Theo như tổng thống Pháp Emmanuel Macron lại lên tiếng nhấn mạnh châu Âu là một đối tác với hành động «có thể dự đoán được», trái ngược với cách hành xử «võ đoán» của chính quyền Mỹ thời Donald Trump trong cuộc gặp giới lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư Nhật Bản hôm nay, 01/04/2026, sau khi ông Emmanuel Macron đã gián tiếp chỉ trích cuộc chiến tranh chống Iran do ông Donald Trump và Israel bất ngờ phát động từ hơn một tháng nay.

Theo AFP, tổng thống Macron đã gián tiếp chỉ trích cuộc chiến tranh chống Iran do tổng thống Mỹ và Israel bất ngờ phát động từ hơn một tháng nay, dẫn đến việc Teheran đáp trả bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz ở Vịnh Ba Tư, tuyến đường vận tải dầu khí chủ yếu từ Trung Đông. Nhật Bản đang gánh chịu hậu quả nặng nề, do 95% dầu thô nhập khẩu là đến từ khu vực này.

Tổng thống Emmanuel Macron khẳng định Pháp và châu Âu cùng Nhật Bản chia sẻ mục tiêu « sự thịnh vượng của thế kỉ XXI » phải được xác lập « trong hòa bình » và với sự tôn trọng « các giá trị dân chủ », chứ không thể « phụ thuộc vào các thế lực cường quyền », ám chỉ Trung Quốc và Mỹ. Theo nguyên thủ Pháp, hợp tác Nhật – Pháp cần trở thành « nền tảng » cho « một liên minh giữa các quốc gia độc lập », như giữa các nước châu Âu với các nước châu Á và các quốc gia đang trỗi dậy như Brazil, điều đã được ông nêu ra lần đầu tiên hồi năm ngoái tại Singapore.

Chiều nay, tổng thống Macron gặp thủ tướng Nhật Sanae Takaichi, nổi tiếng với lập trường dân tộc chủ nghĩa và quan hệ mật thiết với tổng thống Mỹ Donald Trump, trong lúc bang giao Nhật – Trung căng thẳng hơn kể từ khi bà Takaichi lên cầm quyền.

Trả lời RFI, chuyên gia về châu Á đương đại Barthélémy Courmont, giáo sư Đại học Công giáo Lille, nêu bật thách thức của cuộc gặp này :

« Rõ ràng châu Âu là một đối tác quan trọng của Nhật Bản, quan hệ kinh tế và thương mại song phương là rất quan trọng. Du lịch đã phát triển đáng kể. Vì vậy, châu Âu là một đối tác lớn và rõ ràng là giữa hai bên có những giá trị chung. Nhật Bản là một trong số rất ít các quốc gia châu Á không chỉ lên án Nga xâm lược Ukraina, mà còn ban hành các biện pháp trừng phạt kinh tế và thương mại đối với Nga. Rõ ràng là có những mục tiêu tương đồng giữa Nhật Bản và châu Âu.

Nhưng về cơ bản, thủ tướng Sanae Takaichi có một chương trình hành động rất bảo thủ, mà về nhiều mặt phù hợp với Washington, và Nhật Bản, ít nhất là trong hiện tại, đang hành động như một đồng minh ngoan ngoãn của Mỹ. Vì vậy, vấn đề là, cho dù thời điểm chuyến thăm của tổng thống Macron đã được tính toán kỹ lưỡng, nhưng liệu thủ tướng Takaichi có phải là người đối thoại lý tưởng cho một cuộc gặp như vậy hay không? Tôi có phần hoài nghi về điều này. »

Theo như Đại học Stanford coi vụ kiện giữ lại các cuốn nhật ký của ông Lý Nhuệ, từng là thư ký của ông Mao Trạch Đông, nhà sáng lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là cuộc chiến chống lại sự kiểm duyệt của chính phủ Trung Quốc, lập luận rằng họ là chủ sở hữu hợp pháp của các cuốn nhật ký và rằng nếu trả lại thì các tài liệu này sẽ bị cấm công bố.

Một tòa án tại California đã phán quyết rằng Đại học Stanford, Mỹ có thể giữ lại các cuốn nhật ký của ông Lý Nhuệ, từng là thư ký của ông Mao Trạch Đông, nhà sáng lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Ông Lý Nhuệ, một quan chức cấp cao nổi tiếng với những chỉ trích Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) trong những năm cuối đời, đã ghi chép tỉ mỉ nhật ký về thời gian ông làm việc trong CCP.

Con gái ông, bà Lý Nam Anh, đã bắt đầu trao tặng các cuốn nhật ký của cha cho Đại học Stanford khi ông còn sống, cho biết đó là theo ý nguyện của ông. Tuy nhiên, sau khi ông qua đời, người vợ đã khởi kiện nhằm đòi lại các tài liệu này để đưa về Bắc Kinh.

Đại học Stanford coi vụ kiện này là cuộc chiến chống lại sự kiểm duyệt của chính phủ Trung Quốc, lập luận rằng họ là chủ sở hữu hợp pháp của các cuốn nhật ký và rằng nếu trả lại thì các tài liệu này sẽ bị cấm công bố.

Hôm 31/3, tòa án phán quyết việc hiến tặng cho Viện Hoover tại Đại học Stanford là "hợp pháp và phù hợp với nguyện vọng của ông Lý Nhuệ".

Quyết định này "đảm bảo một trong những tài liệu ghi chép trực tiếp quý giá nhất về lịch sử Trung Quốc hiện đại sẽ được tự do nghiên cứu", bà Condoleezza Rice, cựu Ngoại trưởng Mỹ và hiện là Giám đốc Viện Hoover, cho biết.

Trong quá trình xét xử, các luật sư của Đại học Stanford lập luận rằng ông Lý Nhuệ đã giao các tài liệu này cho họ vì ông "hiểu rằng chế độ [Đảng Cộng sản Trung Quốc] sẽ tìm cách bóp nghẹt những ghi chép của ông về lịch sử Trung Quốc hiện đại" và ông "lo sợ rằng các tài liệu sẽ bị tiêu hủy".

Các tài liệu gồm nhật ký mà ông Lý Nhuệ viết từ năm 1938 đến năm 2019, bao quát phần lớn việc Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền, cũng như thư từ, biên bản các cuộc họp, ghi chú về công việc của ông, thơ ca và ảnh chụp.

Nổi tiếng nhất, các cuốn nhật ký bao ghi lời kể trực tiếp của ông về Thảm sát Thiên An Môn, sự kiện mà ông chứng kiến từ ban công nhìn xuống quảng trường và ghi lại với tên gọi "Black Weekend" (Cuối tuần Đen) bằng tiếng Anh trong nhật ký của mình. Đây là một vấn đề cực kỳ nhạy cảm và hiếm khi được thảo luận ở Trung Quốc.

Ghi chép của ông mô tả việc binh lính nổ súng vào những người biểu tình tập trung tại quảng trường, các xe bọc thép nghiền nát rào chắn do người biểu tình dựng lên, và binh lính bắn vào các tòa nhà xung quanh quảng trường, kể cả tòa nhà nơi ông có mặt.

Là một nhân vật nổi bật của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nổi tiếng với quan điểm cải cách, ông Lý vừa được tôn kính như một lão thành trong đảng, nhưng cũng bị xa lánh vì những lời chỉ trích thẳng thắn, sắc bén nhằm vào các lãnh đạo, gồm cả Chủ tịch Tập Cận Bình.

Các bài viết của ông bị kiểm duyệt và sách của ông bị cấm tại Trung Quốc.

Con gái ông, bà Lý Nam Anh, bắt đầu hiến tặng các tài liệu của cha mình cho Đại học Stanford vào năm 2014 khi ông vẫn còn sống.

Trong một cuộc phỏng vấn với BBC News Tiếng Trung năm 2019, sau khi ông qua đời, bà cho biết điều này đã hoàn thành tâm nguyện của cha mình.

Năm đó, người vợ thứ hai của ông Lý Nhuệ, Trương Ngọc Chân, đã đệ đơn kiện người con riêng Lý Nam Anh tại Trung Quốc.

Bà Trương lập luận rằng ông Lý muốn bà quyết định tài liệu nào của ông sẽ được công khai và các cuốn nhật ký này đã được giao cho Đại học Stanford một cách sai trái.

Bà cũng cho biết vì các cuốn nhật ký được công bố công khai có chứa "những vấn đề cá nhân và riêng tư sâu sắc" về cuộc sống của bà với ông Lý, việc công bố đó đã khiến bà "xấu hổ bản thân và tổn thương tinh thần".

Một tòa án Bắc Kinh đã phán quyết có lợi cho bà và ra lệnh giao trả những cuốn nhật ký cho bà Trương.

Tuy nhiên, phiên tòa bắt đầu ở California vào năm 2024 là một vụ kiện riêng biệt do Đại học Stanford khởi xướng kiện bà Trương tại Mỹ, trong đó trường đại học này yêu cầu được tuyên bố là chủ sở hữu hợp pháp các tài liệu của ông Lý Nhuệ.

Hôm 31/3, các luật sư của Đại học Stanford cho biết ông Lý đã "nói rất rõ trong nhật ký và các cuộc trò chuyện của mình rằng ông muốn các tài liệu lịch sử của mình được bảo tồn và lưu giữ" tại Viện Hoover.

"Chúng tôi rất hài lòng với phán quyết của tòa án, rằng nguyện vọng của ông Lý sẽ được tôn trọng và những tài liệu quan trọng này sẽ vẫn thuộc sở hữu của Hoover và Đại học Stanford, đồng thời tất cả những ai quan tâm đều có thể tiếp cận được."

Bà Trương đã qua đời trong quá trình xét xử. BBC đã liên hệ với các luật sư tại Mỹ đại diện cho bà để yêu cầu bình luận.

Theo như có các biện pháp phối hợp chặt chẽ giữa hai bên đã góp phần giúp giảm đáng kể số lượng công dân Việt Nam nhập cảnh trái phép vào Vương quốc Anh bằng thuyền nhỏ trong mùa xuân năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025. Số lượng người di cư Việt Nam liều lĩnh vượt eo biển Manche bằng những chiếc thuyền nhỏ, chở tối đa 20 người, thay vì đi đường bộ đến Vương quốc Anh đang ngày càng gia tăng.

Các sĩ quan của Cơ quan phòng chống tội phạm quốc gia Anh (NCA) đã bắt giữ người phụ nữ 25 tuổi tại một ngôi nhà ở thành phố Wrexham, cùng với một người đàn ông 25 tuổi ở thành phố Newcastle-upon-Tyne, vào ngày 30/3/2026.

Trong khi đó, cảnh sát Pháp cũng đã bắt giữ thêm 16 người trong nội thành và xung quanh thủ đô Paris trong các cuộc đột kích cùng lúc, với sự hỗ trợ từ Europol (Cơ quan Cảnh sát châu Âu), Eurojust (Cơ quan Hợp tác Tư pháp Hình sự EU) và cảnh sát liên bang Bỉ.

Họ cũng phát hiện 41 người di cư, trong đó có 11 người đang được bố trí ở cùng một địa chỉ.

Nhóm tội phạm có tổ chức này bị nghi ngờ đã giúp đỡ người di cư trên các chuyến bay thương mại từ Việt Nam đến Trung Âu và Đông Âu, trước khi tiếp tục hành trình đến Pháp, sau đó họ được đưa sang Anh bằng thuyền nhỏ và xe tải.

Nhóm này được cho là đang giữ hộ chiếu Việt Nam thật của những người bị chuyển lậu vào Anh như một hình thức ràng buộc nợ nần.

Các sĩ quan chuyên trách cũng đã bắt giữ một người đàn ông 26 tuổi tại thành phố Birmingham sau khi có lệnh truy nã do phía Pháp ban hành. Người này bị nghi ngờ điều phối nơi ở cho những người di cư có điểm đến là Vương quốc Anh.

Người này đã bị tạm giam trong khi quá trình dẫn độ sang Pháp được tiến hành, và dự kiến sẽ ra hầu tòa tại Tòa án Sơ thẩm Westminster.

Các vụ bắt giữ này có liên quan đến cùng một cuộc điều tra trước đó, trong đó năm người đàn ông đã bị bắt và bị buộc tội tại vùng tây bắc nước Anh và Nam Yorkshire vào tháng 2/2026.

Alex Cruise, điều tra viên cấp cao của NCA, cho biết: "Những vụ bắt giữ này là một ví dụ điển hình về sự hợp tác giữa chúng tôi và các đồng nghiệp tại Pháp nhằm đối phó với các nhóm đứng sau những hành trình vượt biên nguy hiểm vào Anh. Những chuyến đi như vậy đặt người di cư vào rủi ro lớn và làm suy yếu an ninh biên giới.

"Việc đấu tranh chống chuyển lậu người vẫn là ưu tiên hàng đầu của NCA, và đây là một trong khoảng 100 cuộc điều tra đang diễn ra nhằm vào các nhóm hoặc cá nhân trực tiếp tổ chức hành trình, hoặc những người tiếp tay cho hoạt động phạm pháp này."
Số lượng người di cư Việt Nam liều lĩnh vượt eo biển Manche bằng những chiếc thuyền nhỏ, chở tối đa 20 người, thay vì đi đường bộ đến Vương quốc Anh đang ngày càng gia tăng.

Trong ba tháng đầu năm 2025, Việt Nam nằm trong top 10 nước có nhiều công dân vượt biển sang Anh nhất, theo thống kê của Bộ Nội vụ Anh.

Với 3.044 người vượt eo biển Manche đến Anh bằng thuyền nhỏ, Việt Nam xếp thứ sáu, sau Afghanistan, Syria, Eritrea, Syria và Sudan.

Trong sáu tháng đầu năm 2025, gần 20.000 người di cư đã đến Vương quốc Anh theo cách này, tăng 48% so với cùng kỳ năm 2024.

Trong đó, 18 người thiệt mạng, bao gồm những người vượt biển và cả những người đang trên đường đến các điểm vượt biên và chết vì tai nạn xe hoặc các vấn đề y tế, theo số liệu từ Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), một cơ quan của Liên Hợp Quốc.

Thủ tướng Keir Starmer đã hứa sẽ "xóa sổ các băng nhóm" đưa người nhập cư trái phép vào Anh.

Trước đó, những người tị nạn đến theo cách này có thể nộp đơn xin quốc tịch sau 10 năm.

Những người di cư Việt Nam thường bị các băng nhóm chuyển người lậu đưa sang Anh để làm việc bất hợp pháp trong các tiệm nail, nhà hàng, thậm chí còn bị phát hiện làm việc trong đường dây mại dâm và các trang trại trồng cần sa.

Nhiều người di cư phải trả 15.000 đến 20.000 bảng Anh (tương đương 485 đến 647 triệu đồng) – một khoản tiền khổng lồ đối với nhiều gia đình tại Việt Nam – cho các nhóm vận chuyển người trái phép để được đưa tới Anh.

Tăng hợp tác giảm di cư trái phép

Hôm 30/3/2026, Quốc vụ khanh Bộ Nội vụ Anh Simon Ridley và Thứ trưởng Bộ Công an Việt Nam, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, đã đồng chủ trì Đối thoại Di cư và Xuất nhập cảnh Vương quốc Anh – Việt Nam lần thứ 4.

Tại Đối thoại, hai bên đã tiến hành thảo luận toàn diện, cởi mở và mang tính xây dựng về các ưu tiên hợp tác trong lĩnh vực di cư, bao gồm: hồi hương công dân; phòng, chống di cư trái phép và mua bán người; cũng như tăng cường truyền thông và thúc đẩy các tuyến di cư an toàn, hợp pháp.

Trong thông cáo báo chí gửi tới BBC News Tiếng Việt, Đại sứ quán Anh tại Việt Nam cho biết London và Hà Nội đều ghi nhận cũng như hoan nghênh những tiến triển tích cực kể từ khi ký kết văn bản mang tính bước ngoặt "Kế hoạch tăng cường hợp tác về các vấn đề di cư" vào tháng 10/2025.

Theo đó, các biện pháp phối hợp chặt chẽ giữa hai bên đã góp phần giúp giảm đáng kể số lượng công dân Việt Nam nhập cảnh trái phép vào Vương quốc Anh bằng thuyền nhỏ trong mùa xuân năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025.

Cùng với đó, số lượng công dân Việt Nam được hồi hương trong năm 2025 đã tăng gấp đôi so với năm 2024.

Thông cáo không nêu rõ các con số cụ thể.

Trước đó, vào tháng 3/2024, Bộ Nội vụ Anh khởi động chiến dịch truyền thông về di cư bất hợp pháp tại Việt Nam, nhấn mạnh những rủi ro về tính mạng và tài chính liên quan đến di cư trái phép và các băng nhóm buôn người.

Đại sứ quán Anh cho hay các nội dung này đã được phát sóng rộng rãi trên Đài Tiếng nói Việt Nam và các nền tảng trực tuyến, tiếp cận hơn 12 triệu người dùng mạng xã hội.

Liên quan vấn đề này, vào giữa tháng 4/2024, ông Tô Lâm, khi còn đương chức Bộ trưởng Bộ Công an, khẳng định trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Anh James Cleverly rằng "không có nạn nhân mua bán người trực tiếp từ Việt Nam sang Anh, công dân Việt Nam là người bị hại trong hoạt động tội phạm có tổ chức tại châu Âu".

Trước đó, vào tháng 11/2018, Bộ trưởng Tô Lâm khi đó đã đại diện Việt Nam ký kết thỏa thuận hợp tác với Anh về phòng chống buôn bán người, cho phép hai bên tăng cường việc chia sẻ thông tin tình báo và hỗ trợ nạn nhân.

Tại thời điểm đó, chính quyền Anh cho biết nhiều nạn nhân của "chế độ nô lệ hiện đại" tại Anh đến từ Việt Nam.