Chiếc bẫy vô hình trói chân Tổng thống Trump

[pizza]

Trong tình cảnh cuộc xung đột với Iran lan rộng và kéo dài, khả năng sa lầy trên chiến trường lẫn vũ đài chính trị của Tổng thống Trump ngày càng hiện hữu.

Sau cú mở màn gây chấn động với vụ ám sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, đội ngũ của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể kỳ vọng một cục diện thuận lợi hơn sau ba tuần giao tranh. Tuy nhiên, lối thoát cho cuộc chiến tại Iran hiện vẫn chưa thể định hình.

Một khi đã bắt đầu, chiến tranh thường duy trì động lực riêng, âm ỉ nhưng khó cưỡng. Khi diễn biến chiến sự vượt khỏi khả năng định hướng của Nhà Trắng, nguy cơ sa lầy chính trị là điều khó tránh khỏi, CNN nhận định.

Điều kiện rút khỏi cuộc chiến
Dù Mỹ và Israel đã gây ra thiệt hại lớn đối với tổ hợp công nghiệp quân sự và bộ máy kiểm soát của Tehran, Iran lại giành thế chủ động bằng cách mở rộng phạm vi tác động của cuộc chiến.

Việc Tehran phong tỏa Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ then chốt của thế giới, đã gần như làm tê liệt nền kinh tế toàn cầu. Người dân Mỹ bắt đầu chịu tác động khi giá xăng trung bình tiến gần mốc 1 USD/lít.

Các cơ sở dầu khí trong khu vực Vùng Vịnh đang liên tiếp trở thành mục tiêu tấn công. Tổng thống Trump khẳng định hôm 19/3 rằng ông không biết trước kế hoạch của Israel nhằm vào mỏ khí South Pars của Iran. Tuy nhiên, các nguồn tin của CNN đã bác bỏ tuyên bố này.

Ông Trump sau đó cho biết đã nói với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng "đừng làm như vậy" trước khi cuộc tấn công nhằm vào South Pars diễn ra.

Diễn biến này càng làm gia tăng lo ngại trong cộng đồng ủng hộ phong trào "làm nước Mỹ vĩ đại trở lại" (MAGA) do ông Trump dẫn dắt. Một số người cực hữu bắt đầu cho rằng Israel, chứ không phải Mỹ, mới là bên thực sự điều phối cuộc chiến, theo CNN.

Các quốc gia Vùng Vịnh, vốn phải đối mặt với các cảnh báo về không kích trong nhiều ngày, tỏ ra bất mãn khi các thành tựu kinh tế mà họ xây dựng đang bị đe dọa bởi một cuộc chiến do đồng minh Mỹ khởi xướng và trái với nguyện vọng của họ.

Khởi nguồn từ chính chiến dịch quân sự do bản thân phát động, ông Trump giờ đây mắc kẹt trong tình thế trớ trêu: để thoát khoải cuộc chiến này, tổng thống Mỹ cũng phải phụ thuộc vào chính Iran.

Theo phân tích của nhà báo chính trị Sean O'Grady, phó Tổng biên tập tờ Independent, để kết thúc chiến tranh, Tổng thống Trump cần Tehran ngừng tấn công Israel (giả sử Israel đồng ý ngừng bắn), ngừng phóng tên lửa vào Qatar, Kuwait, UAE và Arab Saudi.

Trên hết, ông Trump cần Iran mở lại Eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải biển. Không sớm thì muộn, ông Trump sẽ phải đề nghị Iran "nới lỏng" áp lực đối với các nền kinh tế phương Tây. Đổi lại, Tehran chắc chắn sẽ đòi hỏi những nhượng bộ riêng. Đây có thể là điều mà ông Trump khó chấp nhận, bởi ông vốn không ưa làm "kẻ thua cuộc".

Có thể, các cuộc không kích và ám sát cuối cùng sẽ buộc chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran phải cầu hòa hoặc sụp đổ. Tuy nhiên, cho đến nay, chiến lược "chặt đầu" này vẫn chưa mang lại kết quả rõ ràng. Iran không cần quá nhiều nguồn lực để duy trì cuộc chiến.

Trớ trêu thay, trong quá khứ, ông Trump từng chỉ trích một số tổng thống tiền nhiệm vì sa vào kiểu bẫy "ngu ngốc" như thế này, tờ Independent bình luận.

Chiến lược của ông Trump vốn là rút lui thông qua các thỏa thuận, điều từng phù hợp với ông, cho đến khi nhà lãnh đạo Mỹ bị đặt vào thế phải liên minh với Thủ tướng Netanyahu, người nổi tiếng với cách theo đuổi hòa bình thông qua việc tiêu diệt đối phương.

Áp lực từ Đồi Capitol
Chính quyền Mỹ cho đến nay cũng chưa trình bày kế hoạch cụ thể về việc kết thúc xung đột "sớm" như Tổng thống Trump từng tuyên bố. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết không có khung thời gian rõ ràng cho việc rút lui.

"Cuối cùng, thời điểm kết thúc sẽ do tổng thống quyết định, khi chúng ta có thể nói rằng đã đạt được những gì cần thiết để bảo đảm an ninh cho người dân Mỹ", ông Hegseth nói với báo giới.

Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ, nơi sắp được đề nghị phê duyệt gói ngân sách lên tới 200 tỷ USD cho cuộc chiến, sẽ cần những câu trả lời cụ thể.

"Người dân Alaska đang hỏi tôi cuộc chiến này sẽ kéo dài bao lâu", Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski nói với CNN. “Liệu chúng ta có triển khai bộ binh hay không? Chi phí sẽ là bao nhiêu?". Những câu hỏi này đặc biệt cấp thiết tại Alaska, nơi tập trung đông đảo quân nhân và cựu chiến binh.

Với thế đa số mong manh tại Quốc hội, đảng Cộng hòa đang đối mặt với thử thách lớn trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang tới gần: nếu một bộ phận nghị sĩ MAGA phản đối, đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ không ủng hộ việc tài trợ cho cuộc chiến tại Iran.

"Chúng ta sẽ sớm biết thôi", Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói ngắn gọn về vấn đề phê duyệt ngân sách chiến tranh.

Tổng thống Trump vẫn tỏ ra cứng rắn. "Chúng tôi đã phá hủy gần như mọi thứ có thể phá hủy", ông tuyên bố tại Phòng Bầu dục. Trong khi đó, ông Hegseth bác bỏ những nhận định cho rằng Mỹ đang tiến gần tới một "cuộc chiến vô tận" chỉ sau 19 ngày giao tranh.

Ở một mức độ nhất định, nhận định này có cơ sở. Hàng nghìn phi vụ không kích và tên lửa của Mỹ và Israel đã tạo ra lợi thế tác chiến đáng kể. Năng lực răn đe của Iran có thể đã suy giảm mạnh.

Tuy nhiên, liệu các đòn tấn công này đã làm suy yếu nền tảng chính trị của chế độ hay chưa vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard cho biết năng lực của Iran đã bị suy giảm nhưng "vẫn còn duy trì được".

Bài toán Hormuz
Mục tiêu cốt lõi của Tehran là đảm bảo sự tồn tại của chế độ. Để đạt được điều đó, họ tìm cách gia tăng sức ép kinh tế đối với thế giới, qua đó tạo áp lực chính trị lên Nhà Trắng. Việc phong tỏa Eo biển Hormuz đã chứng minh đây là một chiến lược hiệu quả.

Đáng chú ý, chính quyền Mỹ dường như đã không lường trước kịch bản này. Chỉ một tuần trước, ông Hegseth còn cho rằng "không cần lo ngại" về tuyến hàng hải huyết mạch do Iran kiểm soát.

Các chuyên gia hàng hải cảnh báo rằng việc mở lại tuyến đường sẽ rất nguy hiểm. Không kích từ trên không có giới hạn nhất định, trong khi việc vô hiệu hóa các bệ phóng tên lửa và UAV trong địa hình núi non có thể đòi hỏi lực lượng trên bộ quy mô lớn. Điều này đặt ông Trump trước lựa chọn quen thuộc với nhiều tổng thống Mỹ: liệu chủ động leo thang xung đột có phải bước đi đúng đắn để kết thúc chiến tranh?

"Tôi không triển khai quân ở đâu cả. Nếu có, tôi chắc chắn sẽ không nói với các bạn", ông Trump tuyên bố.

"Tôi không nghĩ chúng ta thực sự biết mục tiêu của Mỹ là gì vào lúc này. Đích đến thay đổi từng ngày và đáng lẽ chúng ta phải lường trước đây sẽ là một cuộc chiến kéo dài", Nate Swanson, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định trên CNN.

Trong nhiều ngày, Washington đặt cược vào thời điểm ông Trump có thể tuyên bố chiến thắng và rút quân. Tuy nhiên, với diễn biến leo thang hiện tại, lựa chọn đó có thể không còn khả dĩ.

Sau khi khởi động một cuộc chiến mới, Tổng thống Trump không còn kiểm soát được thời gian kéo dài, phạm vi lan rộng, chi phí hay mức độ tác động của chiến sự đối với người dân Mỹ, vốn đã chịu áp lực lạm phát từ trước.

VietBF@ sưu tập