Theo như sau khi Tổng thống Donald Trump mới đây lại công khai ăn mừng về cái chết của ông Robert Mueller — cựu Giám đốc FBI và là Công tố viên Đặc biệt từng dẫn dắt cuộc điều tra Nga can thiệp bầu cử năm 2016 đang vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ dư luận. Dân biểu Sam Moulton (Đảng Dân chủ) đã gọi những bình luận của ông Trump là “ghê tởm” và chỉ trích Tổng thống là một “con người tồi tệ.”

Tổng thống Donald Trump đang vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ dư luận sau khi công khai ăn mừng cái chết của ông Robert Mueller — cựu Giám đốc FBI và là Công tố viên Đặc biệt từng dẫn dắt cuộc điều tra Nga can thiệp bầu cử năm 2016. Ông Trump tuyên bố: “Tốt, tôi mừng là ông ta đã chết.”

Ông Mueller, một công tố viên kỳ cựu và là cựu binh chiến tranh Việt Nam, đã qua đời hôm thứ Sáu ở tuổi 81, theo xác nhận từ gia đình. Dù ông được chẩn đoán mắc bệnh Parkinson vào năm 2021, gia đình không tiết lộ nguyên nhân cụ thể dẫn đến sự ra đi của ông.

Ngay sau tin tức này, ông Trump đã viết trên mạng xã hội Truth Social: “Tốt, tôi mừng là ông ta đã chết. Ông ta sẽ không còn có thể làm hại những người vô tội được nữa.”

Dân biểu Sam Moulton (Đảng Dân chủ) đã gọi những bình luận của ông Trump là “ghê tởm” và chỉ trích Tổng thống là một “con người tồi tệ.”

Mối thâm thù từ cuộc điều tra Nga

Ông Mueller trở thành “kẻ thù chính trị” của ông Trump từ năm 2017 khi giữ chức Công tố viên Đặc biệt của Bộ Tư pháp. Cuộc điều tra ban đầu về sự can thiệp của Nga đã mở rộng sang các mối liên hệ nghi vấn giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và ông Trump.

Trong suốt nhiều năm, ông Trump luôn gọi cuộc điều tra này là một “cuộc săn phù thủy” (witch hunt) và công kích ông Mueller là “kẻ khờ dại.” Cuối cùng, bản báo cáo nổi tiếng mang tên “Báo cáo Mueller” kết luận không có bằng chứng cho thấy chiến dịch tranh cử của ông Trump cấu kết với Nga, dù báo cáo cũng không hoàn toàn minh oan cho Tổng thống.

Phản ứng trước bài đăng của ông Trump, Dân biểu Jason Crow viết trên mạng X: “Tổng thống là một người đàn ông hẹp hòi, bệnh hoạn và đê tiện. Robert Mueller đã tình nguyện tham chiến tại Việt Nam — cùng thời điểm đó, ông Trump lại tìm cách né tránh nghĩa vụ quân sự.”

Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer cũng lên tiếng: “Sự tàn nhẫn chính là mục đích của ông ta. Mục tiêu của Trump là khiến mọi người xao nhãng khỏi giá trị xăng dầu tăng cao, cuộc chiến không định hướng, những lạm quyền tại ICE và hồ sơ Epstein. Đừng để ông ta đạt được ý nguyện. Cầu mong Robert Mueller — một chiến binh Thủy quân Lục chiến và là một công chức tận tụy suốt đời — được yên nghỉ.”

Di sản của một công chức tận tụy

Trái ngược với sự thù ghét từ phía ông Trump, ông Robert Mueller vốn nổi tiếng với phong cách làm việc chuyên nghiệp tuyệt đối, tuân thủ nguyên tắc và luôn tách biệt đời tư cũng như quan điểm chính trị khỏi công việc.

Dưới sự lãnh đạo của ông, FBI đã có những thay đổi mang tính lịch sử sau sự kiện khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, tái cấu trúc cơ quan này thành một trụ cột quan trọng trong an ninh quốc gia. Dù là một đảng viên Cộng hòa, sự liêm chính của ông đã giúp ông nhận được sự tin tưởng và bổ nhiệm từ cả các chính quyền Đảng Cộng hòa lẫn Đảng Dân chủ.

Tiểu sử tóm tắt của ông Robert Mueller:

Học vấn: Tốt nghiệp Đại học Princeton, Thạc sĩ tại NYU và bằng Luật tại Đại học Virginia.

Binh nghiệp: Gia nhập Thủy quân Lục chiến năm 1968, tham chiến tại Việt Nam, được trao tặng Huân chương Sao Đồng (Bronze Star) và Huân chương Trái tim Tím (Purple Heart).

Sự nghiệp: Được Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm làm Giám đốc FBI chỉ 7 ngày trước sự kiện 9/11. Ông là người giữ chức vụ này lâu thứ hai trong lịch sử, chỉ sau J. Edgar Hoover, sau khi được Quốc hội cho phép gia hạn nhiệm kỳ dưới thời Tổng thống Obama.

Ông Mueller nghỉ hưu sau khi trình bày bản báo cáo dài 448 trang trước Quốc hội và dành những năm cuối đời bên cạnh gia đình. Ông ra đi để lại người vợ gắn bó gần 60 năm, bà Ann Cabell Standish, cùng hai con gái và ba người cháu.

Robert Swan Mueller III sinh ngày 7 tháng 8 năm 1944. Ông mất ngày 20 tháng 3 năm 2026, hưởng thọ 81 tuổi.

Sau vụ tấn công, giá dầu Brent chuẩn đã tăng vọt lên gần 110 USD/thùng, trong khi giá khí đốt tại châu Âu tăng 6% chỉ trong vài giờ. Các cuộc tấn công leo thang nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí ở Vịnh Ba Tư đang đẩy căng thẳng Mỹ - Israel với Iran sang một giai đoạn nguy hiểm mới. Các nhà giao dịch đang định giá rủi ro Iran tiếp tục tấn công hạ tầng năng lượng vùng Vịnh và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nguồn cung vốn đã khiến hàng triệu thùng dầu bị rút khỏi thị trường.

Mỹ - Israel và Iran "ăn miếng trả miếng"

Các cuộc xung đột leo thang nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí ở Vịnh Ba Tư đang đe dọa làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Israel hôm thứ Tư đã tấn công cơ sở trọng yếu của ngành năng lượng Iran, mỏ khí đốt khổng lồ South Pars mà Iran cùng khai thác với Qatar và cũng là mỏ lớn nhất thế giới. Iran đáp trả bằng hai cuộc tấn công vào một trung tâm khí đốt lớn tại Qatar bên kia Vịnh, đồng thời phóng loạt tên lửa vào thủ đô Riyadh của Saudi Arabia, với mảnh vỡ rơi gần một nhà máy lọc dầu.

Israel và Iran trước đó đã tấn công các cơ sở năng lượng trong suốt gần ba tuần xung đột, nhưng các đòn đánh hôm thứ Tư nhằm vào những trung tâm quan trọng hàng đầu thế giới, làm dấy lên nguy cơ các đợt "ăn miếng trả miếng" nhằm vào cơ sở dầu khí.

Cuộc xung đột đã khiến eo biển Hormuz, "yết hầu" chiến lược nối Vịnh Ba Tư với thế giới bên ngoài, gần như bị đóng cửa, trong khi tuyến này bình thường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Tổng thống Mỹ tiếp tục cảnh báo rằng nếu Iran tiếp tục tấn công trung tâm khí đốt của Qatar, Mỹ "sẽ phá hủy toàn bộ mỏ khí South Pars với sức mạnh và quy mô chưa từng có mà Iran chưa bao giờ chứng kiến".

Cuộc tấn công hôm thứ Tư đã nhắm vào các cơ sở xử lý khí khai thác từ mỏ này. Nhiều vụ nổ đã xảy ra tại một số đơn vị trong khu phức hợp.

Cuộc tấn công tên lửa của Iran sau đó nhằm vào Ras Laffan - nơi Qatar có các cơ sở xử lý khí từ phần mỏ - đã gây thiệt hại nghiêm trọng và châm ngòi các đám cháy sau khi bốn tên lửa bị đánh chặn và một quả lọt qua.

Qatar là một trong những nước xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới, dạng khí được làm lạnh sâu để vận chuyển toàn cầu. Qatar lên án vụ tấn công là hành động leo thang nguy hiểm và là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia.

Cuộc xung đột bước vào giai đoạn "nguy hiểm mới"

Sau vụ tấn công, giá dầu Brent chuẩn đã tăng vọt lên gần 110 USD/thùng, trong khi giá khí đốt tại châu Âu tăng 6% chỉ trong vài giờ. Các nhà giao dịch đang định giá rủi ro Iran tiếp tục tấn công hạ tầng năng lượng vùng Vịnh và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nguồn cung vốn đã khiến hàng triệu thùng dầu bị rút khỏi thị trường.

"Điều này mở ra cánh cửa cho nhiều cuộc tấn công hạ tầng hơn trong khu vực", Neil Crosby tại công ty phân tích thị trường Sparta Commodities có trụ sở tại Geneva nhận định.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng tuyên bố hôm thứ Tư rằng các nhà máy lọc dầu, cơ sở hóa dầu và mỏ khí tại Saudi Arabia, UAE và Qatar đã trở thành mục tiêu trực tiếp và hợp pháp sau cuộc tấn công của Israel vào South Pars.

Các nhà vận hành đã bắt đầu sơ tán tại những địa điểm nằm trong danh sách mục tiêu cũng như các cơ sở năng lượng khác trong khu vực như một biện pháp phòng ngừa, theo các quan chức dầu mỏ vùng Vịnh.

Việc tấn công các cơ sở này sẽ tạo ra "một cấp độ tác động năng lượng mới từ cuộc chiến, vượt xa việc đóng eo biển Hormuz, khi thời gian sửa chữa thiệt hại có thể kéo dài hơn cả cuộc chiến", Martin Senior, Giám đốc định giá LNG tại Argus Media, cho biết.

Các chính phủ Arab tỏ ra phẫn nộ trước cuộc tấn công của Israel và việc Mỹ không ngăn chặn, theo các quan chức. Họ đã vận động mạnh mẽ chính quyền Trump ngăn các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Iran và hiện cảm thấy mình trở thành mục tiêu.

"Việc Israel nhắm vào các cơ sở liên quan tới mỏ South Pars của Iran, phần mở rộng của mỏ North Field của Qatar, là bước đi nguy hiểm và vô trách nhiệm trong bối cảnh leo thang quân sự hiện nay", Majed Al Ansari, cố vấn Thủ tướng Qatar, viết trên mạng xã hội.

UAE cho biết việc nhắm mục tiêu vào mỏ này là mối đe dọa đối với an ninh năng lượng toàn cầu.

Giá năng lượng đã tăng trước đó sau khi Iran gần như đóng eo biển Hormuz nhằm gây áp lực buộc Mỹ và Israel chấm dứt xung đột. Iran cũng đã tấn công các cơ sở năng lượng chủ chốt khắp vùng Vịnh, buộc một số cơ sở phải tạm dừng hoạt động, bao gồm Ras Laffan của Qatar.

Các quốc gia vùng Vịnh nhiều lần cảnh báo Mỹ về nguy cơ leo thang trong ngành công nghiệp sống còn đối với sinh kế của họ và nền kinh tế toàn cầu. Lo ngại gia tăng mạnh vào đầu tháng 3 khi Israel mở rộng mục tiêu sang các kho nhiên liệu và nhà máy lọc dầu tại Tehran.

Cuối tuần qua, Mỹ đã tấn công đảo Kharg - nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chính của Iran. Dù cuộc tấn công tập trung vào mục tiêu quân sự và tránh hạ tầng năng lượng nhưng vẫn làm gia tăng lo ngại tại vùng Vịnh.

Iran đã cắt nguồn cung khí cho Iraq sau vụ tấn công, và nguồn cung cho Thổ Nhĩ Kỳ cũng có nguy cơ bị gián đoạn.

Việc cắt giảm nguồn cung cho Thổ Nhĩ Kỳ có thể gây thiếu hụt lan rộng ra thị trường toàn cầu, theo Tom Marzec-Manser của Wood Mackenzie. Nếu dòng khí này dừng lại, Thổ Nhĩ Kỳ có thể phải mua thêm khí từ Nga hoặc tăng đấu thầu LNG.

Quân đội Israel cho biết đã đánh chặn thành công 92% trong tổng số hơn 400 tên lửa đạn đạo Iran phóng vào nước này từ đầu xung đột.

"Iran đã phóng hơn 400 tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel. Chúng tôi đạt tỷ lệ đánh chặn rất cao và đã bắn hạ thành công khoảng 92% mục tiêu trong số này", phát ngôn viên Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) Nadav Shoshani nói trong cuộc họp báo hôm nay.

Times of Israel cho biết tổng cộng 5 tên lửa Iran mang đầu đạn thông thường, mỗi quả chứa hàng trăm kg thuốc nổ, đã đánh trúng các khu vực đông người ở nước này, trong đó 4 vụ gây thiệt hại nghiêm trọng. Phòng không Israel cũng hơn 20 lần để lọt tên lửa mang đầu đạn chùm, khiến các quả đạn con lao xuống khoảng 100 địa điểm.

Không quân Israel (IAF) cùng ngày thừa nhận đã bỏ lọt hai tên lửa đạn đạo Iran nhằm vào thành phố Dimona và Arad ở miền nam đất nước trong đêm 21/3. Các đơn vị phòng không Israel đã khai hỏa, song tên lửa đánh chặn không bắn trúng mục tiêu.

IAF khẳng định đây là những sự việc riêng lẻ và "không có thất bại mang tính hệ thống nào" đối với lưới phòng không, cũng như không có sai sót trong hoạt động tác chiến.

Hai vụ tập kích khiến tổng cộng 150 người bị thương và gây ra thiệt hại nặng nề. Giới chức Israel nhận định tên lửa nhằm vào Dimona và Arad mang đầu đạn thông thường, có thể thuộc dòng Ghadr với tầm bắn 1.800-2.000 km.

Dimona được cho là nơi cất giữ vũ khí hạt nhân duy nhất ở Trung Đông, dù Israel chưa bao giờ thừa nhận sở hữu vũ khí hạt nhân. Truyền thông Iran cho biết cuộc tấn công vào Dimona là đòn trả đũa vụ tập kích trước đó vào cơ sở hạt nhân Natanz. Trong khi đó, IDF tuyên bố "không biết về cuộc tấn công" vào Natanz.

Chiến sự giữa Mỹ và Israel với Iran sắp bước sang tuần thứ 4, song chưa có dấu hiệu chấm dứt mà càng leo thang với những đòn tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng, thậm chí là cơ sở hạt nhân, gây nhiều lo ngại về nguy cơ xảy ra khủng hoảng lớn hơn.

Ba tuần oanh tạc dữ dội của Mỹ - Israel dường như không làm suy yếu khả năng trả đũa bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran.


Tên lửa phòng không Israel khai hỏa tại khu vực miền trung ngày 9/3. Ảnh: Flash90

Giới chuyên gia cảnh báo các đợt tấn công ban đầu của Iran có thể chỉ sử dụng tên lửa đạn đạo đời cũ, nhằm kéo giãn lưới phòng không đối phương, buộc Mỹ - Israel và đồng minh tiêu hao lượng lớn tên lửa đắt tiền để đối phó. Những vũ khí hiện đại hơn có thể được triển khai ngay khi lưới phòng thủ Mỹ và đồng minh xuất hiện lỗ hổng.

Theo các cuộc họp kín giữa quan chức quốc phòng với quốc hội Mỹ tuần trước, Iran vẫn có thể còn tới 50% kho tên lửa và bệ phóng được cất giấu trong các hầm ngầm.

VietBF@sưu tập

Arab Saudi yêu cầu tùy viên quân sự và ba nhân viên sứ quán Iran phải rời đi trong vòng 24 giờ, do các cuộc tấn công liên tiếp của Tehran vào lãnh thổ nước này.

Bộ Ngoại giao Arab Saudi ngày 21/3 cho biết họ đã tuyên bố tùy viên quân sự cùng trợ lý và ba nhân viên đại sứ quán Iran tại Riyadh là "những người không được chào đón". Theo đó, những người này phải rời khỏi lãnh thổ Arab Saudi trong vòng 24 giờ.

Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Arab Saudi nhấn mạnh việc Iran tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng dân sự, lợi ích kinh tế, cơ sở ngoại giao của nước này đã "cấu thành hành động vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế".

Riyadh cảnh báo các cuộc tấn công tiếp theo của Tehran sẽ khiến tình hình leo thang hơn nữa, gây "hậu quả nghiêm trọng" đối với mối quan hệ hiện tại và tương lai giữa hai nước.

Tuyên bố được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Arab Saudi, Thái tử Faisal bin Farhan Al Saud, đầu tuần này cho biết lòng tin vào Iran đã "tan vỡ", đồng thời khẳng định quyền tự vệ của đất nước ông.


Khói đen bốc lên tại thành phố Riyadh, Arab Saudi, hôm 5/3 sau một cuộc tập kích. Ảnh: Reuters

Để đáp trả chiến dịch tấn công của Mỹ, Israel từ ngày 28/2, Iran đã nhắm mục tiêu vào nơi đặt khí tài quân sự của Washington tại Arab Saudi và các nước vùng Vịnh khác, gây thiệt hại về dân sự, cơ sở năng lượng. Chiến sự Trung Đông gây hỗn loạn trên khắp khu vực và làm chao đảo thị trường năng lượng toàn cầu.

Arab Saudi, quốc gia sở hữu trữ lượng dầu thô lớn thứ hai thế giới, đã bị tấn công bằng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái từ khi chiến sự bùng phát. Phần lớn trong số đó đã bị đánh chặn, nhưng các mảnh vỡ đã rơi xuống đất phát nổ, gây cháy và hư hại tại nhiều địa điểm.

Các cơ sở năng lượng ở phía đông Arab Saudi cũng liên tục bị Iran nhắm mục tiêu. Tại thủ đô Riyadh, đại sứ quán Mỹ bị hai máy bay không người lái tấn công hồi đầu tháng này.

Quan hệ giữa Arab Saudi và Iran từ trước đến nay luôn gặp nhiều trắc trở, nhưng hai nước đã bắt đầu quá trình hòa giải do Trung Quốc làm trung gian vào ba năm trước.

Bộ Ngoại giao Qatar hôm 19/3 cũng đã trục xuất tùy viên quân sự, tùy viên an ninh cùng toàn bộ nhân viên làm việc tại hai bộ phận này của đại sứ quán Iran. Theo cơ quan này, quyết định được đưa ra sau "những hành động tấn công liên tục và mang tính thù địch của Iran nhằm vào Qatar, vi phạm chủ quyền và an ninh của đất nước, đồng thời đi ngược lại quy định của luật pháp quốc tế, Nghị quyết 2817 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và các quy tắc quan hệ láng giềng hữu nghị".

Iran chưa bình luận về các động thái trên. Nước này khẳng định sẽ tiếp tục tấn công vào mục tiêu của Mỹ, Israel cũng như những quốc gia hỗ trợ họ tiến hành chiến dịch tấn công Iran.

VietBF@sưu tập