Tranh Cãi Công Nợ: Ai Thắng, Ai Thua?

...cụ thể, tất cả lãi suất sẽ tăng, kể cả lãi suất nợ mua nhà, mua xe, thẻ tín dụng.

Sau cả tháng trời cãi nhau chí chóe, Nhà Nước Mỹ cuối cùng đã đi đến thỏa thuận tăng mức nợ, kèm theo vài điều kiện. Nước Mỹ thoát nạn. Không đến nỗi vỡ nợ. Dĩ nhiên là trong thoả thuận cuối cùng đã phải có bên này nhượng bộ, bên kia đáp lễ lại. Thế thì bên nào nhượng bộ nhiều hơn? Bên nào thắng, bên nào thua?

Câu trả lời sẽ làm nhiều người ngạc nhiên: Cộng Hòa thắng lớn, nhưng TT Obama vui nhất. Oái ăm của chính trị Mỹ!

Trước hết, ta hãy lui một bước để nhìn lại bối cảnh cuộc tranh cãi.

Trong hai năm rưỡi chấp chánh, TT Obama đã vung tiền ào ạt ra đường để tìm cách phục hồi kinh tế, giải quyết nạn thất nghiệp, và lợi dụng cơ hội khủng hoảng để cải đổi xã hội luôn. Mức công nợ mau chóng lên tới đỉnh mà quốc hội đã ấn định. Do đó cần phải xin quốc hội tăng mức nợ trần. Đồng thời cũng xin quốc hội cho tăng thuế nhà giàu để Nhà Nước có tiền tiếp tục cứu nguy nước Mỹ. TT Obama lợi dụng khủng hoảng công nợ để có lý do tăng thuế. Phiá Cộng Hoà lo sợ cách xài tiền của TT Obama, cũng không bỏ lỡ cơ hội khủng hoảng, lợi dụng cơ hội để bắt chẹt, kéo tay tổng thống lại.

Nói trắng ra, vấn đề tăng mức nợ trần chỉ là chuyện phụ, chuyện chính bên phiá TT Obama là tăng thuế, phía Cộng Hòa là cắt chi tiêu. Hai bên giằng co đến khuya chủ nhật mới thỏa hiệp và biểu quyết, một ngày trước khi vỡ nợ.

Có thể nhiều người thở phào nhẹ nhõm khi thấy cuối cùng cũng đã có giải pháp cho một khủng hoảng kinh thiên động địa. Riêng kẻ viết này chẳng mất ngủ chút nào vì đương nhiên là chẳng bao giờ có chuyện đại cường kinh tế số một của thế giới lại vỡ nợ vì một lý do kỹ thuật lãng xẹc như vậy. Tất cả những la hoảng, đe dọa, chỉ là những đòn hù tháu cáy qua lại. Nước Mỹ này đã trải qua gần 80 lần “căng thẳng” như vậy rồi, chứ chẳng phải lần đầu tiên. Mà thật ra, cũng chẳng có gì căng thẳng hết.

Có một vấn đề ít thấy truyền thông nói đến là trong số công nợ 14.300 tỷ, thì đã có hơn 4.600 tỷ là nợ nội bộ, tức là nợ giữa các bộ này, ban nọ. Bà ngoại trưởng đi viếng thăm một nước nào đó, tốn 1 triệu tiền máy bay quân sự cho phái đoàn. Trường hợp này coi như Bộ Ngoại Giao thiếu nợ Bộ Quốc Phòng một triệu. Đại khái như vậy cho dễ hiểu. Những số nợ nội bộ này vẫn có thể được khấu trừ qua lại, giảm mức nợ kết cuối, để khỏi vượt qua mức nợ trần hiện hữu. Nhà Nước vẫn có thể du di sổ sách phần nào qua khỏi thời hạn Hai Tháng Tám, cũng như đã du di từ Tháng Năm đến giờ.

TT Obama cũng đe dọa nếu không tăng mức nợ trần thì Nhà Nước sẽ vỡ nợ và “có thể” sẽ không trả tiền già (Social Security benefits) sau ngày Hai Tháng Tám này. Sự thật chỉ là bài hát hù dọa cũ được lôi ra hát lại.

Năm 1996, TT Clinton đã trải qua tình trạng tương tự. Bộ Trưởng Tài Chánh lúc đó, Robert Rubin, cảnh cáo quốc hội do Cộng Hòa kiểm soát, nếu không tăng nợ trần thì sẽ không thể trả tiền già được nữa. Quốc hội khi đó đã biểu quyết ngay một luật đặc biệt coi việc trả tiền già là ngoài phạm vi công nợ, tức là không kể vào khối nợ bị giới hạn bởi mức nợ trần. Nói cách khác, nếu như đầu tháng Tám, mức nợ trần vẫn chưa được nâng lên, thì Nhà Nước vẫn có thể dựa trên luật này để trả tiền già mỗi tháng như thường. Thành ra những lời hăm dọa của TT Obama không đúng sự thật.

Để vấn đề được rõ ràng, phần giải thích trên không phải là của kẻ viết này phịa ra đâu, mà là của báo phe ta Washington Post (The Fact Checker – 13/7/2011).

Tóm lại, ta có thể nói trong cuộc tranh cãi về công nợ hiện nay, cũng như trong tất cả các cuộc tranh cãi khác giữa mấy chính khách, có rất nhiều chuyện “coi dzậy mà hổng phải dzậy”. Hai bên đều đánh phé, hù dọa nhau, và hù dọa cử tri. Ta nên bình tâm tìm hiểu vấn đề trước khi nhẩy nhổm xỉ vả lung tung.

Dù sao, thì nước Mỹ cũng đã “thoát nạn”. Hai bên đã đi đến thỏa thuận và đã được cả Hạ Viện lẫn Thượng Viện thông qua.

Theo luật mới, Nhà Nước được phép tăng nợ trần lên 2.400 tỷ, nhưng bù lại sẽ phải cắt chi tiêu 2.400 tỷ (2.100 tỷ theo một cách tính khác) trong 10 năm tới. Phần lớn những cắt giảm này đều từ ngân sách quốc phòng như phe cấp tiến đòi hỏi. Quan trọng hơn cả là những chi tiêu về tiền già, tiền thuốc sẽ không bị cắt gì hết. Bù lại, Nhà nước sẽ không tăng thuế bây giờ, nhưng có thể cứu xét tăng thuế sau này. Quốc hội sẽ thành lập một Ủy Ban lưỡng đảng để quyết định cụ thể về những cắt chi tiêu và tăng thuế sau. Mức nợ trần mới sẽ đủ đáp ứng nhu cầu cho đến năm 2013, tức là sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2012.

Nhìn chung, ta thấy cả ba bên, từ TT Obama đến hai chính đảng, đều có tương nhượng. Bỏ lên cán cân, ta thấy Dân Chủ thắng vì tăng được nợ và cắt chi tiêu quốc phòng, Cộng Hoà thắng vì cắt chi tiêu đồng loạt. TT Obama thắng vì có tiền xài qua khỏi mùa bầu cử năm tới. “Nhà giàu” thắng vì không bị tăng thuế. “Nhà nghèo” thắng vì sẽ không bị cắt an sinh xã hội. Nước Mỹ thắng vì khỏi vỡ nợ.

Ai thắng nhiều, ai thắng ít?

Cái thắng của TT Obama chỉ là tránh được một đề tài tranh cử nhức răng nhỏ thôi. Cái thắng của Dân Chủ -cắt chi tiêu quốc phòng- sẽ được Al Qeada và Khaddafi hoan hô. Cái thắng của “nhà nghèo” -không cắt an sinh xã hội- là chuyện đương nhiên. Từ nửa thế kỷ nay, chưa có khi nào quyền lợi an sinh xã hội đã bị cắt. Do đó, cái thắng của Dân Chủ và “nhà nghèo” thật ra không phải là thắng.

Cái thắng lớn nhất là của Cộng Hoà: vừa ép TT Obama cắt chi tiêu 2.400 tỷ, vừa không cho TT Obama tăng thuế gì hết. Có thể nói một chiến thắng vĩ đại cho đảng Cộng Hoà, và đặc biệt là cho Phong Trào Tea Party, vì đây chính là hai đòi hỏi quan trọng nhất của phong trào này.

Có thể là “80% dân Mỹ muốn tăng thuế nhà giàu” như TT Obama đã nói, sự thật là tổng thống và đa số các dân cử Cộng Hòa cũng như Dân Chủ cuối cùng đều phải đồng ý chẳng tăng một xu thuế nào. Trong khi điều đình, TT Obama khẳng định ông sẽ không chấp nhận bất cứ giải pháp nào mà không có tăng thuế. Ông cảnh cáo dân biểu Cộng Hoà Eric Cantor “đừng tưởng tôi tháu cáy” (Don’t call my bluff, Eric!). Hoá ra ông tháu cáy thật. Và bị bắt ngay tẩy. Có lẽ sau khi cãi nhau cả tháng trời, TT Obama mới “ngộ” ra được tăng thuế làm chậm lại phát triển kinh tế và bây giờ không phải là lúc tăng thuế.

Ai cũng thắng hết? Thế thì ai thua? Dĩ nhiên là phải có người thua. Đó là… dân Mỹ.

Dân Mỹ thua vì nước Mỹ sẽ tiếp tục ngụp lặn trong nợ nần. Đúng với mô thức Obama, làm gì cũng “kỷ lục”, đây là quyết định tăng nợ lớn nhất lịch sử Mỹ, và mức nợ mới, 16.700 tỷ cũng là kỷ lục mới. Trong một nhiệm kỳ của TT Obama, mức công nợ của Mỹ đã tăng 6.100 tỷ, xấp xỉ bằng mức tăng trong 16 năm dưới hai TT Clinton và Bush.

Một ngày sau khi TT Obama ký luật tăng nợ trần, mức công nợ tăng 239 tỷ ngay lập tức. Tô phở nóng phải ăn ngay kẻo nguội mất ngon. Mức nợ tổng cộng leo lên 100% tổng sản lượng quốc gia ngay. Lần cuối cùng mức công nợ bằng tổng sản lượng quốc gia là vào năm 1947, cao điểm xây dựng lại Mỹ và cả Âu Châu sau thế chiến thứ hai.

Dân Mỹ có ý thức chính trị không thấp lắm, đã phán quyết ngay: chỉ có chưa tới 40% ủng hộ giải pháp mới đưa ra, theo thăm dò của USA Today.

Các “bác sĩ” ở Wall Street cũng bắt mạch và phán quyết. Thứ Hai 1/8, quốc hội thông qua việc tăng nợ trần: Dow Jones rớt hơn 260 điểm. Thứ Năm 4/8, một ngày sau khi mức nợ tăng 239 tỷ: Dow Jones rớt hơn 500 điểm. Thứ Sáu 5/8, tung lên rớt xuống cả 400 điểm. Thị trường chứng khoán trồi sụt giống hệt như Tháng Mười 2008 khi khủng hoảng ngân hàng bùng nổ. Trong cả tháng tranh cãi về nợ trần, Dow Jones đã rớt khoảng 1.500 điểm và, nói như một vị độc giả đã diễn giải, TT Obama đã làm kinh tế mất 1.800 tỷ trong một tháng. Chưa chi đã nuốt chửng ba phần tư mức nợ mới được tăng rồi. Chắc tuần sau lại phải cãi nhau để tăng thêm vài ngàn tỷ nợ nữa. Wall Street không nhìn việc tăng nợ trần như một giải pháp, mà trái lại coi đó như chuyện mở cánh cửa cho mức nợ tiếp tục tăng. Và sẽ tăng nữa trong tương lai.

Quan trọng hơn nữa, điểm tín dụng của nước Mỹ đã bị công ty thẩm định tín dụng Standard & Poors hạ từ AAA xuống AA+. Đây là lần đầu tiên điểm tín dụng của nước Mỹ bị hạ trong lịch sử. Một cách cụ thể, tất cả lãi suất sẽ tăng, kể cả lãi suất nợ mua nhà, mua xe, thẻ tín dụng. Và gánh nặng lãi suất trên gần 17.000 tỷ công nợ sẽ làm kinh tế không ngóc đầu lên được.

Trong khi nước Mỹ đi vào khủng hoảng thì TT Obama không trốn trong hầm chống bom nguyên tử, mà bình chân như vại đi vận động một tỷ để tranh cử: $35.000 một phần ăn tại Chicago, $71.000 tại Nữu Ước. Tổng Thống của dân nghèo! Tại sao các tài phiệt Chicago và Wall Street lại đi ăn, đóng góp tiền cho TT Obama, một người suốt ngày xỉ vả nhà giàu và đòi tăng thuế nhà giàu? Tại vì họ hiểu rất rõ “đừng nghe những gì Obama nói, …”

Chiến thắng của Cộng Hoà đã gây phẫn nộ trong giới cấp tiến. Trên New York Times, nhà báo Paul Krugman, người đã được giải Nobel kinh tế, tố TT Obama đã đầu hàng vô điều kiện phe cực đoan thiên hữu, và nhà báo Ross Douthat cho là tổng thống đã thất bại (failed presidency). William Galston viết trên The New Republic: TT Obama nhập nhằng không kiên định lập trường, và đó không phải là đức tính của một tổng thống, nhất là khi thay đổi lập trường vì lá phiếu của cử tri.

Họ coi chiến thắng của Cộng Hòa là hậu quả của một TT Obama quá yếu. Cựu bộ trưởng Lao Động của TT Clinton, Robert Reich, viết trên Washington Post, công khai chê TT Obama không có khả năng lãnh đạo. Bà cấp tiến chanh chua Maureen Dowd trên New York Times cho rằng chúng ta đang chứng kiến cảnh TT Obama từ từ biến dần thành TT Carter.

Trên các diễn đàn cấp tiến Salon và Huffington Post, hàng ngàn “fans” của TT Obama đã lên tiếng: tổng thống không xương sống, khách hàng lý tưởng của mấy ông bán xe cũ, con nai ngơ ngác trước các thợ săn Cộng Hòa,…

Theo bà Arianna Huffington, chủ diễn đàn Huffington Post: không ai tin ưu tiên số một của TT Obama là tạo jobs, mà đó là tái đắc cử.

Nhưng chiến thắng này của Cộng Hòa có thể là con dao hai lưỡi.

Phải nói ngay là trong thời gian qua, uy tín và hậu thuẫn của TT Obama đã xuống tới mức thấp nhất từ ngày ông tuyên thệ nhậm chức. Theo Gallup, chỉ có khoảng 40% hậu thuẫn ông. Quan trọng hơn nhiều, trong khối độc lập không đảng nào, tức là khối nắm quyền sinh sát trong mọi cuộc bầu cử, tỷ lệ ủng hộ của TT Obama đã rớt từ 55% năm 2008 xuống còn trên 30%. Họ trách ông đã không có khả năng lãnh đạo, không tìm ra được đồng thuận để lãnh đạo cả nước, đã có tính phe đảng nặng, chung vai sát cánh với cánh tả của đảng Dân Chủ, tạo nên mâu thuẫn và tranh cãi ngày một lớn trong chính trường Mỹ. Ông không còn là tổng thống của cả nước Mỹ nữa mà đã trở thành tiếng nói và người bảo vệ quyền lợi của nhóm cấp tiến thiên tả của đảng Dân Chủ. Từ đó mất hậu thuẫn của khối độc lập.

Quyết định nhân nhượng và thoả hiệp của TT Obama, mang lại chiến thắng cho Cộng Hoà, là một quyết định có tính toán rất kỹ: hy vọng sẽ được khối độc lập ủng hộ. Như vậy, TT Obama sẽ giữ được phiếu của cấp tiến, tìm lại được một số lớn phiếu độc lập, và ông sẽ thấy hy vọng đắc cử tăng lên lại rất nhiều. Do đó, mới có chuyện oái ăm là Cộng Hoà đại thắng, mà TT Obama cũng… vui, vì ông được tiếng là hoà hoãn, và nhất là vì chuyện tăng nợ lần tới sẽ chỉ xẩy ra sau ngày bầu tổng thống Tháng Mười Một năm 2012. Tính toán của ông đúng hay sai, ta chờ xem. Có khi khối độc lập cũng nghĩ TT Obama không phải là hòa hoãn mà là không xương sống, không đủ khả năng và nghị lực để làm tổng thống?

Cộng Hòa thắng, cá nhân TT Obama thắng. Phe cấp tiến cực đoan, là thành phần cử trị cốt lõi của TT Obama, lại thua đậm trong cuộc tranh cãi vừa qua. Cả nước Mỹ thua đậm khi vẫn còn ngụp lặn trong nợ, với lãi suất cao hơn nữa.

Dù sao thì cuộc chiến ngân sách chỉ mới qua được một cửa ải. Chuyện tiếp theo là thành lập một ủy ban lưỡng đảng để quyết định cắt 2.400 tỷ chi tiêu ở đâu và tăng thuế hay không. Cả hai đảng sẽ tuyển lựa những cao thủ nặng ký nhất để tranh tài trên đỉnh Hoa Sơn Capitol Hill từ giờ đến cuối năm, cũng là những ngày tháng chuẩn bị tranh cử cho cuộc bầu Tháng Mười Một năm tới. Có nhiều hy vọng các vị dân cử Dân Chủ cũng như Cộng Hòa, sẽ coi chuyện tái đắc cử quan trọng hơn là chuyện cứu nguy kinh tế Mỹ. Bảo đảm cuộc chiến sẽ không thiếu cảnh “gió tanh mưa máu”. Chính đó mới là lý do điểm tín dụng của Mỹ bị hạ. (7-8-11)

Giải thích cho rõ: Một độc giả tố “ÔNG VŨ LINH LÀ CON NGƯỜI VÔ ƠN NGƯỜI ĐÃ CỨU MẠNG MÌNH, ÔNG CÓ BIẾT RẰNG TT CARTER CÓ QUYỀN "PHỦ QUYẾT" MẶC DẦU QUỐC HỘI VÀ NGHỊ SĨ ĐỔNG Ý” (chữ in lớn!). Chuyện đón nhận dân tỵ nạn không phải là ý muốn cá nhân của TT Carter mà đã có luật. Luật đầu tiên "The Indochina Migration and Refugee Assistance Act", được Quốc hội Mỹ thông qua và TT Ford ban hành ngày 23 tháng 5, 1975, khi ông Carter còn đang trồng đậu phộng ở Georgia. Đến năm 1977 khi Quốc hội quyết định nâng mức đón nhận thuyền nhân thì TT Carter cũng chẳng thể đi ngược sự xúc động của dân Mỹ và thế giới khi ấy mà phủ quyết. Sau đó là nhiều đợt can thiệp và cứu giúp của các chính quyền TT Reagan và TT Bush (cha) mà có độc giả nói là thủ phạm vụ ám sát TT Kennedy! Việc phê phán đúng sai về chính sách kinh tế không nên xuất phát từ những cảm tính như vậy.

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: Vulinh11@gmail.com. Bài của tác giả được đăng mỗi Thứ Ba trên Việt Báo.

VB