Laurent Simons vừa bảo vệ xuất sắc luận án Tiến sĩ Vật lý tại Đại học Antwerp, đặt mục tiêu thay thế bộ phận cơ thể bằng máy móc để trường sinh.

Cuối tháng 11, Laurent Simons trở thành tâm điểm chú ý của giới hàn lâm toàn cầu khi nhận bằng tiến sĩ ở tuổi 15. Luận án về "Polaron Bose trong chất siêu lỏng và siêu rắn" của cậu đạt kết quả xuất sắc. Đây là cột mốc mới nhất trong hành trình học tập thần tốc của cậu bé có chỉ số IQ 145.


Khác với bạn bè đồng trang lứa mê game hay bóng đá, Laurent bị ám ảnh bởi mục tiêu giúp con người bất tử. Tân tiến sĩ muốn thay thế các bộ phận sinh học hỏng hóc bằng máy móc cơ khí.

"Tôi muốn tạo ra những 'siêu nhân'. Đây là mảnh ghép đầu tiên trong mục tiêu lớn của đời tôi", Laurent nói và cho biết sẽ tập trung nghiên cứu sự kết hợp giữa vật lý lượng tử, y khoa và AI để hiện thực hóa tham vọng này.


Tài năng của Laurent bộc lộ từ nhỏ. Ông bà là những người đầu tiên phát hiện tố chất đặc biệt của Laurent. Ban đầu cha mẹ cậu hoài nghi, nhưng các giáo viên xác nhận.

Cậu hoàn thành tiểu học lúc sáu tuổi, tốt nghiệp trung học sau đó hai năm. Năm 2021, Laurent là người đầu tiên tại Bỉ lấy bằng Cử nhân Vật lý ở tuổi 11 và nhận bằng Thạc sĩ một năm sau đó.

Ông Sjoerd Hulshof, Giám đốc đào tạo tại Đại học Công nghệ Eindhoven (TUE), ví cậu học trò cũ như "miếng bọt biển", tiếp thu kiến thức tức thì. Dù thường xuyên được so sánh với Albert Einstein, Laurent không hào hứng. Cậu thần tượng Nikola Tesla - kỹ sư điện người Mỹ gốc Serbia - và khẳng định bản thân là duy nhất.


Gia đình Simons thừa nhận không có bí quyết giáo dục đặc biệt. Sự xuất sắc đến từ tố chất thiên bẩm và môi trường cho phép học vượt cấp. Tuy nhiên, bà Lydia (35 tuổi) và ông Alexander (42 tuổi) luôn cố gắng giữ cân bằng để con không đánh mất tuổi thơ. Năm 2019, họ từng cho Laurent thôi học tại một trường đại học khi thấy áp lực quá lớn.

"Chúng tôi không muốn thằng bé quá nghiêm túc", ông Alexander nói.

Rời phòng thí nghiệm, Laurent trở về đúng lứa tuổi 15. Cậu thích xem phim Marvel, chơi với chú chó Sammy và không bao giờ bàn chuyện khoa học với bạn bè. "Tôi thấy mình vui hơn những đứa trẻ khác vì không phải ngồi ở trường từ 8h sáng đến 5h chiều", cậu hài hước chia sẻ.

Sau khi nhận bằng Tiến sĩ, Laurent cùng gia đình chuyển đến Munich (Đức). Cậu lên kế hoạch theo đuổi tiếp bằng tiến sĩ y khoa tập trung vào trí tuệ nhân tạo.

Vivo X300 Pro có ưu thế về chụp chân dung, zoom xa, tinh chỉnh màu sắc rực rỡ so với iPhone 17 Pro Max, nhưng trong một số trường hợp chi tiết ảnh bị can thiệp nhiều bởi phần mềm.


Vivo X300 Pro là điện thoại cao cấp của Vivo hiện tại, nổi bật với cụm camera lớn và hợp tác với hãng quang học danh tiếng Zeiss. Trong khi đó, iPhone 17 Pro Max là smartphone cao cấp ăn khách nhất tại Việt Nam, được đánh giá cao về khả năng chụp hình.

Nâng cấp lớn nhất của 17 Pro Max nằm ở ống kính tele khi tăng độ phân giải từ 12 lên 48 megapixel, tiêu cự 100 mm f/2.8, zoom quang 4x thay vì 5x như thế hệ cũ, nhưng Apple khẳng định người dùng có thể zoom quang học tới 8x nhờ cảm biến Fusion. Hai camera còn lại cùng 48 megapixel có ống góc rộng 26 mm và siêu rộng 13 mm.

Trong khi đó, Vivo tự tin khẳng định X300 Pro là điện thoại "vua camera tele" khi sử dụng ống kính tiêu cự 85 mm (zoom 3,5x), khẩu độ f/2.67, phủ lớp Zeiss T* và đạt chứng nhận của hãng quang học này. Điểm đặc biệt còn nằm ở cảm biến HPB kích thước 1/1,4 inch, được đồng phát triển giữa Vivo và Samsung, độ phân giải 200 megapixel.



Với khung cảnh chụp góc rộng tiêu chuẩn ở điều kiện trời trong, có nắng nhẹ vào buổi sáng, chất ảnh giữa hai máy có nhiều điểm khác biệt. Điện thoại Vivo tạo cảm giác rực rỡ, sáng và màu sắc bắt mắt hơn đáng kể. Tuy nhiên, nền trời và màu sắc tòa nhà trên iPhone thể hiện gần đúng hơn dù chất ảnh tối một chút so với thực tế.


Khi chụp ngược sáng, cả hai máy thể hiện tốt và ít sự khác biệt. Tuy nhiên, HDR trên Vivo X300 Pro được đẩy mạnh khiến vùng tối ở dưới tán cây, vị trí xe đỗ sáng rõ, đẹp hơn. Việc tăng dải tương phản cũng giúp bức hình chụp bằng điện thoại Vivo nhìn nghệ thuật hơn, cảm nhận được các tia nắng hắt lên tòa nhà, qua tán cây.



Một ảnh khác có độ chênh sáng cũng cho thấy phong cách xử lý ảnh giữa hai máy. Ảnh chụp bởi X300 Pro cho cảm giác sắc, nổi bật chi tiết hơn đáng kể trong khi iPhone 17 Pro Max cho ảnh có tông màu dịu mắt. Phần màu đỏ của cờ, biểu ngữ hay xanh của máng trượt dưới chất ảnh của 17 Pro Max gần với thực tế hơn.


Thử nghiệm với mức zoom quang 40x (tối đa trên iPhone 17 Pro Max), chất lượng ảnh bắt đầu có sự khác biệt đáng kể. Các chi tiết trên điện thoại của Vivo rõ nét, sắc hơn thay vì có cảm giác bệt, mờ như điện thoại Apple. Do đẩy sáng nhiều, phần màu chữ bảng hiệu qua ảnh chụp của điện thoại Vivo hơi nhạt hơn thực tế.


Một bức ảnh chụp zoom khác ở mức 40x cho thấy sự khác biệt rất lớn trong việc dùng phần mềm, AI để can thiệp xử lý ảnh. Ảnh của iPhone bị mờ, nhòe chi tiết, chữ không thể đọc được. Trong khi đó, ảnh do Vivo chụp cho cảm giác nét nhưng thực tế chữ cũng không thể đọc được vì AI không thể tái tạo đúng chi tiết phức tạp như nét chữ tiếng Việt. Dù vậy, xét tổng thể, ảnh chụp zoom của Vivo ở điều kiện đủ sáng tốt hơn so với iPhone 17 Pro Max.



Với ảnh chụp đêm bằng camera chính góc rộng, khác biệt không lớn như ảnh ban ngày. X300 Pro nhỉnh hơn một chút về độ sáng của các chi tiết, đặc biệt ở vùng tối gần như không có ánh sáng chiếu vào. Nền trời cũng được thể hiện đẹp, bắt mắt.


Thử nghiệm chụp khung cảnh đường phố buổi tối và trời khá mù, zoom mỗi máy ở mức 4x. Điện thoại Vivo tăng độ tương phản nên cho cảm giác trời trong hơn thực tế, tái tạo đèn đường đẹp hơn. Trong khi đó, iPhone 17 Pro Max cho ra cảnh gần giống mắt nhìn nhưng màu sắc hơi nhạt.


Một khung cảnh khác chụp góc rộng với một số vùng iPhone 17 Pro Max chụp gần như không thể lên chi tiết trong khi Vivo X300 Pro vẫn có thể tái hiện. Sắc độ ở những khung cảnh rất tốt, ít có sự chênh lệch so với cảnh có nhiều ánh sáng.


Ở mức zoom quang lớn vào buổi tối, ảnh chụp trên iPhone 17 Pro Max có thể đọc được chữ trên bảng hiệu, còn X300 Pro gặp vấn đề tái tạo chi tiết chữ và khó đọc dù tổng thể nhìn sắc nét hơn.


Ảnh chân dung ở cùng điều kiện, zoom 4x trên hai máy có sự khác biệt lớn về tông màu da. iPhone 17 Pro Max cho màu da hơi vàng trong khi trên X300 Pro đúng thực tế hơn dù để chế độ mặc định, không qua bộ lọc nào. Độ sắc nét của ảnh chụp trên điện thoại Vivo cũng cho cảm giác tốt hơn.


Với riêng ảnh chụp chân dung, X300 Pro tỏ rõ sự khác biệt khi xử lý xóa mờ phông nền tự nhiên và chính xác hơn. Máy cũng thể hiện góc máy bằng mức tiêu cự thay vì mức zoom như trên iPhone 17 Pro Max, tạo cảm giác quen thuộc cho người chụp ảnh bằng thiết bị chuyên nghiệp. Ngoài tiêu cự, người dùng có thể chọn nhiều bộ lọc màu khác nhau, mức độ làm mịn da hay đẩy sáng khuôn mặt. Trong các smartphone từ Trung Quốc, Vivo là hãng làm tốt nhất trong việc tái tạo màu, chi tiết da với đặc điểm tự nhiên, sắc nét, không "là mịn" quá mức.

Tuy nhiên, quan điểm này xuất phát từ thời kỳ các kết nối không dây còn tiêu tốn năng lượng lớn – điều vốn không còn đúng trong bối cảnh công nghệ hiện nay.
Bluetooth có thực sự gây hao pin?

Ở những thế hệ Bluetooth cũ, mỗi lần ghép nối thiết bị mới, điện thoại phải thực hiện quét tìm ("inquiry scan"), khiến mức tiêu thụ điện tăng mạnh. Nhưng theo các thương hiệu smartphone, sau khi đã kết nối, Bluetooth chuyển về chế độ chờ (“page mode”), chỉ lắng nghe thiết bị quen thuộc và gần như không tiêu hao năng lượng đáng kể.

Từ Bluetooth 4.0 trở lên, và đặc biệt là Bluetooth 5.3 trên smartphone hiện đại, mức tiêu thụ điện giảm xuống còn rất thấp. Ngay cả khi nghe nhạc liên tục, Bluetooth thường chỉ chiếm khoảng 5–8% pin trong cả ngày. Với thiết bị Bluetooth Low Energy như đồng hồ thông minh, mức hao còn thấp hơn, chỉ 1–3% trong 24 giờ.

Trên iPhone, khi bật nhưng không kết nối thiết bị nào, chip Bluetooth hầu như không hoạt động, lượng tiêu thụ gần như bằng 0. Kể cả khi kết nối với tai nghe hoặc thiết bị rảnh tay, mức sử dụng chỉ khoảng 2,5 mW – cực kỳ nhỏ so với dung lượng pin. Với pin iPhone 8 khoảng 6.900 mWh, nếu chỉ dùng cho Bluetooth, máy sẽ mất gần 3 tháng mới cạn pin.

Ngay cả khi dùng đến mức tiêu thụ tối đa khoảng 10 mW, Bluetooth vẫn không thể là nguyên nhân chính khiến điện thoại mau hết pin.
Tắt Wi-Fi đi có tiết kiệm pin không?

Khác với Bluetooth, Wi-Fi có cơ chế thú vị hơn. Wi-Fi được tối ưu để giữ kết nối ổn định. Trong vùng sóng di động yếu, điện thoại phải liên tục chuyển qua lại giữa 4G và 5G, gây tốn pin đáng kể. Khi Wi-Fi bật và kết nối tốt, điện thoại sẽ bớt phải chuyển mạng, từ đó thậm chí còn tiết kiệm pin trong điều kiện sóng yếu.

Các hệ điều hành mới cũng hạn chế việc ứng dụng tự ý quét mạng. Android 9 giới hạn mỗi ứng dụng chạy nền chỉ được quét Wi-Fi 1 lần mỗi 30 phút. Trên iPhone, nếu thiết bị không cắm sạc, Wi-Fi sẽ tự tắt khi vào chế độ ngủ – nghĩa là thao tác tắt bằng tay đôi khi không mang lại khác biệt.

Khi không kết nối mạng, Wi-Fi chỉ quét tín hiệu mỗi 15 giây và mức tiêu thụ dưới 1 mW – thấp đến mức khó đo. Khi kết nối, Wi-Fi dùng khoảng 30 mW, ít hơn rất nhiều so với 4G/5G (50–500 mW tùy mức sóng).

Do đó, trong hầu hết trường hợp, dùng Wi-Fi vẫn tiết kiệm pin hơn mạng di động.
Vậy tắt Wi-Fi và Bluetooth có giúp kéo dài pin?

Câu trả lời là: gần như không.

Wi-Fi đôi khi còn giúp tiết kiệm pin hơn là tắt đi. Bluetooth thì tiêu thụ ít đến mức không tạo ra sự khác biệt.

Mặc dù không mang lại nhiều lợi ích về năng lượng, việc tắt Wi-Fi và Bluetooth khi không dùng đến vẫn có giá trị ở khía cạnh bảo mật.

Việc tắt kết nối không dây giúp giảm nguy cơ bị dò tìm thiết bị, khai thác lỗ hổng hoặc theo dõi.
Một số mẹo giúp giảm tiêu thụ pin trên smartphone

Giảm độ sáng màn hình

Màn hình luôn là bộ phận “ngốn” năng lượng mạnh nhất. Vì vậy, hãy hạ độ sáng xuống mức vừa đủ hoặc bật chế độ tự động điều chỉnh theo môi trường ánh sáng xung quanh.

Kích hoạt chế độ tiết kiệm pin

Cả Android lẫn iOS đều có chế độ tiết kiệm năng lượng. Khi bật lên, hệ thống sẽ giới hạn tác vụ nền, giảm hiệu ứng hình ảnh và ưu tiên duy trì thời lượng pin.

Cập nhật hệ điều hành

Các bản cập nhật phần mềm thường đi kèm tối ưu hóa hiệu suất và khả năng quản lý pin. Giữ thiết bị ở phiên bản mới nhất sẽ giúp máy hoạt động ổn định hơn.

Giảm bớt thông báo

Thông báo bật sáng màn hình, kích hoạt mạng và làm việc nền. Bạn nên tắt những thông báo không quan trọng để tiết kiệm năng lượng.

Đóng bớt ứng dụng chạy nền

Dù đã thoát ra ngoài, nhiều ứng dụng vẫn tiếp tục hoạt động. Vào mục quản lý ứng dụng hoặc phần tiết kiệm pin để giới hạn những app bạn không dùng.

Dùng chế độ nền tối

Trên màn OLED hoặc AMOLED, dark mode giúp giảm lượng điện tiêu thụ vì các điểm ảnh tối sử dụng rất ít năng lượng.

Tránh để máy quá nóng

Nhiệt độ cao khiến pin lão hóa nhanh hơn và tiêu hao nhiều năng lượng hơn. Không đặt điện thoại dưới nắng gắt hoặc trong xe ô tô đóng kín.

Hạn chế widget và hình nền động

Widget và wallpaper động đều phải cập nhật liên tục, khiến máy phải xử lý nhiều hơn và tiêu tốn pin. Chỉ giữ lại những widget thật sự cần thiết.

Sạc pin hợp lý

Theo chuyên gia công nghệ David Smith (Viện Công nghệ California), pin lithium-ion hiện đại không cần sạc đầy 100% hay để cạn kiệt hoàn toàn. Giữ pin trong khoảng 20–80% được cho là giúp kéo dài tuổi thọ hơn.

'Siêu' tên lửa siêu vượt âm YKJ-1000 tầm bắn 1.300km, tốc độ Mach 7, không thể đánh chặn - ‘cơn ác mộng’ của phòng thủ tên lửa Mỹ - Nhật.
Chỉ trong chưa đầy 12 tháng, một công ty tư nhân Trung Quốc đã làm được điều mà các tập đoàn quốc phòng khổng lồ của Mỹ và Nga mất cả thập kỷ vẫn chưa thể: đưa tên lửa siêu vượt âm chiến lược YKJ-1000 (Yu Kong Ji-1000) đạt tốc độ Mach 7, tầm bắn 1.300km vào sản xuất hàng loạt với chi phí rẻ hơn tới 90%.

Với khả năng lượn sóng không thể đánh chặn và giá thành chỉ bằng 1/10 các loại tương đương, tên lửa siêu vượt âm YKJ-1000 không chỉ là một loại vũ khí, mà là lời tuyên bố rằng cuộc đua siêu vượt âm đã bước sang chương hoàn toàn mới.


Tên lửa siêu vượt âm YKJ-1000 của Trung Quốc sử dụng thiết kế boost-glide, đạt tốc độ tối đa Mach 7, tầm bắn từ 500–1.300km, tích hợp hệ thống dẫn đường tự hành cùng khả năng cơ động giai đoạn cuối để né tránh đánh chặn, được phóng từ các bệ phóng di động mặt đất dạng container hóa (Nguồn ảnh: Lingkong Tianxing Technology/armyrecognition.com) .

Tháng 11/2025, một công ty tư nhân Trung Quốc mang tên Lingkong Tianxing Technology (còn gọi là LTT Space Transportation) đã chính thức công bố bắt đầu sản xuất hàng loạt tên lửa siêu vượt âm chiến lược YKJ-1000 với chi phí giảm tới 90% so với các loại tên lửa cùng phân khúc truyền thống.

Đây được xem là bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử phát triển vũ khí siêu vượt âm, khi lần đầu tiên một sản phẩm đạt tầm bắn và tốc độ cấp chiến lược lại được sản xuất bởi doanh nghiệp tư nhân với giá thành siêu thấp.

YKJ-1000 là tên lửa hành trình siêu vượt âm kiểu boost-glide (tăng tốc bằng động cơ rocket rồi lượn sóng siêu âm trong khí quyển).

Theo video thử nghiệm và thông tin chính thức từ Lingkong Tianxing, tên lửa YKJ-1000 sử dụng động cơ rocket nhiên liệu rắn một tầng để đẩy lên độ cao cần thiết, sau đó tách đầu đạn lượn siêu vượt âm (hypersonic glide vehicle – HGV) có khả năng cơ động mạnh trong suốt hành trình bay.

Về thông số kỹ thuật được công bố công khai từ các nguồn chính thức và phân tích của Aviation Week, Interesting Engineering, SCMP: Tốc độ tối đa của đầu đạn lượn đạt Mach 5 đến Mach 7 (khoảng 6.100–8.600 km/h), thuộc phân hạng hypersonic thực thụ.



Một quả tên lửa siêu vượt âm YKJ-1000 thực hiện vụ phóng thử tại địa điểm không được công bố. Ảnh: Chụp màn hình từ đoạn video do tài khoản WeChat chính thức của Beijing Lingkong Tianxing Technology – đơn vị phát triển tên lửa – công bố/globaltimes.cn
Tầm bắn hiệu quả nằm trong khoảng 500–1.300km, đủ để bao phủ toàn bộ lãnh thổ Nhật Bản và các căn cứ Mỹ tại khu vực Tây Thái Bình Dương khi triển khai từ lãnh thổ Trung Quốc.

Đầu đạn có khả năng cơ động ngang mạnh mẽ nhờ thiết kế khí động học dạng sóng (waverider), giúp thay đổi quỹ đạo liên tục, khiến hệ thống phòng thủ tên lửa hiện tại gần như bất lực trong việc đánh chặn.

Điểm đột phá lớn nhất nằm ở chi phí sản xuất. Lingkong Tianxing tuyên bố giá thành mỗi quả YKJ-1000 chỉ bằng khoảng 10% so với các tên lửa siêu vượt âm do nhà nước phát triển trước đây.

Sự giảm giá mạnh này đến từ việc tận dụng tối đa dây chuyền sản xuất thương mại, công nghệ in 3D kim loại cho các bộ phận phức tạp, vật liệu composite chịu nhiệt giá rẻ và quy trình lắp ráp tự động hóa cao.

Công ty cho biết họ đã hoàn thiện toàn bộ chu trình từ thiết kế đến chuyến bay thử nghiệm thành công chỉ trong vòng chưa đầy 12 tháng, một tốc độ phát triển chưa từng có trong lĩnh vực vũ khí siêu vượt âm.


Ảnh: Lingkong Tianxing Technology
Về kích thước, YKJ-1000 có chiều dài tổng thể khoảng 8–9 mét, đường kính thân dưới 1 mét, trọng lượng phóng ước tính 3–4 tấn, phù hợp để triển khai trên nhiều nền tảng khác nhau: từ xe phóng di động mặt đất, tàu chiến đến máy bay vận tải cải tiến.

Video quảng bá còn cho thấy tên lửa được phóng theo bệ nghiêng kiểu ‘phóng lạnh’ giống các hệ thống phòng không hiện đại, giúp tăng tính cơ động và khả năng sống sót khi triển khai.

Đáng chú ý, Lingkong Tianxing nhấn mạnh YKJ-1000 hoàn toàn là sản phẩm dân sự chuyển giao công nghệ quân sự, sử dụng nhiều linh kiện và quy trình sản xuất tương tự dòng tàu vũ trụ tái sử dụng Yuanxing của họ.

Điều này cho phép công ty mở rộng quy mô sản xuất cực nhanh mà không phụ thuộc vào các nhà máy quốc phòng truyền thống.

Với tầm bắn tối đa vượt 1.300km và khả năng tấn công chính xác các mục tiêu cố định lẫn di động trên biển, YKJ-1000 được đánh giá là mối đe dọa chiến lược trực tiếp đối với chuỗi đảo thứ nhất của Mỹ và đồng minh.

Việc một công ty tư nhân Trung Quốc có thể đưa loại vũ khí cấp độ này vào sản xuất hàng loạt với chi phí thấp chưa từng có đang khiến cả thế giới phải nhìn lại cuộc đua công nghệ siêu vượt âm.

VietBF@ sưu tập

Video theo phong cách ẩn dụ của Apple nhấn mạnh vai trò tản nhiệt trong cuộc đua hiệu năng smartphone, cho thấy buồng hơi giúp iPhone 17 Pro giữ hiệu suất bền bỉ.


Apple diễn tả hoạt động của hệ thống tản nhiệt buồng hơi qua video ngắn. Ảnh: Apple.
Theo đó, Apple tung video “Peak Performance” trên kênh YouTube nhằm giới thiệu cách hoạt động của hệ thống tản nhiệt buồng hơi, một trong những nâng cấp đáng chú ý trên iPhone 17 Pro. Đây là lần hiếm hoi Táo khuyết trực tiếp minh họa cơ chế làm mát bằng chất lỏng vốn mang tính kỹ thuật cao.

Video dài một phút mở đầu bằng cảnh một người đàn ông chạy giữa sa mạc. Một giọt nước bất ngờ rơi xuống trán anh và lập tức bốc hơi kèm âm thanh xèo nhẹ, tạo cảm giác mát lạnh. Hình ảnh ẩn dụ này được sử dụng để mô tả cách buồng hơi hoạt động bên trong thiết bị.

Theo Apple, nhiệt độ là yếu tố giới hạn hiệu năng của những bộ xử lý tiên tiến. Khi chip đạt mức nhiệt tối đa, hệ điều hành buộc phải giảm xung nhịp để tránh hư hại phần cứng. Điều này dẫn đến tình trạng hiệu suất bị kéo xuống khi người dùng thực hiện các tác vụ nặng, đặc biệt khi chơi game, quay video độ phân giải cao hay xử lý thuật toán phức tạp.

Trước đây, các dòng iPhone cũ chủ yếu dùng công nghệ tản nhiệt thụ động, thường là các miếng kim loại hoặc graphite giúp hấp thụ và phân tán nhiệt ra khung máy. Với iPhone 17 Pro, Apple chuyển sang hệ thống làm mát bằng buồng hơi, một cấu trúc chứa chất lỏng bên trong.

Khi nhiệt độ của máy tăng, chất lỏng này bốc hơi và di chuyển đến khu vực mát hơn trong khung máy. Tại đây, hơi nước ngưng tụ trở lại thành chất lỏng, khép kín chu trình làm mát và giúp duy trì hiệu năng ổn định.

Trong video, Apple chọn cách kể chuyện đơn giản thay vì đi sâu vào cấu trúc kỹ thuật. Sau khi giọt nước bốc hơi, người đàn ông trong cảnh quay dần trở nên mạnh mẽ hơn khi vừa chạy vừa chơi piano, giải Rubik rồi phá vỡ 2 bức tường bê tông. Những hình ảnh phóng đại này tượng trưng cho hiệu suất được duy trì ở mức cao khi chip không bị quá nhiệt.

Apple nhắc đến chip A19 Pro, bộ xử lý sử dụng trên iPhone 17 Pro với thông điệp cụ thể: “Khi hoạt động ở nhiệt độ mát mẻ, bạn có thể vượt qua giới hạn của mình và xử lý hơn 35 nghìn tỷ tác vụ phức tạp mỗi giây. Hãy tưởng tượng nếu chúng ta mạnh mẽ đến thế”. Video kết thúc bằng dòng chữ “Làm mát bằng hơi nước cho hiệu suất đáng kinh ngạc”.

Thông qua đoạn phim ngắn, nhà sản xuất iPhone muốn cho thấy tác động thực tế của hệ thống buồng hơi đối với trải nghiệm người dùng. Công nghệ này giúp thiết bị duy trì tốc độ cao trong thời gian dài, vốn ngày càng phổ biến trên smartphone cao cấp.

VietBF@ sưu tập

iPad mini dự kiến là thiết bị đầu tiên không thuộc dòng Pro chuyển sang sử dụng màn hình OLED. Nguồn tin tiết lộ thêm Samsung Display đã phát triển tấm nền này từ năm 2024.


iPad mini phiên bản màn hình OLED sớm nhất sẽ được phát hành vào cuối năm 2026. Ảnh: AppleInsider.
Trên Weibo, tài khoản Instant Digital tiết lộ Apple đã có kế hoạch trang bị màn hình OLED cho dòng sản phẩm iPad mini. Nguồn tin này cho biết thêm hiện tại vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy iPad Air sẽ chuyển sang công nghệ màn hình này.

Theo Instant Digital, iPad mini phiên bản màn hình OLED sớm nhất sẽ được phát hành vào quý III hoặc quý IV/2026.

Nhiều nguồn tin trước đó đã khẳng định hoặc ám chỉ rằng một chiếc iPad mini OLED đang được phát triển, và tất cả đều chỉ ra cùng một khung thời gian chung là cuối năm 2026.

Cụ thể. từ tháng 5/2024, tin đồn ban đầu cho biết Samsung Display đã bắt đầu phát triển tấm nền mới cho iPad mini, bao gồm cả biến thể màn hình OLED.

Sau đó, lần lượt nhiều nguồn tin uy tín, bao gồm Ross Young, Digital Chat Station và Bloomberg đều khẳng định iPad mini sẽ là thiết bị đầu tiên không thuộc dòng Pro chuyển sang sử dụng màn hình OLED.

Tương tự iPhone hay iPad Pro, công nghệ OLED cho màu sắc chân thực, màu đen sâu và độ tương phản tốt hơn LCD. Trong khi OLED được trang bị kể từ iPhone X, Apple mới chỉ tích hợp công nghệ này lên iPad Pro từ năm ngoái.

Không chỉ màn hình OLED, nhà phân tích Mark Gurman cho biết Apple còn thiết kế vỏ mới trên iPad mini với khả năng kháng nước, tương tự các dòng iPhone gần đây.

“Apple đang phát triển hệ thống loa sử dụng công nghệ rung. Thay đổi này cho phép loại bỏ các lỗ loa mà nước có thể lọt vào.

Cách tiếp cận này khác so với thiết kế kháng nước trên iPhone, vốn giữ nguyên lỗ loa nhưng có thêm gioăng và keo dán để ngừa hư hỏng”, Gurman viết.

Thế hệ mới nhất của iPad mini vừa ra mắt cuối năm 2024 với chip A17 Pro, hỗ trợ Apple Intelligence. Thiết kế sản phẩm giữ nguyên so với bản tiền nhiệm.

VietBF@ sưu tập

Năm 2019, Beyond Meat xuất hiện trên sàn chứng khoán New York như hiện tượng chưa từng có. Từ mức giá phát hành 25 USD, giá cổ phiếu công ty sau vài tháng lao lên đỉnh 234 USD, đưa vốn hóa vượt 10 tỷ USD khiến nhiều công ty công nghệ ghen tỵ.


Thịt nhân tạo của Beyond Meat được quảng cáo như thực phẩm của tương lai. Ảnh: NetEase.
Phố Wall gọi thịt nhân tạo là “tương lai của protein thay thế”, còn Thung lũng Silicon xem nó là “đường đua vàng” tiếp theo sau công nghệ xe tự lái và AI.

Nhưng chỉ 6 năm sau, giấc mơ đổi mới ngành thực phẩm toàn cầu đã tan biến theo cách khó ai ngờ. Cổ phiếu Beyond Meat rơi 99,5% từ đỉnh, bốc hơi hàng chục tỷ USD vốn hóa, kéo theo cả ngành thịt nhân tạo đi vào thời kỳ u ám. Trớ trêu hơn, chỉ một tháng trước, cổ phiếu đã bất ngờ tăng 1.300% trước khi lao dốc, trở thành hiện tượng đầy kịch tính.

Trong khi đó, Impossible Foods – đối thủ lớn nhất và từng là nguồn cảm hứng của phong trào “ăn xanh vì hành tinh” – bất ngờ cân nhắc đưa… thịt động vật thật vào “hamburger thực vật” của mình. Một cú xoay đầu đầy nghịch lý khiến thị trường sợ hãi: liệu đây có phải dấu hiệu của sự sụp đổ toàn diện?

Từ vị thế “ngôi sao của ngành tương lai” đến việc trở thành “xác sống” trong mắt nhà đầu tư, chuyện gì đã xảy ra với thịt nhân tạo?


Các tỷ phú, diễn viên nổi tiếng như Bill Gates, Lý Gia Thành, Leonardo Dicaprio đều ủng hộ và đầu tư vào doanh nghiệp làm thịt nhân tạo. Ảnh: NetEase.
"Bong bóng" thịt nhân tạo vỡ tung
“Thịt nhân tạo” thực chất là khái niệm bao trùm hai hướng công nghệ: Thứ nhất, thịt thực vật (plant-based meat): sử dụng protein từ đậu, lúa mì, đậu Hà Lan… để mô phỏng thịt thật. Thứ hai, thịt nuôi cấy (cultivated meat): tăng sinh tế bào cơ từ tế bào gốc động vật trong môi trường phòng thí nghiệm.

Trong đó, thịt nuôi cấy dù được kỳ vọng là tương lai của thực phẩm bền vững, nhưng chi phí sản xuất ở mức… trên trời. Vì vậy, phần lớn sản phẩm bán trên thị trường hiện nay chỉ là thịt thực vật – thứ vốn được mắt thường xem như “phiên bản cao cấp của thịt chay”.

Dù từng được tung hô, ngành này đang suy sụp nhanh đến mức khó tin. Theo tổ chức Good Food Institute (GFI), chỉ trong năm 2024, vốn đổ vào thịt thực vật đã giảm 64%; đầu tư vào thịt nuôi cấy giảm 40%, sau khi năm trước đã lao dốc 75%. Tại Mỹ, thị trường lớn nhất, doanh thu thịt thực vật giảm liên tiếp 3 năm.

Hàng loạt startup từng gây bão – từ những nhà sản xuất burger, xúc xích cho đến công ty làm hải sản nhân tạo – đều lần lượt phá sản hoặc phải bán mình với giá thấp. Sản phẩm từng được trưng bày ở vị trí đẹp trong siêu thị nay trở thành “hàng xả tồn kho”.

Một phần nguyên nhân là phong trào chống thực phẩm siêu chế biến (Ultra-Processed Foods) lan rộng tại châu Âu và Mỹ. Khi khách hàng đọc kỹ bảng thành phần, họ nhận ra “thịt thực vật” đầy phụ gia, chất bảo quản, chất tạo kết cấu - khác xa hình ảnh “lành mạnh, tự nhiên” mà ngành này quảng bá.

Cuối cùng, trên đường đua nghìn tỷ USD còn lại hai cái tên lớn: Beyond Meat và Impossible Foods. Nhưng ngay cả họ cũng đang chật vật giữ mình bên bờ vực.

Hai gã khổng lồ trong thế “cận kề tuyệt vọng”
Beyond Meat: Từ IPO thế kỷ đến nguy cơ biến mất khỏi thị trường
Nếu nhìn biểu đồ giá cổ phiếu, người ta dễ nghĩ Beyond Meat đã chết từ lâu. Nhưng xem báo cáo tài chính, tình hình còn tệ hơn: Doanh thu 2025 ước tính khoảng 330 triệu USD, chỉ nhỉnh hơn 10% so với năm 2019 – tăng trưởng gần như đứng yên. Biên lợi nhuận âm nặng: bán 1 USD sản phẩm, công ty lỗ khoảng 0,45 USD chi phí vận hành. 1 tỷ USD trái phiếu chuyển đổi đáo hạn năm 2027 đang trở thành quả bom nợ; trái phiếu của họ trên thị trường chỉ còn được giao dịch ở mức 17% mệnh giá, gần như bị xem là “rác”.

Beyond Meat phải thực hiện hàng loạt biện pháp để sống sót: Cắt giảm nhân sự nhiều đợt; rút khỏi thị trường Trung Quốc; bán tài sản và đóng cửa dây chuyền; thắt chặt chi phí ở mọi khâu.

Trong khi đó, CEO Ethan Brown vẫn một mực đổ lỗi cho “tin giả” và “các chiến dịch do ngành thịt thật tài trợ”, nhưng thị trường không còn tin vào những lời biện minh này của ông nữa.

Thế nhưng tại sao cổ phiếu lại tăng 1.300% rồi lao dốc? Câu trả lời: do “meme stock” (cổ phiếu tăng giá mạnh nhờ hiệu ứng mạng xã hội).

Khi Beyond Meat công bố kế hoạch hoán đổi nợ bằng cách phát hành thêm 326 triệu cổ phiếu – so với chỉ 76 triệu cổ phiếu lưu hành trước đó – giá cổ phiếu gần như bị “đẩy về 0”, các quỹ bắt đầu bán khống mạnh.

Đúng lúc đó, trên cộng đồng Reddit xuất hiện một người dùng với nickname Capybara Stocks kêu gọi “lật kèo Phố Wall”. Tỷ lệ bán khống quá cao đã kích hoạt hiệu ứng “short squeeze” (tức hiệu ứng “ép bán khống” - hiện tượng trên thị trường chứng khoán khi giá cổ phiếu tăng quá nhanh, buộc những nhà đầu tư đang bán khống phải mua gấp cổ phiếu để cắt lỗ, và chính lực mua gấp này lại đẩy giá tăng mạnh hơn nữa).

Kết quả: cổ phiếu tăng từ 0,52 USD lên hơn 8 USD, tức tăng 1.300%. Nhưng cơn sốt chỉ kéo dài ngắn ngủi, sau đó rơi thẳng đứng. Phố Wall đánh giá đây là “quả pháo hoa nổ cuối cùng” trước khi Beyond Meat có thể biến mất khỏi sàn.

Impossible Foods: “Nhà cách mạng” quay lưng với lý tưởng
Không niêm yết công khai, Impossible Foods không bị thị trường soi từng ngày như Beyond Meat. Nhưng họ cũng không khá hơn: Tiến hành nhiều đợt sa thải quy mô lớn; kế hoạch mở rộng bị trì hoãn; CEO mới lên nắm quyền và thay đổi gần như toàn bộ chiến lược.

Điều gây chấn động nhất là tuyên bố của CEO Peter McGuinnes: Impossible Foods đang cân nhắc làm sản phẩm hamburger 50% thịt thật + 50% thịt thực vật. Bao bì sản phẩm, vốn mang màu xanh “thuần chay”, cũng được đổi sang tông đỏ – giống các thương hiệu thịt bò truyền thống.

Đối với những người ủng hộ ngành thịt nhân tạo, đây là cú “phản bội”: Impossible Foods đã từ bỏ giấc mơ thay thế thịt thật bằng protein thực vật.

Thịt nhân tạo hết thời do 3 sai lầm chí mạng
Thứ nhất, không ngon – lại còn đắt
Đây là nguyên nhân cốt lõi nhất. Những ai từng thử sản phẩm Beyond hay Impossible dễ nhận ra chúng thiếu độ mọng nước; không có sợi cơ; khẩu vị “giả”, hậu vị nhiều bột…

Nhiều khảo sát cho thấy phần lớn người dùng mua thử một lần rồi không mua lại. Và khi không có khách hàng quay lại, mô hình kinh doanh ngay lập tức sụp đổ.

Chưa hết, giá còn đắt hơn thịt thật. Theo GFI, năm 2024 giá thịt bò thật: 6,69 USD/kg, thịt thực vật: 7,64 USD/kg. Trung bình toàn ngành, thịt thực vật đắt hơn 82%. Trong bối cảnh lạm phát và chi phí thực phẩm leo thang, người tiêu dùng càng không có lý do để chọn sản phẩm “vừa đắt vừa không ngon”.

Thứ hai, “huyền thoại lành mạnh” sụp đổ
Những ngày đầu, ngành thịt nhân tạo sử dụng thông điệp: Tốt cho tim mạch; không cholesterol; ít béo; tốt cho môi trường. Nhưng khi người tiêu dùng đọc kỹ bảng thành phần, sự thật phơi bày: thịt thực vật chứa nhiều phụ gia tạo kết cấu; nhiều muối hơn thịt thật; chứa methylcellulose và hàng loạt chất bảo quản.

Các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá phần lớn thịt thực vật thuộc nhóm thực phẩm siêu chế biến (UPF) – đi ngược hoàn toàn với xu hướng “ăn sạch, ăn tự nhiên”. Nhiều người đặt câu hỏi: “Muốn ăn lành mạnh thì ăn đậu phụ, nấm hay các món chay truyền thống chả tốt hơn sao?”.

Thứ ba, sai lầm chiến lược
Nhà đầu tư từng tin rằng thịt thực vật sẽ lặp lại câu chuyện tăng trưởng của sữa thực vật Oatly – vốn đã chiếm hơn 15% thị phần sữa tại Mỹ. Nhưng đây là sự so sánh sai lầm. Sữa thực vật không cần mô phỏng 100% sữa bò, và nhiều người uống nó vì lý do tiêu hóa hoặc dị ứng; còn thịt thực vật phải bắt chước y như thịt thật, điều mà công nghệ hiện tại còn rất xa mới đạt được. Ngoài ra, thịt thực vật được định vị như sản phẩm cao cấp, đắt tiền, khiến việc phổ cập càng khó khăn.

Hồi kết của một giấc mơ
Ngành thịt nhân tạo không hoàn toàn biến mất. Nhưng giấc mơ “thay thế thịt thật” đã bị chính những ông lớn khai sinh ra nó chấm dứt.

Sự thật năm 2025 rõ ràng hơn bao giờ hết: Người tiêu dùng muốn ngon trước, xanh sau; thực phẩm công nghiệp không thể giả vờ là “tự nhiên”; không phải ngành nào cũng có thể lặp lại kỳ tích như sữa thực vật.

Hang Meatless Farm ngung lam xuc xich thit thuc vat.jpg
Công ty Meatless Farm tuyên bố ngừng sản xuất xúc xích thịt thực vật. Ảnh: NetEase.
Thịt nhân tạo không chết, nhưng bong bóng của nó đã vỡ tung – để lại vết sẹo đắt giá cho Silicon Valley và Phố Wall, đồng thời mở ra một bài học lớn: không phải mọi giấc mơ công nghệ đều phù hợp để IPO.

VietBF@ sưu tập

Bàn phím đánh máy đầu tiên như thế nào?

Bàn phím là thiết bị nhập liệu gồm các phím ký tự, cho phép người dùng gõ văn bản, nhập dữ liệu trên máy tính và điện thoại. Bàn phím QWERTY là chuẩn bàn phím phổ biến nhất hiện nay, được đặt tên theo 6 chữ cái đầu tiên ở hàng trên cùng: Q-W-E-R-T-Y. Loại bàn phím này xuất hiện từ thời máy đánh chữ và đến nay vẫn được ứng dụng rộng rãi trên máy tính, điện thoại và nhiều thiết bị khác.

Vào những năm 1860, một chính trị gia, thợ in, nhà báo và nhà phát minh nghiệp dư ở Milwaukee tên là Christopher Latham Sholes đã dành thời gian rảnh rỗi để phát triển nhiều loại máy móc nhằm nâng cao hiệu quả công việc. Một trong những phát minh quan trọng nhất của ông là chiếc máy đánh chữ đời đầu, được cấp bằng sáng chế vào năm 1868 cùng một số đồng nghiệp.

Bàn phím ban đầu của máy đánh chữ giống như một chiếc đàn piano và được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái gồm khoảng hai chục phím. Nhóm nghiên cứu tin rằng đây sẽ là cách sắp xếp hiệu quả nhất, giúp người dùng dễ dàng tìm vị trí các chữ cái. Các phím được lắp trên thanh kim loại liên kết với đầu in, khi nhấn phím nào thì chữ đó sẽ được in lên giấy.

Tuy nhiên, một vấn đề nghiêm trọng đã xuất hiện. Các thanh nối phím và tấm chữ được treo bên dưới giấy, khi người dùng gõ nhanh một loạt các chữ cái có thanh chữ gần nhau, bộ máy tinh vi này sẽ bị kẹt. Người gõ buộc phải dùng tay gỡ các thanh ra, gây gián đoạn công việc và thường để lại vết bẩn trên mặt giấy.
Giải pháp tái sắp xếp phím

James Densmore, nhà kinh doanh làm việc chung với Sholes, đã đề xuất giải pháp: thiết kế lại bàn phím để tách các chuỗi chữ cái phổ biến nhất như "th" hoặc "he" ra xa nhau. Về lý thuyết, hệ thống QWERTY sẽ tối đa hóa việc tách biệt nhiều cặp chữ cái thường dùng.

Nguyên mẫu năm 1873 được Sholes sử dụng để trình diễn công nghệ cho hãng Remington. Sholes đã sắp xếp bàn phím theo một cách ngẫu nhiên, không theo quy tắc cố định, nhằm mục đích khiến người gõ phải chậm lại. Logic ở đây là khi gõ chậm lại, tỷ lệ gặp lỗi cơ học sẽ thấp hơn.

Đầu những năm 1870, Sholes và đồng nghiệp ký kết thỏa thuận sản xuất với nhà sản xuất Remington - một công ty được trang bị tốt, quen thuộc với việc sản xuất máy móc chính xác. Công ty bắt đầu bán máy đánh chữ với giá 125 đô la (tương đương hơn 3.000 đô la ngày nay) vào năm 1874. Máy có hơn 40 phím và cách sắp xếp chữ cái hoàn toàn trái ngược với trực giác.

Đến năm 1891, Remington tuyên bố đã có hơn 100.000 máy đánh chữ sử dụng bàn phím QWERTY. Số phận của bàn phím đã được định đoạt vào năm 1893, khi một số nhà sản xuất máy đánh chữ lớn nhất, bao gồm Remington, sáp nhập để thành lập Công ty Máy đánh chữ Union và áp dụng QWERTY làm tiêu chuẩn.

Ngoài việc sản xuất máy đánh chữ, Remington còn cung cấp các khóa đào tạo với một khoản phí. Những người đánh máy học trên hệ thống độc quyền này sẽ trung thành với thương hiệu, vì vậy các công ty muốn thuê người đánh máy được đào tạo bài bản phải trang bị máy Remington cho văn phòng. Chiến lược này vẫn hiệu quả cho đến ngày nay, tương tự như cách Apple xây dựng lượng người hâm mộ trung thành thông qua hệ sinh thái sản phẩm.
Giả thuyết mã Morse

Mặc dù lý thuyết về việc thiết kế QWERTY để giảm lỗi cơ học được phổ biến rộng rãi, một nghiên cứu năm 2011 của các nhà nghiên cứu Koichi Yasuoka và Motoko Yasuoka tại Đại học Kyoto đã đưa ra góc nhìn khác. Họ kết luận rằng hệ thống QWERTY ra đời chủ yếu để đáp ứng nhu cầu của nhóm người dùng ban đầu: các nhân viên điện báo cần sao chép nhanh các thông điệp mã Morse.

Mã Morse Mỹ biểu thị Z là "...", thường bị nhầm lẫn với SE - được sử dụng phổ biến hơn. Do đó, chữ S cần được đặt gần cả Z và E trên bàn phím để nhân viên điện báo có thể gõ nhanh. Các nhà nghiên cứu cho rằng bàn phím đã phát triển qua nhiều năm như kết quả trực tiếp từ phản hồi của các nhân viên điện báo.

Họ cũng phản bác giả thuyết cho rằng Sholes muốn làm chậm tốc độ đánh máy: "Tốc độ của máy thu Morse phải bằng tốc độ của máy phát Morse. Nếu Sholes thực sự sắp xếp bàn phím để làm chậm người vận hành, họ sẽ không thể bắt kịp máy phát Morse".

Mặc dù đã bán thiết kế cho Remington ngay từ đầu, bản thân Sholes cũng không hoàn toàn tin rằng QWERTY là hệ thống tốt nhất. Ông tiếp tục phát minh ra những cải tiến và giải pháp thay thế trong suốt quãng đời còn lại, bao gồm một số bố cục bàn phím hiệu quả hơn. Ông đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho bàn phím XPMCH vào năm 1889, một năm trước khi qua đời.

Dù có nhiều tranh cãi về nguồn gốc và hiệu quả, bàn phím QWERTY vẫn là chuẩn được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn cầu cho đến ngày nay.

Tổng hợp

Dòng iPhone 17 mà Apple mới ra mắt vào tháng 9/2025 thực sự đã tạo ra cú hích mạnh mẽ trên thị trường smartphone, ngoại trừ mẫu iPhone Air.
Theo báo cáo từ Counterpoint Research, sự xuất hiện của iPhone 17 nhiều khả năng sẽ giúp Apple vượt qua Samsung để giành danh hiệu nhà sản xuất smartphone lớn nhất thế giới tính theo doanh số vào cuối năm 2025.


Báo cáo của Counterpoint cho biết, thị phần của Apple trong phân khúc smartphone giá trên 600 USD tại T-Mobile đã tăng 8%, đạt 80% từ tháng 9/2022 đến tháng 9/2025. Đặc biệt, trong tháng 10 vừa qua, iPhone đã chiếm 1/4 tổng số smartphone bán ra tại Trung Quốc - một cột mốc mà Apple chỉ đạt được một lần trước đó vào năm 2022. Doanh số smartphone tại Trung Quốc đã tăng 8% so với cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu nhờ vào mức tăng 37% doanh số iPhone, trong đó 80% doanh số đến từ dòng iPhone 17 mới.

Tuy nhiên, báo cáo không đề cập đến iPhone Air, điều này dấy lên nghi ngờ về doanh số của mẫu smartphone siêu mỏng này tại thị trường lớn nhất thế giới. Counterpoint cũng dự đoán rằng Samsung sẽ kết thúc năm 2025 với mức tăng trưởng 4,6% về doanh số smartphone so với năm trước. Trong khi đó, Apple có thể đạt mức tăng trưởng 10% về doanh số iPhone, nâng thị phần toàn cầu của hãng lên 19,4%, mức cao nhất trong số các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) smartphone.

Nếu Apple bán được 231,8 triệu chiếc iPhone vào năm 2024, mức tăng 10% so với con số này sẽ đưa doanh số lên tới 254,98 triệu chiếc vào cuối năm 2025. Nếu điều này xảy ra, Apple sẽ lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ giành ngôi vương trên thị trường smartphone toàn cầu, bỏ lại Samsung ở vị trí á quân.

OpenAI đã chính thức công bố phiên bản ChatGPT cho giáo viên, được thiết kế đặc biệt cho các giáo viên từ mẫu giáo đến lớp 12 (K-12).
Theo thông tin từ OpenAI, ChatGPT dành cho giáo viên sẽ giúp các nhà giáo dục làm việc an toàn với thông tin học sinh, nhận hỗ trợ giảng dạy cá nhân hóa và cộng tác hiệu quả với đồng nghiệp trong khu vực.

Đáng chú ý, các nhà lãnh đạo khu vực có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát hành chính để điều chỉnh cách thức hoạt động của ChatGPT trong cộng đồng của họ. OpenAI cho biết, giai đoạn đầu triển khai ChatGPT dành cho giáo viên sẽ được thực hiện với một nhóm quận đại diện cho khoảng 150.000 giáo viên. Đặc biệt, công cụ này sẽ được cung cấp miễn phí cho các giáo viên tại Mỹ cho đến hết tháng 6/2027.

Leah Belsky, Phó Chủ tịch phụ trách giáo dục tại OpenAI, chia sẻ trong một cuộc họp báo: “Mục tiêu của chúng tôi là đảm bảo rằng giáo viên có quyền truy cập vào các công cụ AI và trải nghiệm tập trung vào giáo viên, giúp họ hướng dẫn học sinh sử dụng AI một cách hiệu quả”.

OpenAI cũng khẳng định rằng dữ liệu của học sinh sẽ được bảo vệ và mọi thông tin được chia sẻ trong ChatGPT dành cho giáo viên sẽ không được sử dụng để đào tạo các mô hình của công ty. Mặc dù ChatGPT cho giáo viên không dành cho học sinh, OpenAI tin rằng việc giáo viên trải nghiệm thực tế với các công cụ AI sẽ giúp họ thiết lập các phương pháp giảng dạy tốt nhất trong lớp học.

Công ty nhấn mạnh: “Mỗi học sinh ngày nay đều lớn lên cùng AI, và giáo viên đóng vai trò trung tâm trong việc giúp các em học cách sử dụng những công cụ này một cách có trách nhiệm và hiệu quả”. Để hỗ trợ công việc này, các giáo viên cần có không gian để tự mình khám phá AI.

Trước đó, vào tháng 7, OpenAI đã phát hành một sản phẩm trong ChatGPT có tên là “chế độ học tập”, được thiết kế dành cho sinh viên đại học nhằm giúp sinh viên giải quyết vấn đề từng bước trước khi tìm ra câu trả lời.

Mẫu điện thoại T1 được công ty Trump Mobile thông báo bán ra tháng 9, đã cho đặt hàng nhưng đến nay chưa xuất hiện ngoài đời.

Vào tháng 6, hai con trai của Tổng thống Mỹ Donald Trump tổ chức sự kiện tại Trump Tower để giới thiệu công ty Trump Mobile với dịch vụ di động T1 Mobile cùng điện thoại T1. Smartphone ra mắt nhân kỷ niệm 10 năm chiến dịch tranh cử tổng thống của ông Trump, được khẳng định "made in the USA". Máy có giá 499 USD, cho đặt trước trong tháng 8, dự kiến giao hàng tháng 9.


Sau hơn hai tháng, sản phẩm thực tế vẫn chưa xuất hiện. NBC News cho biết đã đặt mua T1 tháng 8, trả trước 100 USD và được xác nhận thành công qua email. Nhưng sau đó, Trump Mobile không cung cấp bất cứ lộ trình nào hay lời xin lỗi vì trễ hẹn. Trang này đã gọi 5 cuộc đến đường dây hỗ trợ khách hàng từ tháng 9 đến 11, nhưng chỉ một lần duy nhất nhận được lời hứa giao hàng cụ thể, là ngày 13/11. Hai tuần trôi qua, sản phẩm vẫn "bặt vô âm tín".

Thực tế, T1 gây tranh cãi từ đầu, khi liên tục thay đổi thiết kế. Mẫu ban đầu có cụm ba camera giống iPhone ở mặt sau. Trump Mobile sau đó đăng ảnh chuyển sang thiết kế cụm 5 camera giống Samsung Galaxy S25 Ultra. PhoneArena đánh giá đây có thể là "lỗi photoshop cẩu thả".

Sau đó, T1 quay lại thiết kế cũ. Dù vậy, Mashable phát hiện smartphone có "sự tương đồng đáng kinh ngạc" với Wingtech REVVL 7 Pro 5G, thiết bị do công ty Luxshare (Trung Quốc) sản xuất.


Ngoài thiết kế không đồng nhất, T1 cũng vấp phải nhiều hoài nghi. Cuối tháng 6, website giới thiệu sản phẩm âm thầm xóa thông tin "made in the USA", thay thế bằng khẩu hiệu chung chung, như "Hiệu suất cao cấp. Niềm tự hào nước Mỹ".

Trong khi đó, giới chuyên gia đánh giá gần như không thể sản xuất điện thoại tại Mỹ trong thời gian ngắn như Trump Mobile hứa hẹn nếu không có sự tham gia của Trung Quốc. Todd Weaver, CEO Purism, công ty sản xuất smartphone có trụ sở tại Carlsbad (California), cho biết "không có lao động lành nghề" ở Mỹ có khả năng sản xuất điện thoại và cũng "chưa ai làm điều đó trước đây", bởi việc triển khai rất tốn thời gian và công sức.

"Chúng tôi phải thực sự sang Trung Quốc, mang theo các thiết kế của mình, sau đó tìm hiểu quy trình sản xuất, xem tất cả các bước là gì", Weaver nói với NBC News.

Ông lấy ví dụ về chiếc Liberty Phone - mẫu điện thoại được Purism bán tại Mỹ với giá 2.000 USD. Công ty mất 6 năm để đưa điện thoại này từ ý tưởng đến sản xuất và dán nhãn "made in the USA electronics". Nhưng ngay cả khi làm tất cả công đoạn đó, Weaver cho biết Liberty Phone vẫn không hoàn toàn có nguồn gốc từ Mỹ. Hầu hết vật liệu và linh kiện cho smartphone nhập ở Canada, châu Âu, Trung Quốc và Ấn Độ.

Trong khi đó, Trump Mobile hiện vẫn chưa đưa ra thông báo chính thức nào cho smartphone của mình, ngoài việc giới thiệu doanh nhân Pat O'Brien là thành viên điều hành mới. Nói với Reuters khi đó, ông cho biết T1 có "rất nhiều đơn đặt hàng trước", nhưng không cung cấp con số cụ thể. USA Today cũng đặt câu hỏi về thời gian thiết bị bán ra, nhưng không nhận được câu trả lời.

Website Trump Mobile vẫn đang cho đặt mua T1. Công ty cũng bán thêm máy tân trang của Samsung Galaxy S23, Galaxy S24, iPhone 14, iPhone 15 kèm gói cước mạng riêng tên "The 47 Plan".

Model 3 bị cáo buộc tay nắm cửa hỏng, hệ thống phanh khẩn cấp không hoạt động khiến cặp đôi bị kẹt, một người tử vong.

Vụ kiện mới nhất được ghi nhận cuối tuần trước liên quan tới việc tay nắm cửa điện của Tesla Model 3 đời 2018 không hoạt động sau va chạm và hỏa hoạn, khiến một người bị kẹt bên trong và dẫn đến tử vong.


Đơn khiếu nại đệ trình lên tòa án Quận Liên bang Mỹ thuộc Quận Tây Washington, vào ngày 7/1/2023, Jeffrey Dennis lái chiếc Tesla Model 3 cùng với vợ ở Tacoma, Washington thì xe được cho là tăng tốc đột ngột và đâm vào một cột điện ở góc đường South 56 và South Washington.

Ngay sau va chạm, chiếc xe điện bốc cháy. Nhiều nhân chứng đã cố gắng mở cửa xe Tesla để cứu hai vợ chồng, nhưng không thành công vì cửa không thể mở do hết pin. Đơn kiện cho biết một số nhân chứng thậm chí còn cố gắng đập vỡ cửa kính xe Model 3 bằng gậy bóng chày, nhưng không thành công.

Quảng cáo

Cuối cùng, đội cứu hộ đã giải cứu được hai vợ chồng, mặc dù Wendy Dennis đã tử vong tại chỗ do vết thương quá nặng. Jeffrey Dennis bị bỏng nặng ở chân.

Đơn khiếu nại cho biết Model 3 có thiết kế tay nắm cửa độc đáo và bị lỗi khiến lực lượng cứu hộ không thể mở cửa. Tesla cũng bị cáo buộc đã biết về lỗi tay nắm cửa nhưng không khắc phục, và tiếp tục tiếp thị, bán mẫu xe điện phổ biến này.

Vụ kiện không chỉ dừng lại ở tay nắm cửa. Đơn kiện còn cáo buộc hệ thống phanh khẩn cấp tự động của Tesla không kích hoạt khi xe lao về phía cột điện. Ngoài ra, đơn kiện còn cáo buộc hãng sản xuất xe sử dụng "một loại hóa chất pin dễ nổ" mặc dù đã có những giải pháp thay thế an toàn hơn, thiết thực hơn và ít tốn kém hơn.

Jeffrey Dennis đang tìm kiếm tiền bồi thường về cái chết oan uổng của vợ mình và những thương tích của ông, cũng như các khoản bồi thường thiệt hại theo luật California.

Vụ kiện lần này góp thêm vào danh sách dài những kiện tụng liên quan tới tay nắm cửa xe Tesla bị kẹt, gây chết người, xảy ra ở nhiều nước trên thế giới nhiều tháng qua. Cũng trong làn sóng đó, tay nắm cửa điện dạng ẩn trở thành chủ đề bàn tán của ngành xe, khi nhiều hãng bỏ loại tay nắm này để quay về với tay nắm cơ.

Sam Altman, CEO OpenAI, ví iPhone như Quảng trường Thời ồn ào, trong khi thiết bị AI sắp ra mắt của công ty đem lại cảm giác ngồi trong căn nhà gỗ bên hồ yên tĩnh.

Trong sự kiện Demo Day lần thứ 9 của Emerson Collective tại San Francisco ngày 25/11, Sam Altman và Jony Ive, cựu giám đốc thiết kế Apple, hé lộ thêm về sản phẩm phần cứng do OpenAI và công ty thiết kế IO của Ive phát triển.


Sản phẩm hiện đã có nguyên mẫu, nhưng cả hai không mô tả thiết kế mà tập trung nói về cảm giác khi sử dụng. Altman so sánh thiết bị với iPhone, gọi điện thoại thông minh Apple là "thành tựu đỉnh cao của sản phẩm tiêu dùng". Tuy nhiên, ông đánh giá thiết bị công nghệ hiện đại đầy rẫy sự phân tâm.

"Khi tôi sử dụng thiết bị hoặc hầu hết ứng dụng hiện tại, tôi có cảm giác như đi bộ qua Quảng trường Thời đại ở New York, liên tục phải đối phó với những điều nhỏ nhặt gây khó chịu như đèn nhấp nháy vào mặt, người va vào tôi. Đó là cảm giác bất an", ông nói.


Theo ông, các thông báo nhấp nháy và ứng dụng mạng xã hội gây nghiện chính là điểm yếu của thiết bị di động ngày nay. Trong khi đó, thiết bị AI của OpenAI sẽ mang lại cảm giác như "ngồi trong căn nhà gỗ đẹp nhất bên hồ, trên núi, tận hưởng sự bình yên, tĩnh lặng".

Ông chủ ChatGPT cho biết sản phẩm có khả năng lọc thông tin, cho phép người dùng tin tưởng để AI thực hiện các tác vụ trong thời gian dài. Nó cũng nhận thức theo ngữ cảnh tốt để biết khi nào nên trình bày thông tin hoặc yêu cầu người dùng nhập liệu.

"Bạn tin tưởng nó theo thời gian, và nó thực sự có nhận thức theo ngữ cảnh đáng kinh ngạc về toàn bộ cuộc sống của bạn", Altman khẳng định. Ông cũng dự đoán người dùng sẽ phản ứng khi lần đầu nhìn thấy thiết bị, kiểu: "Chỉ có thế thôi ư?... Nó thật đơn giản".

Trong khi đó, Jony Ive cho biết "Tôi thích những giải pháp có vẻ ngây thơ trong sự đơn giản của chúng. Tôi cũng thích những sản phẩm cực kỳ thông minh, tinh vi mà bạn muốn chạm vào, không thấy sợ hãi, muốn sử dụng gần như vô tư, gần như không cần suy nghĩ".

Ông xác nhận thiết bị sẽ ra mắt trong vòng hai năm tới.

Trước đó, WSJ đưa tin thiết bị hợp tác giữa OpenAI và Jony Ive có kích thước gần bằng smartphone, cho phép người dùng giao tiếp qua camera, micro và loa, có thể đặt trên bàn làm việc hoặc mang theo. Máy trang bị nhiều cảm biến để ghi nhận môi trường xung quanh, đồng thời tương tác với người dùng để xây dựng bộ dữ liệu cá nhân hóa.

Hồi tháng 5, OpenAI mua lại IO - công ty khởi nghiệp do Ive và Altman đồng sáng lập với giá 6,5 tỷ USD. Công ty được giới thiệu là "tập hợp các kỹ sư phần cứng và phần mềm giỏi nhất" để phát triển và sản xuất thiết bị AI. Khi IO sáp nhập vào OpenAI, Ive đảm nhận thiết kế sâu và sáng tạo cho sản phẩm trong tương lai.

ChatGPT bổ sung tính năng nghiên cứu mua sắm, cho phép người dùng nhận gợi ý sản phẩm chi tiết và cá nhân hóa trong thời điểm nhu cầu chi tiêu tăng cao.

ChatGPT bổ sung tính năng nghiên cứu mua sắm cho người dùng. Ảnh: OpenAI.
Đúng vào thời điểm nhu cầu mua sắm tăng cao dịp cuối năm, OpenAI giới thiệu tính năng nghiên cứu mua sắm (shopping research) trên ChatGPT nhằm giúp người dùng lựa chọn sản phẩm dễ dàng hơn. Tính năng đã được triển khai cho toàn bộ người dùng, bao gồm cả gói miễn phí và trả phí, trên web và ứng dụng di động, với "khả năng sử dụng gần như không giới hạn” trong mùa mua sắm lễ hội, theo thông báo của công ty.

Khi người dùng đặt câu hỏi liên quan đến mua sắm, ChatGPT sẽ tự động kích hoạt chế độ mới. Ví dụ, câu hỏi về “những mẫu TV tốt nhất cho phòng có ánh sáng mạnh” sẽ hiển thị phần trả lời kèm nút gợi ý “tìm hiểu thêm”.

Đây là lúc ChatGPT chuyển sang vai trò như một trợ lý cá nhân thu hẹp lựa chọn sản phẩm. Tuy nhiên, OpenAI lưu ý công cụ có thể mắc lỗi về giá bán hoặc tình trạng còn hàng. Người dùng được khuyến nghị kiểm tra lại trên trang web của nhà bán lẻ để đảm bảo thông tin chính xác.

Bên trong tính năng mới, người dùng có thể lọc các đề xuất dựa trên tiêu chí như giá, nhu cầu sử dụng hay tính năng mong muốn, tương tự các bộ lọc trên trang thương mại điện tử. Các mặt hàng gợi ý đều liên kết đến trang bán của nhà cung cấp. OpenAI cho biết đang phát triển tuỳ chọn “thanh toán tức thì”, cho phép mua hàng trực tiếp trong ChatGPT với các đối tác bán lẻ.

Làn sóng tích hợp AI vào hành vi mua sắm không chỉ xuất hiện ở OpenAI. Google gần đây bổ sung nhiều công cụ mua sắm dựa trên AI trong chế độ AI Search. Trợ lý AI trên trình duyệt Comet của Perplexity cũng có khả năng mua sắm thay người dùng, từng khiến Amazon khó chịu. Tác giả Nilay Patel của The Verge gọi xu hướng này là “vấn đề DoorDash”, ám chỉ việc các nền tảng trung gian can thiệp quá sâu vào trải nghiệm tiêu dùng.


ChatGPT có thể đưa ra lựa chọn phù hợp với nhu cầu người dùng. Ảnh: OpenAI.
Theo OpenAI, tính năng nghiên cứu mua sắm được xây dựng trên GPT-5 mini, phiên bản đã được tinh chỉnh cho các tác vụ tìm kiếm và đề xuất sản phẩm. Công cụ tổng hợp dữ liệu từ các nguồn chất lượng trên Internet, bao gồm giá bán, đánh giá, thông số kỹ thuật và hình ảnh.

ChatGPT cũng có thể tận dụng lịch sử trò chuyện và “bộ nhớ” người dùng (nếu được bật) để cá nhân hóa gợi ý, đồng thời cung cấp tùy chọn xem thêm nội dung tương tự hoặc không quan tâm.

Đối với người dùng, các gợi ý sản phẩm sẽ xuất hiện chủ động hơn trong phần “hướng dẫn mua hàng” dựa trên các cuộc trò chuyện trước đó. “Nếu bạn từng thảo luận về xe đạp điện, thẻ Pulse trong tương lai có thể gợi ý các phụ kiện phù hợp”, OpenAI cho biết.

VietBF@ sưu tập

Meta đang đàm phán để chi hàng tỷ USD cho chip AI của Google. Cú bắt tay giữa hai ông lớn này được cho là động thái thách thức sự thống trị trên thị trường của Nvidia.


Meta đang đàm phán chi hàng tỷ USD để dùng bộ xử lý Tensor (TPU) của Google trong các trung tâm dữ liệu vào năm 2027. Ảnh: Bloomberg.
TheoThe Information, Meta, công ty mẹ Facebook đang đàm phán để chi hàng tỷ USD mua chip AI từ Google.

Cụ thể, Meta muốn dùng bộ xử lý Tensor (TPU) của Google trong các trung tâm dữ liệu vào năm 2027. Ngoài ra, công ty mẹ Facebook cũng có thể thuê chip từ mảng đám mây của Google vào năm 2026.

Giới chuyên môn nhận định thỏa thuận này là minh chứng cho thấy TPU đang nổi lên như một sự thay thế khả thi cho chip của Nvidia, vốn đang là "tiêu chuẩn vàng" của ngành công nghệ.

“Đây là một sự xác nhận thực sự mạnh mẽ cho TPU. Rất nhiều người đã nghĩ về nó, và có lẽ bây giờ còn có nhiều công ty hơn nữa đang cân nhắc”, nhà phân tích Jay Goldberg của Seaport nhận định.

Từ năm 2015, Google sử dụng TPU để đào tạo và triển khai mô hình AI. Đến tháng 5/2024, Google công bố phiên bản thứ 6 của Tensor mang tên Trillium, dùng để phát triển mô hình Gemini và Imagen.

Mặc dù công nghệ có vẻ giống nhau, có những khác biệt quan trọng giữa GPU và TPU. Cụ thể, so với GPU, TPU sở hữu hiệu suất vượt trội về phép tính tensor, một định dạng đặc biệt của Google tổng quát hơn so với ma trận thông thường dành riêng cho AI.

Điều này giúp TPU có hiệu suất tốt hơn khi đào tạo và suy luận hệ thống AI và máy học hơn là công nghệ của GPU. Mặc dù không có tính linh hoạt bằng, TPU lại tiết kiệm năng lượng, có độ trễ thấp hơn và hiệu suất chi phí vượt trội trên hệ thống điện toán đám mây.

VietBF@ sưu tập

Một dự báo mới cho thấy chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên của Apple sẽ có mức giá rất cao, cùng phân khúc với dòng laptop đắt nhất của hãng là MacBook Pro 16 inch.


iPhone gập dự kiến sẽ có giá ngang MacBook Pro 16 inch. Ảnh: AppleInsider.
Theo AppleInsider, dự báo mới từ chuỗi cung ứng tiết lộ chiếc iPhone gập đầu tiên của Apple có thể sẽ cập bến với mức giá khiến nhiều người phải choáng váng, tương đương với dòng laptop cao cấp nhất của hãng.

Cụ thể, theo các phân tích tập trung vào chi phí linh kiện cốt lõi, mức giá của iPhone gập có thể rơi vào khoảng từ 2.000-2.500 USD. Con số 2.399 USD đang được nhắc đến nhiều nhất, đưa thiết bị này vào cùng phân khúc với MacBook Pro 16 inch.

Mức giá này không chỉ đơn thuần là chiến lược định vị thương hiệu, mà còn phản ánh chi phí kỹ thuật rất cao để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của Apple.

Trong số đó, màn hình gập vẫn là một trong những linh kiện đắt nhất. AppleInsider cho biết yêu cầu từ Táo khuyết không chỉ gồm gập được, mà màn hình của iPhone gập phải có khả năng uốn cong lặp đi lặp lại trong nhiều năm mà không để lại nếp gấp hay bị biến màu. Đây hiện vẫn là vấn đề nan giải và vẫn chưa có hãng nào trên thị trường có thể giải quyết triệt để.

Bên cạnh đó, cơ chế bản lề phức tạp cũng là một vấn đề. Hệ thống bản lề cần phải duy trì độ khít và có khả năng tin cậy tuyệt đối sau hàng nghìn lần đóng mở.

Ngoài ra, để tránh làm cho chiếc điện thoại gập trở nên quá nặng nề, Apple buộc phải sử dụng các hợp kim hoặc vật liệu composite tiên tiến để giảm trọng lượng. Những bộ phận này đòi hỏi quy trình sản xuất chuyên biệt và dung sai cực kỳ chặt chẽ.

Theo QQ, chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên dự kiến chính thức ra mắt vào tháng 9/2026. Nguồn tin từ Trung Quốc tiết lộ thêm máy sở hữu màn hình ngoài 5,3 inch và mở rộng thành 7,8 inch khi mở ra.

Về cấu hình, chiếc iPhone gập được trang bị chip A20 Pro và 12 GB RAM. Đáng chú ý, máy sẽ sử dụng chip modem 5G C2 do Apple tự phát triển.

Bên cạnh đó, thiết bị sẽ loại bỏ Face ID để chuyển sang cảm biến vân tay Touch ID ở cạnh bên. Giá bán dự kiến khởi điểm từ 1.999 USD.

Hiện tại, đang có hai giả thuyết về thiết kế camera cho iPhone gập. Phương án đầu tiên là bố trí camera selfie 18 MP cho cả hai chế độ gập/mở cùng cụm camera kép 48 MP ở sau.

Phương án thứ hai rất đáng mong chờ là Apple sẽ lần đầu sử dụng công nghệ camera ẩn dưới màn hình 24 MP cho màn hình trong.

VietBF@ sưu tập

Đang lưu thông trên đường Hoàng Diệu (Hà Nội), chiếc Volvo S90 bất ngờ đâm vào dải phân cách rồi lật ngửa. Nguyên nhân ban đầu được xác định do tài xế buồn ngủ.
Vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 9h ngày 25/11. Thời điểm trên, nam tài xế điều khiển ô tô biển kiểm soát 30G-123.XX di chuyển trên đường Hoàng Diệu (hướng đi Phan Đình Phùng).

Thông tin từ Đội CSGT đường bộ số 2 (Phòng CSGT Công an Hà Nội) cho biết, tài xế đã ngủ gật, mất lái và tự lao vào dải phân cách giữa đường.


Xe sang Volvo S90 bị lật ngửa trên đường Hoàng Diệu. Ảnh: Thanh Hà

Tại hiện trường, chiếc ô tô nằm lật ngửa giữa đường, túi khí đã bung và lốp trước bên trái hư hỏng nặng. Cú va chạm mạnh cũng khiến một phần bê tông của dải phân cách bị húc tung.

Rất may, nam tài xế đã tự thoát được ra ngoài và không bị thương tích.

Ngay sau khi nhận tin báo, Đội CSGT đường bộ số 2 đã cử cán bộ tới hiện trường để phân luồng giao thông và giải quyết sự cố. Cơ quan chức năng đang tiếp tục làm rõ vụ việc.

VietBF@sưu tập

Kẻ gian có thể sử dụng lời nhắc (prompt) độc hại dưới dạng câu thơ để vượt hàng rào bảo mật của chatbot với tỷ lệ thành công tới 90%.

Kết quả do các nhà nghiên cứu tại DexAI, Đại học Sapienza ở Rome và trường nghiên cứu Sant'Anna ở Italy công bố trên Arxiv. Trong thử nghiệm, nhóm đã sử dụng "thơ đối kháng" (adversarial poetry) làm "bước đột nhập đơn giản" và qua mặt hệ thống an toàn của các chatbot như ChatGPT.


Cụ thể, nhà nghiên cứu thu thập lời nhắc lệnh "độc hại" mà khi nhập vào, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) vốn sẽ trả lời "không", chẳng hạn yêu cầu hướng dẫn cách chế tạo bom, thuốc nổ. Nhưng thay vì dùng prompt dạng câu lệnh văn xuôi, nhóm sử dụng chatbot để chuyển thành thơ, sau đó sao chép và dán vào khung truy vấn của một chatbot khác.

Những bài thơ được trau chuốt câu từ tỉ mỉ, nhưng câu lệnh về bản chất không thay đổi nội dung. Dù vậy, lúc này AI đã không còn đưa ra cảnh báo như khi viết bằng văn xuôi.


Các nhà nghiên cứu cho biết đã sử dụng hơn 1.200 bài thơ với một loạt chủ đề như tội phạm bạo lực và tình dục, tự tử, tự gây thương tích, xâm phạm quyền riêng tư, phỉ báng, thậm chí vũ khí hóa học. Tỷ lệ trung bình LLM bị "qua mặt" là 65%, trong đó cao nhất đến từ sản phẩm của OpenAI, Google, Meta, xAI, Anthropic, DeepSeek với tỷ lệ 90%. Claude của Anthropic tỏ ra kháng cự tốt khi chỉ "mắc bẫy" 5,24%. Ngoài ra, lời nhắc chứa nội dung liên quan đến hướng dẫn tấn công chèn mã, bẻ khóa mật khẩu và trích xuất dữ liệu "đặc biệt hiệu quả".

Nhóm nghiên cứu nói với Futurism, LLM có thể bị đánh lừa khá dễ dàng miễn là có cách tiếp cận mới mẻ mà công ty đứng sau không lường trước được.

Đầu năm nay, nghiên cứu của Cisco cho thấy, DeepSeek R1 của DeepSeek bị lời nhắc độc hại "qua mặt 100%". Trong khi đó, mô hình Llama 3.1 405B của Meta cũng có tỷ lệ bị lời nhắc độc hại vượt qua 96%, còn GPT-4o của OpenAI là 86%. Mô hình Claude 3.5 Sonet của Claude và O1-preview của OpenAI đã chặn được phần lớn, với tỷ lệ lần lượt 36% và 26%.

TigerShark - ‘cá mập hổ’ made in UK 100% vừa được ra mắt cuối 2025 mang đầu đạn 300kg, tầm bắn 750km, tốc độ 750 km/h, tự tìm mục tiêu bằng AI ngay cả khi mất sạch GPS và giá chỉ ngang một căn hộ studio ở Hà Nội.
Trong lúc cả thế giới đang điên cuồng chạy đua vũ khí không người lái giá rẻ và hiệu quả, Anh Quốc lặng lẽ tung ra con át chủ bài có thể khiến mọi loại tên lửa hành trình truyền thống trở nên “lạc hậu đắt đỏ”: TigerShark – UAV/Drone bay một chiều (one-way effector) tầm xa hoàn toàn mới, được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu cách 750km chỉ với chi phí chưa tới 200.000 USD mỗi quả.

Khi tên lửa Storm Shadow còn đang tốn hàng triệu USD mỗi lần bắn, người Anh đã lặng lẽ tạo ra thứ vũ khí khiến cả thế giới phải kinh ngạc.


Sơ đồ cấu tạo TigerShark được MGI công bố tại DSEI UK 2025. Nguồn: MGI Engineering
Ra mắt chính thức tại triển lãm quốc phòng DSEI 2025 (London, tháng 9/2025), TigerShark ngay lập tức gây sốc khi được công bố là phiên bản “anh cả” của SkyShark – mẫu drone kamikaze đã gây bão mùa hè 2025.

Nếu SkyShark được ví như “dao găm” tầm trung (250km, đầu đạn 20kg), thì TigerShark chính là “thanh đại đao” thực sự của Không quân Hoàng gia Anh và các đồng minh.

Về mặt công nghệ, TigerShark là sản phẩm 100 % chuỗi cung ứng nội địa Anh do MGI Engineering (công ty từng tham gia phát triển công nghệ Formula 1) chế tạo.

Điểm đột phá lớn nhất nằm ở việc sử dụng động cơ phản lực cỡ nhỏ hoàn toàn mới do chính các kỹ sư Anh phát triển, thay vì phụ thuộc vào dòng TJ-100/150 phổ biến từ Cộng hòa Séc như hầu hết drone Shahed, Geran hay Kalashnikov của Nga.

Động cơ này cho phép TigerShark đạt tốc độ tối đa 750 km/h (gần Mach 0.7) trong suốt hành trình, biến nó thành một trong những drone tấn công nhanh nhất thế giới ở phân khúc giá rẻ.


Ảnh: news-pravda.com
Thông số kỹ thuật công nghệ chính thức được công bố khiến giới chuyên gia phải trầm trồ:

Tầm bay tối đa 750km (có thể mở rộng thêm nhờ thùng nhiên liệu phụ); tải trọng chiến đấu lên tới 300kg (gấp 15 lần SkyShark và tương đương tên lửa hành trình Storm Shadow ở phiên bản nhẹ).

Tốc độ hành trình 650–750 km/h, độ cao bay từ 50m tới 12.000m, có khả năng bay thấp sát mặt đất để tránh radar.

Hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp GPS kháng nhiễu và dẫn đường quang học cuối hành trình (AI nhận diện mục tiêu tự động).

Khả năng hoạt động trong môi trường mất GPS hoàn toàn nhờ hệ thống định vị quán tính tiên tiến và trí tuệ nhân tạo onboard.

Kích thước khi gấp cánh có thể phóng từ container 20 feet hoặc ống phóng trên xe tải dân sự.

Giá thành dự kiến mỗi quả khi sản xuất hàng loạt dưới 200.000 USD (rẻ hơn 10–15 lần so với Storm Shadow/SCALP).

Đặc biệt, TigerShark được thiết kế để tấn công sâu vào hậu phương đối phương mà không cần máy bay mẹ hay sân bay. Nó có thể được phóng theo bầy đàn (swarm) từ xe tải, tàu container cải tiến hoặc thậm chí từ ray phóng trên tàu chiến.

Với khả năng mang đầu đạn nổ phá 300kg hoặc đầu đạn thông minh đa năng, TigerShark đủ sức tiêu diệt cầu lớn, kho đạn, sở chỉ huy, nhà máy điện và thậm chí cả tàu chiến đối phương nếu được triển khai từ biển.

Tháng 11/2025, nguyên mẫu TigerShark đã hoàn thành giai đoạn thử nghiệm trên không tại Anh và đang trong quá trình thử nghiệm chiến đấu thực tế tại Ukraine – nơi được chọn làm “bãi thử” chính thức giống như SkyShark trước đó.

Các chuyến bay thử nghiệm đầu tiên với tải trọng thật dự kiến diễn ra vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12/2025, nếu thành công, việc giao hàng loạt cho Ukraine có thể bắt đầu ngay từ Quý 1/2026.

Với TigerShark, Anh không chỉ chứng minh khả năng tự chủ công nghệ vũ khí dẫn đường chính xác mà còn mở ra một kỷ nguyên mới: thời kỳ mà tên lửa hành trình triệu đô bị thay thế bởi những “sát thủ một chiều” chỉ vài trăm nghìn USD nhưng vẫn đủ sức đánh sâu hàng trăm cây số.

Khi TigerShark chính thức đi vào biên chế, cán cân sức mạnh trên chiến trường hiện đại chắc chắn sẽ thay đổi mãi mãi.

VietBF@ sưu tập

Các thượng nghị sĩ Mỹ đang yêu cầu mở cuộc điều tra đối với Meta sau cáo buộc công ty này thu lợi khoảng 16 tỷ USD từ các quảng cáo bất hợp pháp trong năm 2024, góp phần gây ra thiệt hại hơn 50 tỷ USD cho người tiêu dùng.
Thượng nghị sĩ Josh Hawley và Richard Blumenthal đã chính thức gửi thư tới Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) và Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC), kêu gọi mở cuộc điều tra ngay lập tức đối với công ty mẹ của Facebook và Instagram.

Động thái này diễn ra sau một cuộc điều tra của Reuters, dựa trên các tài liệu nội bộ của Meta, ước tính gần 10% doanh thu năm 2024 của công ty - tương đương khoảng 16 tỷ USD - đến từ các hoạt động được cho là "quảng cáo bất hợp pháp".

Các thượng nghị sỹ Mỹ cáo buộc Meta có thể liên quan đến "khoảng 1/3 tổng số vụ lừa đảo tại Mỹ". Ảnh: Shutterstock
Theo các tài liệu, Meta bị cáo buộc đã kiếm được 3,5 tỷ USD chỉ trong vòng 6 tháng từ các quảng cáo lừa đảo được phân loại "rủi ro cao". Các hồ sơ nội bộ cũng gợi ý nhiều quảng cáo vi phạm quy tắc gian lận vẫn được phép hoạt động vì nhân viên cho rằng chúng chỉ "vi phạm tinh thần" của các quy định chống lừa đảo chứ không vi phạm các điều khoản cụ thể.

Trong thư gửi cơ quan quản lý, các nhà lập pháp nhấn mạnh nếu báo cáo này chính xác, cơ quan chức năng cần thực hiện các hành động thực thi mạnh mẽ để buộc Meta phải nộp lại lợi nhuận, nộp phạt và chấm dứt việc chạy các quảng cáo như vậy.

Các thượng nghị sĩ cáo buộc việc thực thi lỏng lẻo của Meta đã dẫn đến những rủi ro đáng kể, với sự xuất hiện tràn lan của quảng cáo cờ bạc bất hợp pháp, lừa đảo thanh toán, lừa đảo tiền điện tử và nội dung deepfake chính trị trên Ad Library (thư viện quảng cáo công khai của công ty).

Theo các nhà lập pháp, các nền tảng của Meta có thể liên quan đến "khoảng 1/3 tổng số vụ lừa đảo tại Mỹ", trong khi FTC ước tính người Mỹ đã mất 158,3 tỷ USD vì lừa đảo năm 2024. Như vậy, các nghị sĩ cho rằng Meta "chịu trách nhiệm về tổn thất hơn 50 tỷ USD của người tiêu dùng". Một ví dụ điển hình là tin giả về việc Tổng thống Donald Trump tặng 1.000 USD cho người nhận hỗ trợ thực phẩm.

Lá thư cáo buộc lừa đảo đã "xâm chiếm" Facebook và Instagram do Meta cắt giảm đáng kể nhân viên phụ trách an toàn, ngay cả khi đổ số tiền không tưởng cho các dự án AI của mình.

Bên cạnh đó, các nhà lập pháp cũng bày tỏ lo ngại về việc các nhóm tội phạm mạng nước ngoài có trụ sở tại các quốc gia như Trung Quốc, Sri Lanka và Philippines được hưởng lợi từ các loại lừa đảo mạo danh chính trị gia.

Phản hồi các cáo buộc, Meta đã lên tiếng phủ nhận. Người phát ngôn Andy Stone chỉ trích các cáo buộc của thượng nghị sĩ là "phóng đại và sai lệch", đồng thời khẳng định công ty "tích cực chống lại gian lận và lừa đảo vì người dùng trên nền tảng, các nhà quảng cáo hợp pháp và chính công ty đều không muốn nội dung này tồn tại".

Dù Meta tuyên bố đã giảm 58% các báo cáo về quảng cáo lừa đảo trong 18 tháng qua, các thượng nghị sĩ cho rằng con số này chưa phản ánh toàn bộ bức tranh thực tế dựa trên cách hiểu của họ về các tài liệu nội bộ.

Nhìn chung, việc các thượng nghị sĩ yêu cầu FTC và SEC hành động cho thấy họ muốn “ông lớn” mạng xã hội chịu trách nhiệm đối với hệ thống quảng cáo bị cáo buộc thúc đẩy lừa đảo ở quy mô chưa từng có. Cnet nhận định, bất kỳ kết quả nào cũng có thể định hình lại không chỉ hoạt động của Meta mà còn của các “gã khổng lồ” công nghệ khác từ nay về sau.

VietBF@ sưu tập