Cô gái hóa bà lão: Lỗi tại "thần dược"?

Được mệnh danh như “thần dược”, thuốc corticoid đang được dùng nhiều trong điều trị các loại bệnh nhiễm khuẩn, dị ứng. Nhưng, nhiều bác sĩ cảnh báo, lạm dụng thuốc này sẽ gây lão hóa nhanh, già sớm.

Trở lại trường hợp bệnh nhân nữ sinh thành “bà lão” Nguyễn Thị Ngọc Mai (27 tuổi, phường Cẩm Châu, Hội An, Quảng Nam) gây nhiều chú ý trong giới y khoa và dư luận. Qua nhiều lần hội chẩn, đánh giá, kết quả xét nghiệm sinh thiết tủy, da vừa được BV Hoàn Mỹ (Đà Nẵng) phối hợp triển khai cho thấy bệnh nhân mắc bệnh mề đay vô căn mãn tính, cùng bệnh “lão hóa da” và phản ứng của thuốc corticoid.

Có rất nhiều bệnh ngoài da tưởng đơn giản, từ mụn, dị ứng, ngứa… nhưng nếu không được khám, điều trị chuyên khoa, lạm dụng thuốc có thể dễ dẫn đến các triệu chứng lão hóa, tổn thương da. Do đó, khi gặp các hiện tượng khác thường trên da, và sau khi dùng thuốc chống viêm, dị ứng, như khó chịu, mệt mỏi, ngứa, ban đỏ trên da... cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được xử lý.

BS Trần Văn Long - Giám đốc BV Hoàn Mỹ Đà Nẵng

Trước đó, buổi hội chẩn liên viện giữa BV Hoàn Mỹ (Đà Nẵng) cùng các cơ sở bệnh viện lớn Huế, Đà Nẵng tiến hành về trường hợp chị Mai, nhiều bác sĩ nhận định cần tiến hành các đánh giá kỹ liên quan đến lạm dụng thuốc corticoid.

TS.BS Trần Bá Thoại, chuyên gia nội tiết, Trưởng khoa điều trị theo yêu cầu (BV Hoàn Mỹ Đà Nẵng) nói: Theo lời kể bệnh nhân có uống loại viên nhỏ, trùng lặp với đặc điểm nhận dạng của corticoid nhằm điều trị chứng dị ứng, mẩn ngứa… Ngay sau khi sử dụng các loại thuốc ban đầu chống dị ứng, bệnh nhân Mai có biểu hiện sưng phù mặt, nổi mẩn đỏ toàn thân và bắt đầu lão hóa.

Biểu hiện này tương đối giống với nhiều phản ứng do lạm dụng thuốc corticoid gây nên từng được ghi nhận trong y văn. Đại diện Bộ môn miễn dịch học (ĐH Y dược Huế) cũng cho rằng: corticoid có nhiều công dụng trong việc điều trị các loại nhiễm khuẩn, dị ứng. Nhưng đây là “con dao hai lưỡi” nếu không được điều trị đúng cách, phù hợp.

Bệnh nhân Mai “lão hóa da” nghi do thuốc corticoid

Với nhiều loại khác nhau, như: Hydrocortison, Prednison, Betamethason, Dexamethason, Prednisolon... cho thấy các nhóm thuốc của corticoid rất đa dạng.

Ngoài công dụng chống viêm ở giai đoạn sớm, giai đoạn muộn bất kể nguyên nhân gì như cơ học, hóa học, nhiễm khuẩn, dị ứng, thuốc cũng trị được nhiều loại bệnh như viêm khớp do thấp khớp, bệnh thoái hóa khớp, viêm các khớp ngoại vi, những tình trạng bệnh lý do chấn thương khớp, trị sẹo lồi, sẹo phì đại (khoa da), trị viêm phần trước mắt (khoa mắt), trị viêm mũi (khoa tai mũi họng); đồng thời corticoid còn dùng điều trị trong các bệnh dị ứng da, dị ứng đường hô hấp, hen suyễn nặng, vẩy nến...

Theo TS.BS Thoại: Không ít người còn nhầm tưởng corticoid là loại thần dược với công dụng điều trị bá bệnh, nên tuy là loại thuốc nội tiết, nhưng vẫn được dùng trong hàng loạt các loại bệnh từ viêm họng, dị ứng đến các hội chứng chấn thương. Chính tính công hiệu và giá thành khá rẻ, loại thuốc này đang bị lạm dụng và dẫn đến nhiều hậu quả, nhiều khi không phải do các phản ứng phụ của thuốc gây ra.

Theo Phòng nghiệp vụ Y (Sở Y tế Đà Nẵng): Việc lạm dụng corticoid sẽ gây rất nhiều tác hại, tai biến cho người dùng. Ở các thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid có thể dẫn đến đục thủy tinh thể, hay các loại kem trị mụn có chứa corticoid có khả năng gây nám da mặt, tăng đông máu, chậm liền sẹo, teo cơ, giảm hấp thu calci gây xương xốp; các bệnh chứng dạ dày, xuất huyết tiêu hóa…

Các chuyên gia cho rằng: trong các loại thuốc corticoid, dạng thuốc uống bị lạm dụng chiếm tỷ lệ cao. Với các cơ thể bệnh nhân dị ứng với thuốc corticoid, thuốc càng gây ra hậu quả nghiêm trọng, thậm chí căn bệnh tế bào mast (tế bào vón, một khả năng khi theo dõi bệnh của chị Mai).

BS. Nguyễn Phúc Học – Giám đốc Bệnh viện 199 (Đà Nẵng), cho hay: trường hợp 1 người thân trong nhà sau khi chẩn đoán, điều trị căn bệnh mẩn ngứa lâu ngày gây ra tình trạng già nhanh hơn bình thường. Không ít trường hợp bệnh nhân do dùng thuốc corticoid gây dấu hiệu lão hóa nhanh, với các bệnh nhân nữ có thể mọc ria mép và lông phát triển như nam giới… do dùng corticoid.

Theo các bác sĩ, để hạn chế tác hại của thuốc corticoid cần phải xem xét kỹ khả năng dị ứng với thuốc, có các chỉ định phù hợp. Người bệnh không tự ý điều trị với corticoid mà có sự hướng dẫn, kê đơn của các bác sĩ, cơ sở y tế chuyên khoa.

Theo Nguyễn Huy (Tiền Phong)