Sau một ngày dài, hình ảnh chú mèo cuộn tròn ngủ ngon lành trên ghế sofa đã trở nên quen thuộc với nhiều gia đình. Tuy nhiên, với những người quan sát kỹ, một chi tiết thú vị thường xuyên lặp lại chính là việc mèo có xu hướng nằm nghiêng về bên trái. Đây không đơn thuần là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà có thể liên quan đến nhiều yếu tố khoa học phức tạp, từ cấu trúc não bộ cho đến đặc điểm sinh lý và bản năng sinh tồn.

Theo các nghiên cứu về hành vi động vật, não bộ của mèo cũng giống như con người khi được chia thành hai bán cầu với những chức năng riêng biệt. Hiện tượng này được gọi là sự phân hóa chức năng não. Trong đó, bán cầu não phải, kiểm soát phía bên trái cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý các cảm xúc tích cực như cảm giác an toàn, sự gắn bó và trạng thái thư giãn. Ngược lại, bán cầu não trái lại liên quan nhiều hơn đến các phản ứng cảnh giác, căng thẳng và phòng vệ.

Chính vì vậy, khi mèo cảm thấy hoàn toàn thoải mái trong môi trường quen thuộc, đặc biệt là khi ở gần chủ nhân mà chúng tin tưởng, bán cầu não phải sẽ hoạt động mạnh hơn. Điều này khiến mèo có xu hướng nghiêng về phía bên trái, như một cách vô thức thể hiện trạng thái an toàn. Tư thế này có thể được xem như một “tín hiệu cảm xúc” cho thấy chúng đang ở trong trạng thái thư giãn tối đa.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố thần kinh, cấu trúc cơ thể của mèo cũng góp phần lý giải cho thói quen này. Tim của mèo nằm lệch về bên trái trong lồng ngực. Khi nằm nghiêng bên trái, tim sẽ ở vị trí cao hơn một chút so với phần còn lại của cơ thể. Điều này được cho là có thể hỗ trợ quá trình tuần hoàn máu, đồng thời giảm nhẹ áp lực lên tim trong trạng thái nghỉ ngơi, dù tác động này ở mèo khỏe mạnh là khá nhỏ.

Bên cạnh đó, hệ tiêu hóa của mèo cũng hoạt động thuận lợi hơn khi chúng nằm nghiêng bên trái. Sau khi ăn, dạ dày và các cơ quan tiêu hóa có xu hướng được đặt ở vị trí tự nhiên hơn, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra trơn tru. Không khó để nhận ra rằng nhiều chú mèo thường chọn nằm xuống nghỉ ngơi ngay sau bữa ăn, và tư thế nghiêng trái xuất hiện với tần suất khá cao trong những thời điểm này.

Một yếu tố quan trọng khác không thể bỏ qua chính là bản năng cảnh giác vốn có của loài mèo. Dù đã được thuần hóa, mèo vẫn giữ lại những đặc điểm sinh tồn từ tổ tiên hoang dã. Ngay cả khi ngủ, chúng vẫn duy trì khả năng nhận biết môi trường xung quanh ở mức nhất định. Tư thế nằm nghiêng bên trái giúp mắt phải và tai phải, vốn liên kết nhiều hơn với bán cầu não trái chịu trách nhiệm cảnh giác, có vị trí thuận lợi để theo dõi không gian xung quanh. Nhờ đó, mèo có thể vừa nghỉ ngơi vừa sẵn sàng phản ứng khi cần thiết.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng đây chỉ là xu hướng mang tính thống kê, không phải quy luật tuyệt đối áp dụng cho mọi cá thể. Mỗi chú mèo đều có tính cách và trải nghiệm riêng, từ môi trường sống, mức độ gắn bó với con người cho đến tình trạng sức khỏe. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đáng kể đến thói quen ngủ của chúng.

Chẳng hạn, một con mèo từng bị đau hoặc chấn thương ở phía bên trái cơ thể có thể tránh nằm nghiêng về phía đó. Ngược lại, những chú mèo cảm thấy hoàn toàn an toàn trong môi trường sống có thể ngủ ở bất kỳ tư thế nào, thậm chí là nằm ngửa, phơi bụng mà không hề lo lắng.

Từ góc nhìn khoa học, thói quen ngủ nghiêng bên trái của mèo không chỉ là một hành vi ngẫu nhiên mà còn phản ánh sự kết hợp tinh tế giữa sinh lý học, thần kinh học và bản năng tiến hóa. Đây cũng là minh chứng cho thấy ngay cả những chi tiết nhỏ trong đời sống của vật nuôi cũng có thể ẩn chứa những cơ chế phức tạp và thú vị.

Vì vậy, lần tới khi bắt gặp chú mèo của mình đang ngủ say trong tư thế quen thuộc ấy, bạn có thể hiểu rằng đó không chỉ là một khoảnh khắc đáng yêu. Đó còn là dấu hiệu cho thấy chúng đang cảm thấy an toàn, hài lòng và hoàn toàn tin tưởng vào môi trường sống mà bạn mang lại.

Trong dòng chảy của văn hóa đại chúng, đặc biệt là qua những thước phim truyền hình Hàn Quốc đẫm lệ, khái niệm mất trí nhớ thường được lãng mạn hóa hoặc kịch tính hóa quá mức. Công chúng đã quá quen thuộc với kịch bản: một tai nạn thảm khốc xảy ra, nhân vật chính tỉnh dậy và hoàn toàn quên mất người mình yêu hay danh tính của bản thân.

Tuy nhiên, đằng sau ánh đèn sân khấu, y học hiện đại phác họa một bức tranh về chứng quên phức tạp và đáng sợ hơn nhiều so với những gì chúng ta thường lầm tưởng. Mất trí nhớ không chỉ là một hố đen xóa sạch quá khứ, nó còn có thể là một nhà tù giam cầm con người trong những khoảnh khắc hiện tại ngắn ngủi chỉ vỏn vẹn vài mươi giây.

Y học hiện đại phân chia chứng quên thành ba loại chính dựa trên trục thời gian: quên ngược chiều, quên thuận chiều và quên tiến triển. Trong đó, chứng quên ngược chiều - dạng thức phổ biến nhất trong phim ảnh - thực chất là sự thất bại của não bộ trong việc trích xuất các dữ liệu đã được lưu kho.

Một trường hợp điển hình ngoài đời thực là câu chuyện của anh đầu bếp Lý Đông tại Hạ Môn, Trung Quốc. Sau khi mất tích bí ẩn vào năm 2019, anh được tìm thấy tại Ôn Châu vào một năm sau đó trong tình trạng không nhớ gì về quá khứ. May mắn thay, với sự hỗ trợ của người thân và quá trình phục hồi của não bộ, Lý Đông đã dần nhớ lại số QQ của em gái mình để tìm đường về nhà. Thực tế, quên ngược chiều giống như một ổ cứng bị lỗi đánh dấu tệp tin đã xóa; dữ liệu vẫn nằm đó, chờ ngày được khôi phục chứ không hề biến mất vĩnh viễn.

Tuy nhiên, dạng thức đối nghịch - quên thuận chiều - lại là một cơn ác mộng y khoa thực sự. Nếu quên ngược chiều là mất đi quá khứ, thì quên thuận chiều là mất đi tương lai. Bệnh nhân mắc chứng này có thể nhớ rõ những sự kiện từ nhiều thập kỷ trước nhưng lại không thể ghi nhớ những gì vừa xảy ra cách đó vài giây.

Henry Molaison, bệnh nhân nổi tiếng nhất trong lịch sử thần kinh học, là một ví dụ điển hình. Sau một ca phẫu thuật não, anh bị mắc kẹt trong một thực tại, nhớ hầu hết những gì mình đã trải qua trước năm 27 tuổi, bao gồm thông tin về gia đình và các sự kiện lớn xảy ra trên thế giới, nhưng có lẽ anh ấy chỉ nhớ khoảng 20 giây những gì đang xảy ra ngay bây giờ. Henry có thể đọc một cuốn tạp chí hàng trăm lần mà vẫn thấy mới mẻ, hay trò chuyện với một người bạn cả ngày chỉ bằng vài câu hỏi lặp đi lặp lại. Với họ, não bộ giống như một chiếc ổ cứng bị khóa ở chế độ "chỉ đọc" (read-only), mọi dữ liệu mới đều bị từ chối ghi nhận.

Một điểm thú vị là trí nhớ con người không phải là một khối duy nhất. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng ngay cả khi trí nhớ tuyên bố - nơi lưu trữ các sự kiện và trải nghiệm - bị phá hủy hoàn toàn, thì trí nhớ quy trình vẫn có thể tồn tại. Điều này giải thích tại sao Clive Wearing, một người đàn ông chỉ có 30 giây ký ức ngắn ngủi, vẫn có thể chơi những bản nhạc piano phức tạp một cách điêu luyện dù không nhớ mình đã từng học nhạc. Các kỹ năng như bơi lội, đạp xe hay sử dụng ngôn ngữ dường như được lưu trữ ở một "ngăn tủ" an toàn hơn trong cấu trúc não bộ.

Bên cạnh các tổn thương vật lý, chứng quên còn có thể do các bệnh lý tiến triển như Alzheimer hay các tác động hóa học từ thuốc và rượu. Việc lạm dụng rượu kinh niên dẫn đến thiếu hụt Vitamin B1 có thể gây ra những tổn thương não không thể đảo ngược, dẫn đến sự kết hợp của cả hai dạng quên ngược chiều và thuận chiều.

Ký ức không chỉ là những tệp tin dữ liệu khô khan; chúng là chất keo kết dính những trải nghiệm, hình thành nên tính cách, quan điểm và cái tôi của mỗi cá nhân. Khi ký ức bị mất đi, dù là một đoạn quá khứ hay khả năng nắm giữ hiện tại, con người cũng đang dần đánh mất đi chính bản thể của mình. Việc hy vọng vào một cú va đập để quên đi nỗi đau quá khứ, như cách các nhân vật trong phim thường làm, không chỉ là sự thiếu hiểu biết về khoa học mà còn là một hành vi tự chối bỏ bản thân đầy nguy hiểm. Cuộc sống vốn phức tạp, và ký ức - dù đau buồn hay hạnh phúc - chính là thứ làm nên sự phức tạp đáng trân trọng đó của mỗi con người.

Trong cuộc sống thường ngày, không ít người từng trải qua cảm giác quen thuộc khi quay lại với một kỹ năng cũ. Đi xe đạp là ví dụ điển hình. Dù đã nhiều năm không sử dụng, chỉ cần leo lên xe và đạp vài vòng, cảm giác thăng bằng dường như lập tức quay trở lại, gần như không cần học lại từ đầu.

Ngược lại, với những người từng học chơi đàn, đặc biệt là piano, chỉ cần vài ngày không luyện tập, sự trôi chảy trong từng ngón tay đã nhanh chóng biến mất, buộc họ phải làm quen lại từ những bước cơ bản. Sự đối lập rõ rệt này từ lâu đã khiến nhiều người đặt câu hỏi: vì sao lại có sự khác biệt như vậy?

Theo các nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học thần kinh, câu trả lời nằm ở cách bộ não phân loại và lưu trữ thông tin. Trí nhớ dài hạn của con người không phải là một hệ thống thống nhất, mà được chia thành nhiều loại khác nhau với chức năng riêng biệt. Trong đó, hai dạng quan trọng nhất là trí nhớ khai báo và trí nhớ thủ tục.

Trí nhớ khai báo chịu trách nhiệm lưu trữ các thông tin có thể diễn đạt bằng lời, như sự kiện, con số hay tên gọi. Trong khi đó, trí nhớ thủ tục lại liên quan đến các kỹ năng vận động và hành động, những thứ con người có thể thực hiện một cách tự nhiên nhưng khó mô tả chính xác bằng ngôn ngữ. Đi xe đạp là một ví dụ điển hình của trí nhớ thủ tục.

Điểm đáng chú ý là trí nhớ thủ tục được lưu trữ và xử lý bởi những vùng não khác với trí nhớ khai báo, trong đó tiểu não đóng vai trò then chốt. Các nghiên cứu từ Đại học Harvard công bố trên tạp chí PNAS cho thấy tiểu não không chỉ tham gia vào việc điều phối vận động mà còn là trung tâm quan trọng trong việc hình thành và củng cố trí nhớ vận động dài hạn.

Thông qua các thí nghiệm, các nhà khoa học nhận thấy rằng những người bị tổn thương tiểu não vẫn có thể thực hiện các động tác lặp lại trong thời gian ngắn, nhưng gặp khó khăn khi phải duy trì kỹ năng sau khoảng thời gian gián đoạn. Điều này cho thấy tiểu não đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi kỹ năng từ dạng tạm thời sang dạng bền vững.

Khi một người học đi xe đạp, quá trình luyện tập lặp đi lặp lại giúp hình thành một "mô hình vận động" ổn định trong tiểu não. Khi đã được củng cố đầy đủ, mô hình này trở thành một dạng chương trình tự động, không đòi hỏi sự chú ý có ý thức. Nhờ đó, kỹ năng này có thể được duy trì trong thời gian rất dài, thậm chí nhiều năm không sử dụng vẫn không bị mai một đáng kể.

Ngược lại, việc chơi piano lại là một kỹ năng phức tạp hơn nhiều. Không chỉ đơn thuần là chuyển động của các ngón tay, piano đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều hệ thống khác nhau trong não bộ. Người chơi phải đồng thời xử lý thông tin về cao độ, nhịp điệu, lực nhấn phím, cũng như phản hồi âm thanh và biểu cảm cảm xúc.

Quá trình này liên quan đến sự phối hợp của nhiều vùng não như vỏ não vận động, vỏ não cảm giác, vỏ não thính giác và cả những khu vực liên quan đến cảm xúc. Chính vì sự phức tạp này, mạng lưới thần kinh phục vụ cho việc chơi piano trở nên tinh vi nhưng cũng kém ổn định hơn nếu không được duy trì thường xuyên.

Một yếu tố quan trọng khác là sự hình thành lớp myelin bao quanh các kết nối thần kinh. Luyện tập liên tục giúp tăng cường lớp bảo vệ này, từ đó cải thiện tốc độ và hiệu quả truyền tín hiệu trong não. Tuy nhiên, nếu việc luyện tập bị gián đoạn, những kết nối này có thể suy yếu, khiến kỹ năng giảm sút nhanh chóng.

Từ góc độ này, có thể hình dung kỹ năng đi xe đạp như một chương trình đã được "đóng gói" hoàn chỉnh và lưu trữ ổn định trong não, sẵn sàng được kích hoạt bất cứ lúc nào. Trong khi đó, kỹ năng chơi piano giống như một hệ thống phức tạp cần sự phối hợp liên tục giữa nhiều bộ phận, đòi hỏi phải được "bảo trì" thường xuyên để duy trì hiệu suất.

Sự khác biệt này cũng mang lại những gợi ý quan trọng trong việc học tập và rèn luyện kỹ năng. Đối với những kỹ năng mang tính bản năng và lặp lại cao như bơi lội hay đi xe đạp, việc luyện tập đủ nhiều trong giai đoạn đầu có thể giúp hình thành trí nhớ bền vững lâu dài. Ngược lại, với những kỹ năng đòi hỏi độ chính xác cao và sự phối hợp phức tạp như âm nhạc hay khiêu vũ, việc duy trì luyện tập đều đặn là yếu tố không thể thiếu.

Có thể thấy, bộ não con người vận hành theo những nguyên tắc rất khác nhau tùy vào loại kỹ năng. Điều này không chỉ giải thích cho những trải nghiệm quen thuộc trong cuộc sống, mà còn mở ra góc nhìn sâu sắc hơn về cách con người học hỏi và ghi nhớ. Và lần tới, khi bạn dễ dàng đạp xe trở lại sau nhiều năm, nhưng lại lúng túng trước bản nhạc quen thuộc, hãy nhớ rằng đó không phải do bạn "quên", mà đơn giản là não bộ đang vận hành theo đúng cách của nó.

A driver in Hanoi has been criminally detained following a high-speed multi-vehicle collision that left two people injured and a trail of destruction across a major intersection. On March 27, Hanoi Police confirmed that the male driver of a Lexus is under investigation for alleged violations of road traffic regulations after his vehicle overturned during a late-night crash on March 25.

The incident occurred at approximately 11:30 p.m. at the intersection of Trung Kinh and Mac Thai To streets. According to initial reports, the Lexus rear-ended a car waiting at a red light with such force that it propelled the stationary vehicle forward nearly 10 meters. The Lexus then careened through the intersection, veered into oncoming traffic, and struck three additional cars and a motorcycle before flipping onto its roof.

The aftermath of the crash covered an area of roughly 300 square meters with vehicle debris. Bystanders had to rescue the Lexus driver from his overturned vehicle, which suffered severe front-end damage and deployed its airbags. Among the two injured was a motorbike taxi driver who sustained multiple fractures and required emergency hospitalization.

Remarkably, authorities determined that none of the motorists involved—including the Lexus driver—were under the influence of alcohol or stimulants at the time of the accident. Instead, investigators have attributed the pile-up to reckless driving and a complete failure to observe traffic conditions.

The case has drawn significant attention in the capital, highlighting ongoing concerns regarding road safety and high-speed driving in urban areas. As the investigation continues, the driver remains in custody pending formal charges related to the extensive property damage and physical injuries caused by the collision.

Tai nghe không dây đã trở thành một trong những lựa chọn âm thanh cá nhân phổ biến nhất, phục vụ cho nhu cầu chơi game, xem phim và nghe nhạc thư giãn.
Với khả năng phát lại âm thanh chất lượng cao, kết nối với nhiều thiết bị cùng lúc và tính di động, tai nghe không dây dễ dàng trở thành người bạn đồng hành lý tưởng cho người dùng.

Nhiều thương hiệu công nghệ nổi tiếng như Apple, Sony, Bose, Samsung và Google đã cho ra mắt các mẫu tai nghe không dây chất lượng cao, từ những sản phẩm cao cấp đến các lựa chọn giá rẻ phù hợp với ngân sách hạn chế.

Đối với người dùng tai nghe nhét tai (earbuds) một thời gian, nhiều nhược điểm đã thể hiện khiến họ bắt đầu chuyển sang dạng tai nghe chụp tai (headphone) do có nhiều ưu điểm. Không chỉ mang lại chất lượng âm thanh vượt trội, headphone còn có thiết kế cho phép sử dụng phần cứng lớn hơn.

Đây là một trong những điểm khác biệt rõ rệt giữa earbuds và headphone. Earbuds thường bị hạn chế bởi kích thước khi chỉ có thể chứa một lượng pin nhất định. Ví dụ, tai nghe AirPods 4 có thể hoạt động liên tục khoảng 5 giờ, trong khi tai nghe Galaxy Buds 4 đạt 6 giờ. Ngược lại, headphone như AirPods Max 2 có thể hoạt động lên đến 20 giờ, Sony WH-1000XM5 có thể kéo dài tới 40 giờ chỉ với một lần sạc.

Giảm nguy cơ tổn thương thính giác
Mặc dù có tính năng trợ thính ấn tượng, nhưng thiết kế của earbuds có thể gây hại cho thính giác. Âm thanh phát ra gần màng nhĩ có thể dẫn đến tổn thương thính giác vĩnh viễn nếu âm lượng vượt quá 70 decibel. Trong khi đó, headphone đi kèm thiết kế loa bên ngoài ống tai giúp giảm thiểu rủi ro này.

Sự thoải mái khi sử dụng
Earbuds có thể gây khó chịu do áp lực lên ống tai, đặc biệt là khi sử dụng trong thời gian dài. Ngược lại, các mẫu headphone mang lại trải nghiệm đeo thoải mái hơn nhờ thiết kế bao phủ toàn bộ vành tai, từ đó giúp giảm áp lực và mệt mỏi khi nghe.

Khả năng khử tiếng ồn tốt hơn
Công nghệ khử tiếng ồn chủ động trên headphone hoạt động hiệu quả hơn nhờ vào thiết kế lớn của sản phẩm, từ đó cho phép tích hợp nhiều micro và phần cứng mạnh mẽ hơn. Nhờ vậy, headphone có thể cải thiện khả năng xử lý tiếng ồn và cô lập âm thanh mà người dùng muốn nghe.

Dễ dàng theo dõi tai nghe
Nhờ vào kích thước lớn nên headphone khó bị mất hơn so với earbuds. Khi di chuyển, chúng không dễ rơi ra và thường dễ nhận biết hơn khi được cất giữ.

Tóm lại, headphone không chỉ mang lại chất lượng âm thanh tốt hơn mà còn đảm bảo sự thoải mái và an toàn cho thính giác. Với những ưu điểm nổi bật này, người dùng nên cân nhắc lựa chọn sử dụng headphone nếu muốn nhận được trải nghiệm âm thanh tối ưu.