ rò rỉ nhiên liệu tên lửa và khả năng xảy ra “quá trình ngộ độc hai giai đoạn” tại các khu vực trúng đạn.


Mảnh vỡ của tên lửa rơi sau khi bị hệ thống phòng không đánh chặn trên bầu trời thành phố Tel Aviv, Israel đêm 8/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Hệ thống y tế Israel đang chuẩn bị cho khả năng người dân và lực lượng cứu hộ bị phơi nhiễm hóa chất từ nhiên liệu của các tên lửa Iran phóng về nước này trong thời gian gần đây.

Theo một tài liệu cảnh báo do tổ chức dịch vụ cấp cứu quốc gia Magen David Adom (MDA) công bố và gửi tới các đội phản ứng khẩn cấp, một số tên lửa được sử dụng trong cuộc xung đột lần này sử dụng động cơ nhiên liệu lỏng. Trong trường hợp tên lửa rò rỉ hoặc vỡ sau khi rơi xuống đất, loại nhiên liệu này có thể gây nguy cơ đối với sức khỏe con người.

Kể từ khi chiến dịch bắt đầu, hàng trăm tên lửa và thiết bị bay không người lái đã được phóng về phía Israel, tạo ra nhiều điểm rơi trên khắp cả nước.

Theo tài liệu của MDA, nhiều tên lửa sử dụng hệ thống động cơ nhiên liệu lỏng, vốn hoạt động dựa trên hai thành phần chính: nhiên liệu tạo năng lượng cho phản ứng cháy và chất oxy hóa cung cấp oxy cần thiết cho quá trình này.

Các hệ thống này thường được sử dụng trên những loại tên lửa cỡ lớn, bao gồm các bồn chứa nhiên liệu và chất oxy hóa, cùng hệ thống bơm, đường ống và cơ cấu điều khiển phức tạp.

MDA cảnh báo rằng nhiên liệu tên lửa là vật liệu nguy hiểm và trong hệ thống đẩy của tên lửa có thể chứa nhiều hóa chất độc hại.

Một trong số đó là nhiên liệu gốc Hydrazine, một hợp chất dễ bay hơi và rất dễ cháy. Khi con người tiếp xúc với chất này, các triệu chứng có thể bao gồm kích ứng mắt và da, khó thở, ho, cũng như các tác động thần kinh như đau đầu, lú lẫn, thậm chí co giật. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, việc phơi nhiễm còn có thể gây tổn thương toàn thân.

Ngoài ra, tên lửa còn có thể sử dụng các nhiên liệu hydrocarbon như cồn hoặc dầu hỏa, có khả năng kích thích đường hô hấp và gây ức chế hệ thần kinh trung ương.

Song song với nhiên liệu, các tên lửa còn sử dụng các chất oxy hóa mạnh như axit nitric bốc khói, oxit nitơ, flo lỏng và oxy lỏng. Những chất này có tính ăn mòn cao và có thể gây kích ứng da, mắt và phổi.

Tài liệu của MDA đặc biệt cảnh báo về hiện tượng được mô tả là “quá trình ngộ độc hai giai đoạn”. Theo đó, các triệu chứng ban đầu khi tiếp xúc với hóa chất có thể khá nhẹ và khó nhận biết. Tuy nhiên, sau một khoảng thời gian tiềm ẩn, tình trạng có thể trở nên nghiêm trọng hơn, thậm chí dẫn tới phù phổi hoặc tổn thương phổi lâu dài.

MDA cho biết khả năng gặp phải lượng lớn hóa chất nguy hiểm tại điểm rơi của tên lửa được đánh giá là không cao. Tuy vậy, rủi ro này vẫn tồn tại, bởi chưa thể xác định chính xác lượng nhiên liệu còn sót lại trong động cơ hoặc các mảnh vỡ. Trong một số trường hợp, lực lượng cứu hộ có thể phát hiện dấu hiệu rò rỉ khí hoặc chất lỏng, kèm theo mùi axit nồng trước khi tiếp cận hiện trường.

Các hướng dẫn của MDA nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm dấu hiệu phơi nhiễm hóa chất. Những dấu hiệu cảnh báo bao gồm chất lỏng bị đổ ra ngoài, khói hoặc đám mây có màu sắc bất thường, mùi lạ trong không khí, hoặc nạn nhân xuất hiện các triệu chứng như kích ứng mắt, ho, khó thở, bỏng hoặc kích ứng da.

Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, người bị phơi nhiễm có thể rơi vào trạng thái lú lẫn, co giật hoặc thay đổi ý thức. Ngoài ra, hiện tượng cây cối hoặc động vật xung quanh bị ảnh hưởng bất thường cũng có thể là dấu hiệu cho thấy môi trường đã bị nhiễm hóa chất.

VietBF@sưu tập

Hai trong số những tàu chủ lực của Hải quân Mỹ chuyên làm nhiệm vụ rà phá thủy lôi tại Eo biển Hormuz gần đây bỗng xuất hiện ở Malaysia, cách căn cứ tại Bahrain khoảng 5.632 km.


Tàu USS Tulsa và USS Santa Barbara xuất hiện tại Malaysia. Ảnh: Business Insider

Theo Business Insider (Mỹ), 2 tàu USS Tulsa và USS Santa Barbara bị “bắt gặp” tại Penang khi một người theo dõi hoạt động tàu thuyền chụp lại hình ảnh về 2 con tàu này và đăng tải lên mạng vào ngày 15/3. Theo đó, hai tàu tác chiến ven bờ này đang neo đậu tại bến container North Butterworth.

Hiện chưa rõ vì sao các tàu này lại xuất hiện cách xa Trung Đông như vậy. Trung Đông là khu vực mà chúng thường hoạt động dưới sự chỉ huy của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ.

Hai tàu lớp Independence này nằm trong số ba tàu tác chiến ven bờ của Hạm đội 5 được trang bị mô-đun đối phó thủy lôi. Theo thông tin mới nhất của Hải quân Mỹ, con tàu thứ ba USS Canberra hoạt động tại Vịnh Arab vào giữa tháng 1.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) và Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (INDOPACOM) không phản hồi yêu cầu bình luận được gửi ngoài giờ làm việc thông thường. Khi Business Insider liên hệ, Lầu Năm Góc đã chuyển câu hỏi tới INDOPACOM.

Ba con tàu này được xem là lực lượng chủ lực Mỹ triển khai nhằm tìm kiếm và phá hủy thủy lôi tại khu vực Vịnh Ba Tư. Tàu tác chiến ven bờ không phải là tàu dò thủy lôi chuyên dụng, nhưng được trang bị công nghệ chống thủy lôi như phương tiện không người lái dưới nước (UUV), trực thăng...

Trước đây, Mỹ từng có bốn tàu quét thủy lôi lớp Avenger hoạt động tại Eo biển Hormuz, nhưng chúng đã ngừng hoạt động từ năm ngoái.

Ba tàu USS Tulsa, USS Santa Barbara và USS Canberra được kỳ vọng sẽ đảm nhận vai trò thay thế tại Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng các mô-đun chống thủy lôi của chúng chưa từng được kiểm chứng trong thực chiến. Bên cạnh đó, kích thước lớn của chúng có thể khiến việc di chuyển trong vùng biển có thủy lôi trở nên khó khăn hơn.

VietBF@sưu tập

Trang Malay Mail hôm 16.3 đưa tin 3 người đàn ông đã tử vong trong lúc lấy trộm dây cáp điện ở một vùng đất trống tại khu dân cư Taman Rapat Perdana thuộc thành phố Ipoh, tây bắc Malaysia.

Truyền thông Malaysia dẫn lời Cảnh sát trưởng Muhammad Najib Hamzah ở Ipoh cho biết phía cảnh sát đã nhận được cuộc gọi vào khoảng 10 giờ sáng 16.3 trình báo về một vụ nghi trộm cáp điện.

"Cảnh sát đã phát hiện thi thể của 3 người đàn ông, được cho là đã bị điện giật gây tử vong trong lúc tìm cách cắt cáp trên một cột điện", vị cảnh sát trưởng phát biểu trong thông cáo gửi đến truyền thông trong nước.

Các thi thể này đã được đưa đến tổ pháp y của bệnh viện Raja Permaisuri Bainun của thành phố để khám nghiệm tử thi nhằm xác định nguyên tử vong.

Ông Muhammad Najib nói thêm vụ việc đang được điều tra theo Điều 379/511 của Bộ luật Hình sự liên quan đến âm mưu trộm cắp.

"Trường hợp này cũng được phân loại là có liên quan đương sự đột tử trong khi chờ kết quả điều tra thêm", theo đại diện phía cảnh sát.

Cảnh sát trưởng khuyến cáo người dân không nên tham gia vào hành vi trộm cắp, vì điều này không chỉ trái pháp luật mà còn có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Giới hữu trách kêu gọi những người biết về vụ việc hãy nhanh chóng cung cấp thông tin cho cảnh sát để hỗ trợ công tác điều tra.

Trong một diễn biến khác, Bộ Giao thông Vận tải Malaysia đã đề xuất với Bộ Nội vụ nước này nhanh chóng sửa đổi luật nhằm nâng khung hình phạt đối với những kẻ trộm dây cáp trên các tuyến tàu điện ngầm MRT, theo Free Malaysia Today.

Một ngày trước, công ty Prasarana Malaysia Bhd thông báo cảnh sát đã bắt giữ 4 nghi phạm dính líu vụ trộm dây cáp trên tuyến tàu điện ngầm MRT Putrajaya hồi đầu tháng 3.

Hậu quả là vụ trộm đã khiến dịch vụ trên tuyến này bị gián đoạn suốt 3 ngày để công ty tìm cách khắc phục.

Phía quân đội Israel tuyên bố đã phá hủy một máy bay từng phục vụ cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, cho rằng đây là “tài sản chiến lược” gắn với các hoạt động mua sắm vũ khí và điều phối lực lượng ủy nhiệm của Tehran trong khu vực.

Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), chiếc máy bay vừa bị phá hủy từng được cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao của Iran sử dụng trong các chuyến bay trong nước và quốc tế nhằm thúc đẩy hoạt động mua sắm quân sự, đồng thời duy trì quan hệ với các nước trong trục liên minh của Tehran. Quân đội Israel cho rằng việc phá hủy “tài sản chiến lược” này có thể làm suy yếu khả năng phối hợp của Iran với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực cũng như ảnh hưởng đến năng lực xây dựng sức mạnh quân sự và khả năng phục hồi chiến lược của nước này.

Trước đó trong tháng 3, Không quân Israel cũng đã tiến hành một cuộc tấn công khác nhằm vào Mehrabad International Airport tại Tehran, phá hủy 16 máy bay. Theo phía Israel, các máy bay này được Islamic Revolutionary Guard Corps sử dụng, đặc biệt là đơn vị Quds Force, lực lượng chuyên thực hiện các chiến dịch bên ngoài lãnh thổ Iran. IDF cáo buộc những máy bay này được dùng để vận chuyển vũ khí và tiền mặt cho các nhóm vũ trang ủy nhiệm của Iran trong khu vực, trong đó nổi bật là lực lượng Hezbollah tại Li Băng. Quân đội Israel cũng cho biết Iran đã di chuyển một số máy bay vào khu vực lưu trữ dành cho các phương tiện ngừng hoạt động nhằm khiến chúng khó bị nhận diện hơn trong các đợt không kích.

Theo các báo cáo trước đó, ông Ali Khamenei được cho là đã thiệt mạng trong cuộc không kích do Mỹ và Israel thực hiện ngày 28/2. Sau sự kiện này, con trai ông là Mojtaba Khamenei được bổ nhiệm làm Lãnh tụ Tối cao Iran vào đầu tuần trước, tuy nhiên kể từ đó đến nay ông vẫn chưa xuất hiện trước công chúng.

Thông điệp đầu tiên của ông được phát sóng trên truyền hình quốc gia Iran ngày 13/3, trong đó kêu gọi đoàn kết dân tộc và tuyên bố sẽ trả thù cho những người thiệt mạng trong chiến dịch không kích của Mỹ và Israel. Nhà lãnh đạo Iran cũng kêu gọi các quốc gia Vùng Vịnh đóng cửa toàn bộ căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ của họ, đồng thời cảnh báo Tehran có thể tiếp tục tấn công các cơ sở này nếu yêu cầu không được đáp ứng.



Trong thông điệp đăng tải trên kênh Telegram tối 15/3, Mojtaba Khamenei tiếp tục đưa ra yêu cầu Mỹ và Israel phải bồi thường trong bất cứ thỏa thuận nào liên quan đến cuộc xung đột. “Chúng tôi sẽ đòi bồi thường, và nếu họ từ chối, chúng tôi sẽ lấy đi lượng tài sản của họ theo mức mà chúng tôi xác định. Nếu điều đó không thể thực hiện được, chúng tôi sẽ phá hủy lượng tài sản tương đương của họ”, ông viết. Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định lãnh tụ mới của Iran vẫn khỏe mạnh và đang điều hành đất nước một cách mạnh mẽ, đồng thời cho biết ông Mojtaba sẽ sớm xuất hiện trước công chúng.

Trong khi đó, một số nguồn tin truyền thông quốc tế gần đây lan truyền thông tin cho rằng Mojtaba Khamenei có thể đang ở Moscow để điều trị chấn thương sau các cuộc không kích. Các báo cáo chưa được xác nhận cho rằng ông đã được đưa sang Nga bằng máy bay quân sự để tiến hành điều trị, song phía Iran hiện chưa xác nhận những thông tin này. Giới chức Tehran vẫn khẳng định lãnh tụ mới của nước này “an toàn và khỏe mạnh”, đồng thời nhấn mạnh hệ thống quản trị của Iran không phụ thuộc vào bất kỳ cá nhân nào và bộ máy nhà nước vẫn đang vận hành bình thường.