Tổng thống Mỹ "phải lòng" một thương hiệu giày nội địa và bắt đầu thói quen đoán size giày của mọi người để tặng quà.

"Các anh đã nhận được giày chưa?" là câu mà Tổng thống Mỹ Donald Trump thường hỏi trong các cuộc họp nội các. Ông Trump, tỷ phú 79 tuổi thường mặc những bộ vest hiệu Brioni đắt tiền và thắt cà vạt đỏ, vốn có gu thẩm mỹ khắt khe. Cuối năm ngoái, ông bắt đầu tìm kiếm một loại phụ kiện mang lại cảm giác dễ chịu cho cả ngày làm việc và đã chọn Florsheim.

Đây là thương hiệu giày của Mỹ có lịch sử hơn 100 năm với phong cách thiết kế kết hợp sự thoải mái và thanh lịch, giá cả từ 145 USD trở lên. Ông Trump thích thương hiệu này đến nỗi nảy ra thói quen đoán size giày của mọi người.

Ông sẽ yêu cầu trợ lý đặt hàng và một tuần sau, một hộp Florsheim màu nâu sẽ được chuyển đến Nhà Trắng. Ông Trump thường ký tên lên hộp hoặc đính kèm một mẩu giấy cảm ơn. Theo Nhà Trắng, ông tự chi trả cho những đôi giày này.


Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các lãnh đạo trong chính phủ Mỹ tham dự một cuộc họp song phương bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, hồi tháng 1. Ảnh: AFP

Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã được ông Trump tặng giày hồi tháng 12/2025. Ông Vance cho biết khi đang thảo luận căng thẳng trong Phòng Bầu Dục, ông Trump bất ngờ nhìn qua bàn và nói: "Marco, JD, giày của các cậu tệ quá". Sau đó, Tổng thống Mỹ lấy ra cuốn danh mục sản phẩm và hỏi size giày từng người. Ông Rubio đi số 11.5, ông Vance số 13, còn một người nữa báo số 7.

"Tổng thống ngả người ra sau ghế nói: 'Cậu biết đấy, người ta có thể biết rất nhiều về một người đàn ông qua cỡ giày của anh ta'", ông Vance kể lại.

Nhiều quan chức khác cũng nhận được món quà này như Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, Giám đốc truyền thông Steven Cheung... Người dẫn chương trình Fox News Sean Hannity và Thượng nghị sĩ Lindsey Graham cũng sở hữu mỗi người một đôi.

"Tất cả các quý ông đều được tặng giày", một nữ quan chức Nhà Trắng cho biết.

Những người nhận quà đã bắt đầu đi giày Florsheim khi ở gần ông Trump, dù một số người có vẻ miễn cưỡng. Một nguồn tin cho biết một bộ trưởng từng phàn nàn rằng ông đã phải xếp xó những đôi Louis Vuitton để chuyển sang đi giày Tổng thống tặng.

VietBF@sưu tập

Chính phủ Tây Ban Nha mới đây đã chính thức triệu hồi Đại sứ tại Israel, đồng thời khẳng định lập trường cứng rắn bất chấp những đe dọa trừng phạt kinh tế từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Theo công báo chính thức được công bố vào ngày 11/3, Madrid đã quyết định rút Đại sứ của mình tại Tel Aviv về nước. Kể từ thời điểm này, mọi hoạt động tại Đại sứ quán Tây Ban Nha ở Israel sẽ được điều hành bởi một đại diện lâm thời. Động thái này được xem là đỉnh điểm của sự rạn nứt sâu sắc giữa hai quốc gia sau gần một năm quan hệ xuống dốc không phanh.

Nguồn cơn của hành động ngoại giao này bắt nguồn từ những phản đối mạnh mẽ của Chính phủ cánh tả do Thủ tướng Pedro Sanchez đứng đầu đối với các chiến dịch quân sự của Israel tại Dải Gaza.

Thực tế, từ tháng 9/2025, Tây Ban Nha đã đơn phương áp đặt lệnh cấm vận vũ khí vĩnh viễn đối với Israel — một phần trong nỗ lực mà Madrid gọi là biện pháp nhằm "chấm dứt nạn diệt chủng" tại Gaza.

Không dừng lại ở đó, Tây Ban Nha đã triển khai một loạt biện pháp siết chặt khi cấm tất cả các tàu chở nhiên liệu phục vụ quân đội Israel cập cảng và phong tỏa không phận quốc gia đối với bất kỳ máy bay nào vận chuyển vật tư quân sự cho nước này. Quyết định triệu hồi đại sứ lần này chính là lời khẳng định cho thái độ không nhượng bộ của Madrid trước các động thái của Tel Aviv.



Trong khi mối quan hệ với Israel đang ở mức thấp nhất lịch sử, Tây Ban Nha cũng đồng thời rơi vào vòng xoáy căng thẳng với Washington. Tổng thống Donald Trump trước đó đã đe dọa sẽ áp đặt một lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với Madrid.

Nguyên nhân chính là do Chính phủ của Thủ tướng Sanchez đã công khai chỉ trích các hành động quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran là thiếu cơ sở pháp lý quốc tế, đồng thời ra lệnh cấm máy bay Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự chung ở miền Nam Tây Ban Nha.

Bên cạnh đó, vấn đề ngân sách quốc phòng cũng là một "ngòi nổ" khác. Hôm 3/3, ông Trump đã dẫn chứng việc Tây Ban Nha từ chối đáp ứng mục tiêu chi tiêu quân sự mới của NATO — tương đương 5% GDP — làm lý do để xem xét các biện pháp trừng phạt kinh tế khắt khe.

Bất chấp bầu không khí "đặc quánh" những lời đe dọa, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares khẳng định rằng mối quan hệ giữa Madrid và Washington hiện vẫn "diễn ra bình thường". Trong các phát biểu mới nhất trước báo giới, ông Albares nhấn mạnh rằng các kênh liên lạc ngoại giao vẫn đang hoạt động thông suốt.

"Đại sứ quán của chúng tôi ở Washington đang hoạt động bình thường và có tất cả các liên lạc cần thiết như thường lệ", ông Albares tuyên bố, đồng thời khẳng định điều tương tự cũng đang diễn ra tại Đại sứ quán Mỹ ở Madrid.

Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố, quân đội nước này đã tấn công một 'cơ sở sản xuất tên lửa đạn đạo quy mô lớn' ở Iran. “Chúng tôi đang từng bước tấn công các tên lửa và máy bay không người lái của Iran, đồng thời tấn công cả các cơ sở công nghiệp quốc phòng của họ”, Tư lệnh Brad Cooper nói trong một video đăng tải trên mạng xã hội X hôm 11/3, cập nhật về Chiến dịch Epic Fury của quân đội Mỹ. “Ví dụ, chỉ trong đêm qua, máy bay ném bom của chúng tôi đã tấn công một cơ sở sản xuất tên lửa đạn đạo lớn của Iran”.

“Vì vậy, vấn đề không chỉ là những gì đang bắn vào chúng ta hôm nay. Mà còn là việc loại bỏ mối đe dọa trong tương lai”, ông Cooper cho biết thêm.

Kể từ khi bắt đầu chiến dịch đến nay, Mỹ đã tấn công hơn 5.500 mục tiêu ở Iran, bao gồm hơn 60 tàu chiến.

“Mới hôm qua, chúng ta đã có những đợt tấn công gần như mỗi giờ từ nhiều địa điểm và hướng khác nhau vào Iran”, ông Cooper nói. “Chúng ta cũng đã loại bỏ chiếc cuối cùng trong số bốn tàu chiến lớp Soleimani. Như vậy, toàn bộ một lớp tàu của Iran giờ đã bị loại khỏi cuộc chiến”



Ông Cooper cũng nêu chi tiết một số nỗ lực của Mỹ nhằm ngăn chặn khả năng của Iran trong việc “triển khai sức mạnh và gây rắc rối cho tàu thuyền ở Eo biển Hormuz từ trên không”.

Cũng trong ngày 11/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “sớm” vì không còn nhiều mục tiêu để nhắm đến.

“Bất cứ khi nào tôi muốn nó kết thúc, nó sẽ kết thúc”, ông nói với Axios trong một cuộc phỏng vấn ngắn qua điện thoại.

“Chiến dịch đang diễn ra rất tốt. Chúng ta đang đi trước kế hoạch rất nhiều. Chúng ta đã gây ra nhiều thiệt hại hơn chúng ta nghĩ”.

Tổng thống Donald Trump nói với Axios trong một cuộc phỏng vấn ngắn qua điện thoại hôm 11/3 rằng cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc 'sớm' vì 'hầu như không còn gì để nhắm mục tiêu nữa'.

“Bất cứ khi nào tôi muốn nó kết thúc, nó sẽ kết thúc”, Tổng thống Mỹ Trump nói về tình hình chiến sự Iran trong cuộc gọi kéo dài 5 phút.

Ngay cả khi ông Trump công khai ra tín hiệu rằng chiến dịch quân sự do ông phát động về cơ bản đã đạt được mục tiêu, các quan chức Mỹ và Israel cho biết chưa thấy chỉ thị nội bộ nào về thời điểm giao tranh có thể dừng lại.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz hôm 11/3 cho biết cuộc chiến sẽ tiếp tục "không giới hạn thời gian, chừng nào cần thiết, cho đến khi chúng ta đạt được tất cả các mục tiêu và giành chiến thắng quyết định trong chiến dịch”.



Các quan chức Israel và Mỹ cho biết họ đang chuẩn bị cho ít nhất hai tuần tấn công nữa vào Iran. Bản thân Trump từ chối nêu rõ thời gian cụ thể khi nào cuộc chiến sẽ kết thúc.

Trong khi đó, hôm 10/3, Mỹ nhận được thông tin tình báo cho thấy Iran đã bắt đầu rải thủy lôi ở eo biển Hormuz - một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới đối với nguồn cung dầu.

Các quan chức cho biết chưa rõ Iran đã triển khai bao nhiêu thủy lôi, nhưng đánh giá cho thấy con số này rất nhỏ.

Ông Trump xác nhận với Axios rằng các cuộc tấn công của Mỹ hôm 10/3 đã phá hủy 16 tàu rải thủy lôi và làm gián đoạn kế hoạch của Iran.\

Cuộc chiến của liên quân Mỹ - Israel nhằm vào Iran không chỉ phá hủy hàng nghìn công trình mà còn đánh sụp niềm tin của người dân vào một kỷ nguyên Iran tiến bộ, an toàn từng được hứa hẹn.

Gần ba tuần sau khi liên quân Mỹ - Israel tấn công, người Iran đang cân nhắc lại cái giá của kịch bản đổi thay bộ máy.

Giữa những cột khói đen đặc quánh và mạng lưới điện tê liệt tại Tehran, niềm tin của người dân vào một kỷ nguyên an toàn từng được hứa hẹn đang sụp đổ.

"Cơn thịnh nộ" của Mỹ - Israel không chỉ nhắm vào các căn cứ quân sự mà đánh thẳng vào nhà ở, trường học và hy vọng của những người như Mandana - từng ủng hộ can thiệp từ bên ngoài. Khi lời hứa can thiệp "có mục tiêu" biến thành tấn công tổng lực, người Iran tìm điểm tựa trong tinh thần dân tộc mãnh liệt giữa một quốc gia đang dần kiệt quệ.

Từ kỳ vọng đến sự sụp đổ niềm tin

Theo Financial Times, sau những biến động đẫm máu hồi tháng 1, Mandana - một phụ nữ Tehran từng khao khát cải cách - đã hoàn toàn mất kiên nhẫn với bộ máy nội tại. Cô từng âm thầm ủng hộ một kịch bản chuyển đổi có sự tác động từ ngoại lực.

Vào ngày 28/2, khi thông tin vụ tấn công khiến lãnh đạo Ali Khamenei và gia đình thiệt mạng lan đi, Mandana tin rằng "bình minh" cô chờ đợi đã đến.

Nhưng những ngày kinh hoàng sau đó đã đập tan ảo tưởng ấy. Các cuộc không kích của Mỹ và Israel không chỉ nhắm vào các yếu nhân hay căn cứ quân sự, mà đã trực diện đánh sụp nền tảng sống của người dân bình thường.

Cuối tuần qua, Tehran chìm trong làn khói đen độc hại sau khi Israel oanh tạc các kho nhiên liệu quanh thành phố. Đến thứ Ba, những vụ nổ lớn tiếp tục làm tê liệt mạng lưới điện trên diện rộng.



Ngay trung tâm thành phố, gần Quảng trường Vanak, Mandana bàng hoàng chia sẻ sau một vụ nổ lớn sát căn hộ: “Chúng tôi không đáng phải chịu cảnh bom đạn này. Đất nước này, thành phố này đâu phải để đối mặt với sự hủy diệt?. Tại sao quá trình chuyển đổi không thể diễn ra êm đẹp?”.

Quy mô tổn thất nặng nề cùng việc chính quyền nhanh chóng ổn định bộ máy qua việc bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei làm Đại giáo chủ đã khiến nhiều người dân thay đổi quan điểm. Họ bắt đầu hoài nghi về việc liệu sự can thiệp từ bên ngoài có thực sự mang lại kết thúc tốt đẹp như kỳ vọng.

Theo giới quan sát, tinh thần dân tộc và ý chí bảo vệ quốc gia đang gia tăng mạnh mẽ. Những tuyên bố về việc "thay đổi bản đồ Iran" hay nhắm vào hạ tầng điện lực từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm dấy lên nỗi lo sợ về sự tan rã đất nước. Ngay cả những người phản đối chính quyền cũng cảm thấy cần phải đoàn kết để bảo vệ quốc gia.

Một nhà xã hội học tại Tehran gọi đây là "làn sóng dân tộc chủ nghĩa thời chiến" - nơi nỗi sợ bị xóa sổ trở thành sợi dây liên kết xã hội chặt chẽ nhất.

“Cơn thịnh nộ" nhắm vào hạ tầng dân sự

Cuộc xung đột của Mỹ, Israel đã gây ra những hệ quả trực tiếp đến đời sống người dân Iran. Các hoạt động quân sự của họ không chỉ nhắm vào các mục tiêu chiến lược mà còn gây ảnh hưởng đến hạ tầng dân sự.

Cho đến nay Iran có hơn 1.300 người thiệt mạng, khoảng 8.000 công trình, nhà ở, trường học và các di sản văn hóa bị ảnh hưởng, làm dấy lên lo ngại về sự tàn phá lâu dài đối với nền tảng quốc gia. Các kho nhiên liệu và cơ sở điện lực bị hư hại dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí và mất điện diện rộng tại các thành phố lớn như Tehran.

Người Tehran nghẹt thở dưới những cột khói đen đặc, không khí nồng đặc mùi hóa chất khiến mỗi hơi thở của người dân đều trở nên đau đớn. Giới chức Iran cáo buộc các cuộc oanh tạc vào kho nhiên liệu là hành vi đầu độc dân thường và bức tử môi trường trên quy mô lớn.

Việc Chợ Lớn và các nhà máy khử mặn bị hư hại là đòn giáng mạnh vào an sinh. Trong khi đó, Iran và nhiều quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà máy này để cung cấp nước sạch.

Quy mô tàn phá tàn khốc đã châm ngòi cho làn sóng chỉ trích gay gắt nhắm vào liên quân tấn công Israel, Mỹ lẫn giới chính trị lưu vong.

Từng đặt cược vào lời hứa của Washington về một cuộc can thiệp “có mục tiêu”, người dân Iran giờ đây bàng hoàng trước sự hủy diệt tổng lực đánh thẳng vào vấn đề dân sinh của họ. “Tại sao họ lại tiến hành chiến tranh tổng lực?”, một phụ nữ bàng hoàng chất vấn.

Sự phẫn nộ đang dâng cao đối với những nhân vật ủng hộ chiến tranh từ xa. Họ cho rằng có khoảng cách quá lớn giữa lời kêu gọi từ các thủ đô phương Tây và trải nghiệm khốc liệt tại hiện trường.

"Có lẽ họ (ám chỉ ông Reza Pahlavi, con trai cựu vương Iran và những người ủng hộ giải pháp quân sự) về để trực tiếp chứng kiến cảnh bom đạn. Những người ủng hộ chiến tranh cần có trách nhiệm với hậu quả hiện nay, dù tôi nghi ngờ khả năng đó”, một phụ nữ nói.

Tương lai nào cho Iran?

Tại Iran, các lực lượng tuần tra hiện diện dày đặc để duy trì trật tự. Tâm điểm chú ý đổ dồn vào ông Mojtaba Khamenei. Dù những người ủng hộ đã xuống đường ăn mừng việc ông kế vị, nhưng tân lãnh đạo này vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi chiến sự bắt đầu.

Giữa bối cảnh Mỹ và Israel đe không để bất kỳ ai kế vị được yên ổn, những tin đồn về việc ông bị thương trong chiến tranh đang lan truyền rộng rãi, bao phủ lên chính trường Iran một bầu không khí bất định.

Sự kế vị này mang đến nỗi lo về một kỷ nguyên tiếp nối các chính sách cứng rắn và đối đầu gay gắt với phương Tây. "Đất nước bị tàn phá, còn Khamenei chỉ được thay thế bằng một Khamenei khác trẻ hơn 30 tuổi”, Mahboubeh, một biên dịch viên, nói.

Dù vẫn tồn tại những luồng ý kiến ủng hộ Hoàng thân lưu Pahlavi cùng sự can thiệp của liên quân Mỹ - Israel bất chấp tổn thất, nhưng tâm lý bao trùm Iran lúc này là sự bất an sâu sắc về thực trạng đất nước. Câu hỏi lớn nhất đang đặt ra là liệu những gì còn sót lại sau cuộc chiến có đủ để tái thiết tương lai, hay người dân chỉ được thừa hưởng một quốc gia trên đống đổ nát.

Nhiều người duy trì thói quen uống dầu cá omega-3 mỗi ngày với mong muốn bảo vệ sức khỏe tim mạch, tăng cường trí nhớ, hỗ trợ thị lực và góp phần giảm viêm trong cơ thể.

Nhiều người lo ngại thói quen uống dầu cá omega-3 mỗi ngày liệu có ảnh hưởng đến mức mỡ máu? Sau đây, dược sĩ Kirstyn Hill, thành viên của Hiệp hội Dược Quốc gia Mỹ, sẽ lý giải điều này.

Dược sĩ Kirstyn Hill cho biết: Viên bổ sung axit béo omega-3 thường được sử dụng để hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Nếu sử dụng hằng ngày, mức cholesterol trong máu có thể có những biến đổi sau.


Axit béo omega-3 có thể giúp tăng nhẹ cholesterol tốt (HDL) - loại cholesterol có lợi cho tim mạch

Ảnh: AI

Cải thiện mức cholesterol tốt (HDL)
Axit béo omega-3 có thể giúp tăng nhẹ cholesterol tốt (HDL) - loại cholesterol có lợi cho tim mạch - từ đó góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Omega-3 còn giảm nồng độ chất béo trung tính (triglyceride) trong máu, qua đó giúp cải thiện và duy trì mức HDL ở trạng thái khỏe mạnh hơn, theo trang tin sức khỏe Health.

Giảm mức chất béo trung tính triglyceride
Dầu cá omega-3 được chứng minh là có khả năng giảm mức triglyceride. Những người có mức triglyceride cao có thể được khuyến nghị dùng dầu cá omega-3.

Với liều lượng hơn 2 gram mỗi ngày có thể giúp hạ triglyceride từ 15 - 30% ở những người có nguy cơ mắc bệnh tim cao. Các nghiên cứu phát hiện sử dụng liều cao (trên 2 gram) của dầu cá omega-3 trong ít nhất 8 tuần, giúp giảm mức triglyceride hiệu quả hơn. Sở dĩ dầu cá làm được điều này là do axit béo omega-3 khiến gan tạo ra ít chất béo và triglyceride hơn.

Người ít ăn rau nên bổ sung bằng gì? Không phải cứ uống vitamin là đủ

Nguồn omega-3 tự nhiên trong chế độ ăn uống
Một số nghiên cứu cho thấy hấp thụ axit béo omega-3 từ chế độ ăn uống cũng có tác động đáng kể. Các nguồn tự nhiên bao gồm cá béo (như cá hồi, cá ngừ và cá mòi), dầu cá, một số loại dầu thực vật (hạt lanh, đậu nành, hạt cải), hạt chia và quả óc chó.

Dược sĩ Kirstyn Hill khuyên, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung dầu cá omega-3, theo Health.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Trump có thể sắp sớm đơn phương tuyên bố chiến thắng tại Iran khi vấp phải nhiều lựa chọn khó khăn, nhưng điều đó cũng có thể là quá muộn, theo cây bút bình luận Edward Luce.

Đến một thời điểm nào đó, Tổng thống Donald Trump sẽ tuyên bố nước Mỹ đã chiến thắng, khép lại cuộc chiến với Iran. Thời điểm đó có lẽ không phụ thuộc vào việc Mỹ đã đạt mục tiêu quân sự hay chưa, mà vào việc ông Trump đựng tổn thất được đến đâu, theo ông Edward Luce, biên tập viên phụ trách các vấn đề nước Mỹ của báo Financial Times.

Nhưng Iran, được đánh giá “lì đòn” hơn ông Trump, sẽ tìm mọi cách để khiến thế giới nghi ngờ tuyên bố của nhà lãnh đạo Mỹ. Chính điều đó tạo ra thế tiến thoái lưỡng nan mà Tổng thống Mỹ thứ 47 đã tự tạo ra cho mình do không chuẩn bị tốt trước chiến dịch.

Chẳng hạn, Washington lẽ ra có thể tăng cường kho dự trữ dầu chiến lược, vốn đã giảm mạnh sau chiến sự Nga - Ukraine, thuyết phục các quốc gia vùng Vịnh ủng hộ kế hoạch quân sự ngay từ đầu, hay làm công tác tư tưởng cho người dân Mỹ sẵn sàng cho xung đột kéo dài. Nhưng những điều này đều không xảy ra, một phần vì chính ông Trump cũng không có mục tiêu rõ ràng.

Hệ quả từ những toan tính dang dở

Theo lập luận của nhà báo Luce, ngay cả khi Iran bị suy yếu đáng kể, nước này vẫn đủ khả năng gây sức ép lên thị trường năng lượng toàn cầu. Tehran có thể khiến các tàu chở dầu tránh xa vùng Vịnh và làm gián đoạn phần lớn hoạt động sản xuất năng lượng trong khu vực.

Trừ khi chiếm đóng Iran, Washington khó có thể bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Ngoài ra, năng lực sản xuất máy bay không người lái của Iran được phân tán rộng nên rất khó bị phá hủy hoàn toàn bằng các cuộc không kích.

Tổng thống Mỹ cũng không thể dễ dàng thay đổi bộ máy lãnh đạo Iran. Ông Luce nhắc lại thực tế từng được nhiều người đề cập, đó là Mỹ mất 20 năm ở Afghanistan để thay thế Taliban bằng chính Taliban. Trong khi đó, chỉ sau hơn một tuần, ông Trump lại chứng kiến một lãnh tụ tối cao mang họ Khamenei khác lên nắm quyền.

Ông Mojtaba Khamenei, Lãnh tụ tối cao mới của Iran, được đánh giá là cứng rắn hơn cha mình. Theo ông Luce, điều đó khiến khả năng đạt được lệnh ngừng bắn với Iran trở nên rất thấp, chưa nói tới việc “đầu hàng vô điều kiện”.

Trong bối cảnh đó, ông Trump chỉ còn vài lựa chọn, nhưng đều tiềm ẩn rủi ro lớn, trong đó có phương án cử đặc nhiệm Mỹ hoặc Israel tới thành phố Isfahan để thu giữ 400 kg uranium đã làm giàu còn lại của Iran. Nếu thành công, đây có thể trở thành lối thoát ngoạn mục cho Tổng thống Mỹ.



Nhưng kịch bản này cũng gợi lại ký ức về chiến dịch giải cứu con tin Mỹ thất bại tại Iran năm 1980 dưới thời Tổng thống Jimmy Carter, góp phần khiến ông mất ghế tổng thống.

Lựa chọn khác của Mỹ là đưa quân chiếm đảo Kharg, nơi xuất khẩu phần lớn dầu mỏ của Iran, nhằm cắt nguồn thu chính. Nhưng phương án này thậm chí còn rủi ro hơn vì đòi hỏi lượng lớn binh sĩ Mỹ trên thực địa trong thời gian dài. Dù có thể gây tổn thất nặng cho kinh tế Iran, động thái này cũng có nguy cơ làm trầm trọng thêm cú sốc giá dầu toàn cầu.

Sau chưa đầy một tuần giao tranh, mức độ ủng hộ của công chúng Mỹ đối với cuộc chiến Iran đã chạm đáy. Điều này cho thấy công chúng Mỹ hiện nay khó chấp nhận ngay cả vài chục thương vong. Vì vậy, câu chuyện “TACO”, viết tắt cho cụm “ông Trump luôn rút lui vào phút chót”, có lẽ chỉ còn là vấn đề thời gian, theo ông Luce.

Ngay cả khi tuyên bố chiến thắng

Ngay cả khi đơn phương tuyên bố chiến thắng, Tổng thống Mỹ vẫn phải đối mặt với nhiều hệ lụy. Nguy cơ lớn nhất là xung đột thực tế không chấm dứt.

Nếu Washington rút lui, Iran sẽ hiểu rõ giới hạn chịu đựng của ông Trump, đó là khi giá năng lượng tăng mạnh. Tehran cũng có quyền quyết định khi nào cuộc xung đột thực sự kết thúc. Vì vậy, nước này có động cơ tiếp tục gây gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu để răn đe Washington.

Trong hai năm qua, Iran đã bị Israel tấn công bốn lần, trong đó hai lần Mỹ dưới thời ông Trump đóng vai trò dẫn đầu. Theo nhận định của ông Luce, Tehran sẽ tìm cách khiến cái giá mà Mỹ phải trả cho các cuộc tấn công mới trong tương lai trở nên đắt đỏ hơn.

Công tác tình báo tốt có thể giúp Mỹ và đồng minh tiếp tục phá hủy cơ sở hạt nhân của Iran, nhưng điều đó không bảo đảm thành công tuyệt đối.

Điều mà ông Trump khó có thể khắc phục là sự suy giảm niềm tin của thế giới vào nước Mỹ, ngay cả khi giá dầu ổn định trở lại.

“Chiến tranh vốn là bước đi nghiêm trọng chỉ nên được lựa chọn khi mọi phương án khác đã cạn kiệt. Trong trường hợp này, nhiều người hiểu rằng Washington vẫn còn lựa chọn khác”, ông Luce kết luận. “Vì thế việc ông Trump vẫn quyết định chọn con đường hiện nay là điều thế giới khó có thể lãng quên”.

Khi đi bộ thường xuyên, cơ thể sẽ bắt đầu xuất hiện sự thay đổi. Một số diễn ra bên trong nên khó nhận ra ngay lập tức. Tuy nhiên, nhiều sự thay đổi có thể cảm nhận rõ chỉ sau vài tuần duy trì đi bộ.

Nếu đi bộ đều đặn 30 phút/ngày, một số bộ phận của cơ thể sau đây sẽ bắt đầu thay đổi theo hướng tích cực.

Tim, mạch máu
Một trong những cơ quan hưởng lợi sớm nhất từ thói quen đi bộ là tim. Đi bộ nhanh được xếp vào nhóm vận động aerobic, tức là dạng vận động giúp tăng nhịp tim và cải thiện khả năng sử dụng ô xy của cơ thể, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).


Đi bộ đều đặn là phương pháp giúp kiểm soát cân nặng rất tốt

ẢNH: AI

Khi đi bộ, tim phải bơm máu nhanh hơn để đưa ô xy và dưỡng chất đến cơ bắp. Quá trình này lặp lại thường xuyên giúp cơ tim khỏe hơn, khả năng bơm máu cũng hiệu quả hơn.

Không chỉ tim, hệ mạch máu cũng được cải thiện. Hoạt động thể chất giúp lớp nội mạc bên trong thành mạch máu hoạt động tốt hơn. Nhờ đó, mạch máu có khả năng giãn nở linh hoạt, giúp điều hòa huyết áp và cải thiện lưu thông máu.

Trong đời sống hằng ngày, nhiều người nhận thấy sau một thời gian đi bộ đều đặn, họ ít bị hụt hơi hơn khi leo cầu thang hoặc vận động nhẹ. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ tim mạch đang hoạt động hiệu quả hơn.

Những lưu ý quan trọng khi dùng kem chống nắng dạng xịt

Bắp chân và khớp
Đi bộ chủ yếu tác động đến các cơ ở nửa dưới cơ thể, chẳng hạn cơ mông, đùi mông và bắp chân. Khi bước đi, các cơ này liên tục co giãn để tạo lực đẩy cho cơ thể

Nhờ sự vận động lặp lại mỗi ngày, các cơ dần tăng sức bền và săn chắc hơn. So với các môn thể thao cường độ cao, đi bộ tạo áp lực vừa phải lên cơ và khớp nên phù hợp với nhiều độ tuổi, kể cả người lớn tuổi hoặc người ít vận động.

Bên cạnh đó, khi khớp vận động thường xuyên, cơ thể sẽ tạo ra dịch khớp tốt hơn. Đây là chất lỏng giúp bôi trơn tự nhiên, giảm ma sát giữa các bề mặt khớp.

Đi bộ giúp vòng eo ít mỡ hơn
Đi bộ 30 phút mỗi ngày còn giúp giảm mỡ trên toàn cơ thể. Khi cơ bắp hoạt động, cơ thể cần năng lượng để duy trì chuyển động. Nguồn năng lượng sẽ được cung cấp từ đường glucose trong máu và mỡ dự trữ trong cơ thể.

Do đó, đi bộ thường xuyên sẽ làm giảm tỷ lệ mỡ trên cơ thể. Khi mỡ giảm dần, sự thay đổi dễ nhận thấy nhất thường nằm ở vùng bụng.

Tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn
Đi bộ cũng có tác động tích cực đến hệ tiêu hóa. Khi cơ thể vận động, các cơ ở thành ruột được kích thích, giúp tăng nhu động ruột, tức là các chuyển động đẩy thức ăn di chuyển dọc theo ruột.

Nhờ vậy, đi bộ hỗ trợ tiêu hóa hoạt động tốt hơn. Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia khuyến khích mọi người nên vận động nhẹ sau bữa ăn thay vì ngồi quá lâu, theo Verywell Health.

VietBF@sưu tập

Uống đủ nước mỗi ngày là một phần quan trọng của sức khỏe thận. Tuy nhiên, biết rõ lượng nước thực sự cần thiết cho thận là vô cùng quan trọng để tránh tình trạng thừa nước gây hại cho sức khỏe.

Sau đây, bác sĩ Udit Gupta, chuyên gia tư vấn thận học tại Bệnh viện đa khoa ISIC (Ấn Độ), giải mã những lầm tưởng phổ biến về việc uống nước.

Mọi người cần chính xác 8 ly nước mỗi ngày. Quy tắc này không áp dụng cho tất cả mọi người. Nhu cầu về nước thực tế khác nhau tùy vào cân nặng, khí hậu, mức độ hoạt động và tình trạng sức khỏe. Bác sĩ Gupta giải thích: Riêng đối với sức khỏe thận, điều quan trọng nhất là cấp nước nhất quán để hỗ trợ lượng nước tiểu bình thường - khoảng 1,5 đến 2 lít mỗi ngày ở người lớn.


Uống đủ nước mỗi ngày là một phần quan trọng của sức khỏe thận

Ảnh: AI

Càng nhiều nước càng tốt cho thận. Nhiều người cho rằng uống càng nhiều nước càng giúp thận lọc sạch độc tố. Tuy nhiên, thừa nước có thể gây hại. Bác sĩ Gupta cảnh báo: Thừa nước có thể làm loãng nồng độ natri trong máu, gây hạ natri máu - vốn rất nguy hiểm, theo tờ Hindustan Times.

Nước tiểu trong suốt nghĩa là uống đủ nước. Màu nước tiểu không nhất thiết phải trong suốt. Theo bác sĩ chuyên khoa thận, nước tiểu không màu đôi khi là dấu hiệu của thừa nước. Thay vào đó, nước tiểu màu vàng nhạt mới là biểu hiện của cấp nước đầy đủ. Nước tiểu màu vàng đậm hoặc màu hổ phách nghĩa là cơ thể đang mất nước và cần tăng lượng chất lỏng.

Bạn chỉ uống nước khi cảm thấy khát. Cảm giác khát thường báo hiệu cơ thể đã mất nước nhẹ. Tuy nhiên, trẻ nhỏ và người già có thể không nhận ra tín hiệu khát. Ngoài ra, vận động viên, người bị sốt, nôn mửa, tiêu chảy hoặc sống ở vùng khí hậu nóng nên chủ động duy trì cấp nước thay vì chỉ dựa vào cơn khát.

Người ít ăn rau nên bổ sung bằng gì? Không phải cứ uống vitamin là đủ

Thận thực sự cần bao nhiêu nước?
Hầu hết người lớn cần khoảng 2 - 3 lít chất lỏng mỗi ngày, bao gồm nước từ thực phẩm và đồ uống.

Người bệnh thận mạn tính hoặc suy thận không thể lọc chất thải hiệu quả, vì vậy cần hạn chế lượng nước uống vào cần theo chỉ dẫn của bác sĩ tùy theo giai đoạn bệnh. Khi bệnh thận tiến triển, chức năng thận giảm đi, khả năng đào thải chất lỏng dư thừa qua nước tiểu của cơ thể cũng giảm theo.

Lời khuyên giúp uống đủ nước
Dưới đây là lời khuyên đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày.

Uống nước từng ngụm nhỏ và thường xuyên trong suốt cả ngày.
Khi trời nóng bức hoặc tập thể dục cường độ cao, có thể cần uống nhiều nước hơn do thoát mồ hôi.
Theo dõi màu nước tiểu - nước tiểu nên có màu vàng nhạt hoặc hơi vàng. Nếu nước tiểu sẫm màu hơn, đó là dấu hiệu cho thấy có thể bị mất nước.
Luôn mang theo một chai nước khi di chuyển hoặc tập thể dục.

VietBF@sưu tập

Lửa chiến tranh bùng khắp vùng Vịnh, mặt trận không còn bó hẹp giữa Iran và Israel

Nếu những ngày đầu cuộc chiến còn mang dáng dấp của một trận thư hùng giữa Washington, Tel Aviv và Tehran, thì đến sáng thứ Năm 12/3/2026, bức tranh đã đổi màu hẳn: chiến sự không còn đứng ngoài mép cửa của các quốc gia Arab vùng Vịnh, mà đã tràn thẳng vào những mắt xích sống còn của kinh tế toàn cầu — dầu mỏ, cảng biển, kho nhiên liệu, tàu chở dầu, đường vận tải biển và cả niềm tin mong manh của thị trường. Từng đợt drone và hỏa tiễn từ Iran hoặc các lực lượng liên kết với Iran tràn qua bầu trời, buộc Saudi Arabia, Bahrain, UAE và Kuwait phải kích hoạt phòng không trong cùng một buổi sáng.

Iraq rung chuyển: hai tàu chở dầu ngoại quốc bốc cháy, một người chết, 38 người được cứu

Điểm nhấn gây chấn động nhất trong loạt diễn biến mới là vụ tấn công nhắm vào hai tàu chở dầu ngoại quốc trong hải phận Iraq. Theo các thông tin được cập nhật, ít nhất một người thiệt mạng, 38 thủy thủ được cứu ra khỏi vùng cháy, còn hai con tàu bị lửa nuốt chửng giữa mặt biển. Hình ảnh được lan truyền cho thấy ngọn lửa không chỉ bao phủ thân tàu mà còn loang ra cả mặt nước, dấu hiệu rất đáng ngại của rò rỉ dầu hoặc nhiên liệu. Giới chức Iraq cho biết khu vực các cảng dầu đã phải ngưng hoạt động sau vụ việc, và Baghdad coi đây là hành vi xâm phạm chủ quyền quốc gia. Một tàu mang cờ Malta, chiếc kia mang cờ Marshall Islands; một tàu có liên hệ sở hữu từ Mỹ, một tàu gắn với chủ tàu Hy Lạp. Chỉ riêng chi tiết đó cũng cho thấy mức độ quốc tế hóa của cuộc khủng hoảng: một vụ nổ ở vùng biển Iraq có thể lập tức kéo theo hệ quả pháp lý, bảo hiểm, ngoại giao và thương mại vượt khỏi biên giới Trung Đông. Reuters và các bản tin cập nhật cũng ghi nhận các tàu chở dầu trong khu vực đã liên tục bị tấn công, mắc kẹt hoặc phải giảm hoạt động kể từ khi chiến sự leo thang quanh eo Hormuz.



Điều đáng sợ hơn nằm ở thông điệp chính trị phía sau. Iran nhận trách nhiệm, nói rằng một cuộc tấn công bằng phương tiện không người lái dưới nước đã thổi tung hai tàu dầu. Reuters trước đó đã ghi nhận luồng vận tải qua Hormuz gần như tê liệt, nhiều tàu phải neo đậu, đổi hành trình hoặc tắt hệ thống nhận dạng để tránh đòn tập kích.

Saudi Arabia, Bahrain, UAE, Kuwait đồng loạt báo động: vùng đệm an ninh của khối Arab bị thử lửa

Tại Saudi Arabia, Bộ Quốc phòng thông báo đã đánh chặn và phá hủy hơn 20 drone ở miền Đông, nơi tập trung các mỏ dầu chiến lược của vương quốc. Đó không chỉ là một tin quân sự; đó là lời cảnh báo rằng hạ tầng năng lượng trọng yếu của Saudi nay đã trở thành mục tiêu trực diện trong chiến tranh khu vực. Cả thế giới đều hiểu, đánh vào miền Đông Saudi là đánh vào huyết mạch của thị trường dầu toàn cầu, bởi nơi đây tập trung những tài sản mà chỉ cần chao đảo vài ngày là giá năng lượng từ Mỹ sang châu Âu, từ Ấn Độ tới Đông Á đều phải hắt hơi sổ mũi theo.

Bahrain cũng không yên. Chính quyền nước này nói các đòn đánh của Iran đã nhắm vào các bồn chứa nhiên liệu tại một cơ sở ở tỉnh Muharraq, phía Bắc vương quốc. Bộ Nội vụ Bahrain phải khuyến cáo cư dân bốn thị trấn, làng mạc gần đó ở yên trong nhà, đóng kín cửa sổ để tránh tác động của khói lửa. Khói không chỉ là khói; đó là biểu tượng cho việc chiến tranh đã chạm tới đời sống dân sự thường nhật. Từ một cuộc đối đầu chiến lược, nó đã biến thành mối đe dọa lơ lửng ngay trên mái nhà dân vùng Vịnh.

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, hệ thống phòng không được kích hoạt đối phó “các mối đe dọa hỏa tiễn và drone từ Iran”. Ở Dubai, một drone rơi xuống gần khu Creek Harbour, gây cháy nhỏ trên một tòa nhà, tuy chưa ghi nhận thương vong. Chỉ riêng việc Dubai — biểu tượng của thương mại, tài chính, du lịch và hào nhoáng vùng Vịnh — phải nói tới drone rơi xuống nhà dân, cũng đủ cho thấy mặt trận tâm lý đang bị mở rộng ghê gớm thế nào. Kuwait cũng tuyên bố phòng không của họ đang ứng phó với “các mối đe dọa hỏa tiễn và drone thù địch”. Một khi các quốc gia vốn đóng vai trò trung tâm logistics, tiếp vận và xuất khẩu năng lượng cùng phải bước vào tư thế phòng thủ, thì chiến tranh đã đi qua lằn ranh đỏ. Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cũng đã thông qua Nghị quyết 2817 (2026), do Bahrain dẫn dắt, lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công của Iran vào Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia, UAE và Jordan.

Oman cháy bồn nhiên liệu, Hormuz nghẹt thở: chiến tranh giờ là bài toán dầu mỏ và hàng hải

Ở Oman, lực lượng cứu hỏa phải vật lộn để khống chế đám cháy tại các bồn chứa nhiên liệu ở cảng Salalah sau một vụ tấn công bằng drone. Reuters dẫn nguồn từ Oman cho biết công tác dập lửa có thể kéo dài, còn hãng Maersk đã dừng hoạt động tại cảng này cho tới khi có thông báo mới. Khi một cảng lớn bị trúng đòn, điều đầu tiên bị thương không chỉ là thép và xi măng, mà là chuỗi cung ứng. Những con số khô khan về hàng hóa, container, tàu hàng, hợp đồng giao nhận lập tức trở thành nỗi đau cụ thể trong túi tiền người dân ở cách xa hàng ngàn cây số.

Mọi sợi dây rồi cũng dẫn về eo biển Hormuz — yết hầu của thị trường dầu mỏ thế giới. Nhiều nguồn tin quốc tế mô tả Hormuz trên thực tế bị bóp nghẹt nghiêm trọng; một lượng lớn dầu bị mắc kẹt trên tàu, tàu thuyền phải neo chờ, đổi tuyến hoặc tắt thiết bị nhận dạng. Reuters đã ghi nhận tình trạng gián đoạn vận tải biển nghiêm trọng ngay từ đầu tháng, còn các nguồn chính thức và truyền thông quốc tế những ngày qua liên tục nhấn mạnh khoảng 20% dầu thương mại toàn cầu đi qua khu vực này. Đánh vào Hormuz không khác gì bóp cổ nền kinh tế thế giới bằng hai ngón tay. Bởi vậy mới có cảnh các con tàu phát đi tín hiệu lạ kiểu “CHINA OWNER ALL CHINESE” như một lá bùa cầu an giữa cơn sóng dữ — một chi tiết nghe như chuyện giang hồ biển cả, nhưng lại là minh chứng cho nỗi sợ thật sự của giới vận tải.

Tehran đánh ra, Israel đánh vào: Lebanon bị kéo sâu hơn vào hỏa ngục

Song song với mặt trận vùng Vịnh là sự bùng phát dữ dội trên trục Iran – Hezbollah – Israel. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran nói họ đã phối hợp với Hezbollah tiến hành một đợt tấn công kéo dài nhiều giờ, nhắm vào hơn 50 mục tiêu trên khắp Israel, từ Haifa ở phía Bắc tới Tel Aviv ở miền Trung và Beersheba ở phía Nam. Đáp lại, Israel mở các đợt không kích quy mô lớn vào hạ tầng Hezbollah ở Lebanon, đặc biệt tại vùng ngoại ô phía Nam Beirut, nơi được xem là thành trì của lực lượng này. Báo chí quốc tế cùng ngày cũng ghi nhận Israel ra cảnh báo sơ tán rồi tiến hành các làn sóng oanh kích dữ dội, khiến Beirut chìm trong khói đen, còn Lebanon ngày càng bị kéo sâu vào cuộc chiến mà họ không đủ sức gánh nổi. Reuters và EU trong các cập nhật gần đây cho biết Lebanon đã rơi vào khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng, với hàng trăm ngàn người phải rời bỏ nhà cửa; các gói viện trợ khẩn cấp của châu Âu đã được kích hoạt.

Bi kịch ở đây là Lebanon đang trở thành kẻ lãnh đủ giữa cuộc cờ lớn. Khi Hezbollah bắn rocket nhân danh “trục kháng chiến”, thì làng mạc, bệnh viện, trường học và đoàn người tị nạn Lebanon lại là bên trả giá trước tiên.

Trump tuyên bố “đã thắng”, nhưng Washington lại nói bằng nhiều giọng khác nhau

Trong khi chiến sự lan rộng, Tổng thống Donald Trump tiếp tục tuyên bố rằng Mỹ “đã thắng” ở Iran, thậm chí nói “ngay giờ đầu đã xong rồi”, nhưng đồng thời lại để ngỏ khả năng tiếp tục tấn công thêm và nói việc chấm dứt chiến tranh là do ông quyết định. Vấn đề là Nhà Trắng, Lầu Năm Góc và các phát ngôn viên khác nhau dường như không nói cùng một thứ tiếng. Có lúc cuộc chiến được mô tả như một “short excursion”, có lúc lại là một chiến dịch còn phải kéo dài; có lúc bảo gần kết thúc, có lúc lại phát tín hiệu rằng chưa xong và vẫn có thể giáng thêm đòn nặng nề. Reuters cho biết ước tính sơ bộ mà Lầu Năm Góc báo cho các nhà lập pháp Mỹ là chỉ trong 6 ngày đầu, cuộc chiến đã ngốn ít nhất 11 tỉ USD. Con số ấy cho thấy chiến tranh không chỉ ăn bằng máu mà còn ăn bằng ngân khố.

Sự mâu thuẫn trong thông điệp khiến ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa cũng bắt đầu có tiếng nói chất vấn. Khi chính quyền nói “đã thắng” mà phòng không vùng Vịnh vẫn đỏ lửa, tàu dầu vẫn cháy, Lebanon vẫn vỡ vụn, còn thị trường dầu vẫn chao đảo, thì cái gọi là “chiến thắng” ấy nghe ra giống một khẩu hiệu trấn an hơn là một kết luận chiến lược.

California cũng thấp thỏm: bóng ma đòn trả đũa của Iran lơ lửng ngoài khơi nước Mỹ

Một nhánh đáng chú ý khác là cảnh báo tại Mỹ về khả năng Iran hoặc các tác nhân liên quan nuôi ý định tiến hành tấn công bằng drone từ một con tàu ngoài khơi California. Cả Trump lẫn Thống đốc Gavin Newsom đều nói chưa có dấu hiệu đe dọa cận kề, và bản ghi nhớ của FBI cũng được mô tả là chứa thông tin chưa được kiểm chứng đầy đủ. Nhưng chỉ riêng việc một kịch bản như vậy được chuyển xuống cho lực lượng hành pháp địa phương đã phản ánh tâm lý lo ngại rằng mặt trận trả đũa của Iran không nhất thiết phải dừng ở Trung Đông. Đây là đặc trưng của kiểu chiến tranh phi đối xứng hiện đại: đòn trả không nhất thiết phải cân xứng về quy mô, chỉ cần đủ gây hỗn loạn, bất an và chi phí bảo vệ tăng vọt là đã đạt hiệu ứng chiến lược. Reuters, AP và các bản tin trong ngày đều cho thấy Mỹ đang đồng thời lo chiến trường ngoài khơi Hormuz và nguy cơ an ninh trên chính lục địa của mình.

Dầu mỏ trở thành mặt trận quyết định: IEA xả 400 triệu thùng, Mỹ tung 172 triệu thùng từ kho dự trữ

Giữa cơn địa chấn đó, phản ứng kinh tế lớn nhất đến từ mặt trận dầu khí. Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết 32 nước thành viên đã nhất trí tung ra 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp — mức giải phóng lớn nhất trong lịch sử cơ chế này. Cùng lúc, Bộ Năng lượng Mỹ xác nhận Tổng thống Trump đã cho phép xuất 172 triệu thùng từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược, bắt đầu từ tuần tới, quá trình kéo dài khoảng 120 ngày. Hai động thái ấy không phải chuyện nhỏ; đó là lời thú nhận bằng hành động rằng thị trường năng lượng toàn cầu đang bị bóp nghẹt thật, chứ không còn là chuyện “tâm lý đầu cơ” đơn thuần.

Về bản chất, khi các nước phải mở hầm dầu dự trữ quốc gia để trấn an thị trường, nghĩa là chiến tranh đã chạm vào xương sống của nền kinh tế thế giới. Dầu tăng thì xăng tăng, xăng tăng thì cước vận tải tăng, cước tăng thì giá thực phẩm, phân bón, điện năng, nguyên liệu và gần như mọi thứ đều nhúc nhích đi lên. Liên Hiệp Quốc cũng cảnh báo bất ổn tại Hormuz có thể đẩy giá lương thực, năng lượng và vật tư nhân đạo đi lên ở nhiều nơi, nhất là những khu vực vốn đã mong manh như châu Phi cận Sahara. Một ngọn lửa ở cảng Salalah hay một tàu dầu cháy ngoài khơi Iraq vì thế không chỉ làm nóng vùng Vịnh; nó có thể làm rỗng ví người tiêu dùng ở cách xa nửa vòng trái đất.

Không chỉ bom đạn, chiến tranh còn để lại độc tố, dầu tràn và những vết sẹo môi sinh

Một tầng thảm họa khác thường bị bỏ quên giữa tiếng nổ là môi trường. Khi kho nhiên liệu, bến cảng, tàu dầu, cơ sở hỏa tiễn hay tàu thủy bị đánh trúng, thứ chảy ra không chỉ là dầu mà còn là các chất độc, kim loại nặng, dư lượng nổ, hóa chất và các tác nhân gây ô nhiễm lâu dài cho biển, đất và không khí. Các chuyên gia môi trường xung đột đã cảnh báo rằng những vụ nổ dưới nước, thủy lôi và đòn đánh vào tàu thuyền có thể gây hại lâu dài cho hệ sinh thái biển, rạn san hô và sinh vật đại dương. Trong một cuộc chiến mà cả biển cũng thành chiến hào, môi trường là nạn nhân thầm lặng nhưng dai dẳng nhất. Hôm nay tàu cháy, ngày mai có thể là bãi biển nhiễm dầu, ngư trường mất trắng, chuỗi thực phẩm bị bẩn, và nhiều năm sau vẫn còn độc chất nằm dưới lớp bùn đáy biển.



Iran đánh vào các mắt xích dầu khí và hàng hải của vùng Vịnh; Hezbollah mở thêm mặt trận với Israel; Israel dội lửa xuống Lebanon; Mỹ vừa đánh vừa lo bảo vệ tuyến cung ứng năng lượng; các nước Arab vùng Vịnh phải chống đỡ hỏa tiễn; châu Âu phải tính chuyện hộ tống tàu; còn thị trường dầu thì run lên theo từng tin báo động. Cứ mỗi bên tung ra một đòn răn đe, vòng tròn chiến tranh lại nở lớn thêm một nấc.

Người ta thường nói “thả con săn sắt, bắt con cá rô”, nhưng trong cuộc khủng hoảng này, e rằng các bên đang thả cả lưới xuống biển mà chưa biết sẽ kéo lên thứ gì. Iran muốn chứng minh rằng họ vẫn đủ tay bóp nghẹt Hormuz và đe dọa các nước láng giềng gắn bó với Mỹ. Mỹ muốn chứng minh rằng họ đủ sức giáng đòn phủ đầu và ép Tehran khuất phục. Israel muốn triệt tiêu càng nhiều càng tốt mạng lưới đe dọa quanh mình.

Từ hai chiếc tàu dầu cháy rực trong hải phận Iraq, những bồn nhiên liệu trúng đòn ở Bahrain, đám cháy tại Dubai Creek Harbour, tiếng còi báo động phòng không ở Saudi Arabia và Kuwait, cho tới các đợt không kích dữ dội ở Beirut, tất cả đang ghép lại thành một bức tranh chung: chiến tranh đã vượt khỏi ranh giới của một cuộc trả đũa đơn tuyến và đang trở thành cuộc đối đầu bao trùm giữa hỏa lực, dầu mỏ, đường biển, chính trị cường quyền và nỗi sợ toàn cầu. Trung Đông vốn đã chất đầy rơm khô của hận thù, giáo phái, dầu mỏ và địa chính trị, nay chỉ cần thêm vài tia lửa nữa là có thể bùng thành cơn hỏa hoạn chưa biết đâu là bờ. Trong cơn dông ấy, người dân thường vẫn là kẻ cúi đầu chạy trước, còn các cường quốc và các lực lượng vũ trang vẫn tiếp tục đếm thắng thua bằng bản đồ, bằng kho dầu, bằng số đạn và bằng những lời tuyên bố đanh thép. Nhưng lịch sử vẫn thường nhắc một điều rất xưa: chiến tranh có thể mở màn bằng những tiếng hò reo, song thường kết thúc bằng những thành phố ngổn ngang tro bụi, những tuyến hàng hải bị cắt đứt, những gia đình ly tán, và một hóa đơn khổng lồ mà cả thế giới cuối cùng đều phải thanh toán.