Bản sao" tim có thể cải thiện việc điều trị chứng nhịp nhanh thất - một dạng rối loạn nhịp tim nổi tiếng vốn là nguyên nhân chính gây ngừng tim đột ngột

Trong một nghiên cứu vừa được trình bày trên tạp chí chuyên ngành New England Journal of Medicine (NEJM), nhóm tác giả từ Đại học Johns Hopkins (Mỹ) cho biết họ đã tạo ra những bản sao kỹ thuật số mô phỏng trái tim bệnh nhân với độ chính xác cao, nhằm giúp bác sĩ tìm ra cách điều trị tốt hơn cho trái tim thật.

Theo đài CNN, thí nghiệm ban đầu trên 10 bệnh nhân cho thấy "bản sao" tim có thể cải thiện việc điều trị chứng nhịp nhanh thất - một dạng rối loạn nhịp tim nổi tiếng khó điều trị và là nguyên nhân chính gây ngừng tim đột ngột, được cho là nguyên nhân gây ra khoảng 300.000 ca tử vong ở Mỹ mỗi năm.


Các nhà nghiên cứu Natalia Trayanova (trái) và Adityo Prakosa của Đại học Johns Hopkins chụp ảnh trước những trái tim ảo do họ và cộng sự tạo ra. Ảnh: ĐẠI HỌC JOHNS HOPKINS

Từ lâu, các bác sĩ đã sử dụng mô hình 3D - cả mô hình vật lý và mô hình do máy tính tạo ra - để mô phỏng bệnh tật và thực hành các kỹ thuật. Nhưng kỹ sư y sinh Natalia Trayanova, đồng tác giả nghiên cứu, khẳng định các bản sao kỹ thuật số có thể dự đoán cách một cơ quan thực sự phản ứng với các phương pháp điều trị khác nhau. Bản sao ảo này được xây dựng dựa trên các hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) tiên tiến và các dữ liệu khác từ mỗi bệnh nhân.

Theo bà Trayanova, phương pháp trên giúp bác sĩ thử nghiệm việc điều trị trên một "người song sinh" ảo trước khi điều trị cho bệnh nhân. Điều này không chỉ giúp kiểm tra hiệu quả của phương pháp họ định sử dụng mà còn dự đoán những vấn đề có thể phát sinh trong điều trị, từ đó tinh chỉnh phác đồ hợp lý.

Trong chứng rối loạn nhịp nhanh thất, nhịp tim cực nhanh bị kích hoạt khi một sóng điện tim bị "đoản mạch" trong tâm thất, ngăn cản chúng bơm máu ra khắp cơ thể. Cách điều trị hiệu quả nhất là triệt đốt, trong đó một ống thông được bác sĩ luồn vào tim để đốt các mô hoạt động bất thường. Nhưng phương pháp này cần thử nghiệm nhiều lần, khiến bệnh nhân phải trải qua nhiều giờ gây mê trong khi bác sĩ xác định vị trí cần nhắm đến. Vì vậy, một bản sao kỹ thuật số chính xác của trái tim để bác sĩ thử nghiệm trước sẽ giúp tiến trình can thiệp được rút ngắn đáng kể.

VietBF@sưu tập

THÁNG BA CHÔN SÚNG !




Cứ mỗi tháng Ba về, lòng tôi lại chùng xuống, phải nói là buồn đau, cay đắng, ngậm ngùi đến tận cùng tim gan mỗi khi nhìn thấy những hình ảnh đau thương đập vào mắt tại bãi biển Thuận An vào những ngày 25, 26, 27 hay tại bờ biển Đà Nẵng ngày 28, 29 tháng 3/1975.





Đã 51 năm trôi qua , đã có quá nhiều bài viết về những ngày cuối tháng 3/1975 tại bãi biển Thuận An.

Tôi không muốn lập lại nhưng với cương vị là Trung Úy, ĐĐP/ĐĐ2, TĐ7, LĐ147/TQLC, là lữ đoàn bị kẹt lại trên bãi biển Thuận An, tôi xin ghi lại những gì mắt thấy, tai nghe cùng suy nghĩ của mình về những ngày chiến đấu tới tận cùng sức sống của TĐ7/TQLC mà Tiểu Đoàn Trưởng là Thiếu Tá Phạm Cang, Tiểu Đoàn Phó là Thiếu Tá Lê Quang Liễn, cả 2 vị đều xuất thân từ Khóa 20 Võ Bị Quốc Gia Việt Nam.


Thiếu Tá Phạm Cang, TĐT/TĐ7 TQLC





Viết để thấy rõ hơn là trong trận đánh cuối cùng đó của TĐ7/TQLC, chúng tôi đã chiến đấu với ai ?

- Với : 1 đại đội du kích Việt Cộng hay là chiến đấu với cấp tiểu đoàn, trung đoàn chính quy Bắc Việt với hỏa tiễn tầm nhiệt AT3 cùng với chiến xa T54 yểm trợ… ?


Thiếu tá Lê Quang Liễn, TĐP/TĐ 7 TQLC





Khoảng 5 giờ chiều ngày 19/3/1975, trời nhá nhem tối, tôi là đại đội phó ĐĐ2/TĐ7 TQLC, bàn giao vị trí phòng thủ cho 1 trung úy đại đội trưởng đại đội Biệt Động Quân.

Đi theo tuyến phòng thủ dưới cơn mưa phùn gió bấc của tháng 2 âm lịch tại miền núi rừng miền Trung, lạnh cắt da, miệng đánh bò cạp.

Tôi hỏi ông về khả năng tham chiến thì được biết quân số của đại đội ông là khoảng 80 , mới đụng nặng trở về nên quân số chưa bổ sung kịp.

Như vậy là gay cấn rồi đây, quân số của ông vừa đủ trám tuyến cho 2 trung đội TQLC chúng tôi.


Phu Hieu Su Doan Thuy Quan Luc Chien Viet Nam Cong Hoa





Tôi hướng dẫn cho ông hệ thống phòng thủ, giao thông hào hình chữ Z, hầm hố cá nhân, những vị trí đặt súng nặng đại liên M60, những hầm hàm ếch dưới giao thông hào sâu gần 2 mét để tránh pháo 130 ly và hỏa tiễn 122 ly.

Tuyến phòng thủ là một đồi đá nhiều hơn đất, muốn lấy nước là phải theo những con đường đặc biệt từ trên đồi xuống thông thủy.

Bàn giao cả những vị trí gài bẫy, gài mìn claymore, lựu đạn và có cả những vọng gác giả, lính giả để nghi binh…

Ban ngày thấy vậy nhưng không phải vậy, ban đêm mà mò vào là biết thế nào là TQLC phòng thủ, biết thế nào là Sinh Bắc Tử Nam ngay…

Bàn giao cho ông những hỏa tập tiên liệu trên bản đồ. Coi chừng bị bắn sẻ. Riêng 2 cái máy sensor để dò tiếng động thì chúng tôi phải đem theo.

Khoảng 8 giờ tối thì chúng tôi mới bàn giao xong. Tôi chúc ông may mắn ở lại, còn chúng tôi từ giã Quảng Trị Anh Hùng…

Tieu Doan 7 Hum Xam TQLC





******

Một nghiên cứu mới về nhóm máu chỉ ra rằng một số người có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn đến 28%.

Trên tạp chí y học BMC Medicine, nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi các nhà khoa học Trường Đại học Y khoa Trung Quốc cảnh báo người mang nhóm máu B hãy cẩn thận với tiểu đường type 2, vì có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn những người mang nhóm máu khác.


Xét nghiệm đường huyết để kiểm tra nguy cơ mắc bệnh tiểu đường - Ảnh: SCITECH DAILY

Theo Science Alert, các tác giả đã thực hiện một bản đánh giá tổng hợp dựa trên 51 bài đánh giá hệ thống và nhiều phân tích khác, sàng lọc ra 270 mối liên hệ giữa nhóm máu và các vấn đề sức khỏe, bao gồm một số liên hệ với bệnh tiểu đường type 2.

Kết quả cho thấy nhóm máu B theo phân loại ABO (dựa trên sự hiện diện của kháng nguyên) sẽ đem lại nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn đến 28% so với các nhóm máu khác, bất kể là B Rh+ hay B Rh-.

Mặc dù vậy, nhóm tác giả nhấn mạnh rằng mức tăng nguy cơ này vẫn thấp hơn nguy cơ từ các yếu tố lối sống.

Ví dụ, chỉ cần 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 lên 37%. Lối sống ít vận động có thể làm tăng nguy cơ lên 112%. Với người thừa cân, nguy cơ càng tăng vọt.

Kết quả trên cho thấy nếu mang nhóm máu B, bạn rất nên cẩn thận hơn với bệnh tiểu đường type 2, ví dụ như thực hiện các xét nghiệm định kỳ để bảo đảm đường huyết của mình vẫn khỏe mạnh, hoặc sớm điều trị nếu như khởi phát bệnh.

Tuy nhiên, việc nguy cơ do nhóm máu thấp hơn nhiều so với nguy cơ từ các yếu tố lối sống cho thấy người mang nhóm máu B vẫn có thể phòng ngừa hiệu quả căn bệnh thời đại này, thông qua việc duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên và giữ cân nặng khỏe mạnh.

VietBF@sưu tập

Tăng trưởng không bằng các đối thủ nội địa, Starbucks bán quyền kiểm soát mảng kinh doanh tại Trung Quốc cho Boyu Capital, tham vọng mở thêm 12.000 quán.

Hôm 2/4, Starbucks thông báo đã hoàn tất thỏa thuận bán quyền kiểm soát hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc cho Boyu Capital. Theo đó, hai bên thành lập liên doanh mới, do Boyu Capital nắm 60% cổ phần. Starbucks giữ phần còn lại và tiếp tục cấp phép thương hiệu, sở hữu trí tuệ cho liên doanh này.

Theo ChinaDaily, dựa trên định giá liên doanh khoảng 4 tỷ USD - không bao gồm tiền mặt và nợ, Boyu sẽ mua phần cổ phần tương ứng.

Thương vụ được chốt trong bối cảnh Starbucks duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ tại Trung Quốc. Trong báo cáo gần nhất, doanh thu thuần quý tài chính kết thúc ngày 28/12/2025 đạt 823 triệu USD, tăng 11%. Đây là quý tăng trưởng thứ 5 liên tiếp của chuỗi cà phê Mỹ ở thị trường lớn thứ hai toàn cầu, sau quê nhà.

Tuy nhiên, so với sự mở rộng của thị trường và đối thủ, đà tăng trưởng này không đủ để Starbucks duy trì vị thế. Đến Trung Quốc 30 năm trước, chuỗi này được coi là góp phần thúc đẩy văn hóa uống cà phê tại đất nước có văn hóa trà lâu đời.

Theo nền tảng dữ liệu Statista (Đức), tiêu thụ cà phê trung bình của người Trung Quốc đạt hơn 16 tách mỗi người vào năm 2024, còn rất thấp so với thế giới nhưng đã tăng hơn gấp đôi cách đó 5 năm. Ngày nay, nhiều chuyên gia xem Trung Quốc là một trong những thị trường cà phê triển vọng nhất.


Một cửa hàng Starbucks nhìn ra sông Hoàng Phố, Thượng Hải, tháng 5/2025. Ảnh:Phiên An

Nhưng vài năm gần đây, thị phần của Starbucks lại giảm sút do cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ địa phương, từ 34% năm 2019 xuống còn 14% vào 2024, theo Euromonitor International. Hàng loạt chuỗi nội địa như Cotti Coffee và Manner bán đồ uống với giá chỉ bằng một nửa so với Starbucks.

Đặc biệt, sức ép hàng đầu đến từ gã khổng lồ Luckin, với hơn 30.000 cửa hàng toàn cầu, chủ yếu tại quê nhà. Năm tài chính 2025, Luckin báo cáo tăng trưởng kỷ lục. Công ty đạt tổng doanh thu thuần 49,29 tỷ nhân dân tệ (7,16 tỷ USD), tăng 43% so với 2024, lợi nhuận hoạt động tăng 43,5%.

Không chỉ áp đảo về quy mô, điều làm nên khác biệt của Luckin là khả năng xây dựng tập khách hàng trực tuyến lớn thông qua ứng dụng đặt hàng, theo Mingchao Xiao, nhà sáng lập Zhimeng Trends Consulting.

Ngoài ra, Luckin gần đây tăng cường lấn sân sang phân khúc cao cấp, mở các cửa hàng hạng sang để bán đồ uống giá cao hơn. Khách hàng lui tới có thể chọn loại hạt từ Brazil, Ethiopia hoặc tỉnh Vân Nam. Đây vốn là hình thức phục vụ tùy chọn loại hạt đa dạng xuất xứ quen thuộc tại Starbucks.

Trước sức ép lớn của các đối thủ, Starbucks cần một chiến lược mới để giành lại thị phần. Hãng mô tả liên doanh mới với Boyu Capital "được thiết kế tỉ mỉ" và đặt tham vọng dài hạn có 20.000 cửa hàng, từ mức 8.000 quán hiện tại.

Ông Brian Niccol, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Starbucks, kỳ vọng liên doanh mới thúc đẩy nhanh khả năng tăng trưởng có chủ đích và kỷ luật. "Liên doanh sẽ cho phép chúng tôi phục vụ nhiều khách hàng hơn, mở rộng phạm vi hoạt động sang nhiều thành phố hơn và củng cố vị thế dẫn đầu trong một thị trường năng động và luôn thay đổi", ông nói.

Cơ sở niềm tin này nằm ở năng lực của Boyu Capital. Thành lập năm 2011, công ty đầu tư Trung Quốc này đã rót vốn vào hơn 200 công ty, bao gồm những tên tuổi nổi tiếng ở nước này như nền tảng giải trí iQiyi, hệ thống các trung tâm mua sắm cao cấp SKP và đặc biệt là chuỗi Mixue.

Ông Brady Brewer, Giám đốc điều hành Starbucks Quốc tế, đánh giá Boyu có mô hình hoạt động giúp đẩy nhanh tốc độ mở rộng, nâng cao lợi nhuận và mang đưa thương hiệu đến nhiều cộng đồng hơn trên khắp Trung Quốc.

Zhu Danpeng, nhà phân tích thực phẩm và đồ uống độc lập tại Quảng Châu, cho biết Boyu sở hữu tầm nhìn chiến lược rất sắc bén. Chuyên gia này dự đoán Starbucks sẽ trải qua 3 thay đổi lớn: tăng tốc mở cửa hàng, hoạt động bản địa hóa chính xác và khoa học hơn và tăng cường tích hợp chuỗi cung ứng.

Starbucks đã có 3-4 năm kinh nghiệm trong việc thâm nhập các thành phố nhỏ hơn ở Trung Quốc nhưng ông Zhu tin rằng sự tham gia của Boyu sẽ củng cố hơn nữa lộ trình này, củng cố tầm ảnh hưởng của Starbucks trong phân khúc cao cấp.

"Được thúc đẩy bởi kế hoạch bản địa hóa toàn diện, thương vụ này sẽ đóng vai trò tiên phong trong việc định hình toàn bộ bối cảnh thương hiệu cà phê cao cấp tại Trung Quốc", ông Zhu nhận xét.

Bà Molly Liu, CEO Starbucks Trung Quốc, tiết lộ thỏa thuận sẽ thúc đẩy chiến lược "siêu địa phương hóa", bao gồm cung cấp các loại đồ uống, thực phẩm và hàng hóa thủ công cao cấp, phù hợp với nhu cầu mua hàng trực tiếp và trực tuyến ngày càng phát triển của nhiều cộng đồng đa dạng trên khắp đất nước.

Báo cáo "Café East Asia 2026" của nền tảng thông tin chuyên ngành cà phê World Coffee Portal cho biết Trung Quốc có hơn 85.500 quán cà phê theo chuỗi năm qua, tăng trưởng đến 31,5%. Đây là thị trường duy nhất thế giới có thêm đến 20.000 quán mở mới trong vòng một năm.

Công ty nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence cho rằng đang có sự "bùng nổ văn hóa quán cà phê" ở nước này, với mục đích thưởng thức lẫn xã giao.

Để cạnh tranh, nhiều chuỗi cà phê đang đa dạng hóa sản phẩm bằng cách kết hợp thêm các loại trà, đồ ăn nhẹ và đồ uống mang đậm bản sắc văn hóa, đồng thời tăng cường hiện diện trên mạng xã hội. Điều này cũng khiến các thương hiệu toàn cầu đến đây phải điều chỉnh chiến lược để thích ứng với một thị trường phát triển nhanh nhưng cạnh tranh khốc liệt.

"Trung Quốc vẫn là một trong những thị trường dài hạn đầy triển vọng nhất của chúng tôi", Chủ tịch kiêm CEO Startbucks Brian Niccol, khẳng định.

VietBF@sưu tập

Iran tuyên bố sẽ đẩy Mỹ vào 'địa ngục'. Các quan chức quân sự Iran cảnh báo Mỹ và Israel sẽ phải đối mặt với “cánh cổng địa ngục” nếu xung đột leo thang, lặp lại đúng lời đe dọa mà Donald Trump từng đưa ra trước đó.

Mỹ bắt cháu gái Tướng Qassem Soleimani, gia đình phủ nhận liên quan.
TT Trump tung video Mỹ không kích Iran, tiêu diệt nhiều tướng quân đội Ông Trump đăng video trên nền tảng Truth Social cho thấy hình ảnh một cuộc không kích tiến hành trên lãnh thổ Iran. Tổng thống Mỹ tuyên bố nhiều lãnh đạo quân sự tại Iran đã “bị loại bỏ” trong cuộc không kích quy mô lớn tại Tehran.
Iran cảnh báo “cánh cửa địa ngục” sẽ mở ra với Mỹ
Các quan chức quân sự Iran cảnh báo Mỹ và Israel sẽ phải đối mặt với “địa ngục” nếu xung đột leo thang, lặp lại đúng lời đe dọa mà Donald Trump từng đưa ra trước đó.

Tuyên bố được đưa ra sau khi ông Trump dọa sẽ trút xuống Iran “địa ngục” nếu Tehran không đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước ngày 6/4.


Thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, Tư lệnh Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya tại Tehran. Ảnh: Tasnim
Thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, Tư lệnh Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya tại Tehran, cảnh báo “cánh cửa địa ngục sẽ mở ra với các người” nếu các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran tiếp diễn, theo hãng tin Mehr ngày thứ bảy.

“Đừng quên, nếu xung đột mở rộng, toàn bộ khu vực sẽ trở thành địa ngục đối với các người. Ảo tưởng đánh bại Cộng hòa Hồi giáo Iran đã biến thành một vũng lầy sẽ nuốt chửng các người”, ông Ebrahim Zolfaghari, người phát ngôn của bộ chỉ huy, nói.

Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya là cơ quan đầu não điều hành các hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran.

Không kích vào khu vực tìm kiếm phi công mất tích
Hãng thông tấn Tasnim, có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, đưa tin các cuộc không kích đã xảy ra tại khu vực được cho là nơi phi công của chiếc tiêm kích bị bắn rơi ở Iran hôm 3/4 đang hiện diện.

Thống đốc địa phương nói với hãng tin này rằng ít nhất ba người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích, đồng thời cho rằng Mỹ và Israel đứng sau các đòn tấn công.

Một quan chức Israel cho hay quân đội nước này đang chia sẻ thông tin tình báo với phía Mỹ và đã tạm dừng các cuộc tấn công tại khu vực được cho là nơi phi công mất tích.

Iran bác tối hậu thư 48 giờ “hoảng loạn, bất lực” của ông Trump
Bộ chỉ huy quân sự trung ương Iran bác bỏ lời đe dọa của Tổng thống Donald Trump về việc phá hủy hạ tầng trọng yếu nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận hòa bình trong vòng 48 giờ.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra cảnh báo đối với Iran trong ngày 4/4 theo giờ địa phương thông qua một đăng tải trên nền tảng Truth Social.

“Hãy nhớ tôi cho Iran 10 ngày để ĐẠT ĐƯỢC THỎA THUẬN hoặc MỞ EO BIỂN HORMUZ. Thời gian đang cạn dần, còn 48 giờ trước khi địa ngục thực sự giáng xuống họ. Vinh danh Chúa!”, ông Trump viết.

Ông Trump cũng đe dọa nhắm mục tiêu vào các cơ sở điện của Iran, nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz trước hạn chót 20h tối 6/4 theo giờ miền Đông nước Mỹ.

Khi lần đầu gia hạn thời gian vào cuối tháng trước, ông Trump từng cho Iran 48 giờ mở để lại eo biển Hormuz. Sau đó, ông gia hạn thêm vài ngày, rồi lùi hạn đến ngày 6/4. Lý do khiến ông nới rộng thời hạn là bởi các cuộc đàm phán đang “diễn ra rất tốt đẹp”.

Hãng tin Tasnim của Iran đưa tin ngày 4/4 rằng các tàu chở các mặt hàng thiết yếu đi qua eo biển Hormuz sẽ được tạo điều kiện lưu thông.

Tuy nhiên chưa rõ Iran định nghĩa cụ thể những mặt hàng nào là “thiết yếu”, cũng như liệu nước này có tiếp tục phong tỏa nghiêm ngặt đối với các tàu đến từ những quốc gia mà họ coi là thù địch hay không.

TT Trump: Nhiều lãnh đạo quân sự của Iran đã bị loại bỏ
Ông Donald Trump đăgn video tuyên bố nhiều lãnh đạo quân sự Iran đã “bị loại bỏ” trong “cuộc tấn công quy mô lớn”.

“Rất nhiều lãnh đạo quân sự Iran, những người đã dẫn dắt họ một cách yếu kém và thiếu sáng suốt, đã bị loại bỏ, cùng với nhiều mục tiêu khác, trong cuộc tấn công quy mô lớn này tại Tehran!”, ông Trump viết trên mạng xã hội, kèm theo một video ghi lại các vụ nổ.

Video có hình ảnh tối, nhưng có thể nghe rõ các tiếng nổ lớn và âm thanh của máy bay.

Iran khẳng định sẵn sàng đáp trả mọi kịch bản từ Mỹ
Ngày 4/4, Tehran tuyên bố đã sẵn sàng cho mọi kịch bản mà Washington có thể triển khai. Theo phía Iran, một phần trong những đe dọa đó đã bắt đầu trở thành hiện thực, bao gồm các đòn tấn công nhằm vào cơ sở điện năng của nước này trong vài ngày gần đây.

Iran cũng khẳng định họ có đủ phương tiện và năng lực để đáp trả nếu các đe dọa tiếp tục được thực thi. Tehran cảnh báo có thể nhắm vào các mục tiêu tương tự trong khu vực, đặc biệt là tại Israel.

Đây là thông điệp được lặp lại nhiều lần từ phía Iran. Tehran cho rằng họ đã chứng minh được năng lực quân sự, trái với những gì Mỹ nhận định và vẫn có thể đáp trả tương xứng, gây thiệt hại cho đối phương, đồng thời bảo vệ lãnh thổ của mình.

Israel chờ Mỹ bật đèn xanh tấn công cơ sở năng lượng Iran
Israel đang chuẩn bị tấn công các cơ sở năng lượng của Iran nhưng vẫn chờ tín hiệu chấp thuận từ Mỹ, một quan chức quốc phòng cấp cao của Israel cho biết ngày 4/4, đồng thời nói thêm rằng nếu diễn ra, các cuộc tấn công này nhiều khả năng sẽ xảy ra trong vòng một tuần tới.

Phát biểu được đưa ra sau khi Donald Trump đưa ra tối hậu thư 48 giờ, yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, đàm phán với Washington, hoặc sẽ phải đối mặt với “địa ngục”.

Ông Netanyahu: Israel sẽ tiếp tục đánh mạnh vào Iran
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nước này sẽ tiếp tục tấn công mạnh vào Iran, sau khi các đòn không kích nhằm vào cái mà ông gọi là “cỗ máy kiếm tiền” của Tehran.

“Sau khi chúng tôi phá hủy 70% năng lực sản xuất thép của họ, vốn là nguyên liệu đầu vào cho các loại vũ khí được sử dụng chống lại chúng tôi,” ông nói, “hôm nay chúng tôi đã tấn công các nhà máy hóa dầu của họ”.

“Đây là hai nguồn tạo tiền chính, tài trợ cho cuộc chiến khủng bố nhằm vào chúng tôi và cả thế giới”.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục đánh họ, như tôi đã cam kết.”

Tiếp tục tìm kiếm phi công Mỹ mất tích tại Iran
Cuộc tìm kiếm bước sang ngày thứ hai tại khu vực hẻo lánh ở Iran để tìm phi công Mỹ mất tích sau khi chiến đấu cơ bị bắn rơi.

Iran kêu gọi người dân giao nộp “phi công đối phương” để nhận thưởng, trong khi Washington đối mặt áp lực gia tăng khi xung đột bước sang tuần thứ 6.

Khả năng một quân nhân Mỹ còn sống và đang chạy trốn trên lãnh thổ Iran khiến tình hình thêm nhạy cảm, trong bối cảnh triển vọng đàm phán vẫn rất mong manh và mức độ ủng hộ cuộc chiến tại Mỹ đang suy giảm.

Nhà máy hóa dầu của Iran bị tấn công
Ngày 4/4 theo giờ địa phương, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu xác nhận Israel đã tấn công các nhà máy hóa dầu của Iran.

Cùng ngày, Tehran cho biết nhiều nhà máy hóa dầu ở tỉnh Khuzestan, tây nam Iran, bị hư hại do các cuộc không kích diễn ra trong ngày.

“Tôi đã hứa với các bạn rằng chúng ta sẽ tiếp tục nghiền nát chế độ khủng bố ở Tehran, đó chính xác là những gì chúng ta đang làm. Sau khi chúng tôi phá hủy 70% năng lực sản xuất thép của họ, hôm nay chúng tôi tấn công các nhà máy hóa dầu của họ. Hai lĩnh vực này chính là cỗ máy kiếm tiền của họ, để tài trợ cho cuộc chiến khủng bố chống lại chúng ta và chống lại toàn thế giới”, ông Netanyahu tuyên bố.

Quân đội Israel xác nhận họ đã tấn công nhà máy tại một tổ hợp hóa dầu ở Mahshahr, tây nam Iran, cùng “hai nhà máy quan trọng được sử dụng để sản xuất vật liệu cho chất nổ, tên lửa đạn đạo và các loại vũ khí khác”.

“Thiệt hại đối với các cơ sở hạ tầng này sẽ làm gián đoạn khả năng của chính quyền Iran trong việc chế tạo nhiều loại vũ khí nhằm vào Israel”, Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết trong một tuyên bố.

Trong khi đó, hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin các đám cháy đã “được khống chế và dập tắt hoàn toàn”. Trong chiến dịch quân sự tại Iran, Israel ngày càng nhắm mục tiêu vào các trung tâm công nghiệp của Iran, bao gồm nhà máy thép, nhà máy xi măng và các tổ hợp hóa dầu.

VietBF@ sưu tập

Theo giới chuyên gia, việc quân đội Mỹ di chuyển binh sĩ vào các khách sạn và tòa nhà dân sự có thể vi phạm luật nhân đạo quốc tế và cả luật chiến tranh của quân đội Mỹ.


Khói bốc lên sau một cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Bapco trên đảo Sitra, Bahrain, ngày 9/3. Ảnh: Reuters.
Theo các quan chức quốc phòng Mỹ chia sẻ với New York Times, hệ thống căn cứ quân sự của Mỹ tại Vùng Vịnh đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch không kích của Mỹ nhằm vào Iran.

Tuy nhiên, nhiều binh sĩ đã phải di dời vì các căn cứ này không có hệ thống phòng thủ đủ mạnh để bảo vệ binh sĩ trước tên lửa đạn đạo và UAV của Iran.

Các chuyên gia quân sự cho rằng động thái này cho thấy quân đội Mỹ thiếu chuẩn bị cho cuộc chiến.

Chiến thuật gây tranh cãi để bảo vệ binh sĩ Mỹ

“Đây là cuộc chiến đầu tiên mà Mỹ phải đối mặt khi chúng ta thấy tác động của sức mạnh không quân được phổ biến rộng rãi, các cuộc tấn công tầm xa liên tục được đối thủ thực hiện. Sự thiếu chuẩn bị đã làm bộc lộ những giới hạn”, bà Kelly Grieco, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Stimson, nhận định.

Vấn đề nguy hiểm đến từ tên lửa và UAV của Iran đã làm phức tạp kế hoạch quân sự của Mỹ. Sau hàng nghìn cuộc không kích, Iran vẫn duy trì khả năng phóng tên lửa và UAV khắp khu vực. Điều này khiến một bộ phận lực lượng Mỹ phải rời khỏi các căn cứ, để phân tán vào trong khu dân cư.

Ông Brian Castner, nhà nghiên cứu khủng hoảng tại tổ chức Ân xá Quốc tế (AI), nhận định: “Thật không thể chấp nhận khi lực lượng Mỹ cố ý đặt dân thường vào nguy hiểm bằng cách rời căn cứ và chuyển đến các khách sạn nằm trong các trung tâm thành phố. Các chỉ huy ra lệnh di dời này nên bị điều tra vì vi phạm luật chiến tranh của Mỹ. Binh sĩ không ra khỏi khu vực xung đột mà vào khu dân cư”.

Iran đã kêu gọi người dân vùng Vịnh rời khỏi các khu vực có binh sĩ Mỹ lưu trú. Các cuộc tấn công của Iran sau đó đã khiến một số dân thường thiệt mạng tại UAE, Bahrain và Kuwait.

Cả Sổ tay Luật Chiến tranh của Lầu Năm Góc và Nghị định thư thứ nhất của Công ước Geneva đều quy định cần tránh bố trí lực lượng quân sự nằm trong hoặc gần khu dân cư.

Sổ tay Luật Chiến tranh của Mỹ, được cập nhật năm 2023, nêu rõ: “Các chỉ huy quân sự và quan chức chịu trách nhiệm về an toàn của dân thường phải thực hiện các bước hợp lý để tách dân thường khỏi các mục tiêu quân sự và bảo vệ dân thường khỏi tác động của chiến sự”.

Tuy nhiên, tài liệu này cũng cho phép có sự linh hoạt trong trường hợp binh sĩ cần “đóng quân tại khu vực đông dân để tận dụng các cơ sở sẵn có như nơi trú ẩn, y tế và vệ sinh, thông tin liên lạc hoặc điện năng”.

Chiến thuật của Mỹ có thể cấu thành tội ác chiến tranh?

“Các quy định này khá linh hoạt để tất cả các nghĩa vụ đều được thực hiện ở mức tối đa”, ông Kevin Jon Heller, giáo sư luật quốc tế và an ninh tại Trung tâm Nghiên cứu Quân sự thuộc Đại học Copenhagen, cho biết. Tuy nhiên, ông Heller nói thêm rằng “hành động của Mỹ trong trường hợp này có đặt ra vấn đề pháp lý”.

Theo các chuyên gia, ranh giới vi phạm luật nhân đạo quốc tế nằm ở vấn đề “biện pháp phòng ngừa thụ động”, tức là các biện pháp quân đội thực hiện để bảo vệ dân thường ở gần vị trí quân sự khỏi bị tấn công.

“Các biện pháp phòng ngừa thụ động là bắt buộc, nhưng thường không được tuân thủ. Việc bố trí binh sĩ trong các công trình dân sự nơi vẫn có dân thường sinh sống, như khách sạn hoặc chung cư, chính là vi phạm quy định về phòng ngừa thụ động”, ông Michael Schmitt, giáo sư luật quốc tế tại Đại học Reading, cho biết.

Nghị định thư thứ nhất của Công ước Geneva và Luật Chiến tranh của Mỹ cho phép một số linh hoạt khi bố trí lực lượng trong khu dân cư, nếu khu vực đó đang có giao tranh trực tiếp.

“Điều này không áp dụng với tình hình hiện tại của lực lượng Mỹ ở Trung Đông, vì binh sĩ Mỹ không được triển khai tới các thành phố để bảo vệ dân thường khỏi bị tấn công. Trên thực tế là... ngược lại. Lực lượng đang cố tránh bị tấn công bằng cách ở trong khách sạn, vốn sẽ không phải mục tiêu hợp pháp, nếu không có binh sĩ”, nhà nghiên cứu khủng hoảng Brian Castner nói.

Nếu quân đội cố tình sử dụng dân thường làm “lá chắn sống” để bảo vệ binh sĩ khỏi các cuộc tấn công của tên lửa và UAV đến từ Iran, chiến thuật này có thể cấu thành tội ác chiến tranh. Các lực lượng nổi dậy thường sử dụng chiến thuật này trong các cuộc xung đột với lực lượng quân đội lớn mạnh hơn.

Theo New York Times, trước những khó khăn mà quân đội Mỹ đang đối mặt, Lầu Năm Góc trong tuần trước đã tìm kiếm nhà thầu cung cấp các hầm trú ẩn lắp ráp sẵn, để có thể nhanh chóng vận chuyển tới Trung Đông, nhằm “bảo vệ nhân sự khỏi các mối đe dọa từ sóng nổ và mảnh văng”.

VietBF@ sưu tập

Cơ quan CSĐT Công an TP Hải Phòng đã ra quyết định khởi tố 12 bị can trong đường dây chế tạo, mua bán sử dụng trái phép vũ khí quân dụng quy mô lớn.

Chiều tối 4/2, trên tuyến đường Trường Chinh thuộc địa bàn phường Kiến An (Hải Phòng), lực lượng trinh sát đã bất ngờ khống chế, bắt giữ Phạm Thị Trúc Quỳnh (SN 1969, ở phường Hồng Bàng, TP Hải Phòng) và Lê Minh Tiến (SN 1971, trú tại phường Lê Chân, TP Hải Phòng), khi các 2 nghi phạm đang vận chuyển súng, đạn đi giao cho khách.

Tang vật thu giữ tại chỗ gồm súng ngắn, nhiều viên đạn và phụ kiện liên quan. Gần như cùng thời điểm, các mũi trinh sát khác đồng loạt “kích hoạt”, bắt giữ Hoàng Sơn và tổ chức khám xét nơi ở của đối tượng này.

Kết quả, lực lượng chức năng đã thu giữ hàng chục khẩu súng các loại, hàng nghìn viên đạn, cùng nhiều máy móc, thiết bị dùng để chế tạo, sửa chữa vũ khí - phơi bày quy mô đặc biệt lớn của đường dây này.

Mở rộng điều tra, lực lượng Công an tiếp tục bắt giữ nhiều đối tượng liên quan, trong đó có những đối tượng hình sự cộm cán, từng có nhiều tiền án.

Tại các địa điểm khám xét, cơ quan điều tra thu 11 khẩu súng các loại, trong đó có 6 khẩu súng quân dụng; hơn 6.700 viên đạn, gồm 5.698 viên đạn quân dụng; 230 viên đạn công cụ hỗ trợ; 779 vỏ đạn, hạt nổ, bi sắt đã qua sử dụng; cùng nhiều phụ kiện như báng súng, nòng súng, ống giảm thanh, lò xo….

Theo Công an TP Hải Phòng, trước đó, qua công tác nắm tình hình địa bàn, trinh sát Phòng Cảnh sát Hình sự Công an TP Hải Phòng phát hiện nổi lên một ổ nhóm đối tượng có biểu hiện mua bán, tàng trữ vũ khí quân dụng. Cầm đầu nhóm này là Phạm Thị Trúc Quỳnh, sinh năm 1969, trú tại: 146 gác 2 Quang Trung, phường Hồng Bàng, TP Hải Phòng - đối tượng từng có tiền án về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí.

Phương thức hoạt động của các đối tượng hết sức tinh vi khi không phô trương, không giao dịch công khai mà tổ chức cất giấu vũ khí tại nhiều địa điểm khác nhau, thường xuyên thay đổi nơi ở, nơi cất giấu tang vật.

Thậm chí, để che giấu hành vi phạm tội, các đối tượng còn xin vào làm việc tại một công ty sản xuất giày da trên địa bàn thành phố, tạo vỏ bọc “lao động bình thường” nhằm đối phó với sự kiểm tra của lực lượng chức năng.


Các đối tượng Hoàng Sơn và Phạm Thị Trúc Quỳnh. (Ảnh: Công an Hải Phòng)

Nhận định đây là ổ nhóm hình sự nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các vụ án đặc biệt nghiêm trọng nếu vũ khí được sử dụng để gây án, Đại tá Bùi Trung Thành - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an thành phố Hải Phòng đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát Hình sự xác lập chuyên án để huy động lực lượng tinh nhuệ, phương tiện, quyết tâm triệt xóa toàn bộ đường dây.

Quá trình điều tra cho thấy Quỳnh không trực tiếp giao dịch mà chỉ đạo Lê Minh Tiến (SN 1971), kẻ có nhiều tiền án, tiền sự - thực hiện việc vận chuyển súng, đạn đến tay người mua. Việc giao nhận tiền được thực hiện linh hoạt qua chuyển khoản hoặc tiền mặt, nhằm hạn chế dấu vết.

Nguồn chế tạo, sửa chữa vũ khí được xác định có liên quan đến Hoàng Sơn (SN 1966, trú tại số 21 Phương Khê, phường Kiến An, Hải Phòng). Đối tượng từng là vận động viên bắn súng, am hiểu sâu về cấu tạo và tính năng của các loại súng, đạn.

Tại nơi ở của Sơn, lực lượng trinh sát phát hiện nhiều máy móc, công cụ phục vụ việc chế tạo, hoán cải vũ khí, cùng sự xuất hiện thường xuyên của các đối tượng hình sự có biểu hiện nghi vấn.

Đầu tháng 2/2026, khi các tài liệu, chứng cứ đã được thu thập đầy đủ, Ban chuyên án nhận định thời cơ phá án đã chín muồi. Với sự chỉ đạo trực tiếp của Đại tá Bùi Trung Thành - Phó Giám đốc Công an thành phố - Thủ trưởng Cơ quan CSĐT, hơn 10 tổ công tác đặc biệt được đồng loạt triển khai, yêu cầu đặt ra là bắt đúng, trúng đối tượng, thu giữ toàn bộ tang vật, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho lực lượng và Nhân dân.

Với chiến công xuất sắc của lực lượng Cảnh sát hình sự và các đơn vị nghiệp vụ Công an TP Hải Phòng đã được lãnh đạo Bộ Công an ghi nhận, gửi thư khen; lãnh đạo thành phố biểu dương khen thưởng.

Thành công của chuyên án không chỉ thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm cao của lực lượng Cảnh sát Hình sự Công an TP Hải Phòng, mà còn góp phần triệt xóa một nguồn cung cấp vũ khí trái phép đặc biệt nguy hiểm, ngăn chặn nguy cơ phát sinh các loại tội phạm nghiêm trọng.

Hiện, chuyên án tiếp tục được mở rộng, với phương châm bóc gỡ đến tận cùng, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

VietBF@sưu tập

Hòa (36 tuổi) sử dụng hóa chất 6-BAP để kích thích giá đỗ khi mới được 2 ngày, qua đó sản xuất hơn 500 tấn sản phẩm chứa chất cấm đưa ra thị trường trong gần 2 năm.

Thông tin từ Công an tỉnh Lào Cai, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh này đã ra quyết định khởi tố bị can đối với Chu Thị Hòa (SN 1990, trú tại thôn 5, xã Vĩnh Hưng, tỉnh Phú Thọ) về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.

Trước đó, ngày 29/3/2026, từ tin báo của người dân về việc một cơ sở sản xuất giá đỗ có dấu hiệu sử dụng hóa chất độc hại, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Lào Cai đã điều tra, xác minh.

Lực lượng chức năng sau đó khám xét khẩn cấp nơi sản xuất của Chu Thị Hòa, phát hiện hơn 4 tấn giá đỗ thành phẩm đang chuẩn bị đưa ra thị trường.


Chu Thị Hòa tại cơ quan công an. (Ảnh: Công an tỉnh Lào Cai)

Kết quả giám định cho thấy toàn bộ số giá đỗ này đều chứa 6-Benzylaminopurine (6-BAP), một chất không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm theo quy định của Bộ Y tế.

Đây là loại chất có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng, bao gồm tổn thương gan, thận, phổi và nguy cơ dẫn đến tử vong nếu tiếp xúc lâu dài.

Tại cơ quan điều tra, Chu Thị Hòa khai đã sử dụng 6-BAP trong quá trình sản xuất khi giá đỗ được khoảng 2 ngày tuổi nhằm kích thích tăng trưởng nhanh, giúp sản phẩm mập, đẹp, dễ tiêu thụ. Trung bình mỗi ngày, cơ sở này đưa ra thị trường từ 700 kg đến hơn 1 tấn giá đỗ.

Sản phẩm được phân phối chủ yếu tới các chợ đầu mối tại Vĩnh Phúc, khu vực Sơn Tây (Hà Nội) và một phần tiêu thụ tại Lào Cai.

Đáng chú ý, qua kiểm tra sổ sách và dữ liệu liên quan, cơ quan chức năng xác định từ tháng 1/2024 đến tháng 3/2026, cơ sở này sản xuất khoảng 510 tấn giá đỗ có sử dụng hóa chất cấm, tiêu thụ ra thị trường.

Căn cứ kết quả điều tra và các tài liệu, chứng cứ thu thập được, đến ngày 2/4/2026, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Lào Cai đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Chu Thị Hòa về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” quy định tại Điều 317 Bộ luật hình sự, đồng thời áp dụng các biện pháp ngăn chặn theo quy định của pháp luật.

Các quyết định trên đã được Viện kiểm sát Nhân dân tỉnh Lào Cai phê chuẩn.

Hiện Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai đang tiếp tục củng cố hồ sơ, thu thập tài liệu để xử lý theo quy định của pháp luật.

VietBF@sưu tập

Chuyên gia cho rằng Mỹ không nên đánh giá thấp lực lượng Houthi ở Yemen khi đồng minh của Iran có khả năng phong tỏa một tuyến đường hàng hải huyết mạch khác.


Houthi cảnh báo sẽ đóng cửa eo biển Bab al-Mandab nếu các nước vùng Vịnh tham chiến. Ảnh: Reuters.
Hôm 1/4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sắp hoàn thành các mục tiêu chiến lược ở Iran. Ông đe dọa đưa Iran “trở lại thời kỳ đồ đá” nếu nước này không đạt được thỏa thuận trong vòng 3 tuần, khẳng định “chúng ta nắm giữ tất cả quân bài, còn họ thì không”.

Tuy nhiên, Will Todman - nghiên cứu viên cao cấp thuộc Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) - cho rằng Iran vẫn còn những quân bài khác.

Các quan chức Iran cảnh báo Houthi sẵn sàng can thiệp sâu hơn nữa nếu Mỹ và Israel thực hiện các động thái quân sự quyết liệt hơn, hoặc nếu các quốc gia vùng Vịnh tham chiến. Bất chấp lời đe dọa, Houthi hiện chưa tấn công giao thông hàng hải qua eo biển Bab al-Mandab.

"Cổng nước mắt" có thể khiến thế giới "rơi lệ"
Sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz, Bab al-Mandab trở thành điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất ở Trung Đông. Việc gián đoạn đồng thời hoặc tuần tự cả hai eo biển sẽ gây ra cú sốc chưa từng có với thị trường thương mại và năng lượng toàn cầu.

Việc Houthi kiềm chế cho thấy hoặc do họ bị ràng buộc, hoặc do tính toán chiến lược. Lực lượng này có thể đã suy yếu sau đòn tấn công liên tục của Mỹ và Israel vào năm 2025, hoặc có thể bị kìm hãm bởi yếu tố bên ngoài như Saudi Arabia, hoặc đơn giản họ đang chờ thời điểm có đòn bẩy tối đa.

Ông Todman cho rằng khả năng cao thái độ kiềm chế của Houthi sẽ không kéo dài lâu. Ông Trump tiếp tục phát tín hiệu sẵn sàng leo thang hơn nữa với Iran, triển khai thêm hàng nghìn binh lính đến khu vực đồng thời đe dọa tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng. Nếu lời nói biến thành hành động và Houthi đáp trả bằng cách tấn công tàu thuyền đi qua eo biển Bab al-Mandab, nền kinh tế toàn thế giới sẽ gặp địa chấn.

Theo National Geographic, eo biển Bab al-Mandab là huyết mạch quan trọng kết nối thị trường châu Âu và châu Á, đồng thời là hành lang xuất khẩu năng lượng mới nổi của Saudi Arabia. Tại điểm hẹp nhất, Bab al-Mandab chỉ rộng khoảng 30 km giữa Yemen và Djibouti. Trước năm 2023, khoảng 9 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua Bab al-Mandab, cùng với một phần đáng kể lượng vận chuyển container hàng hóa toàn cầu.


Đồ họa của ABC News chứng minh tầm quan trọng của hai eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb. Saudi Arabia sử dụng đường ống dẫn dầu Đông - Tây khi Iran siết chặt eo biển Hormuz, chuyển năng lượng qua eo biển Bab al-Mandeb.
Bab al-Mandeb có nghĩa là “Cổng nước mắt” hoặc “Cổng than khóc” trong tiếng Arab. Tên gọi này dường như ám chỉ những hiểm nguy khi di chuyển qua eo biển, khi đầy rẫy những dòng chảy và gió ngược, rạn san hô và bãi cạn. Nhiều tàu thuyền trong các thế kỷ và thiên niên kỷ trước bị đắm ở Bab al-Mandeb, còn tàu hiện đại cũng đối mặt với nguy hiểm từ thủy lôi còn sót lại từ xung đột trong quá khứ.

Kênh đào Suez và eo biển Bab al-Mandab là hai mắt xích chiến lược không thể tách rời trên tuyến đường hàng hải nối liền châu Âu và châu Á qua Biển Đỏ. Tổ chức Hàng hải Quốc tế ước tính có tới 1/4 lượng hàng hóa vận chuyển trên thế giới đi qua tuyến đường này, tương đương với vài tỷ tấn hàng hóa mỗi năm.

Lực lượng Houthi từng chứng minh khả năng phong tỏa eo biển này trước đây. Để đồng hành cùng Hamas trong xung đột Dải Gaza từ hôm 7/10/2023, các đợt không kích của Houthi vào tàu vận tải thương mại khiến lưu lượng giao thông qua eo biển Bab al-Mandab giảm mạnh. Lượng dầu vận chuyển giảm hơn 50%, xuống còn khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày. Các công ty vận tải biển phải chuyển hướng tàu thuyền đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, với thời gian di chuyển lâu hơn, đội thêm chi phí vào các chuỗi cung ứng toàn cầu quan trọng.

Nền kinh tế thế giới chuẩn bị "đón bão"
Đòn tấn công vào tàu thuyền ở eo biển Bab al-Mandab sẽ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng với Saudi Arabia. Nước này sử dụng đường ống dẫn dầu Đông - Tây để giảm thiểu tác động từ việc Iran siết chặt eo biển Hormuz. Đường ống này vận chuyển dầu thô từ bờ biển phía đông của Saudi Arabia đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ, tránh đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đường ống này có công suất khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày và hiện hoạt động gần hết mức.

Eo biển Bab al-Mandab bất ổn sẽ phá vỡ chiến lược giảm thiểu rủi ro của Saudi Arabia. Không chỉ xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia từ Biển Đỏ bị gián đoạn, chính đường ống dẫn dầu Đông - Tây cũng có thể trở thành mục tiêu. Châu Á sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất, khi nhận 75% lượng dầu xuất khẩu từ Saudi Arabia. Giá dầu tăng cao đẩy lạm phát, gây áp lực lên ngân sách nhà nước, phức tạp hóa các nỗ lực phục hồi kinh tế trên khắp châu Á và thế giới.

Việc đóng cửa eo biển Bab al-Mandab sẽ gây hệ lụy sâu rộng không chỉ riêng lĩnh vực năng lượng. Ai Cập là ví dụ điển hình, mặc dù nước này chưa trực tiếp tham gia vào xung đột. Kênh đào Suez đóng vai trò then chốt với nền kinh tế Ai Cập, thường xuyên vận chuyển khoảng 30% lượng container toàn cầu và tạo hàng tỷ USD phí quá cảnh. Năm 2023, kênh đào này đạt doanh thu 9,4 tỷ USD .

Do đó, việc ngắt quãng kéo dài hoạt động vận tải trên Biển Đỏ sẽ làm giảm nghiêm trọng dự trữ ngoại hối của Ai Cập, đúng vào thời điểm nền kinh tế nước này gặp khó khăn.

Đồng Ai Cập mất giá, lạm phát ở mức cao, còn chính phủ vật lộn duy trì trợ cấp nhiên liệu và hàng hóa thiết yếu. Tình trạng thiếu năng lượng buộc chính phủ Ai Cập phải thực hiện các biện pháp như cấm doanh nghiệp hoạt động sau 21h và ban hành quy định làm việc từ xa một phần cho người lao động trong khu vực công và tư nhân. Giá lương thực tăng cao ảnh hưởng nặng nề nhất đến nhóm thu nhập thấp nhất ở Ai Cập, với giá các mặt hàng thiết yếu như khoai tây và cà chua tăng hơn 30% chỉ trong vài tuần kể từ khi xung đột bắt đầu.

Cuộc khủng hoảng kinh tế ngày càng trầm trọng ở Ai Cập có thể dẫn tới hiệu ứng domino. Ai Cập chỉ là một trong nhiều quốc gia sẽ rơi vào khủng hoảng nếu lực lượng Houthi phong tỏa eo biển Bab al-Mandab.

“Nếu Mỹ hành động mạnh mẽ hơn nữa, Iran hoàn toàn có thể coi lực lượng Houthi nắm giữ chìa khóa quyết định. Nếu Iran chọn tung lá bài này, nền kinh tế toàn cầu phải trả cái giá rất đắt. Một số nước sẽ phải dùng đến những biện pháp quyết liệt hơn nữa để vượt qua cơn bão này”, ông Todman kết luận.

VietBF@ sưu tập

Amazon áp dụng chiến thuật “lỗ để thắng”, đang sao chép 100% công thức thương mại nhanh của Trung Quốc.



Tờ Rest of World (RoT) cho hay trong một thế giới mà sự kiên nhẫn của người tiêu dùng ngày càng xa xỉ, Amazon đang dấn thân vào một cuộc đua tốc độ mới. Tuy nhiên, đằng sau những đơn hàng được giao chỉ trong 30 phút là một dấu hỏi lớn về tính bền vững và nhu cầu thực sự của thị trường.

Ngày 17/3 vừa qua, Amazon đã chính thức triển khai thử nghiệm dịch vụ giao hàng trong vòng 30 phút tại một số khu vực trọng điểm ở Mỹ, song song với các lựa chọn giao hàng trong 1 giờ và 3 giờ vốn đã phủ sóng tại hàng ngàn thành phố.

Động thái này được xem là nỗ lực mới nhất của "đế chế" Jeff Bezos nhằm chinh phục mảng thương mại nhanh (quick commerce),một mô hình kinh doanh vốn đang chật vật để tìm chỗ đứng tại các thị trường phương Tây.

Những "phòng thí nghiệm" từ phương Đông

Amazon không hề bước vào cuộc chơi này một cách mù quáng. Hãng đã có những bước chạy đà kỹ lưỡng tại các thị trường mới nổi: dịch vụ giao hàng 10 phút tại Ấn Độ (từ tháng 6/2025) và dịch vụ 15 phút tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (từ tháng 10).

Những thị trường này chính là tấm gương phản chiếu cả tiềm năng rực rỡ lẫn những cạm bẫy chết người của mô hình siêu tốc.

Tại Trung Quốc, thương mại nhanh đã trở thành một nền công nghiệp trị giá 125 tỷ USD với khoảng 25% dân số sử dụng thường xuyên. Đây cũng là nơi nuôi sống khoảng 200 triệu lao động tự do (gig workers), chiếm tới 40% lực lượng lao động thành thị.

Trong khi đó, tại Ấn Độ, các ứng dụng như BlinkIt và Zepto đang dẫn đầu làn sóng này, biến đây trở thành lĩnh vực thu hút vốn đầu tư mạo hiểm hàng đầu trong những năm qua.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng nhu cầu giao hàng siêu tốc hiện nay phần lớn là sản phẩm của quá trình "nhào nặn" bởi các nền tảng, thay vì giải quyết một vấn đề thực sự cấp thiết của đời sống.

Ông Kartik Hosanagar, Giáo sư về công nghệ và marketing tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, chia sẻ rằng: "Một phần lớn của phân khúc này được tạo ra thông qua các khoản trợ cấp mạnh tay, tiếp thị sự tiện lợi và hình thành thói quen. Các công ty đã huấn luyện người tiêu dùng mong đợi sự đáp ứng tức thì, bất kể nhu cầu đó có thực sự khẩn cấp hay không."

Dữ liệu từ công ty tư vấn quản lý Kearney cho thấy mức chiết khấu trong thương mại nhanh tại Ấn Độ lên tới 6%-9%, cao hơn hẳn mức 2%-5% của thương mại truyền thống. Dù đã "đốt tiền" không ghê tay, thương mại nhanh hiện cũng chỉ chiếm khoảng 1%-2% tổng mức bán lẻ tại quốc gia này.

Sự tiện lợi này cũng đi kèm với cái giá đắt đỏ về mặt xã hội: tác động môi trường từ những chuyến xe chở không đầy tải, rác thải bao bì gia tăng chóng mặt và áp lực khủng khiếp lên các tài xế. Đầu năm nay, làn sóng đình công của các lao động tự do tại Ấn Độ nhằm phản đối điều kiện làm việc nguy hiểm đã buộc Chính phủ nước này phải yêu cầu các nền tảng ngừng quảng bá dịch vụ giao hàng 10 phút.

Thực tế cho thấy, thị trường Mỹ không phải là mảnh đất màu mỡ cho thương mại nhanh. Năm 2022, hàng loạt startup như Gopuff, Fridge No More hay Buyk đã phải đóng cửa do chi phí lao động quá cao và biên lợi nhuận thấp đến mức phi lý.

Chuyên gia Nir Eyal, tác giả cuốn sách nổi tiếng " Hooked: How to Build Habit-Forming Products" , nhận định rằng mô hình này chỉ phát triển mạnh ở những nơi có mật độ dân cư cực cao, khoảng cách giao hàng ngắn và hệ thống bán lẻ truyền thống rời rạc.

"Ấn Độ và Trung Quốc hội tụ đủ các yếu tố này, còn Mỹ và châu Âu thì không. Tại các thành phố như New York hay London, chi phí lao động khiến bài toán kinh tế trở nên tàn khốc. Còn ở vùng ngoại ô Mỹ, mật độ dân cư và cơ sở hạ tầng giao hàng đều không đủ đáp ứng," ông Eyal phân tích.

Ông cũng nhấn mạnh thêm rằng: "Vấn đề mà thương mại nhanh giải quyết trở nên kém cấp thiết hơn khi một siêu thị mở cửa 24 giờ chỉ cách nhà bạn 5 phút lái xe."

Dù con số lợi nhuận trên từng đơn hàng có vẻ tồi tệ, Amazon dường như đang học theo chiến lược của các gã khổng lồ Trung Quốc như Meituan, Alibaba hay JD.com. Mục tiêu không phải là kiếm lời từ phí giao hàng, mà là sử dụng tốc độ như một "chất gây nghiện" để giữ chân khách hàng trong hệ sinh thái khổng lồ của mình, từ quảng cáo, dịch vụ tài chính cho đến điện toán đám mây và logistics.

"Các số liệu toán học sẽ trông rất tệ nếu bạn đánh giá hoạt động giao hàng một cách cô lập. Nhưng mọi thứ sẽ rất khác nếu bạn tính đến tổng giá trị mà một khách hàng trung thành mang lại khi họ chạm vào mọi ngóc ngách khác trong mạng lưới của hệ thống," Nir Eyal kết luận.

Canh bạc của Amazon vào tốc độ 30 phút tại Mỹ có thể là một bước đi mạo hiểm, nhưng trong cuộc chơi của những gã khổng lồ, kẻ nắm giữ thói quen của người dùng chính là kẻ nắm giữ vương miện.

VietBF@sưu tập