NHẠC SĨ VŨ THÀNH AN KỂ VỀ NHỮNG NĂM THÁNG ĐI TU

[trungthuc]

Nhạc sĩ Vũ Thành An đang ở Việt Nam để cho ra mắt một số dự án không chỉ trong âm nhạc. Bên cạnh album và liveshow Giai nhân 13/4 tại Hà Nội (với các giọng hát Tuấn Ngọc, Bảo Yến, Thái Hiền…) ông còn đứng ra cắt băng khánh thành mái ấm cho trẻ mồ côi ở Bình Phước.

Nhạc sĩ Vũ Thành An tại một nhà hàng ở Hà Nội tháng 3/2019

Ông cũng cho hay dòng thảo dược do ông đầu tư sản xuất đã được cấp giấy phép cho bán ở Việt Nam. Lợi nhuận từ việc kinh doanh sẽ dành cho công việc bác ái mà ông theo đuổi sau khi rời nhà thờ.

Giảng đạo qua âm nhạc

- Đang là một nhạc sĩ tên tuổi, sao ông có thể ngừng viết nhạc trong hơn 20 năm qua?

- Tại tôi dồn làm công việc khác. Hai mươi năm đó tôi đã đi tu, ẩn mình vào niềm tin tôn giáo để phục vụ trong nhà thờ. Sau thời gian đó, mình trở lại với cuộc đời nhưng với tâm hướng phục vụ qua âm nhạc, đem lại tình yêu thương cho mọi người.

- Được biết trong khoảng thời gian đó, ông vẫn sáng tác nhạc cho nhà thờ?

- Tôi phục vụ cho một giáo xứ ở Mỹ. Tôi soạn những câu hát ngắn bằng tiếng Mỹ. Sau khi tôi giảng, tôi hát cho người ta nghe, tôi thấy người ta thích thú lắm.

- Ở cương vị phó tế, ông còn làm những việc gì?

- Tôi phụ việc cho linh mục. Trong các buổi lễ, khi thì linh mục giảng, khi thì tôi giảng bài cỡ 10-12 phút. Khi tôi giảng căn cứ theo lời của Chúa bằng tiếng Mỹ, tôi rất ngạc nhiên, vì tại sao mình là anh Á châu, mình phải nói có một cái mặc cảm cho đến khi lớn lên của người dân nhược tiểu, đối với mình dân da trắng bao nhiêu sự ưu việt (superior), nhưng khi mình đứng lên giảng họ lại chăm chú nghe, họ phục mình. Cái đó tôi thấy thật là diệu kỳ. Nó như một cái gì mình không nhìn thấy nhưng nó lại có thật. Nó như cái quyền năng (power) của người đứng rao giảng trên bục, lúc bấy giờ không phải là mình nữa. Tôi thấy ngạc nhiên lắm. Khi nhận chức, được đặt tay lên Thánh kinh để được phong chức, coi như mình đã có cái ơn gọi Chúa Thánh Thần, tự nhiên con người nó khác, nó có cái quyền năng lạ lắm.

- Hình như không nhiều vị đã đi tu xong, lại hoàn tục như ông?

- Không phải tôi xin hoàn tục. Tôi trở lại sinh hoạt trong cuộc đời, đi làm những công việc như thế này đối với tôi là đi làm sứ vụ. Tôi gọi là sứ vụ thương yêu, đem tình thương yêu đến với mọi người. Khi tôi đi làm như thế này không có nghĩa là tôi tìm danh vọng cho riêng tôi, mà tôi muốn đem tình thương, sự an ủi đến cho mọi người. Họ gặp tôi, họ vui. Như thế là tôi đạt được mục đích. Chứ không phải tôi đi kiếm tiền. Tiền để làm những điều mà mình muốn, chứ không phải là để tích trữ làm giàu.

- Từ thời còn đang sáng tác dồi dào những bản tình ca và nổi tiếng, ông đã có ý định đi tu chưa?

- Phải nói cái đó nằm trong tâm thức của mình rồi. Không phải là định đi tu nhưng lúc bấy giờ tôi cũng muốn đi tìm cái lý lẽ của cuộc đời này. Nhìn lại tuổi trẻ của tôi, tôi đọc rất nhiều sách về tâm linh, tôn giáo… Tôi không đi sâu lắm, nhưng đọc hết đạo Phật, đạo Lão, cũng như tất cả các tư tưởng triết học Đông Tây. Để tìm trong đó con đường tâm linh của mình. Rồi cuối cùng tôi mới chọn con đường tôi đang đi đây là Công giáo để phục vụ.

Hiệp nhất trong tâm hồn dân tộc

- Sáng tác của ông vẫn thường xuyên được hát ở hải ngoại nhưng gần đây mới chính thức được ca sĩ trong nước hát. Cảm giác của ông như thế nào?

- Tôi ngạc nhiên không hiểu lý do tại sao những thế hệ này có thể thích những bài mà tôi đã sáng tác từ khi họ còn chưa sinh ra. Trong mỗi con người dù sinh ra trong thời đại nào cũng là tâm hồn đó thôi. Nhất là tâm hồn Việt Nam mới hiểu được nhạc của Việt Nam.

Trong khi đó những bản nhạc Việt Nam của mình, trong đó có nhạc của tôi, mặc dù mình sang hải ngoại mấy chục năm rồi cũng không đi vào được hệ thống của Mỹ, vì tâm hồn của họ lại khác. Nó lnhư thế nào mình cũng không hiểu nổi. Chẳng hạn những chương trình của Thúy Nga Paris cho thực hiện rất hoành tráng, đầy đủ kỹ thuật nhưng không vô được dòng chính (main stream). Thành ra mỗi dân tộc có một nền văn hóa riêng, dù có sinh ra trước hay sinh sau.


Nhạc sĩ Vũ Thành An và ca sĩ Ngọc Châm, người đã viết lời một số ca khúc và hát toàn bộ album mới của ông. (Ảnh: Nguyen Manh Ha)

- Chẳng qua với các mác của mình là người Việt, cũng là nhạc đấy mà đứng tên người Mỹ, chắc việc hòa nhập là chuyện bình thường, thưa ông?

- Khi làm mấy bài đó mình không nghĩ sẽ sống lâu đến như vậy, nhất là thế hệ này phải nói ở một xã hội hoàn toàn khác, cuối cùng rồi cũng đi về một hướng. Các cháu sinh sau thống nhất ở trong một nền giáo dục khác với nền giáo dục của tôi, cuối cùng lại hiệp nhất được. Cái đó là điều mà mình thấy vui. Đó là một sự hiệp nhất trong máu thịt, tư tưởng của mình, cho dù anh có được giáo dục ra sao đi chăng nữa.

Sinh ra ở miền Bắc hay miền Nam, thế hệ này, thế hệ kia cũng là người Việt Nam. Do đó những bạn sinh ra sau này mới có thể quý dòng nhạc sáng tác tại miền Nam cách đây mấy chục năm. Đó là sự nối kết, hiệp nhất vô hình nhưng rất bền chặt.

Khổ vì tình

- Điều gì đã thôi thúc ông sửa hẳn tinh thần "Bài không tên cuối cùng" thành "Bài không tên cuối cùng tiếp nối"? Ông có nghĩ, việc cho làm lời mới sẽ ảnh hưởng đến cảm xúc của khán giả về bài hát đã quá nổi tiếng kia?

- Không phải là chỉnh sửa, mà là câu chuyện chấm dứt ở đó, nhưng rồi lại được tiếp nối. Giống như phim có Bố Già 1, rồi lại Bố Già 2… Tôi viết "Bài không tên cuối cùng" hồi năm 1965, năm 1991 viết lời thứ hai. 25 năm sau nhìn lại cuộc tình đầu để mình viết lại tình cảm của mình về chuyện tình đó.

Cái ý chính là thế này, trong "Bài không tên cuối cùng", tôi có viết: "Con đường em đi đó đúng hay sao em/ Mưa bên chồng có làm em khóc/ Có làm em nhớ những khi mình mặn nồng…" Thì cũng hay nhưng nó lại hại cho người đó. Tự nhiên người ta cứ đi chỗ này chỗ kia hát như vậy thì đương nhiên sẽ ảnh hưởng tới hạnh phúc gia đình của cô đó. Ông chồng đó cứ nghe cái đó là nổi nóng lên.

- Đấy là sự thật hay là do ông tự nghĩ ra như thế?

- Tôi nghĩ là như vậy. Cho nên tôi hối hận là đã viết ra câu đó. Nhất là trong thời gian tôi đi tập trung cải tạo từ 1975 cho đến 1985. Nhưng đến khi tôi được ra, được tự do nói lại, thì tôi nói thêm một cái lời như lời xin lỗi cùng người bạn đó: "Này em hỡi còn đường em đi đó/ Con đường em theo đó đúng đấy em ơi/ Nếu chúng mình có thành đôi lứa/ Chắc gì ta đã thoát ra đời khổ đau…"

Ý tôi muốn nói là, nếu cuộc tình đó đã thành thì dĩ nhiên em phải chịu khổ với anh trong 10 năm bị cải tạo. Nhưng em không lấy anh cho nên em đã thoát khỏi cái đau khổ đó… Cô đó thật may mắn. Chính đương sự trong câu chuyện đó không ở trong hoàn cảnh đó vì đã thoát ra khỏi Sài Gòn trước 1975. Thành ra gia đình của cô ấy không chịu sự đau khổ của những người như tôi. Nhưng nếu cô ấy lấy tôi là cô ấy đã tiêu đời lâu rồi.

- Ông có đến cả 50 Bài Không tên hầu như đều nổi tiếng, phải chăng sau mỗi bài hát là một bóng hồng?

- Không không, làm gì có nhiều đến thế. Ước gì cũng được như vậy (cười). Có những bóng hồng có thể là từ em gái, từ những người bạn, những người chung quanh…

- Khả năng viết nhạc, danh tiếng cộng với ngoại hình cao ráo, khi còn trẻ hẳn là ông… có rất nhiều cô luôn vây quanh?

- Cuộc đời của tôi khổ vì tình chứ. Mình thất tình. Tất cả là do tôi bị thất tình không à. Là khi yêu mình đã không tự lượng sức. Mình đặt niềm tin vô quá cái sức của mình, nên là mình bị thất bại thôi. Nếu mình ở cấp này mà yêu người cấp trên này thì làm sao mà vớ được. Xã hội thời đó không cho phép như vậy.

- Nhạc sĩ bây giờ thường là rất được hâm mộ kèm theo tiền bạc, còn thời của ông thì sao?

- Cũng có những nhạc sĩ giàu có. Một bản nhạc cỡ hai tờ A4 in ra bán hai chục đồng thời đó cũng to lắm. Có những bài mà họ bán ra cả trăm ngàn bản. Nếu những bài mà trúng như "Em ơi nếu mộng không thành thì sao…" của Lam Phương, ông ấy có thể kiếm tiền triệu dễ dàng lắm. Mà hồi đó một lượng vàng tôi nhớ chỉ khoảng 500 Đồng.

- Ông hẳn là cũng kiếm được nhiều tiền từ sáng tác vì đã nổi tiếng sớm?

- Hồi đó tôi giao cho người khác in, thành ra cũng không biết là họ kiếm được như thế nào. Mình không có phương tiện để phổ biến nhạc. Khi mình in ra bán, mình còn phải có điều kiện để cho phát hành nó hay không.

- Ông đã học nhạc như thế nào?

- Tôi chỉ học cái căn bản rồi sau đó tự học. Khi mình sáng tác một ca khúc như thế này cũng không cần có kiến thức nhiều lắm, chủ yếu là năng khiếu, cảm hứng trong lòng mình.

- Vì sao hồi còn trẻ ông không nghĩ đến việc theo học nhạc chuyên nghiệp?

- Hồi đó tôi lại dồn vào trong việc học chữ rồi kiếm địa vị trong xã hội hơn là đi làm một nhạc sĩ. Đối với tôi như vậy cũng là đủ rồi.

Nguyễn Mạnh Hà
(Gửi cho BBC từ Việt Nam)

ông này đi học tập được phong chức làm antenne nên sung xương đây đủ…anh em ai mà không biết thằng phản

Thật là đáng tiếc. 1 thiên tài nhưng cũng là 1 hung thần? Bản tính tên này là 1 thằng hèn. Chì vì ngu xuẩn nghĩ rằng tố cáo đồng đội cho bọn chó chết Cộng Sản sẽ được chúng nó cho ra tù sớm. Thằng hèn này đã lầm. Nhưng thôi có chuyện nhu vậy mới biết ai là anh hùng. Thằng này hèn ờ 1 điều, biết rằng mình có tội nhưng ngang nhiên không 1 lời đính chính, xin lỗi. Nó vẫn tự hào với những hành động hèn hạ của nó, vì thế dư luận sẽ không bao giờ tha thứ cho nó.