Người ta nói vợ chồng lấy được nhau là phải có duyên có nợ.
Duyên còn - nợ hết, thì ắt phải chia ly.
Nếu còn duyên - còn nợ, thì có buông rồi cũng lại tìm về với nhau.
Chị sinh ra ở một xóm nghèo thành phố. Khi chị 10 tuổi thì ba má bị tai nạn qua đời. Bà ngoại nấu xôi, lọ mọ ra đầu đường bán, nuôi đứa cháu côi cút ăn học. Tốt nghiệp Đại học, chị xin vào làm trong Thư viện của thành phố. Lương ít, bổng lộc chẳng có, hai bà cháu sống nhín nhút cho qua ngày đoạn tháng. Niềm vui duy nhất của cả hai là những cuốn sách, tờ báo chị mượn về mỗi ngày. Tính chị vốn trầm lặng, ít nói nên cũng chả quen biết ai. Ngoảnh đi ngoảnh lại chị đã 32 tuổi. Năm ngoái bà ngoại bệnh nặng, không qua khỏi. Trước khi nhắm mắt, nước mắt bà cứ chảy dài, vì thương cháu còn có một mình.
Anh thì cao to, đen cháy. 35 tuổi chưa vợ, không phải vì anh không tốt, mà vì mẹ anh nổi tiếng khó tính ở quê.
Bữa đó anh lên Sài Gòn đi dự đám cưới nhà bà con. Mượn xe máy người quen chạy không rành đường nên bị công an phạt. Nộp phạt xong thì hỡi ôi, xe bị cán đinh. Trời nắng chang chang, anh thất thểu dắt xe đi tìm chỗ vá, thì gặp chị đi chợ về. Anh thích chị ngay từ cái nhìn đầu tiên, chị nhiệt tình chỉ chỗ vá xe ở ngay đầu hẻm, rồi về nhà pha lấy ca trà đá mang ra mời anh uống. Ở dưới quê quen ăn to, nói lớn, anh nghe giọng nói ngọt ngào, dịu dàng của chị giống như được uống nguyên trái dừa xiêm ngọt lịm vậy. Ông thợ vừa vá xe, vừa nhẩn nha kể cho anh nghe hoàn cảnh của chị. Anh lấy cớ vô nhà chị trả ca nước, và xin số điện thoại của chị.
Chị tính ở vậy, không lấy chồng, hàng ngày thắp nhang thờ cúng cho ông bà, ba má. Nhưng trước sự nhiệt tình của anh, qua một khoảng thời gian ngắn, rốt cuộc chị cũng nhận lời lấy anh, và theo chồng về quê. Nhà ở thành phố chị cho thuê mỗi tháng cũng được vài triệu.
Mẹ anh ngán ngẩm nhìn cô con dâu gầy gò, trắng xanh rồi nhìn sang chuồng bò và chuồng heo. Bao nhiêu năm nay bà chỉ mơ ước cưới được nàng dâu khỏe mạnh, mắn đẻ, xốc vác để phụ việc nhà và sanh cho bà đàn cháu mập mạp. Giờ thì hay rồi. Nhìn là biết trói gà không chặt, lại còn đem về mấy bao tải sách báo giăng đầy nhà. Bà gắt gỏng suốt ngày nhưng chị vẫn vui vẻ, nhẹ nhàng nên bà cũng không giận lâu được. Anh trước khi cưới chị về đã nói hết hoàn cảnh của chị và năn nỉ bà, thương anh thì thương luôn chị, cho chị một mái ấm gia đình. Tính chị hiền lành, thương người nên dần dần mẹ anh và bà con hàng xóm ai ai cũng quý mến. Anh sợ chị vất vả nên xây thêm cái kệ trong bếp, mua cái bếp ga về cho vợ nấu cơm mặc dù anh chỉ thích ăn cơm cháy nồi gang với cá kho tộ. Thương chồng, ngày nào chị cũng nhóm lửa nấu cơm, chị nhớ có lần anh nói anh thích nhất là nhìn thấy khói bếp bay lên, nó ấm cúng làm sao.
Cưới về một năm thì chị sinh thằng Cò. Chị sinh khó rồi lại bị băng huyết, nên sinh xong người rũ xuống như tàu lá chuối. Anh luôn tay luôn chân vừa lo bò, heo, mấy công vườn, vừa cơm cháo cho chị, cho thằng Cò... Thằng Cò lớn dần chị cũng khỏe trở lại. Anh thương vợ nên kiêng cữ cho chị rất lâu. Mẹ anh cứ làu bàu đàn bà ai chẳng đẻ, tao ngày xưa 10 ngày là đã ra sông giặt đồ rồi.
Đến khi thằng Cò lên 3 tuổi chị bị bệnh phụ nữ, cứ gần chồng là đau đớn, khó chịu. Ở quê chuyện tế nhị chả biết hỏi ai, chị âm thầm chịu đựng rồi trở nên lãnh cảm, tìm mọi cách tránh chồng. Anh thương vợ, nhưng là người đàn ông khỏe mạnh anh chỉ biết tìm niềm vui bằng những bữa rượu. Rồi anh đi nhậu qua đêm không về. Sau đó là thường xuyên đi qua đêm. Chị thiếu vắng hơi chồng cũng trở nên mất ngủ. Chị cứ nghĩ đơn giản vợ chồng chỉ cần nằm bên nhau hủ hỉ, chuyện trò là được rồi, nên mỗi khi thấy anh lầm lì trở về, chị không biết mở lời ra sao. Rồi hàng xóm đồn đến tai chị, anh cặp bồ với gái bia ôm. Tiền bán heo, bán bò lúc trước anh đưa chị giữ, giờ anh lấy sạch. Cho đến một ngày anh về thông báo
- Con Thắm (bồ anh) nó sanh con trai rồi, giờ tôi sẽ phải ở hai nơi.
Chị trân trối nhìn anh, nước mắt từng giọt thi nhau chảy xuống.
Sau bữa đầy tháng của con trai anh, chị lẳng lặng đưa anh tờ đơn ly hôn. Anh dứt khoát không kí
- Cứ sống như thế này tốt mà!
Chị bảo
- Khi em theo anh về quê, em đã nghĩ sẽ sống với anh trọn đời, nhưng giờ em không thể chung chồng được. Anh kí vào rồi em đưa thằng Cò đi, anh đưa mẹ con cô ta về đây cho thằng bé có cả ba và mẹ.
Anh khóc!
- Em thừa biết là tôi chỉ thương mình em nhưng tôi là người đàn ông bình thường mà, tôi có phải sư trên chùa đâu?
Cha, Mẹ chồng cũng xúm vào khuyên can hết lời nhưng chị vẫn nhất quyết bồng con ra đi.
Thật may cho hai mẹ con là căn nhà trong hẻm giờ mở đường thành nhà mặt tiền, nên cho thuê được giá. Chị đi thuê phòng trọ nhỏ, còn tiền dư ra hai mẹ con sống cũng ổn. Anh thường xuyên gửi thịt, rau, gạo lên cho hai mẹ con. Vài tháng anh lại lên thăm con một lần và đưa tiền phụ chị nuôi con.
Nhờ người quen giới thiệu chị đi khám bác sĩ đông y cắt thuốc bồi bổ sức khỏe, đi bác sĩ Tây y chữa bệnh phụ nữ nên dạo này chị có da, có thịt ưa nhìn lắm. Mỗi lần lên thăm con anh cứ nhìn chị đăm đắm. Đầu xóm có ông Việt kiều goá vợ, rất mến chị, đã nhờ người đánh tiếng mấy lần. Chị chỉ cần đồng ý là ông làm đám cưới, rồi lo thủ tục cho hai mẹ con đi sang Mỹ.
Không hiểu có chuyện gì mà hơn nửa năm rồi anh không lên thăm con. Chị nghĩ là thôi thì anh có gia đình riêng, anh cũng phải chăm lo cho nó chứ. Sáng hôm nay chị đi khám ở bệnh viện, run rủi thế nào gặp dì Ba hàng xóm gần nhà của anh cũng đi bệnh viện. Dì mau miệng:
- Mày về Sài Gòn mấy năm rồi mà ai cũng vẫn nhớ. Cái con bia ôm thằng Thành đưa về chỉ có ăn với phá, lại còn cặp bồ nữa. Mấy tháng trước thằng con trai bị bệnh gì mang đi khám, bác sĩ bảo cần lấy máu của người thân để truyền. Xét nghiệm ra mới biết thằng nhỏ không phải con của nó. Nó điên lên đuổi con kia đi, rồi uống rượu say mèm hết ngày nọ đến ngày kia, hai tháng trước nó bị xe tông gãy một chân rồi. Mẹ nó buồn quá bị tai biến nằm một chỗ. Nhà nó giờ như cái nhà hoang vậy. Chòm xóm bảo nhau từ ngày mày ôm con đi là nhà cửa nó sa sút liền.
Chị nghe như sét đánh ngang tai.
Cả đêm chị không ngủ được.
Anh là người đàn ông duy nhất trong cuộc đời chị. Sẽ mãi mãi không có ai cưng chiều chị như anh. Vì không muốn chị bị mẹ soi mói, mà anh xây riêng một căn nhà cho hai vợ chồng ở góc vườn. Mọi việc trong nhà một tay anh làm, chỉ khi nghe tiếng dép của mẹ, anh mới buông ra để cho chị làm lấy điểm với mẹ chồng. Những ngày chị đến tháng là anh kiêng cho chị từng chút một. Có miếng gì ngon anh cũng nhường hai mẹ con.
Sau này, nhiều lúc chị rất buồn vì sự dốt nát của mình mà đã để mất anh. Giá như lúc trước chị đi bệnh viện khám, được nghe bác sĩ tư vấn và chữa trị thì vợ chồng chị đâu có đến mức như vậy.
Anh ngồi trên xe lăn. Trước mặt là chai rượu đế, chẳng cần biết là mấy giờ rồi. Anh cứ say triền miên như vậy. Mọi việc nhà bây giờ đổ hết lên đầu người Cha già hơn 70 tuổi. Trong cơn say anh thấy thấp thoáng khuôn mặt chị. Anh gào lên:
- Cô về đây cười nhạo tôi phải không? Tôi cấm cô nói cho thằng Cò biết!
Ơ! rõ ràng là chị thật rồi! Chị cười rõ tươi, giọng ngọt ngào.
- Thằng Cò nó nhớ ba! em cho nó về thăm Ông Bà và Anh.
Chiều hôm đó khói bếp lại vương vấn bay lên trên nóc nhà của anh chị.

VietBF@sưu tập

ĐẠI TƯỚNG RANDY GEORGE BỊ SA THẢI CHIẾN TRANH CHƯA NGÃ NGŨ NHƯNG BỘ MÁY CHỈ HUY ĐÃ RUNG CHUYỂN






Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth vừa yêu cầu Đại tướng Randy George, Tổng Tham mưu trưởng Lục quân nghỉ hưu ngay lập tức, giữa lúc cuộc chiến với Iran đang diễn ra.

Đây không chỉ là sự thay đổi nhân sự đơn thuần, mà còn là một cú sốc chiến lược , một tín hiệu chính trị và là dấu hiệu đáng lo ngại về sự bất ổn trong bộ máy chỉ huy quân sự Mỹ.

Theo các thông tin ban đầu, quyết định này được đưa ra đột ngột, [/i][/color][/size][/b] không lời giải thích rõ ràng, trong khi chiến sự vẫn đang leo thang và chưa có dấu hiệu kết thúc.

Trong bối cảnh chiến tranh, đặc biệt là một cuộc xung đột quy mô lớn với một đối thủ như Iran, sự ổn định trong chuỗi chỉ huy là yếu tố sống còn.

Do vậy, việc thay người đứng đầu Lục quân trong khi cuộc chiến đang tiếp diễn , sẽ mang theo nhiều hệ lụy sâu rộng.





Trước hết, tác động trực tiếp là sự gián đoạn trong chỉ huy và điều phối chiến trường.

Tổng Tham mưu trưởng Lục quân không chỉ là chức vụ mang tính biểu tượng mà là người chịu trách nhiệm hoạch định, triển khai và điều chỉnh chiến lược tác chiến của lực lượng bộ binh – thành phần cốt lõi trong bất kỳ cuộc chiến nào.

Khi Tổng Tham mưu trưởng bị thay thế đột ngột, người kế nhiệm dù tài giỏi đến đâu cũng cần nhiều thời gian để nắm bắt tình hình, xây dựng mối quan hệ với các chỉ huy và hiểu rõ các kế hoạch đang vận hành.

Trong chiến tranh, thời gian đó có thể phải trả giá bằng sinh mạng của các binh sĩ Mỹ.


https://www.youtube.com/watch?v=YloOdOBdejw

Tổng thống Trump đề nghị quốc hội duyệt ngân sách quốc phòng gần 1.500 tỷ USD cho năm 2027, khi cuộc chiến với Iran khiến chi phí leo thang.

Nhà Trắng ngày 3/4 công bố yêu cầu trên trong bản đề xuất ngân sách 92 trang trình lên quốc hội, kèm theo bản tóm tắt nêu rõ những ưu tiên của chính quyền Mỹ đối với các cơ quan liên bang.

Trong đề xuất, Tổng thống Donald Trump đề nghị quốc hội nhanh chóng phê duyệt hơn 1.100 tỷ USD ngân sách quốc phòng thông qua quy trình phân bổ ngân sách tiêu chuẩn, đồng thời phân bổ thêm hơn 350 tỷ USD bằng cơ chế bỏ phiếu đặc biệt để không cần đến ủng hộ từ phe Dân chủ.

Đề xuất này sẽ tăng chi tiêu của Lầu Năm Góc lên 1.500 tỷ USD, cao hơn 40% so với năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ Thế chiến II, khi chính quyền Mỹ đang nỗ lực duy trì các hoạt động quân sự ở Iran và bổ sung kho vũ khí gần cạn kiệt.

Kế hoạch không có tính ràng buộc, nhưng đóng vai trò là tuyên bố về các ưu tiên của chính quyền Mỹ khi quốc hội bắt đầu soạn thảo dự luật chi tiêu.


Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng hôm 2/4. Ảnh: AFP

Yêu cầu ngân sách khổng lồ cho thấy áp lực tài chính ngày càng tăng của cuộc xung đột tại Trung Đông, hiện sắp bước sang tuần thứ 6, đồng thời châm ngòi cho một cuộc đối đầu chính trị tại quốc hội Mỹ về phương án chi trả cho kế hoạch tăng mạnh ngân sách quân sự.

Truyền thông Mỹ, dẫn thông tin từ các buổi điều trần kín tại quốc hội, cho biết cuộc chiến với Iran có thể tiêu tốn tới 2 tỷ USD mỗi ngày, cho thấy gánh nặng tài chính ngay cả khi chưa tính đến chi phí bổ sung vũ khí dài hạn.

Để bù đắp một phần chi phí tăng thêm, ông Trump đề xuất cắt giảm khoảng 73 tỷ USD ngân sách ngoài quốc phòng, tương đương 10%, nhằm "loại bỏ các chương trình thức tỉnh (woke) hay những chương trình lãng phí và bị vũ khí hóa cho mục đích chính trị", đồng thời tăng trách nhiệm chi trả các chương trình phúc lợi của chính quyền bang và địa phương.

Tổng thống nhấn mạnh việc tăng ngân sách quốc phòng là nhiệm vụ cấp bách, khẳng định ưu tiên hàng đầu lúc này là đầu tư cho quân sự, dù có phải cắt giảm các chương trình an sinh xã hội của liên bang.

"Mỹ không thể gánh vác hết các khoản chi cho nhà trẻ, hỗ trợ y tế hay chăm sóc sức khỏe người cao tuổi", ông Trump phát biểu tại một sự kiện nội bộ gần đây, thêm rằng những trách nhiệm này nên được chuyển giao cho các bang, để chính quyền Mỹ tập trung toàn lực vào việc "bảo vệ quân sự".

Các lãnh đạo phe Cộng hòa đã bày tỏ thái độ cởi mở trước phương án ngân sách do Tổng thống đưa ra, nhất là khi họ đang ráo riết thúc đẩy tăng chi tiêu cho quốc phòng và thực thi luật di trú. Tuy nhiên, kế hoạch vẫn có thể bị phản đối ngay trong chính nội bộ đảng, khi một số nghị sĩ đang lo ngại về tình trạng thâm hụt ngân sách liên bang ngày càng trầm trọng.

Mỹ hiện đối mặt với mức thâm hụt hàng năm xấp xỉ 2.000 tỷ USD, trong khi tổng nợ công đã vượt ngưỡng 39.000 tỷ USD. Thực trạng trên khiến dư địa ngân sách cho các khoản chi tiêu mới trở nên hạn hẹp.

Các nghị sĩ lưỡng đảng cũng bày tỏ quan ngại về quy mô tăng cường quân sự được đề xuất, đặc biệt khi chính quyền Mỹ vẫn chưa cung cấp thông tin chi tiết về những kế hoạch sắp tới trong cuộc xung đột với Iran.

Phe Dân chủ lập tức công kích đề xuất ngân sách quốc phòng mới của Tổng thống. Bà Patty Murray, người đứng đầu cơ quan ngân sách của đảng Dân chủ tại Thượng viện, cảnh báo rằng kế hoạch này đang ưu tiên súng đạn hơn nhu cầu thiết yếu của người dân, đồng thời cáo buộc ông Trump đang theo đuổi những "cuộc chiến liều lĩnh ở nước ngoài".

"Ông Donald Trump có thể sẵn lòng chi tiền cho bom đạn tại Trung Đông hơn là chăm lo cho các gia đình ngay tại Mỹ, nhưng tôi thì không", bà Murray tuyên bố.

Ngoài lĩnh vực quốc phòng, chính quyền Mỹ còn đề xuất tăng ngân sách cho các cơ quan thực thi pháp luật liên bang, trong đó có khoản bổ sung hơn 40 tỷ USD cho Bộ Tư pháp.

Ông Trump đang đề nghị cấp 152 triệu USD để khởi động dự án mở cửa lại nhà tù Alcatraz trên đảo ở vịnh San Francisco, song đây là con số quá nhỏ bé so với tổng chi phí ước tính lên tới 2 tỷ USD.

Bản đề xuất này có thể khiến nợ liên bang tăng thêm hàng nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới, nhưng phe Cộng hòa cho rằng việc tăng ngân sách quốc phòng sẽ giúp đưa chi tiêu quân sự Mỹ tiến tới mức 5% GDP và tăng cường khả năng răn đe.

VietBF@sưu tập

Hai trực thăng Mỹ trúng hỏa lực Iran khi đang làm nhiệm vụ tìm kiếm phi công tiêm kích bị bắn rơi trước đó, theo NBC News.

Hãng thông tấn Mehr và Tasnim của Iran ngày 3/4 đưa tin một trực thăng Black Hawk của Mỹ "đã bị tấn công khi đang tham gia tìm kiếm phi công", đồng thời công bố hình ảnh cho thấy một phi cơ bốc khói trên bầu trời. Chưa rõ hình ảnh được chụp vào thời điểm và vị trí nào.

Một quan chức giấu tên Mỹ sau đó nói với kênh NBC News rằng "hai trực thăng đã trúng đạn khi tham gia chiến dịch tìm kiếm cứu nạn liên quan tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran". Người này khẳng định những người trên hai trực thăng đều an toàn.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa bình luận về thông tin.


Ảnh được cho là trực thăng Mỹ trúng đạn khi tìm kiếm phi công tại Iran ngày 3/4. Ảnh: Tasnim

Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với NBC News cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump từ chối thảo luận chi tiết liên quan đến hoạt động tìm kiếm cứu nạn đang diễn ra tại Iran. Tuy nhiên, ông bày tỏ thất vọng khi truyền thông Mỹ đưa tin về nỗ lực này.

Khi được hỏi liệu các sự việc mới diễn ra có ảnh hưởng đến những cuộc đàm phán với Iran hay không, ông Trump đáp rằng "hoàn toàn không, đây là chiến sự, nước Mỹ đang trong xung đột".

Các quan chức Mỹ ngày 3/4 xác nhận với kênh CBS News rằng một tiêm kích đa năng F-15E bị bắn rơi trên bầu trời Iran. Một trong hai phi công đã được giải cứu, lực lượng Mỹ đang tìm kiếm người còn lại.

Video trên mạng xã hội cho thấy 3 máy bay Mỹ di chuyển tầm thấp ở miền trung Iran, dường như để tìm phi công bị bắn rơi.

Đây là lần đầu tiên một máy bay Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2. Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.

VietBF@sưu tập

Iran thông báo đã bắn hạ một cường kích A-10 Mỹ, báo NY Times cho biết phi công phóng ghế thoát hiểm và được giải cứu an toàn.

"Văn phòng thông tấn quân sự cho biết một cường kích A-10 Mỹ đã bị hệ thống phòng không Iran bắn rơi ở vùng biển phía nam và rơi xuống khu vực thuộc vịnh Ba Tư", hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin hôm nay.

Báo New York Times trước đó dẫn lời hai quan chức Mỹ giấu tên cho biết một cường kích A-10 rơi tại vịnh Ba Tư và phi công đã được giải cứu. Các quan chức này không cung cấp thêm thông tin chi tiết về vụ cường kích A-10 trúng đạn, như diễn biến và địa điểm cụ thể.

Một quan chức Mỹ xác nhận với CNN rằng chiếc A-10 bị Iran bắn trúng. "Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay ra khỏi không phận đối phương trước khi phóng ghế thoát hiểm", người này cho hay.

Cường kích A-10 tiếp dầu khi tham gia chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng ngày 9/3. Video: USAF

Theo ABC News, sự việc xảy ra khi chiếc A-10 đang yểm trợ hỏa lực cho lực lượng tìm kiếm cứu nạn tổ bay F-15E bị bắn rơi ở Iran.

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Cain hồi giữa tháng 3 thông báo phi đội cường kích A-10 đã "bắt đầu tham chiến và đang săn tìm xuồng các tấn công nhanh trên eo biển Hormuz".

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 26/3 tuyên bố năng lực phòng thủ bờ biển của Iran "đã bị hạn chế tối đa", tới mức cường kích A-10 cùng trực thăng AH-64 Apache có thể "bay tự do khắp không phận Iran", trong đó có cả eo biển Hormuz.

A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977.

Đây là máy bay được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.

Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.


Cường kích A-10 tham gia chiến dịch nhằm vào Iran ngày 9/3. Ảnh: USAF

Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.

VietBF@sưu tập

Truyền thông Israel và Mỹ đưa tin một trong hai phi công điều khiển tiêm kích bị Iran bắn rơi đã được giải cứu.

CBS News dẫn lời hai quan chức Mỹ am hiểu vấn đề xác nhận tiêm kích F-15E của nước này đã bị bắn rơi trên bầu trời Iran và một trong hai phi công điều khiển máy bay đã được các lực lượng Mỹ giải cứu. Chiến dịch tìm kiếm phi công còn lại vẫn tiếp tục diễn ra.

Kênh Channel 12 của Israel cũng đưa thông tin tương tự, cho biết phi công Mỹ đã được sơ tán khỏi Iran.

Trước đó, video trên mạng xã hội cho thấy 3 máy bay Mỹ di chuyển tầm thấp ở miền trung Iran, dường như để tìm phi công tiêm kích mà Tehran tuyên bố bắn hạ.

Phóng viên hãng tin Tasnim tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad dẫn lời các nguồn tin cho hay lực lượng Mỹ đã triển khai chiến dịch tìm kiếm từ sáng nay nhằm giải cứu các phi công. Chiến dịch này có sự tham gia của trực thăng HH-60 và một máy bay tìm kiếm cứu nạn chiến đấu HC-130J Combat King II.

Những nỗ lực giải cứu dường như đã được ghi lại trong một số video đăng tải trên mạng xã hội. Trong video, có thể thấy một máy bay đang bay thấp gần mặt đất trong khi hai trực thăng theo sát phía sau.


Chiếc ghế phóng thoát hiểm của phi công được tìm thấy ở Iran, phù hợp với loại được sử dụng trên tiêm kích F-15. Ảnh: CNN

Hiện chưa rõ vị trí chính xác chiếc tiêm kích bị rơi tại Iran. Quân đội Mỹ và Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về số phận hay tình trạng của các phi công.

Sự việc, nếu được xác nhận, sẽ đánh dấu lần đầu tiên một máy bay Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran trong suốt cuộc xung đột.

Hình ảnh do truyền thông nhà nước Iran công bố cùng ngày cho thấy một chiếc ghế phóng thoát hiểm trên tiêm kích bị hư hại nằm trên mặt đất. Phân tích của CNN chỉ ra rằng chiếc ghế phù hợp với mẫu được sử dụng trên tiêm kích F-15E. Một phân tích trước đó từ CNN về các hình ảnh do truyền thông Iran công bố cũng cho thấy những mảnh vỡ máy bay khớp với hình ảnh tư liệu về một chiếc F-15 thuộc biên chế không quân Mỹ.

VietBF@sưu tập

Việc biện minh lý do tấn công Iran vì chương trình hạt nhân của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump giờ đây cần có một giải pháp liên quan vấn đề này để rút khỏi cuộc chiến.

Như tuyên bố trước đó của Tổng thống Trump, Mỹ hôm qua 3.4 tiếp tục tấn công mạnh mẽ nhằm vào Iran khi đánh sập hoàn toàn cây cầu lớn nhất của nước này. Chủ nhân Nhà Trắng cảnh báo sẽ còn nhiều diễn biến nữa, đồng thời đe dọa hủy các nhà máy điện của đối phương.

Ngược lại, Hãng thông tấn Tasnim dẫn thông báo từ Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng ngày tuyên bố đã bắn rơi thêm một máy bay tiêm kích thế hệ 5 tàng hình F-35 của Mỹ. Tasnim đăng tải nhiều hình ảnh được cho là chụp mảnh vỡ máy bay, nhưng giới phân tích cho rằng hình ảnh đó có thể là của dòng chiến đấu cơ F-15. Phía Mỹ chưa lên tiếng phản hồi về thông báo của IRGC.

Từ thách thức
Giữa tình hình chiến sự vẫn leo thang, 2 chuyên gia Heather Williams và Joseph Rodgers, thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), đánh giá Tổng thống Trump thực tế cần một lối thoát nhanh chóng và giữ thể diện để giải quyết vấn đề hạt nhân nếu ông muốn đạt được các mục tiêu của mình như đã nêu trong bài phát biểu ngày 1.4.


Cây cầu ở Iran bị Mỹ đánh phá vào ngày 3.4

Ảnh: Reuters

Quay lại tháng 6.2025, Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự "Búa nửa đêm" và "Sư tử trỗi dậy" để tấn công vào các cơ sở hạt nhân Fordow và Isfahan của Iran. Sau cuộc tấn công, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tự tin tuyên bố "tham vọng hạt nhân của Iran đã bị xóa sổ". Nhưng thực tế, cuộc tấn công khi đó được cho là chỉ phá hủy một số máy ly tâm, thiết bị và cơ sở vật chất, còn các chi tiết quan trọng về chương trình hạt nhân vẫn chưa rõ bị thiệt hại thế nào.

Quan trọng nhất, kho dự trữ uranium được cho là đã làm giàu đến 60% của Iran ở đâu? Theo Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi phát biểu vào ngày 9.3, kho dự trữ hạt nhân đang ở 2 địa điểm: khu phức hợp đường hầm ngầm Isfahan, cùng với Natanz.

Liên quan vấn đề này, một câu hỏi khác là tình trạng thiết bị hạt nhân và chuyên môn của Iran. Sau chiến dịch "Sư tử trỗi dậy", đại diện Israel còn tiết lộ nước này đã ám sát 14 nhà khoa học hàng đầu của Iran và tấn công các cơ sở sản xuất máy ly tâm trên khắp nước này. Nhưng dường như Iran vẫn duy trì một số năng lực hạt nhân, vận hành một số lò phản ứng nghiên cứu và điện hạt nhân. Ngoài ra, có thể có các máy ly tâm khác thực tế được cất giữ thành công ở các cơ sở ngầm để tiếp tục chương trình hạt nhân bí mật.

Đến chọn lựa
Nhiều thông tin gần đây cho thấy Tổng thống Trump đang xem xét triển khai quân đội để chiếm giữ hoặc phá hủy kho dự trữ 440,9 kg uranium làm giàu 60% của Iran. Nếu dùng giải pháp quân sự, ông Trump có thể có 3 chọn lựa.

Thứ nhất, Lầu Năm Góc có thể chọn tiến hành một chiến dịch không kích kéo dài nhằm phá hủy các cơ sở ngầm. Đây là lựa chọn ít rủi ro nhất về mặt chính trị vì không dùng đến lực lượng mặt đất. Nhưng đây cũng là chọn lựa khó thành công nhất. Trong chiến dịch "Búa nửa đêm" hồi tháng 6.2025, Mỹ đã dùng vũ khí "phá boongke", nhưng kết quả dường như chỉ khiến vật liệu hạt nhân của Iran bị vùi lấp dưới đất chứ không bị phá hủy. Nên với chọn lựa này, sau tấn công, Mỹ và Israel sẽ phải liên tục theo dõi các địa điểm bị tấn công và sẵn sàng tiếp tục tấn công nếu Iran tìm cách phục hồi cơ sở.

Lựa chọn thứ hai là tiến hành đột kích các cơ sở mục tiêu để phá hủy vật liệu cùng thiết bị từ bên trong. Chọn lựa này đòi hỏi một lực lượng viễn chinh lớn để bảo vệ một vành đai xung quanh các cơ sở, các đội phá hủy để phá vỡ các lối vào đường hầm bị chôn vùi và các đội phá hủy cơ sở. Mỗi nhân lực đều phải trang bị các thiết bị chuyên dụng. Khi cho nổ từ bên trong, Iran khó có thể phục hồi vật liệu hạt nhân. Nhưng nếu không có kiểm chứng hiệu quả, thì không có gì đảm bảo rằng tất cả các vật liệu phân hạch đã bị phá hủy.

Lựa chọn thứ ba là tấn công phá vỡ các lối vào đường hầm, xác định và loại bỏ vật liệu hạt nhân, rồi vận chuyển ra khỏi Iran. Muốn làm được điều này, Mỹ cần huy động lực lượng khổng lồ cả binh sĩ chiến đấu lẫn hậu cần, triển khai máy bay vận chuyển hàng hóa và nhiều phương tiện cần thiết để đưa vật liệu ra khỏi Iran. Chiến dịch như vậy được các chuyên gia quân sự mô tả là "đặc biệt phức tạp nhất trong lịch sử". Không những vậy, chọn lựa này cũng đầy rủi ro.

Tất nhiên, vẫn có thể có những giải pháp ngoại giao nhưng cũng không hề dễ dàng, bởi sau những gì đã xảy ra với Iran, thể chế cầm quyền nước này nhiều khả năng càng quyết tâm sở hữu vũ khí hạt nhân để phòng ngừa các rủi ro trong tương lai.

VietBF@sưu tập

Sáng qua (3.4, giờ VN), các phi hành gia của Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA) đang thực hiện sứ mệnh Artemis 2 đã kích hoạt động cơ của tàu vũ trụ Orion để thoát khỏi quỹ đạo trái đất và hướng đến mặt trăng, theo AP.

Phi thuyền Orion chở theo 3 phi hành gia Mỹ và 1 người Canada được phóng lên bằng tên lửa đẩy SLS trước đó một ngày. Trong thời gian đó, phi thuyền bay quanh quỹ đạo trái đất để phi đội kiểm tra các hệ thống hỗ trợ sự sống trên tàu.

Đến sáng qua, trung tâm chỉ huy mặt đất mở nhạc đánh thức các nhà du hành và bật đèn xanh cho họ kích hoạt động cơ của phi thuyền để bứt ra khỏi quỹ đạo trái đất. Theo AFP, lực đẩy mạnh tương đương với việc tăng tốc một chiếc xe đứng yên lên vận tốc của xe chạy trên đường cao tốc trong chỉ 3 giây. Cú đề pa được thực hiện "hoàn hảo", đẩy con tàu lên vận tốc hơn 38.000 km/giờ để thoát khỏi lực hút của trái đất. Quan chức NASA Lori Glaze cho biết đây là lần đầu tiên từ năm 1972 con người rời khỏi quỹ đạo trái đất.


Trái đất nhìn từ cửa sổ tàu Orion

Ảnh: AP

Trong khoảng một ngày trước đó, các phi hành gia đã thoải mái tận hưởng khung cảnh hùng vĩ của trái đất từ cửa sổ của tàu Orion. "Tôi phải nói rằng đây là sự kiện phi thường. Đưa 4 người đi xa 250.000 dặm (402.336 km) vào vũ trụ là nỗ lực phi thường", chỉ huy trưởng Reid Wiseman nói.

Trước đó, một sự cố nhỏ đã xảy ra ở buồng vệ sinh của tàu khi phi thuyền vừa lên quỹ đạo, buộc phi hành gia phải sử dụng túi đựng nước tiểu dự phòng. Trung tâm chỉ huy mặt đất cũng yêu cầu phi đội cho nước vào các túi dự trữ vì lo thiếu nước uống sau khi vòi nước trên tàu bị trục trặc lúc vừa phóng. Các sự cố đã được hướng dẫn khắc phục.

Trong những ngày tới, phi thuyền sẽ bay vòng qua mặt trăng và trở về trái đất, hoàn thành đường bay theo hình số 8 với tổng hành trình dài nhất từ trước đến nay của một sứ mệnh không gian có người. Phi thuyền sẽ dựa vào lực hấp dẫn của trái đất và mặt trăng để hoàn thành chuyến bay kéo dài 10 ngày mà không cần kích hoạt động cơ thêm.

Cột mốc lớn tiếp theo sẽ diễn ra vào đầu tuần sau, khi tàu Orion vòng qua phía xa của mặt trăng và cũng là điểm xa nhất trong hành trình. Khi đó, phi đội sẽ có dịp chứng kiến cảnh nhật thực toàn phần, khi mặt trăng che hết mặt trời theo góc nhìn trên tàu. Khi trở về vào ngày 10.4, tàu Orion có thể thiết lập thêm kỷ lục là tàu vũ trụ tái nhập bầu khí quyển với tốc độ cao nhất.

Artemis 2 là chuyến bay có người đầu tiên trong đại kế hoạch của NASA nhằm đưa con người đặt chân trở lại mặt trăng, dự kiến vào năm 2028, và xa hơn là xây dựng căn cứ cũng như hiện diện lâu dài trên đó.

VietBF@sưu tập

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến huyết áp, bao gồm di truyền, tuổi tác, béo phì, chế độ ăn nhiều muối, lười vận động và căng thẳng kéo dài. Vậy, liệu tập thể dục có ảnh hưởng đến huyết áp hay không?

Sau đây, cô Jenessa Connor, chuyên gia sức khỏe - kiêm huấn luyện viên thể hình ở Mỹ, sẽ giải thích rõ thắc mắc trên.

Cô Connor cho biết huyết áp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi việc vận động. Cụ thể, tập thể dục mỗi sáng hoặc bất kỳ thời điểm nào trong ngày sẽ tạm thời làm tăng huyết áp. Tuy nhiên, theo thời gian, tập luyện thường xuyên có thể làm giảm mức huyết áp cao hoặc giúp duy trì mức huyết áp bình thường, khỏe mạnh.


Tập thể dục mỗi sáng hoặc bất kỳ thời điểm nào trong ngày sẽ tạm thời làm tăng huyết áp

Ảnh: AI



Tập thể dục buổi sáng ảnh hưởng đến huyết áp như thế nào?
Trong quá trình tập luyện buổi sáng, hầu hết mọi người sẽ thấy huyết áp tăng lên do 2 yếu tố chính:

Bản thân việc tập luyện: Khi tập thể dục, tim đập nhanh hơn để đưa oxy đi khắp cơ thể, tạo ra lực lớn hơn lên các động mạch làm huyết áp tăng lên. Đây là phản ứng sinh lý bình thường.

Thời gian trong ngày: Theo nhịp sinh học, huyết áp tự nhiên giảm 10 - 20% khi ngủ và bắt đầu tăng lên khi thức dậy, thường đạt đỉnh điểm từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa.

Dù tập luyện buổi sáng làm tăng huyết áp ở người huyết áp cao, nhưng bằng chứng từ các nghiên cứu cho thấy điều này không gây thêm áp lực đáng kể lên hệ tim mạch. Trong trường hợp này, huyết áp chỉ tăng tạm thời rồi hạ xuống sau khi tập thể dục, kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Tuy nhiên, vì đau tim và đột quỵ dễ xảy ra hơn từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa, người huyết áp cao cần phải hỏi ý kiến bác sĩ về cách tập luyện cho an toàn, theo trang tin sức khỏe Health.

Lợi ích lâu dài
Về lâu dài, tập luyện đều đặn là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để kiểm soát huyết áp. Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị ít nhất 150 phút tập thể dục cường độ vừa phải mỗi tuần để bảo vệ tim mạch. Tập thể dục giúp tăng cường sức khỏe tim mạch và khuyến khích cơ thể sản sinh oxit nitric, giúp mạch máu giãn nở và linh hoạt.

Lời khuyên để duy trì huyết áp khỏe mạnh
Nếu bạn muốn giảm huyết áp hoặc giữ huyết áp ở mức khỏe mạnh, điều quan trọng nhất là đưa việc tập thể dục vào lịch trình thường xuyên của bạn. Sự nhất quán là quan trọng nhất.

Nghiên cứu cho thấy hầu hết các bài tập như tập tạ, tập aerobic và tập luyện cường độ cao ngắt quãng (HIIT), đều có hiệu quả trong việc giảm huyết áp.

Nghiên cứu cũng cho thấy cả tập thể dục buổi sáng và buổi tối đều cải thiện chức năng mạch máu. Vì vậy, hãy chọn thời gian phù hợp với lịch trình và sở thích của bạn sao cho việc tập luyện được duy trì đều đặn nhất.

Ngoài ra, để ổn định huyết áp, cũng cần bỏ hút thuốc, hạn chế bia rượu, chú ý lượng natri nạp vào và kiểm soát căng thẳng.

VietBF@sưu tập

Trong bối cảnh ngòi nổ xung đột Trung Đông năm 2026 đang rực cháy giữa bộ ba Iran, Mỹ và Israel, hệ thống pháo phản lực phóng loạt (MLRS) Fajr-5 Iran đã không còn là cái tên xa lạ trên các bản đồ tác chiến.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông năm 2026, khi Mỹ và Israel liên tục nhắm vào hạ tầng tên lửa đạn đạo của Iran, một hệ thống vũ khí ít được nhắc đến nhưng vẫn giữ vai trò chiến lược quan trọng là Fajr-5 MLRS.

Đây không phải tên lửa đạn đạo tầm xa mà là pháo phản lực đa nòng cỡ lớn, được thiết kế để hỗ trợ hỏa lực diện rộng, tấn công mục tiêu cố định và tạo ra các mối đe dọa bất đối xứng trên biển.

Với khả năng triển khai nhanh, chi phí thấp và biến thể dẫn đường hiện đại, Fajr-5 tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những sản phẩm tự sản xuất thành công nhất của chương trình vũ khí Iran.

Fajr-5 MLRS, hay còn gọi là Fadjr-5 MLRS, được Iran phát triển từ những năm 1990 bởi Shahid Bagheri Industries thuộc Tổ chức Công nghiệp Hàng không Vũ trụ.

Hệ thống này thuộc dòng pháo phản lực đa nòng (MLRS) cỡ 333mm, được lắp trên khung gầm xe tải 6x6 (thường dựa trên khung gầm (chassis) Mercedes-Benz), cho phép di chuyển linh hoạt với tốc độ lên đến 60 km/h.

Toàn bộ bệ phóng khi không tải nặng khoảng 15 tấn, chiều dài bệ phóng (launcher) khoảng 10 mét, rộng 2,5 mét và cao 3,34 mét.

Mỗi bệ mang 4 ống phóng đơn, có khả năng nâng góc bắn từ 0 đến 57 độ và xoay ngang 45 độ hai bên, giúp bao quát khu vực rộng mà không cần di chuyển nhiều.

Về thông số kỹ thuật cốt lõi, mỗi rocket Fajr-5 dài 6,48 mét, nặng 915kg, mang đầu đạn phân mảnh nặng 175kg (trong đó chứa 90kg chất nổ cao).

Phiên bản tiêu chuẩn có tầm bắn tối đa 75km, tốc độ bay cực đại 1.100 m/s và được trang bị ngòi nổ chạm hoặc gần.

Iran đã liên tục nâng cấp hệ thống: đến năm 2025, các cuộc tập trận của Lục quân Iran đã thử nghiệm thành công biến thể với tầm bắn vượt 110km, đồng thời giới thiệu rocket dẫn đường Fajr-5C sử dụng kết hợp hệ thống quán tính (INS) và định vị vệ tinh (GNSS).

Phiên bản dẫn đường này giảm độ lệch vòng tròn xác suất (CEP) xuống còn khoảng 50 mét khi dùng GNSS và 250 mét với INS, giúp Fajr-5 chuyển từ vũ khí diện rộng sang khả năng tấn công chính xác hơn, phù hợp với các mục tiêu giá trị cao như sân bay, căn cứ quân sự hoặc cụm mục tiêu ven biển.

Một trong những cải tiến đáng chú ý nhất năm 2025 là biến thể chuyên dùng rải mìn biển.

Trong các cuộc tập trận hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Fajr-5 đã được điều chỉnh để phóng rocket mang mìn biển, thay vì đầu đạn thông thường.

Cách tiếp cận này cho phép Iran nhanh chóng phong tỏa các tuyến hàng hải chiến lược mà không cần tàu chuyên dụng, tạo lợi thế bất đối xứng trong kịch bản xung đột với Mỹ và các đồng minh.

Rocket mang mìn có thể được bắn từ bờ hoặc từ xe di động, sau đó thả mìn vào vị trí đã định trước, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh hàng hải toàn cầu, đặc biệt tại eo biển Hormuz, nơi chiếm phần lớn lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển.

Về mặt công nghệ, Fajr-5 thể hiện rõ chiến lược “tự lực” của Iran: sử dụng động cơ đẩy nhiên liệu rắn đơn giản, dễ sản xuất hàng loạt, kết hợp khung gầm thương mại để giảm chi phí.

Hệ thống có tốc độ bắn nhanh, một rocket mỗi 4-8 giây và có thể bắn đơn lẻ hoặc loạt. Sau khi khai hỏa, xe phóng di chuyển ngay lập tức để tránh phản kích, đồng thời được nạp đạn lại bằng cần cẩu.

Dù không phải là vũ khí dẫn đường chính xác cao như một số tên lửa đạn đạo hiện đại, Fajr-5 lại nổi bật ở tính cơ động, khả năng sống sót cao và chi phí thấp, khiến nó trở thành lựa chọn lý tưởng cho lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah hay Hamas trong các cuộc xung đột bất đối xứng.

Trong bối cảnh xung đột Mỹ-Israel-Iran nổ ra từ cuối tháng 2/2026, Fajr-5 không nằm trong trọng tâm các cuộc không kích của liên quân Mỹ-Israel, vốn tập trung tiêu diệt hàng trăm bệ phóng tên lửa đạn đạo tầm xa.

Tuy nhiên, hệ thống này vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng thủ đa tầng của Iran. Nó được sử dụng để hỗ trợ hỏa lực ven biển, tạo mối đe dọa phong tỏa hàng hải và cung cấp khả năng hỗ trợ cho các nhóm đồng minh khu vực.

Các chuyên gia quân sự nhận định rằng, dù Iran mất nhiều bệ phóng (launcher) tên lửa đạn đạo, Fajr-5 với thiết kế di động và dễ ngụy trang vẫn là công cụ hiệu quả để duy trì áp lực lên tuyến hậu phương và các tuyến đường biển quan trọng, góp phần vào chiến lược “phong tỏa bất đối xứng” mà Tehran theo đuổi.

Fajr-5 MLRS là minh chứng rõ nét cho khả năng thích ứng công nghệ của Iran dưới áp lực cấm vận. Từ một hệ thống pháo phản lực không dẫn đường cơ bản, nó đã tiến hóa thành nền tảng đa năng với biến thể dẫn đường và chuyên dụng hải quân.

Trong khi cuộc xung đột Mỹ-Israel-Iran 2026 tiếp tục làm suy giảm năng lực tên lửa đạn đạo tầm xa của Iran, Fajr-5 vẫn giữ vị thế là “con ngựa chiến thầm lặng”, sẵn sàng hỗ trợ cả tác chiến trên bộ lẫn trên biển trong bất kỳ kịch bản leo thang nào tiếp theo.

VietBF@ sưu tập