USA Bão băng phủ miền Nam nước Mỹ: hơn 15 người chết, nửa triệu nhà còn mất điện, Nashville cảnh báo “có thể cả tuần”

[Gibbs]

Sáng Chủ nhật, Chris Dobry mở cửa nhà ở Greenwood, Mississippi, và đứng sững. Cây đổ ngổn ngang. Dây điện phủ một lớp băng dày, nặng trĩu như có ai treo cả mùa đông lên đó. Anh viết trên Facebook rằng bão băng đang “tàn phá” Mississippi: mất điện, dây rơi, cây “gãy răng rắc” như bị bẻ đôi.

Dobry nói có thể phải vài ngày mới có điện lại. Trong lúc chờ đợi, anh đốt lò sưởi gas để cầm hơi qua những đêm lạnh buốt.

Siêu bão mùa đông quét ngang nước Mỹ: băng, tuyết và những cái chết lặng lẽ
Câu chuyện của Dobry chỉ là một lát cắt trong bức tranh lớn: một trận bão mùa đông khổng lồ đã trút tuyết và băng lên nhiều vùng của nước Mỹ, để lại hơn 15 ca tử vong liên quan đến bão và rét ở nhiều bang như Texas, Louisiana, Tennessee, Pennsylvania, South Carolina. Có trường hợp nghi do hạ thân nhiệt, có trường hợp xảy ra khi xúc tuyết, và vẫn còn những cái chết khác đang được điều tra.

Ở miền Nam, băng là “kẻ phá hạ tầng” đáng sợ nhất: đường trơn như bôi mỡ, cành cây gãy đè xuống, dây điện bị kéo rũ, cột điện xiêu vẹo. Bắc Mississippi và khu vực Nashville (Tennessee) được cảnh báo là sẽ phục hồi lâu vì số lượng cây đổ và dây điện rơi quá lớn.

Nửa triệu nhà vẫn tối: băng chưa tan, nguy cơ còn gãy tiếp
Tính đến tối thứ Hai, hàng trăm ngàn hộ đã có điện trở lại – một cải thiện mạnh so với thời điểm đỉnh bão khiến hơn 1 triệu khách hàng điện lực bị mất điện. Nhưng vẫn còn hơn nửa triệu người “ở trong bóng tối”, trong đó khoảng hơn 175.000 tại Tennessee, hơn 140.000 tại Mississippi và gần 100.000 tại Louisiana.

Nguy hiểm là: thứ còn đứng chưa chắc đã đứng được lâu. Dây điện và cây cối vẫn có thể gãy thêm trong vài ngày tới vì băng tiếp tục “treo” trên đó. Chỉ nửa inch băng (mức mà 12 bang ghi nhận trong trận này) có thể khiến dây điện gánh thêm tới khoảng 500 pound sức nặng. Gió giật có nơi lên tới 25 mph càng đẩy mọi thứ tới điểm gãy.

200 triệu người dưới cảnh báo rét: kỷ lục lạnh còn kéo dài
Không chỉ là mất điện. Hơn 200 triệu người đang nằm trong các cảnh báo giá lạnh, và cái lạnh được dự báo còn đeo bám nhiều ngày. Vùng Plains ghi nhận các mức lạnh kỷ lục theo ngày, và nhiều kỷ lục khác có thể tiếp tục bị phá ở miền Nam và miền Đông ít nhất tới hết tuần.

Trận bão lớn đến mức phần lớn nước Mỹ đều phải “dọn hậu trường” theo cách nào đó: đến thứ Hai, tuyết phủ trên mặt đất ở hơn 56% vùng 48 bang lục địa. Có 18 bang ghi nhận tuyết rơi ít nhất 1 foot, kéo dài từ New Mexico lên tới Maine.

Giao thông tê liệt: hơn 11.600 chuyến bay hủy trong một ngày
Đi đường bộ nguy hiểm, nhưng đường không cũng gần như “đứng hình”. Chủ nhật, các hãng bay hủy hơn 11.600 chuyến, mức hủy lớn nhất trong một ngày kể từ khi Covid-19 khiến ngành hàng không gần như đóng băng vào tháng 3/2020. Thứ Hai vẫn hủy tiếp hơn 6.000 chuyến, ảnh hưởng các sân bay lớn trải dài từ Dallas tới Boston.

Dự báo thứ Ba, số chuyến hủy có thể về gần bình thường, nhưng để “hồi phục hoàn toàn” sẽ mất vài ngày vì các hãng phải sắp xếp lại máy bay và phi hành đoàn.

Trường học đóng cửa, học online: từ Dallas tới Baltimore
Nhiều học khu phải đóng cửa hoặc chuyển sang học trực tuyến. Học sinh ở Dallas, Memphis và Nashville sẽ không đến lớp vào thứ Ba. Ở Maryland, trường tại Montgomery County đóng cửa thứ Ba; Prince George’s County dự kiến đóng tới thứ Năm. Một số nơi khác như Baltimore City và Charlotte-Mecklenburg chọn học từ xa trong ngày thứ Ba.

Mississippi: “tàn phá còn nặng hơn bão băng lịch sử 1994”
Trước khi bão tới, Trung tâm Dự báo Thời tiết đã cảnh báo nguy cơ “tích băng thảm họa” – và thực tế đã ứng nghiệm ở nhiều nơi miền Nam.

Tại bắc Mississippi, CEO của Northeast Mississippi Electric Power Association (NEMEPA), Keith Hayward, nói việc sửa chữa và phục hồi sẽ kéo dài vì thiệt hại rộng và điều kiện nguy hiểm. Ông mô tả cây cối, thảm thực vật bị phá hủy là “tàn khốc,” và cho rằng trận này còn tệ hơn bão băng lịch sử năm 1994 – khi có nơi mất tới 23 ngày mới khôi phục điện. Dù hạ tầng hiện đại có thể giúp nhanh hơn 1994, ông vẫn nhấn mạnh: sẽ không thể nhanh. Thậm chí đội sửa chữa còn phải tạm dừng qua đêm vì an toàn.

Giữa trưa thứ Hai, khoảng 24.000 khách hàng của NEMEPA – hơn 75% tổng số – vẫn chưa có điện, với cột gãy và dây rơi rải khắp khu vực.

Thống đốc Mississippi Tate Reeves thông báo triển khai khoảng 500 quân nhân Vệ binh Quốc gia để ứng phó. Thiếu tướng Bobby Ginn nói trọng tâm là hậu cần: đưa nước, thực phẩm tới các điểm phân phối, bằng xe hoặc bằng đường không nếu cần.

Nashville: kỷ lục mất điện chưa từng có, cảnh báo có thể “tối tới một tuần”
Tại Tennessee, công ty Nashville Electric Service ghi nhận đây là thời điểm có số mất điện cao nhất trong lịch sử của họ, đỉnh lên tới 230.000 khách hàng – vượt cả mức 200.000 trong trận derecho tháng 5/2020.

Sáng thứ Hai, họ đã khôi phục điện cho 60.000 khách hàng ở vùng metro, nhưng vẫn còn khoảng 175.000 chưa có điện. Lãnh đạo vận hành của Nashville Electric Service cảnh báo người dân cần chuẩn bị tinh thần: có thể mất điện tới một tuần. Họ đã triển khai khoảng 400 công nhân đường dây để xử lý 153 cột điện gãy tính tới chiều thứ Hai. Và đây được mô tả là một sự kiện “đi vào lịch sử,” thứ mà người ta sẽ nhớ lại như ký ức 20–30 năm một lần.

Một tuần sau bão: điều còn lại là băng, bóng tối và sự kiên nhẫn
Sau cơn bão, điều đáng sợ nhất không phải tiếng gió, mà là sự im lặng của một khu phố mất điện: không đèn, không sưởi, không tín hiệu ổn định, chỉ có băng treo trên dây và những cành cây còn nứt răng rắc vì sức nặng chưa buông.

Và trong căn nhà ở Greenwood, Dobry vẫn nhóm lò sưởi gas, chờ dòng điện trở lại. Trận bão đi qua, nhưng cái lạnh thì chưa. Mọi người chỉ có thể bám vào nhau, bám vào lịch sửa chữa, và bám vào một hy vọng rất thực dụng: ngày mai, đèn sẽ sáng thêm được vài dãy phố.