Khi nguy cơ Mỹ mở cuộc tấn công trên bộ tại Iran ngày càng rõ rệt, trang tin Anh Middle East Eye ngày 6/4 xem xét các kịch bản có thể xảy ra và cách địa hình nước này có thể khiến lực lượng tấn công phải trả giá đắt.
Khi tiến về vùng Vịnh trên các máy bay vận tải, hàng trăm binh sĩ Mỹ có thể liếc nhìn xuống địa hình bên dưới qua cửa sổ. Một vùng biển ngoằn ngoèo với nhiều đảo; một bờ biển dài hàng trăm kilomet với những vách đá sắc nhọn; và các dãy núi sừng sững áp đảo bất kỳ kẻ xâm nhập nào.
Với địa hình như vậy, không có gì ngạc nhiên khi các chuyên gia quân sự và chính trị cho rằng, một chiến dịch trên bộ sẽ khiến Mỹ phải trả giá rất đắt.
Iran là một quốc gia rộng lớn. Nước này có hai dãy núi dài, Biển Caspi ở phía Bắc, và Biển Oman cùng vùng Vịnh ở phía Nam.
Các chuyên gia cảnh báo rằng, một khi chiến tranh trên bộ bắt đầu, hướng đi và thời gian kéo dài của nó rất khó dự đoán.
“Nếu nhìn vào lịch sử các cuộc tấn công quân sự kiểu này, bạn sẽ thấy rằng một khi tấn công trên bộ bắt đầu, chúng rất khó kiểm soát”, ông Arman Mahmoudian, nghiên cứu viên tại Viện An ninh Toàn cầu và Quốc gia thuộc Đại học Nam Florida (Mỹ), nói với Middle East Eye.
Các chuyên gia Iran chỉ ra ba kịch bản chính nếu chiến tranh trên bộ nổ ra: chiếm các đảo của Iran ở vùng Vịnh và eo biển Hormuz, tấn công bờ biển phía Nam của Iran, hoặc xâm nhập qua các khu vực người Kurd ở phía Tây nước này. Mỗi kịch bản đều tiềm ẩn những nguy cơ và khó khăn nghiêm trọng.
Chiếm đảo Kharg và kiểm soát eo biển Hormuz
Không chỉ các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran, điều thực sự gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ Chiến tranh Mỹ là việc đóng cửa eo biển Hormuz.
Trước chiến tranh, khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 1/5 tiêu thụ toàn cầu, đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Nhưng từ khi xung đột bắt đầu ngày 28/2, Iran đã nhắm mục tiêu vào các tàu di chuyển qua tuyến đường thủy này và về cơ bản đóng cửa tuyến đường, gần đây chỉ cho phép một số ít tàu chở dầu từ các quốc gia “thân thiện” đi qua.
Một số báo đưa tin, Iran đã thu tới 2 triệu USD từ một số tàu để đảm bảo an toàn khi đi qua eo biển Hormuz.
Vị trí và quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển đã đẩy giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng cao, tạo thêm áp lực buộc Mỹ phải mở lại tuyến đường.
Đáp lại, Mỹ đã tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu của Iran, cách bờ biển khoảng 32 km.
Cuộc tấn công làm dấy lên suy đoán rằng Washington có thể tìm cách chiếm hòn đảo này - ý tưởng mà Tổng thống Trump từng nhắc tới trong một cuộc phỏng vấn năm 1988 với báo Anh The Guardian từ rất lâu trước khi ông bước vào chính trường.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, động thái như vậy mang lại ít lợi ích và thậm chí có thể phản tác dụng.
Ông Mahmoudian cho rằng, nếu Mỹ cố chiếm Kharg, nơi xử lý khoảng 90% xuất khẩu dầu của Iran, thì Iran thậm chí có thể không chiến đấu tại đó.
“Iran không có lý do gì để chiến đấu với Mỹ trên hòn đảo đó vì họ không có cơ hội chiến thắng. Thay vào đó, họ có thể để Mỹ chiếm đảo rồi tấn công họ tại đó”, ông nói. “Vấn đề tương tự cũng tồn tại với các đảo ở eo biển Hormuz như Qeshm, Hormuz và Larak. Bất kỳ chiến dịch nào của Mỹ ở đó cũng sẽ gặp vấn đề tương tự”.
Điều này cũng được ông Farzin Nadimi, một nhà phân tích tại Viện Washington (Mỹ), một tổ chức có lập trường chống Iran và ủng hộ Israel, thừa nhận.
Trong cuộc phỏng vấn với podcaster Iran Bozorgmehr Sharafedin, ông Nadimi nói: “Việc chiếm đóng quân sự đảo Kharg là không thực tế và không hợp lý. Ngay cả khi chiếm được các đảo của Iran, việc giữ chúng cũng sẽ rất khó”.
Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc chiếm Kharg có thể khiến giá dầu tăng cao hơn nữa. “Mỹ có thể chiếm đảo và ngăn dòng chảy dầu từ Iran, nhưng điều đó sẽ gây tổn hại thị trường năng lượng toàn cầu. Việc loại bỏ khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày của Iran sẽ lại đẩy giá lên”, ông Alex Vatanka, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông ở Washington, nói.
Ngoài Kharg, Iran có 42 hòn đảo ở vùng biển phía Nam, trong đó 18 đảo có người ở và 24 đảo không có người.
Đảo lớn nhất là Qeshm, trải dài dọc eo biển Hormuz, rộng khoảng 1.500 km², lớn hơn cả Bahrain và Singapore, và chỉ cách đất liền Iran 2 km.
Ba đảo khác, Tunb Lớn, Tunb Nhỏ và Abu Musa, đặc biệt nhạy cảm. Thường được gọi là “ba đảo”, chúng cũng bị Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) tuyên bố chủ quyền. Điều này làm dấy lên khả năng Mỹ có thể chiếm chúng và bàn giao cho UAE.
Tuy nhiên, chuyên gia Vatanka cảnh báo điều này có thể tạo ra vấn đề lâu dài cho quốc gia vùng Vịnh này. “Có thể Mỹ muốn làm điều gì đó có lợi cho UAE, nhưng UAE phải cân nhắc kỹ liệu họ có muốn các hòn đảo đó trong hoàn cảnh như vậy hay không”, ông nói.
Ông Vatanka cho rằng, về lâu dài, “điều đó sẽ trở thành điểm căng thẳng và xung đột với phần còn lại của Iran trong nhiều thập kỷ”.
Cả hai chuyên gia Vatanka và Mahmoudian đều cho rằng, nếu Mỹ chiếm đảo, mục tiêu có thể là chính trị, cụ thể là tạo đòn bẩy đàm phán và buộc Iran nhượng bộ để đổi lại việc trả lại lãnh thổ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp đối mặt với khoảnh khắc mang tính quyết định đối với cuộc chiến ở Iran: Thực hiện lời đe dọa phá hủy hạ tầng của Iran từ 20h ngày 7/4 hay tiếp tục lùi thời hạn do chính ông đặt ra để tạo cơ hội cho đàm phán.
Nhà lãnh đạo Mỹ đe dọa sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện của Iran trước nửa đêm 7/4, cùng nhiều biện pháp có thể gây ra hậu quả tàn khốc đối với người dân Iran và chắc chắn sẽ châm ngòi cho hàng loạt đòn trả đũa nguy hiểm trên toàn khu vực.
Các bên trung gian như Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn đang nỗ lực ngăn chặn kịch bản đó, bằng cách thúc đẩy một thỏa thuận, hoặc ít nhất có thể kéo dài thêm thời gian.
“Nếu tổng thống thấy thỏa thuận đang dần hình thành, ông ấy có thể sẽ tạm dừng. Nhưng chỉ mình ông ấy là người đưa ra quyết định đó”, một quan chức cấp cao trong chính quyền nói với Axios.
Tổng thống Mỹ Trump: Iran có thời hạn đến 20h ngày 7/4
Một quan chức quốc phòng “hoài nghi” rằng lần này sẽ có bất kỳ sự gia hạn nào.
Nguồn tin đã nói chuyện với ông Trump nhiều lần trong những ngày gần đây tiết lộ rằng ông có thể là người có lập trường “diều hâu” nhất trong tầng lớp lãnh đạo cấp cao của chính quyền về vấn đề Iran.
“Tổng thống là người hiếu chiến nhất. So với tổng thống, những người đó còn giống ‘phe bồ câu’ hơn”, một quan chức Mỹ khác cho biết. Quan chức này gạt bỏ thông tin Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth hay Ngoại trưởng Marco Rubio đang thúc đẩy hành động mạnh tay với Iran.
Tổng thống Trump đã bắt đầu thăm dò ý kiến cố vấn và người thân cận về kế hoạch tấn công các nhà máy điện và cầu khi hỏi họ: “Các anh nghĩ gì về ‘Ngày hạ tầng’?”
Đội ngũ đàm phán của Tổng thống Trump, gồm Phó Tổng thống JD Vance, hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, cho rằng ông Trump nên cố gắng đạt được một thỏa thuận ngay lúc này nếu có thể.
Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, lãnh đạo A-rập Xê-út và UAE, cùng các đồng minh chính trị như Thượng nghị sĩ Lindsey Graham thúc giục Tổng thống Trump không chấp nhận ngừng bắn nếu Iran không nhượng bộ như điều kiện của Mỹ, như mở lại eo biển Hormuz hoặc từ bỏ toàn bộ uranium làm giàu mức cao.
Iran đã đưa ra phản hồi gồm 10 điểm để trả lời đề xuất hòa bình.
Một quan chức Mỹ mô tả phản hồi này là “tối đa hóa yêu sách”, nhưng Nhà Trắng coi đó là chiến thuật đàm phán chứ không phải sự từ chối.
Các bên trung gian đang làm việc với phía Iran để sửa đổi và soạn thảo lại danh sách điều khoản. Họ cũng cảnh báo rằng quá trình ra quyết định của Iran rất chậm, vì vậy có thể cần gia hạn thời hạn.
Kế hoạch đã sẵn sàng
Trong cuộc họp báo ngày 6/4, Tổng thống Trump ám chỉ tốc độ chậm chạp trong quá trình cân nhắc của Iran đang cản trở đàm phán, cho rằng các lãnh đạo Iran không thể trao đổi hiệu quả do lo ngại về an ninh.
Các cố vấn của Tổng thống Trump nói với bên trung gian, rằng tổng thống cần thấy những tín hiệu tích cực từ phía Iran để cân nhắc gia hạn. “Chúng tôi đang lún sâu vào đàm phán, điều gì cũng có thể xảy ra”, một người nói.
Trong cuộc họp báo, Tổng thống Trump đã phác họa viễn cảnh u ám về tương lai gần của Iran, đồng thời nhấn mạnh vẫn còn khả năng đạt được thỏa thuận.
“Cả đất nước đó có thể bị xóa sổ chỉ trong 1 đêm, và có thể là ngay tối mai”, ông tuyên bố.
“Chúng tôi có kế hoạch khiến mọi cây cầu ở Iran bị phá hủy hoàn toàn trước 12 giờ đêm ngày mai. Mọi nhà máy điện ở Iran sẽ ngừng hoạt động, bốc cháy, nổ tung và không bao giờ được sử dụng lại. Ý tôi là phá hủy hoàn toàn trước 12 giờ đêm, và điều đó có thể diễn ra trong vòng 4 giờ nếu chúng tôi muốn. Chúng tôi không muốn điều đó xảy ra”, ông nói.
Ở chiều ngược lại, ông Trump cho biết các cuộc đàm phán “đang tiến triển tốt” và nhấn mạnh Mỹ có “đối tác tích cực, sẵn sàng” ở phía bên kia, đang “đàm phán một cách thiện chí”.
VietBF@ sưu tập
Trong một tuyên bố tại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump khẳng định việc công khai các chi tiết về nhiệm vụ giải cứu phi công Mỹ tại Iran đã đặt tính mạng binh sĩ vào nguy hiểm, đồng thời cảnh báo các phóng viên có thể phải đối mặt với án tù nếu không tiết lộ nguồn tin.
Căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Trump và giới truyền thông vừa đẩy lên nấc thang mới sau cuộc họp báo ngày 6/4. Nhà lãnh đạo Mỹ xác nhận các cơ quan chức năng đang ráo riết "truy tìm" danh tính một quan chức chính phủ — người bị ông gọi là "cá nhân tệ hại" — vì đã tiết lộ thông tin mật cho báo chí về chiến dịch giải cứu thành viên thứ hai của phi hành đoàn tiêm kích F-15E bị bắn hạ tại Iran vào cuối tuần trước.
Ông Trump nhấn mạnh rằng sự can thiệp của truyền thông đã trực tiếp gây bất lợi cho chiến dịch quân sự nhạy cảm này. Theo Tổng thống, phía Iran ban đầu hoàn toàn không hay biết về việc có phi công Mỹ đang mất tích bên trong lãnh thổ của họ.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của các bản tin dựa trên "nguồn tin giấu tên" đã vô tình chỉ điểm cho đối phương, khiến nỗ lực tìm kiếm và cứu nạn trở nên khó khăn và nguy hiểm hơn gấp bội.
"Đây là vấn đề an ninh quốc gia," Tổng thống Trump khẳng định trước các phóng viên. Ông đưa ra một tối hậu thư cứng rắn rằng bất kỳ ai đăng tải câu chuyện này mà từ chối khai nhận nguồn tin cung cấp đều có khả năng phải ngồi tù.
Ông cho rằng hành động tiết lộ tin tức đã khiến viên phi công Mỹ — người đang phải chiến đấu giành giật sự sống — rơi vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc khi vị trí và tình trạng của anh bị phanh phui cho đối thủ.
Mặc dù người đứng đầu Nhà Trắng không chỉ đích danh cơ quan ngôn luận nào, nhưng các dữ liệu từ tờ Telegraph cho thấy sự chú ý đang đổ dồn vào kênh CBS. Trước đó, ngay sau nửa đêm ngày 3/4, đài này đã đăng tải thông tin xác nhận một chiếc F-15E của Mỹ bị bắn rơi tại Iran.
Bản tin của CBS dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết một thành viên phi hành đoàn đã được cứu thoát, trong khi cuộc tìm kiếm sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí còn lại vẫn đang ráo riết diễn ra.
Vụ việc không chỉ làm dấy lên những lo ngại về an ninh quân sự mà còn tạo ra một cuộc đối đầu trực diện về quyền tự do báo chí và trách nhiệm bảo mật thông tin quốc gia. Hiện tại, chính quyền ông Trump đang dồn lực để bóc tách đường dây rò rỉ thông tin này, quyết tâm trừng trị người đã đưa bí mật quân sự ra ánh sáng giữa lúc chiến dịch giải cứu vẫn còn dang dở.
Phiên cập nhật ngày 7/4/2026 cho thấy thị trường tiền tệ và hàng hóa vẫn đang trong trạng thái nhạy cảm. USD tự do đã lùi xuống dưới vùng đỉnh trước đó, trong khi giá mua USD trong ngân hàng vẫn thấp hơn khá xa so với chợ đen. Vàng SJC tuy giảm nhẹ nhưng vẫn đứng ở mặt bằng rất cao, bỏ xa giá vàng thế giới quy đổi. Bitcoin tiếp tục dao động quanh ngưỡng 68.000-69.000 USD, còn dầu thô và giá xăng tại nhiều nơi vẫn bị đẩy lên bởi căng thẳng năng lượng toàn cầu.
Về tỷ giá USD, thị trường tự do sáng 7/4 ghi nhận mức 26.900 đồng/USD mua vào và 27.100 đồng/USD bán ra. Trong khi đó, Vietcombank cập nhật lúc 08:22 niêm yết USD mua tiền mặt 26.111 đồng, mua chuyển khoản 26.141 đồng và bán ra 26.361 đồng/USD. Nếu lấy mốc giá mua vào chợ đen so với giá mua tiền mặt của Vietcombank, mức chênh lệch hiện là 789 đồng/USD; còn nếu so với giá mua chuyển khoản, chênh lệch là 759 đồng/USD.
Giá vàng SJC trong nước sáng 7/4 được nhiều nơi niêm yết quanh 169,5 triệu đồng/lượng mua vào và 172,5 triệu đồng/lượng bán ra. Giá vàng thế giới cùng ngày được báo ở khoảng 4.640,3 USD/ounce vào đầu giờ chiều theo giờ Việt Nam. Một nguồn cập nhật khác vào giữa buổi sáng cũng ghi nhận vàng giao ngay khoảng 4.643,6 USD/ounce, cho thấy mặt bằng thế giới vẫn quanh vùng 4.64 nghìn USD/ounce. Như vậy, vàng miếng SJC trong nước vẫn cao hơn rất mạnh so với giá quốc tế quy đổi.
Giá bạc thế giới ngày 7/4 ở quanh 72,70 USD/ounce, trong khi một cập nhật khác đầu ngày cho thấy bạc giao dịch xấp xỉ 73 USD/ounce.
Bitcoin hiện giao dịch quanh 68.771 USD/BTC, biên độ trong ngày dao động từ 68.312 USD đến 70.240 USD. Điều này cho thấy đồng tiền số lớn nhất thế giới vẫn giữ được vùng giá rất cao dù biến động trong ngày còn khá mạnh.
Lãi suất căn bản tại Mỹ, tức target range của federal funds rate, hiện vẫn được Cục Dự trữ Liên bang giữ ở 3,50% - 3,75% sau cuộc họp ngày 18/3/2026. Đối với lãi suất vay mua nhà trả góp tại Mỹ, Freddie Mac cho biết lãi suất vay cố định 30 năm trung bình ở mức 6,46% tính đến ngày 2/4/2026. Còn lãi suất vay mua xe tại Mỹ, các khảo sát đầu tháng 4 cho thấy mức trung bình cho khoản vay mua xe mới kỳ hạn 60 tháng đang ở khoảng 7%/năm, với người có tín dụng tốt có thể thấp hơn đáng kể.
Giá dầu thế giới tiếp tục là điểm nóng. Trong phiên Mỹ ngày 6/4, dầu thô WTI đã đóng cửa quanh 112,41 USD/thùng; sang ngày 7/4, một số cập nhật thị trường còn cho thấy WTI đã lên tới khoảng 113,67 USD/thùng trong giao dịch.
Về giá xăng, số liệu AAA ngày 7/4 cho thấy California bình quân 5,930 USD/gallon, Texas 3,844 USD/gallon. Với Florida, kết quả hiển thị gần nhất trên AAA là 4,198 USD/gallon vào ngày 6/4; một trang tổng hợp của AAA cũng cho thấy Florida đã ở vùng trên 4,18 USD/gallon.
Ở ngoài Mỹ, dữ liệu xăng bán lẻ của các thành phố/countries bên châu Âu và Canada thường cập nhật theo tuần, nên mốc gần nhất hiện có là 30/3/2026. Với Toronto, trang dữ liệu thành phố cho biết giá xăng trong giai đoạn đến 30/3 có mức bình quân 1,53 CAD/lít, và một kết quả tổng hợp khác cho thấy Toronto đã có lúc lên vùng 1,90 CAD/lít vào cuối tháng 3. Với Paris, dữ liệu thành phố cho thấy giá xăng bình quân trong giai đoạn đến 30/3 là 1,87 EUR/lít, và mức cao nhất ngay ngày 30/3 đã lên 2,14 EUR/lít. Với Berlin, do kết quả thành phố khó truy xuất trực tiếp, có thể dùng mốc gần nhất rất sát thực tế từ nguồn Đức là E10 trung bình toàn quốc 2,099 EUR/lít, trong khi nguồn khác cho thấy giá xăng Đức quanh 2,10-2,13 EUR/lít vào cuối tháng 3; Berlin thường nằm trong mặt bằng cao của Đức.
Giá thị trường cổ phiếu Mỹ ở phiên cuối ngày 6/4/2026 đóng cửa như sau: Dow Jones 46.669,88 điểm, S&P 500 6.611,83 điểm, Nasdaq 21.996,34 điểm. Cả ba chỉ số đều tăng nhẹ trong phiên này.
USD chợ đen: mua vào 26.900 đồng/USD, bán ra 27.100 đồng/USD.
USD Vietcombank: mua tiền mặt 26.111 đồng, mua CK 26.141 đồng, bán 26.361 đồng/USD.
Chênh lệch USD chợ đen mua vào so với Vietcombank mua tiền mặt: 789 đồng/USD.
Vàng SJC: 169,5 - 172,5 triệu đồng/lượng.
Vàng thế giới: khoảng 4.640,3 USD/ounce.
Bạc thế giới: khoảng 72,7 - 73 USD/ounce.
Bitcoin: 68.771 USD/BTC.
Lãi suất căn bản Mỹ: 3,50% - 3,75%.
Mortgage 30 năm Mỹ: 6,46%.
Lãi suất vay mua xe Mỹ: khoảng 7%/năm.
Dầu WTI: khoảng 112,41 - 113,67 USD/thùng.
Xăng California: 5,930 USD/gallon.
Xăng Texas: 3,844 USD/gallon.
Xăng Florida: khoảng 4,198 USD/gallon.
Xăng Toronto: bình quân 1,53 CAD/lít, cuối tháng 3 có lúc quanh 1,90 CAD/lít.
Xăng Paris: bình quân 1,87 EUR/lít, mức cao cuối tháng 3 là 2,14 EUR/lít.
Xăng Berlin/Đức: khoảng 2,10 - 2,13 EUR/lít.
Giá thị trường cổ phiếu Mỹ phiên cuối
• Dow Jones: 46.669,88
• S&P 500: 6.611,83
• Nasdaq: 21.996,34
Lưu ý nhỏ: phần Toronto, Paris, Berlin là dữ liệu xăng cập nhật theo chu kỳ tuần, nên mốc gần nhất mình lấy là cuối tháng 3/2026, còn California, Texas, Florida là mốc rất mới ngày 7/4 hoặc 6/4/2026 từ AAA.
Chuyên gia nhận định bất chấp nỗ lực trấn áp tội phạm tại Campuchia và nhiều nước khác, ngành công nghiệp lừa đảo khó bị xóa sổ hoàn toàn và luôn sẵn sàng dịch chuyển sang địa điểm khác.
Chỉ 4 tháng ở Campuchia, Chen Xian Jin học được cách xác định ai làm quản lý trong ngành công nghiệp lừa đảo. Không giống những doanh nhân Trung Quốc khác, họ không dùng xe hay tranh sức xịn, đồng thời giữ thái độ khiêm tốn.
Họ thường đến lúc hoàng hôn để mua thức ăn tại quầy của Chen ở Phnom Penh. Bất chấp các đợt trấn áp gần đây, Chen vẫn giao hàng cho các khách quen ở tòa nhà cao tầng cuối phố, nơi sáng đèn suốt đêm.
Một người bán dừa non khác trong khu phố cũng cho biết doanh thu giảm sau các đợt truy quét, nhưng hiện dần ổn định.
Trên khắp Phnom Penh, tàn tích từ chiến dịch truy quét quyết liệt các "sào huyệt" lừa đảo hiện hữu rõ rệt. Các tòa nhà bị bỏ trống hoặc san bằng thành đống đổ nát. Nhân viên ôm túi hành lý lang thang trên đường phố sau khi bị đuổi đi. Họ tụ tập thành từng nhóm bên ngoài đại sứ quán, trên bãi cỏ gần sông Mekong vào đầu buổi tối và trong các quán cafe cùng quán bar rẻ tiền khi màn đêm buông xuống.
Chính phủ Campuchia đối mặt với áp lực mạnh mẽ từ Trung Quốc, Mỹ và các quốc gia có nạn nhân bị lừa đảo như Hàn Quốc. Tuy nhiên, khi Bloomberg trò chuyện với hàng loạt nhân vật - từ nạn nhân, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, quan chức và nhà hoạt động, hầu hết khẳng định ngành công nghiệp này sinh lợi đến mức không thể bị xóa sổ.
“Một nhân viên cho biết họ được chuyển tới khách sạn. Mấy ông trùm nói làm vậy tránh cảnh sát kiểm tra. Những kẻ đang hoạt động trên đường phố, chực chờ thời cơ để quay lại”, Ling Li - nghiên cứu viên về ngành công nghiệp lừa đảo - nhận định.
Không khác gì "con rắn Hydra"
Trên khắp Đông Nam Á, tội phạm mạng đang được coi là mối đe dọa an ninh quốc gia. Khi cảnh sát Campuchia vào cuộc, các tòa nhà chung cư và văn phòng từ lâu là nơi ẩn náu cho các trung tâm lừa đảo đã bị đột kích. Một số ông trùm biết trước và bỏ trốn sang nước ngoài. Chủ tịch Thượng viện Hun Sen cảnh báo Campuchia sẽ là nơi trừng phạt kẻ vi phạm pháp luật, thay vì là nơi dung túng cho tội phạm.
Chính phủ Campuchia đã thực hiện nhiều biện pháp sâu rộng với hy vọng dần dần xóa bỏ ngành công nghiệp này, như truy quét, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đẩy mạnh hợp tác với các đối tác nước ngoài và đề xuất luật mới. Từ đầu tháng 1 đến đầu tháng 2, cảnh sát Campuchia đột kích 190 địa điểm trên khắp cả nước, bao gồm 44 sòng bạc. Hơn 2.500 người bị bắt giữ, và một lượng lớn máy tính và điện thoại di động bị tịch thu.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia ví các trung tâm như con rắn Hydra trong thần thoại Hy Lạp, có nghĩa khi chặt đứt một cái đầu, hai cái đầu khác sẽ mọc lên.
Trong khoảng thời gian những trung tâm lớn tan rã hoặc im hơi lặng tiếng, các trung tâm nhỏ hơn ở vùng nông thôn lại mọc lên, Ou Virak - Chủ tịch của tổ chức tư vấn Future Forum - cho biết.
Về bản chất, lừa đảo là mô hình kinh doanh tương đối rẻ và đã được chứng minh hiệu quả. Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp tiết kiệm chi phí hơn nữa.
Những người từng làm trong trung tâm lừa đảo nằm trên đường gần Đại sứ quán Indonesia ở Phnom Penh. Ảnh: Bloomberg.
Stephanie Baroud - nhà phân tích tình báo tội phạm thuộc đơn vị chống buôn người và buôn lậu di cư của Interpol ở Pháp - cho biết nhiều người lao động bị đẩy khỏi một đường dây có khả năng bị dụ dỗ vào đường dây khác. “Họ bị bỏ rơi, vì vậy nguy cơ rất cao với những người không biết phải làm gì hoặc đi đâu. Những người khác đối mặt với khoản tiền phạt nặng vì quá hạn visa, nên rời đi và bắt đầu một công việc ở nơi khác khó khăn hơn”, bà nói.
Mức lương cũng đóng vai trò quan trọng. Một số người có thể kiếm 1.500 USD/tháng, một con số hấp dẫn so với nhiều công việc khác ở Campuchia hoặc Ấn Độ, Indonesia hay Trung Quốc.
Đồng thời, các trại lừa đảo là ngành kinh doanh rất sinh lợi. Một báo cáo của Viện Hòa bình Mỹ áng chừng đến cuối năm 2023, tổng số tiền bị các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia đánh cắp hàng năm thông qua đánh bạc trực tuyến và lừa đảo bất hợp pháp là khoảng 64 tỷ USD. Trong khi đó, theo báo cáo năm 2025 của Liên minh Chống lừa đảo Toàn cầu (GASA), con số thiệt hại do mọi hình thức lừa đảo trên toàn thế giới trong vòng 12 tháng qua lên tới khoảng 442 tỷ USD.
Trò chơi "đập chuột"
Giống nhiều hoạt động tội phạm xuyên quốc gia khác, các vụ lừa đảo có thể nhanh chóng thay đổi vỏ bọc. Việc thiếu phối hợp và chia sẻ thông tin càng làm tăng thêm thách thức. Các quan chức chính phủ và nhân vật cấp cao trong ngành thực thi pháp luật cho rằng sự phối hợp giữa các bên chưa tối ưu. Xung đột biên giới giữa Campuchia và Thái Lan làm góp phần vào thái độ thiếu tin tưởng xung quanh việc chia sẻ thông tin.
Theo một nguồn tin, Thủ tướng Hun Manet đã phàn nàn với cựu nhà ngoại giao Mỹ rằng việc hợp tác xuyên biên giới gặp nhiều khó khăn, đặc biệt với Thái Lan, đồng thời cáo buộc những kẻ lừa đảo đang phá hoại đàm phán thương mại với Mỹ. Thủ tướng Campuchia ví nỗ lực ngăn chặn các trại như trò chơi "đập chuột".
Thiếu tướng Wiwat Kamchamnan - Phó ủy viên Cục Điều tra Tội phạm mạng Thái Lan - cho biết ngành công nghiệp này rất dễ thích nghi và đang di chuyển địa điểm. Các nhà hoạt động chỉ ra sự hỗn loạn từ đợt trấn áp mới nhất, nơi hàng nghìn người ồ ạt rời khỏi các trung tâm trong thời gian ngắn. Khả năng cao các ông trùm đã trà trộn vào đám đông và sẽ thiết lập hoạt động mới sau khi mọi chuyện lắng xuống.
Các chiêu trò ngày càng đa dạng, trong khi nhóm tội phạm chuyển sang sử dụng tiền điện tử.
Một người đàn ông từ Pakistan mô tả một vụ lừa đảo về công việc có tên "Bốn Phòng". Anh ở trong phòng ba, chịu trách nhiệm cung cấp chi tiết về công việc cho các mục tiêu. Phòng bốn thuộc trách nhiệm của quản lý người Trung Quốc, và anh khẳng định mình không biết chuyện gì xảy ra tiếp theo. Nếu không chuyển tiếp đủ người, anh sẽ không nhận được toàn bộ tiền công.
“Vấn đề là tội phạm hành động rất nhanh, Chúng sẽ chuyển tiền điện tử vào một ví chính rồi chia nhỏ ra hàng trăm, thậm chí hàng nghìn ví. Không chỉ vậy, chúng còn che giấu thông qua nhiều trung gian, sử dụng mixer hoặc sàn giao dịch để đánh lừa cơ quan thực thi pháp luật”, Neal Jetton - phụ trách Cục Chống tội phạm mạng tại Interpol ở Singapore - nói.
Tại Campuchia, chuyên gia cho biết các vụ lừa đảo mang lại lợi ích cho chủ sở hữu bất động sản. Chủ nhà thu tiền từ các băng nhóm chiếm dụng toàn bộ tòa nhà chung cư. Các trung tâm không phải lúc nào cũng ẩn náu hay cách xa thành phố lớn.
Dọc con đường tới Bộ Thương mại ở Phnom Penh là ví dụ điển hình. Trên con đường đó, có một tòa nhà màu xanh thấp tầng, các tầng dưới có lưới chắn. Hàng rào cao bao quanh bởi dây thép gai. Trông tòa nhà này giống trường học. Các nhân viên bảo vệ tại một ngân hàng gần đó cũng nghĩ vậy khi nhiều người trẻ ồ ạt tới đây vài năm trước. Tuy nhiên, đèn bật suốt đêm, từng tốp người ra vào từng lượt.
Theo Cyber Scam Monitor, tòa nhà thuộc sở hữu của một doanh nhân Trung Quốc nhập quốc tịch Campuchia. Khi các trung tâm nằm ở vị trí trung tâm, toàn bộ hệ sinh thái sẽ mọc lên xung quanh chúng, từ người bán hàng, tài xế giao hàng, người dọn dẹp. Chuyên gia cho biết căng thẳng biên giới khiến người trẻ quay về Campuchia từ Thái Lan và họ có nguy cơ bị lôi kéo.
“Chúng tôi lo ngại không chỉ người nước ngoài mà cả người Campuchia cũng trở thành nạn nhân”, Bộ trưởng Thông tin Campuchia Neth Pheaktra cho biết.
Trở lại quầy hàng của Chen Xian Jin, người dân địa phương bắt đầu gọi tòa nhà cao tầng ở cuối phố là "Kim Cương Trên Trời". Mặc dù các tầng dưới cửa đóng then cài, cửa sổ các tầng trên vẫn mở. Chen không hề bận tâm. "Đời mà", anh nhún vai.
Công dân Pakistan từ đường dây “Bốn phòng” cũng cảm thấy không có vấn đề gì. Công việc “không tệ lắm”, dù đôi khi lương bị cắt giảm và anh phải giao nộp hộ chiếu. Anh có thể nghe nhạc trong lúc làm việc và xem phim vào lúc rảnh rỗi. Anh vẫn thích Campuchia, dù biết công việc đó là lừa đảo người khác. Giờ trung tâm của anh đã đóng cửa, anh sẽ rời đi, nhưng “có thể tôi sẽ quay lại”.
Để buộc Tống Mỹ Linh từ bỏ thuốc lá, Tưởng Giới Thạch lựa chọn sống ly thân. Tuy nhiên, bản thân Tống Mỹ Linh cũng hiểu rằng việc cai thuốc với bà là vô cùng khó khăn. So với nỗi đau thể xác, bà chấp nhận sống xa chồng còn hơn từ bỏ cách giúp mình giảm bớt đau đớn...
Tống Mỹ Linh có một sở thích đặc biệt ít người biết đến, thậm chí khiến Tưởng Giới Thạch cũng phải lắc đầu ngao ngán. Chính thói quen này cuối cùng đã khiến hai người phải sống ly thân trong nhiều năm. Vậy rốt cuộc bà có thói quen gì mà lại khiến một người xuất thân quân nhân, tính cách nghiêm cẩn như Tưởng Giới Thạch phải bất lực đến vậy?
Trong mắt người ngoài, cuộc hôn nhân giữa Tống Mỹ Linh và Tưởng Giới Thạch dường như vẫn hài hòa như thường. Nhưng thực tế, ít ai biết rằng hai người đã sống ly thân trong thời gian dài. Nguyên nhân bắt nguồn từ lối sinh hoạt rất khác biệt của Tống Mỹ Linh. Từng du học tại Mỹ từ sớm, bà chịu ảnh hưởng sâu sắc của lối sống phương Tây: yêu thích tiệc tùng, thích ra ngoài vui chơi vào ban đêm. Sau khi trở về nước, bà vẫn giữ nguyên thói quen này – ban đêm tràn đầy năng lượng, say mê các buổi tụ tập, đặc biệt là chơi mạt chược, trong khi ban ngày lại ngủ bù.
Tống Mỹ Linh có nhiều thói quen xấu khiến Tưởng Giới Thạch ngao ngán.
Lối sinh hoạt này hoàn toàn trái ngược với nếp sống kỷ luật, đúng giờ giấc của Tưởng Giới Thạch, khiến mối quan hệ hôn nhân sớm nảy sinh mâu thuẫn tiềm ẩn.
Ban đầu, Tưởng Giới Thạch không phản ứng quá gay gắt với thói quen của vợ. Thậm chí, ông còn cho thiết kế riêng một chiếc giường đặc biệt: chỉ cần nhấn nút, hai giường sẽ tự động tách ra, nhấn lần nữa lại ghép lại. Thiết kế này nhằm dung hòa sự khác biệt về giờ giấc sinh hoạt, giúp cả hai vẫn duy trì cuộc sống vợ chồng mà không ảnh hưởng lẫn nhau.
Tuy nhiên, theo thời gian, những buổi tiệc của Tống Mỹ Linh ngày càng ồn ào, thậm chí kéo dài suốt đêm với những ván mạt chược không dứt. Điều này khiến Tưởng Giới Thạch – vốn quen với nếp sống quy củ – dần không thể chịu đựng nổi.
Để tránh làm phiền chồng, Tống Mỹ Linh chuyển các buổi tụ tập ra khách sạn, thường đến tận 4–5 giờ sáng mới về nhà. Dù trong lòng không hài lòng, Tưởng Giới Thạch cũng đành bất lực: vợ của Tổng tư lệnh Quốc dân đảng lại dành phần lớn thời gian cho đời sống về đêm, nhưng việc thay đổi thói quen của bà gần như là điều không thể.
Tuy nhiên, điều khiến Tưởng Giới Thạch thực sự không thể chấp nhận không phải là những buổi tiệc đêm, mà là thói quen hút thuốc ngày càng nặng của Tống Mỹ Linh. Ban đầu, bà chỉ hút vài điếu mỗi ngày, nhưng dần dần trở nên nghiện nặng, gần như không rời điếu thuốc trong suốt cả ngày. Cuối cùng, Tưởng Giới Thạch quyết định sống ly thân với bà. Dù vậy, tình cảm ông dành cho vợ vẫn không hề suy giảm.
Thực tế, thói quen hút thuốc của Tống Mỹ Linh không hoàn toàn xuất phát từ sở thích, mà còn do hoàn cảnh sức khỏe và môi trường sống. Trong thời kỳ kháng chiến chống Nhật, khi Tưởng Giới Thạch dẫn quân rút về Trùng Khánh, khí hậu ẩm ướt tại đây khiến Tống Mỹ Linh – vốn quen với khí hậu ôn hòa – rất khó thích nghi. Thêm vào đó, ẩm thực địa phương cay nóng, hoàn toàn khác với cuộc sống trước đây của bà ở Nam Kinh và Mỹ.
Bà nhiều lần đề nghị quay về Nam Kinh nhưng do tình hình chiến sự, điều đó không thể thực hiện. Sau đó, bà mắc bệnh ngoài da nghiêm trọng, gây lở loét và ngứa ngáy khó chịu, dù được nhiều danh y chữa trị nhưng hiệu quả không cao. Trong cơn đau đớn, bà thử phương pháp được người khác truyền lại – hút thuốc để giảm đau. Không ngờ, cách này lại mang đến hiệu quả nhất định: cơn đau dịu đi, tinh thần cũng thoải mái hơn.
Ban đầu, Tống Mỹ Linh vẫn kiểm soát việc hút thuốc, nhưng theo thời gian, cơn nghiện ngày càng nặng, đến mức gần như phụ thuộc hoàn toàn. Điều này khiến Tưởng Giới Thạch vô cùng đau đầu.
Để buộc vợ từ bỏ thuốc lá, ông lựa chọn sống ly thân. Tuy nhiên, bản thân Tống Mỹ Linh cũng hiểu rằng việc cai thuốc với bà là vô cùng khó khăn. So với nỗi đau thể xác, bà chấp nhận sống xa chồng còn hơn từ bỏ cách giúp mình giảm bớt đau đớn. Vì vậy, hai người duy trì cuộc sống ly thân trong âm thầm. Dù khoảng cách khiến tình cảm phần nào phai nhạt, nhưng Tưởng Giới Thạch vẫn hết mực yêu thương và chiều chuộng vợ.
Khi sang Đài Loan, ông thậm chí còn cho xây dựng riêng một nhà máy thuốc lá dành cho Tống Mỹ Linh. Điều này cho thấy, dù không còn sống chung dưới một mái nhà, sự quan tâm và tình cảm ông dành cho bà vẫn chưa từng thay đổi.
Không nhiều người biết rằng, Tống Mỹ Linh từng mắc bệnh ung thư, thế nhưng bà vẫn có thể sống thọ đến năm 106 tuổi.
Bác sĩ riêng của bà Tống tên là Hà Chiếm Bân tiết lộ vào năm 40 tuổi, bà đã bị ung thư vú, nhưng nhờ phát hiện sớm và điều trị tích cực nên đã khống chế được tế bào ung thư.
Tờ Zhuanlan cho biết, ở tuổi 60 bà Tống Mỹ Linh vẫn có làn da trắng trẻo, mềm mại, cân nặng luôn ở mức 50kg và răng luôn chắc khỏe. Ở tuổi 100, bà Tống đi kiểm tra sức khỏe tổng quát, các bác sĩ Mỹ cho biết bà không hề có vấn đề gì ở tim mạch hay huyết áp, chỉ số mỡ máu của bà luôn ở mức bình thường...
Thông tin ghi chép lại nói rằng kể từ sau khi bị chẩn đoán mắc ung thư, bà Tống đã thay đổi những thói quen xấu như hút thuốc lá, thức khuya... Ngược lại bà duy trì những thói quen ăn uống rất khoa học.
Kể từ sau lần bị thương ở trận Tùng Cẩm, Đa Nhĩ Cổn không còn có thể có con cái nữa. Trước đó, ông chỉ có một người con gái là Ái Tân Giác La Đông Nga sinh với một phụ nữ Triều Tiên. Đây cũng trở thành đứa con ruột duy nhất và cuối cùng của ông.
Xung quanh Đa Nhĩ Cổn tồn tại vô số giai thoại dã sử, trong đó nổi tiếng nhất là câu chuyện được khắc họa trong bộ phim Hiếu Trang Bí Sử. Theo đó, vợ của Đa Nhĩ Cổn là Đại Ngọc Nhi, và nhiều người cho rằng ông tuy có hơn mười thê thiếp nhưng chỉ có một người con gái là vì chỉ thực sự gắn bó với Đại Ngọc Nhi, nên không có thêm con cái.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dù Đại Ngọc Nhi không phải là nhân vật hư cấu hoàn toàn – nguyên mẫu của bà chính là Hiếu Trang Văn Hoàng hậu – nhưng câu chuyện tình cảm giữa bà và Đa Nhĩ Cổn phần lớn chỉ là dã sử, không hề được ghi chép trong chính sử. Những chi tiết này chủ yếu được thêu dệt nhằm tăng sức hấp dẫn cho văn học và phim ảnh.
Đa Nhĩ Cổn chỉ có 1 người con gái với 1 phụ nữ Triều Tiên.
Hơn nữa, trong xã hội cổ đại, việc vì một người phụ nữ mà tranh đoạt với anh em ruột bị xem là điều vô cùng nhục nhã, đặc biệt trong hoàng tộc. Đa Nhĩ Cổn từ năm 13 tuổi đã cưới vợ, sau đó lần lượt có hơn mười thê thiếp. Ông hoàn toàn không có lý do gì để vì một người phụ nữ của anh em mà từ bỏ trách nhiệm duy trì huyết thống – một nghĩa vụ vô cùng quan trọng thời bấy giờ.
Trong bối cảnh xã hội coi trọng việc nối dõi tông đường, việc vì không đụng đến phụ nữ khác mà không có con nối dõi là điều không thể chấp nhận, thậm chí khó được tha thứ. Nhất là với hoàng tộc, việc sinh con không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là trách nhiệm duy trì huyết mạch hoàng gia.
Vậy tại sao Đa Nhĩ Cổn lại không có con trai? Nguyên nhân thực sự không phải là ông “không muốn” có con, mà là ông “không thể” có con.
Điều này liên quan đến một sự kiện quân sự quan trọng bắt đầu từ năm 1640 – Trận Tùng Cẩm ở vùng Đông Bắc. Đây là một trong những trận đánh then chốt trước khi quân Thanh tiến vào Trung Nguyên. Nếu thắng lợi, tuyến phòng thủ kéo dài từ Ninh Viễn đến Cẩm Châu do Viên Sùng Hoán xây dựng sẽ bị phá vỡ, và quân Minh sẽ không còn khả năng phản công hiệu quả. Tầm quan trọng của trận chiến này là không thể xem nhẹ.
Chính trong trận chiến đó, trong một lần giao tranh ác liệt, Đa Nhĩ Cổn đích thân xung phong dẫn đầu, dũng mãnh chiến đấu và gần như giành được thắng lợi. Tuy nhiên, đúng lúc ấy, quân Minh bất ngờ nã pháo vào chiến trường, bất chấp cả sinh mạng binh lính của mình. Một quả đạn pháo rơi ngay bên cạnh Đa Nhĩ Cổn, khiến ông bị trọng thương.
Sau sự việc, khi Đa Nhĩ Cổn kể lại tình cảnh nguy hiểm của mình cho Tổ Đại Thọ – người chỉ huy phía Minh – thì ông này kinh ngạc nói: “Thật có chuyện đó sao? Nếu pháo bắn trúng cả chiến mã của Đại vương thì hậu quả thật không thể tưởng tượng nổi!”
Kể từ sau lần bị thương đó, Đa Nhĩ Cổn không còn con cái nữa. Trước đó, ông chỉ có một người con gái là Ái Tân Giác La Đông Nga sinh với một phụ nữ Triều Tiên. Đây cũng trở thành đứa con ruột duy nhất và cuối cùng của ông. Từ đó có thể suy đoán rằng vết thương trong trận Tùng Cẩm đã khiến ông mất khả năng sinh sản, dẫn đến việc không còn hậu duệ.
Nguyên nhân này tuy khá nhạy cảm, nhưng lại là lời giải thích hợp lý nhất về mặt khoa học. Trong xã hội cổ đại coi trọng việc nối dõi, một người như Đa Nhĩ Cổn không thể không muốn có con trai, mà chỉ có thể là không còn khả năng. Chính sử tuy không ghi chép chi tiết, nhưng cũng gián tiếp đề cập rằng sau lần bị trọng thương đó, ông không còn con cái, từ đó có thể phần nào suy ra nguyên nhân.
Việc không có con nối dõi là một đòn giáng lớn đối với Đa Nhĩ Cổn. Trong xã hội xưa, địa vị của phụ nữ rất thấp, nên việc dựa vào con gái là điều không thể. Trong sử sách, ghi chép về Đông Nga rất ít, chỉ biết rằng sau khi Đa Nhĩ Cổn qua đời, Thuận Trị Đế đã giao cô cho Tín Quận vương Đa Ni chăm sóc, rồi từ đó không còn ghi chép gì thêm. Có thể thấy, sự tồn tại của cô không giúp ích nhiều cho địa vị chính trị của cha mình.
Dù rất mong có con trai, nhưng do không còn khả năng sinh sản, Đa Nhĩ Cổn đành nhận con nuôi. Ông đã nhận đứa con trai thứ năm của em trai mình là Đa Đạc làm con nuôi, đặt tên là Ái Tân Giác La Đa Nhĩ Bác. Mục đích của việc này là để “dưỡng nhi phòng lão”, tức có người nối dõi và chăm lo hậu vận. Nếu không có người kế thừa tài sản và quyền lực, cuộc sống về sau của ông chắc chắn sẽ rất khó khăn.
Trên thực tế, Đa Nhĩ Cổn từng là một trong những người có khả năng kế vị cao nhất sau khi Nỗ Nhĩ Cáp Xích qua đời. Tuy nhiên, do những tin đồn liên quan đến mối quan hệ giữa Đại Thiện và mẹ của ông, khiến Nỗ Nhĩ Cáp Xích lâm vào thế khó xử, nên cuối cùng Đa Nhĩ Cổn không được chọn làm người kế vị.
Sau khi Hoàng Thái Cực qua đời, Đa Nhĩ Cổn thực tế có cơ hội đoạt quyền, nhưng do thời cơ chưa chín muồi, cộng thêm việc không có con nối dõi để củng cố quyền lực lâu dài, ông đã từ bỏ ý định đó và lựa chọn phò tá Thuận Trị Đế.
Sau khi Đa Nhĩ Cổn qua đời, vì không có con ruột bảo vệ, các đối thủ chính trị đã nhân cơ hội lật lại nhiều vụ việc cũ, thậm chí mộ phần của ông cũng bị quật phá. Mãi đến thời Càn Long Đế, ông mới được minh oan. Điều này cho thấy việc không có con nối dõi đã ảnh hưởng rất lớn đến số phận chính trị và hậu vận của Đa Nhĩ Cổn.
Quân đội của Thành Cát Tư Hãn chỉ có khoảng 1 triệu người, nhưng họ vẫn tỏa đi chinh phục khắp cả vùng lục địa châu Á và châu Âu.
Thành Cát Tư Hãn tổ chức quân đội như thế nào?
Giáo sư Jack Weatherford, tác giả cuốn "Thành Cát Tư Hãn và sự hình thành thế giới hiện đại", đã nghiên cứu về cách hành quân của đoàn quân chinh phục Mông Cổ và tìm ra lời giải này.
Theo ông, trước hết, quân Mông Cổ chuẩn bị cho các chiến dịch hết sức kỹ lưỡng. Các đoàn quân tiền trạm được cử đi trước để xem xét nguồn nước, tình trạng cỏ và thời tiết. Đó là các yếu tố quan trọng nhất với lực lượng kỵ binh của họ. Theo một nhà quan sát người Trung Quốc, đội trinh sát của Mông Cổ còn kiểm tra từng ngọn đồi, từng con đường tiến và lui quân, trước khi đội quân viễn chinh tới nơi.
Cảnh trong phim "Đế chế Mông Cổ: Sự trỗi dậy của Thành Cát Tư Hãn"
Và khi hành quân, quân Mông Cổ luôn trang bị phù hợp để đi đường xa. Mỗi người lính chỉ mang theo đúng những gì họ cần, không hơn, không kém. Ngoài vũ khí, mỗi người lính đều mang loại áo lông choàng dài tới mắt cá, gọi là "deel", cùng quần dài và mũ lông với miếng che tai, cùng giày đi ngựa với đế dày.
Trong bọc đeo bên yên ngựa, người lính Mông Cổ mang theo một số quần áo phù hợp với thời tiết, và các vật dụng sinh hoạt khác như đá lửa, bao da đựng nước, giũa để mài mũi tên, thòng lọng để trói thú vật hay tù binh, kim chỉ để sửa quần áo, dao và rìu, và một túi da nhỏ đựng mọi thứ. Cứ 10 lính Mông Cổ mới mang theo một căn lều nhỏ để ngủ chung.
Khác với tất cả quân đội của các nền văn minh khác, quân đội Mông Cổ chỉ có kỵ binh mà không có bộ binh. Do đó, họ đạt được tốc độ hành quân nhanh nhất và tính linh hoạt cao nhất. Đồng thời, quân Mông Cổ khi di chuyển cũng không đem theo lương thảo, trừ đàn ngựa luôn chạy theo đoàn quân. Trên đường đi, họ vắt sữa súc vật để uống, săn bắn và cướp bóc để lấy thức ăn, hoặc khi không cướp được thì giết ngựa để ăn thịt. Người Mông Cổ cũng không cần nồi, họ có thể dùng chính da con thú bị giết làm nồi để nấu thịt.
Theo nhà thám hiểm người Ý Marco Polo, người từng đi xuyên con đường tơ lụa sang Trung Quốc thời Hốt Tất Liệt, thì các chiến binh Mông Cổ có thể đi 10 ngày đường mà không cần phải dừng chân nhóm lửa, vì họ có thể uống máu ngựa khi cần, và mỗi người đều mang theo mình khoảng 4,5 kg bột sữa khô.
Mỗi ngày, họ đổ khoảng nửa kg bột này vào bình da chứa nước rồi ăn. Trong túi của họ có thịt khô và sữa khô để có thể nhai trên lưng ngựa. Còn khi xẻ được thịt ngựa hay súc vật nhưng không có thời gian chế biến, họ đặt miếng thịt dưới yên ngựa cho thịt nhanh mềm để ăn được.
Do ăn toàn thịt và sữa nên người Mông Cổ luôn thừa protein, khiến họ có xương và răng chắc khỏe. Với thể trạng như vậy, họ có thể đi tới một, hai ngày đường mà không cần ăn, và khi đối đầu tay đôi với những binh lính chỉ ăn các loại hạt, họ thể hiện sức mạnh vượt trội.
Mỗi đơn vị quân đội một ngàn người thường có thầy thuốc riêng, thường là người Trung Hoa, để chăm sóc cho binh lính bị ốm và bị thương.
Do chỉ có toàn kỵ binh, nên quân Mông Cổ không tiến quân giống các quân đội các nước theo từng hàng dọc, dài trên cùng một con đường với lượng quân lớn phía sau, mà họ thường trải quân trên một khu vực rộng lớn. Cách hành quân này giúp họ có thể đảm bảo cỏ cho tất cả ngựa và súc vật đi theo, lại tối đa hóa cơ hội săn bắn và kiếm thức ăn của quân lính.
Các nhà nghiên cứu cũng cho rằng cách tổ chức quân đội theo thập phân của Thành Cát Tư Hãn khiến đội quân của ông dễ thay đổi và cơ động. Mỗi đơn vị một vạn người hoạt động như một đơn vị thu nhỏ của đại quân Thành Cát Tư Hãn. Vị chỉ huy của nhóm một vạn quân luôn di chuyển ở trung tâm đơn vị một ngàn quân của ông ta, và đặt chín đơn vị còn lại bao quanh ở trái, phải, trước, sau, khi cần. Do đó, các đơn vị của Thành Cát Tư Hãn như những vòng tròn đồng tâm.
Cùng với cách tổ chức này và quy luật sắp xếp doanh trại hợp lý, mà mỗi khi đóng trại, tất cả quân lính đều biết lều của chỉ huy ở đâu, hay xin cấp phát các thứ họ cần ở đâu. Đối với các đơn vị đóng cách xa nhau, thì họ sử dụng cách truyền tin bằng miệng, vì đa số quân lính đều không biết chữ.
Quân đội Mông Cổ sử dụng một số vần thơ, điệu hát để soạn các khẩu lệnh, giúp binh lính truyền tin dễ học thuộc. Với những người lính truyền tin, mỗi khi nhận một lệnh để truyền đi, họ như đang học thêm một lời bài hát mà họ đã biết giai điệu.
Trên đường hành quân, quân Mông Cổ thường ca hát, và các chỉ huy đã nghĩ ra cách đặt lời bài hát về các luật lệ và phép ứng xử trong quân đội. Nhờ liên tục hát các bài hát này, mà các chiến binh Mông Cổ tuân thủ luật lệ quân đội, cũng như dễ dàng tham gia truyền tin khi được truyền tải những khẩu lệnh mới được ghép vào giai điệu thường hát.
Tử vi ngày mai nhấn mạnh, thái độ hiền lành và khiêm tốn của con giáp tuổi Mão dễ dàng giành được sự tin tưởng và ủng hộ của người khác.
Tử vi ngày mai: Con giáp tuổi Tuất có tầm nhìn sắc bén
Theo tử vi ngày mai, những người sinh năm Tuất trung thành và đáng tin cậy, sở hữu sự nhạy bén đặc biệt với môi trường xung quanh.
Đầu tháng Tư, con giáp tuổi Tuất dường như có con mắt tinh tường về tài lộc, nhanh chóng nắm bắt những cơ hội kinh doanh tiềm ẩn trên thị trường.
Theo tử vi ngày mai, những người sinh năm Tuất trung thành và đáng tin cậy
Cho dù đó là sự năng động của các ngành công nghiệp mới nổi hay những phân khúc thị trường ngách bị bỏ qua trong các ngành công nghiệp truyền thống, không gì có thể thoát khỏi tầm mắt của họ.
Ví dụ, trong bối cảnh xu hướng nâng cấp tiêu dùng, họ có thể phát hiện ra nhu cầu thị trường đang âm thầm tăng trưởng đối với một sản phẩm ngách nhưng chất lượng cao, và hành động dứt khoát, hoặc trở thành nhà phân phối hoặc khởi động bán hàng trực tuyến.
Tử vi ngày mai cho biết, với khả năng phán đoán chính xác và hành động quyết đoán, con giáp tuổi Tuất có thể nắm bắt chắc chắn các cơ hội kiếm tiền trong giai đoạn này, gặt hái được sự giàu có bất ngờ và nhanh chóng làm đầy túi tiền của mình.
Tử vi ngày mai: Con giáp tuổi Mão giỏi tìm kiếm của cải bất ngờ.
Theo tử vi ngày mai, những người sinh năm Mão rất tỉ mỉ và giàu cảm xúc, điều này mang lại cho họ lợi thế độc đáo trong việc quan sát những chi tiết nhỏ nhặt của cuộc sống.
Vào đầu tháng Tư, con giáp tuổi Mão rất giỏi trong việc phát hiện ra những cơ hội kiếm tiền từ những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày.
Có thể một cuộc trò chuyện tình cờ với bạn bè dẫn họ đến một công việc bán thời gian đặc thù nhưng sinh lợi;
Hoặc có thể khi lướt mạng xã hội, họ phát hiện ra một sản phẩm đang thịnh hành và, thông qua việc quảng bá khéo léo hoặc hợp tác với đại lý, kiếm được một phần lợi nhuận.
Người tuổi Mão cũng rất giỏi trong việc tận dụng mạng lưới quan hệ của mình, mở rộng các kênh kiếm tiền thông qua sự giới thiệu từ bạn bè và các mối hợp tác.
Tử vi ngày mai nhấn mạnh, thái độ hiền lành và khiêm tốn của con giáp tuổi Mão dễ dàng giành được sự tin tưởng và ủng hộ của người khác.
Điều này dẫn đến lợi nhuận đáng kể trong các khoản đầu tư mang tính đầu cơ và sự tăng trưởng tài sản nhanh chóng.
Tử vi ngày mai: Con giáp tuổi Thân thông minh, sáng tạo, dễ dàng giàu có.
Theo tử vi ngày mai, những người sinh năm Khỉ thông minh, nhanh nhẹn, luôn tràn đầy sáng tạo và ý tưởng.
Đầu tháng Tư, con giáp tuổi Thân sẽ nổi bật trên con đường kiếm tiền nhờ đầu óc linh hoạt và tinh thần đổi mới.
Trong khi những người khác vẫn đang theo đuổi các mô hình truyền thống, những người sinh năm Khỉ đã mạnh dạn thử nghiệm các mô hình kinh doanh và cách kiếm tiền mới.
Họ có thể kết hợp công nghệ internet để khởi động các dự án kinh doanh trực tuyến, chẳng hạn như phát triển một ứng dụng di động độc đáo hoặc tạo ra một nền tảng thương mại điện tử cá nhân hóa.
Thông qua việc liên tục đổi mới và tối ưu hóa, họ thu hút được một lượng lớn người dùng và khách hàng, từ đó đạt được lợi nhuận.
Tử vi ngày mai nhấn mạnh, con giáp tuổi Thân cũng giỏi nắm bắt cơ hội và nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để đáp ứng những thay đổi của thị trường, thu được lợi nhuận tối đa với chi phí tối thiểu, giúp tiền bạc chảy vào như thủy triều.
Tử vi ngày mai: Con giáp tuổi Tỵ đầu tư chính xác.
Theo tử vi ngày mai, những người sinh năm Rắn thường điềm tĩnh và lý trí, sở hữu khả năng phân tích và phán đoán sắc bén.
Đầu tháng Tư, trong lĩnh vực đầu tư, con giáp tuổi Tỵ giống như những kỳ thủ cờ vua lão luyện, cân nhắc kỹ lưỡng từng nước đi.
Theo tử vi ngày mai, những người sinh năm Rắn thường điềm tĩnh và lý trí
Họ sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng động thái thị trường, xu hướng ngành và đặc điểm của các sản phẩm đầu tư khác nhau, tránh chạy theo xu hướng một cách mù quáng và chỉ lựa chọn những dự án có tiềm năng và giá trị đầu tư.
Cho dù đó là cổ phiếu, quỹ đầu tư hay bất động sản, người sinh năm Rắn đều có thể đưa ra quyết định chính xác dựa trên kiến thức chuyên môn và tầm nhìn nhạy bén.
Tử vi ngày mai cho biết, trong giai đoạn này, các khoản đầu tư của con giáp tuổi Tỵ thường mang lại lợi nhuận đáng kể, giúp tài sản tăng giá nhanh chóng và nâng tầm giàu có lên một đẳng cấp mới.
(Theo Sina)
* Thông tin trong bài mang tính tham khảo, chiêm nghiệm.
Loại thịt quốc dân này là thực phẩm giàu dinh dưỡng, cung cấp nguồn đạm chất lượng cao giúp xây dựng và phục hồi cơ bắp, cơ thể rắn chắc.
Thịt gà chính là loại thịt quốc, giàu dinh dưỡng, cung cấp nguồn đạm chất lượng cao giúp xây dựng và phục hồi cơ bắp, đồng thời tạo cảm giác no lâu mà không gây nặng bụng.
Trong loại thịt này còn chứa nhiều vitamin nhóm B (đặc biệt là B6, B12) hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, tăng cường sức đề kháng và tốt cho hệ thần kinh.
Bên cạnh đó, thịt gà ít chất béo bão hòa hơn nhiều loại thịt đỏ, dễ tiêu hóa, phù hợp với cả trẻ em, người lớn tuổi và những người cần chế độ ăn lành mạnh.
Từ loại thịt này có thể chế biến nhiều món ăn thơm ngon bổ dưỡng khác nhau. Trong đó có món gà ngũ vị nấu bằng nồi cơm điện, đây là món ăn đơn giản, dễ thực hiện, phù hợp với gia đình bận rộn.
Chỉ với vài nguyên liệu quen thuộc và cách ướp đúng chuẩn, món gà chín mềm, thấm gia vị từ trong ra ngoài, không cần xào dầu hay cầu kỳ chế biến nhưng vẫn đậm đà, hấp dẫn.
Không cần chặt gà, không cần xào qua dầu, chỉ với vài bước ướp và nấu, bạn đã có món gà mềm ngọt, thấm gia vị từ trong ra ngoài, có thể xé ăn trực tiếp hoặc dùng kèm cơm trắng. Dân Việt giới thiệu cách làm món ăn này như sau:
Nguyên liệu làm gà ngũ vị:
- Gà nguyên con: 1 con (khoảng 1,5kg)
- Hành tây: 1/2 củ
- Gừng: lượng vừa đủ
- Rượu nấu ăn: 3 thìa
- Xì dầu nhạt: 1/2 bát (điều chỉnh theo khẩu vị)
- Xì dầu đen: 1/3 bát (điều chỉnh theo khẩu vị)
- Đường trắng: 1 thìa
- Muối: tùy chọn
Cách làm gà ngũ vị:
Bước 1: Chuẩn bị nước ướp
Cho hành tây, gừng, rượu nấu ăn, xì dầu nhạt, xì dầu đen, đường và muối (có thể không cho) vào một tô lớn, trộn đều. Lượng gia vị nên linh hoạt điều chỉnh theo khẩu vị gia đình.
Bước 2: Sơ chế gà
Gà làm sạch, không nên ngâm nước hay rửa quá nhiều lần để giữ vị ngọt tự nhiên của thịt. Dùng tăm hoặc nĩa chọc vài lỗ nhỏ trên thân gà giúp gia vị dễ thấm.
Bước 3: Ướp gà
Cho gà vào tô nước ướp, xoa đều để gia vị phủ khắp thân gà. Bọc kín và để trong ngăn mát tủ lạnh qua đêm. Nếu dùng gà chặt miếng, có thể rút ngắn thời gian ướp.
Bước 4: Nấu gà
Cho cả gà và toàn bộ nước ướp vào nồi cơm điện, bật chế độ nấu cơm trong khoảng 15–20 phút đến khi gà chín. Nếu thích gà khô và đậm vị hơn, có thể mở nắp, lật gà và rưới nước sốt liên tục lên bề mặt.
Trường hợp dùng nồi áp suất điện, chọn chế độ nấu gà hoặc gia cầm trong khoảng 15 phút. Nếu nước sốt còn nhiều, có thể cho ra nồi khác, đun lửa lớn để cô đặc, giúp món ăn đậm đà hơn.
Chúc các bạn thành công khi chế biến loại thịt này!
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
)
ASIA
VN
