"Bom bẩn trong tay Ukraine": Vũ khí tuyên truyền mới của Nga trong cuộc chiến xâm lược

[trungthuc]

Liên tiếp trong hai ngày 23-24/10/2022, Moscow rầm rộ tố cáo Ukraine đang chế tạo một quả "bom bẩn", cho nổ ngay trên lãnh thổ của mình rồi sẽ đổ tội cho Nga. Kiev dĩ nhiên đã bác bỏ lời vu cáo trơ trẻn này, mời các chuyên gia quốc tế đến kiểm tra, trong lúc các nước phương Tây đồng loạt lên án Nga đã tung "tin giả" để viện cớ leo thang quân sự tại Ukraine.

"Bom bẩn" là gì, nguy hại ra sao mà nay đã trở thành tâm điểm tranh cãi mới giữa Nga và Ukraine cùng với các đồng minh?

Theo các chuyên gia phân tích, "bom bẩn" không phải là loại vũ khí có sức hủy diệt ghê gớm trên chiến trường, nhưng lại có khả năng uy hiếp tinh thần rất lớn.

Trong bài phân tích công bố vào ngày 24/10, hãng tin Pháp AFP giải thích: "Bom bẩn" còn được gọi là "thiết bị phân tán chất phóng xạ" không phải là bom hạt nhân mà chỉ là một loại bom thông thường, bên trong có chứa một hoặc nhiều nguyên liệu độc hại về mặt hóa học hay sinh học, sẽ bị phát tán ra không khí dưới dạng bụi khi bom nổ.

"Vũ khí gây rối loạn hàng loạt"
Cách thức chế tạo một quả bom bẩn này không có gì phức tạp vì các nguyên liệu cần thiết này vẫn thường được sử dụng trong các bệnh viện, cơ sở nghiên cứu, các cơ sở công nghiệp dân sự hoặc quân sự như máy tia X-quang,...

Mục đích chính của việc sử dụng loại bom này là gây ra ô nhiễm trong một khu vực địa lý, khiến cho những người có mặt tại chỗ bị nhiễm phóng xạ trực tiếp hay sau đó do hít phải bụi hoặc ăn phải các chất bị nhiễm phóng xạ. Và chính do điều này khiến cho bom bẩn sẽ trở nên đáng sợ.

Theo AFP, Ủy Ban An toàn Hạt Nhân Hoa Kỳ đã tóm tắt đặc điểm của loại vũ khí này như sau: "Một quả bom bẩn không phải là 'vũ khí hủy diệt hàng loạt' mà là 'vũ khí gây rối loạn hàng loạt' nhằm mục đích chủ yếu là gây ô nhiễm và gây ra nổi sợ hãi".

Trả lời nhật báo Anh The Financial Times ngày 24/10, ông Pavel Podvig, một chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên Cứu Giải Trừ Quân Bị của Liên Hiệp Quốc, có trụ sở tại Genève (Thụy Sĩ), cũng cho rằng bom bẩn không có ích lợi gì lớn trên chiến trường.

Theo ông Podvigcho biết, "Loại bom đó có lẽ là cách kém hiệu quả nhất để phân tán những vật liệu này ra o83 chung quanh vì phạm vi ô nhiễm chỉ giới hạn trong một đường kính vài chục mét mà thôi".

Ngoài ra, cũng theo vị chuyên gia này: "Ngay cả khi bom nổ, dù bị nhiễm phóng xạ không phải là điều tốt, nhưng không phải ai cũng bị dính ngay một liều lượng có thể dẫn đến nguy hiểm ngay lập tức, chưa kể đến khả năng tử vong tại chổ".

Cả một chiến dịch tuyên truyền rầm rộ
Dẫu sao thì Nga đã bất ngờ khởi động cả một chiến dịch tuyên truyền, rầm rộ tung ra những lời cáo buộc Ukraina đang "có âm mưu chế tạo và cho nổ một quả bom bẩn để rồi sau đó vu oan cho Moscow".

Một hôm sau khi chính Bộ trưởng Quốc Phòng Nga Sergei Shoigu nêu lên với các vị đồng nhiệm Mỹ, Anh, Pháp, và Thổ Nhĩ Kỳ "mối lo ngại về các hành động khiêu khích có thể xảy ra từ phía Ukraine với việc sử dụng 'bom bẩn'", thì ngày 24/10, đến lượt tướng Igor Kirillov, phụ trách các chất phóng xạ, hóa chất và sản phẩm sinh học của quân Nga lên tiếng vạch trần âm mưu được gán cho Ukraine.

Bản thông báo được AFP trích dẫn nêu rõ: "Theo thông tin chúng tôi có được(?), hai tổ chức của Ukraine đã có chỉ thị cụ thể để chế tạo cái gọi là 'bom bẩn'. Công việc của họ đã bước vào giai đoạn cuối cùng". Theo nguồn tin này, chính phủ Ukraine có thể là đã sử dụng đến "các chất phóng xạ từ các cơ sở lưu trữ nhiên liệu hạt nhân trong nhà máy điện nguyên tử Chernobyl".

Theo tin này, "Mục đích của hành động khiêu khích này là cáo buộc Nga sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt ở Ukraine và qua đó phát động một chiến dịch chống Nga mạnh mẽ trên thế giới".

Cùng ngày, Tổng tham mưu trưởng quân Nga tướng Valery Gerasimov cũng nhắc lại sự cáo buộc trong các cuộc thảo luận với các đồng nhiệm Anh và Mỹ, trong lúc ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết sẽ đưa các cáo buộc về bom bẩn Ukraine lên diển đàn của Liên Hiệp Quốc

Ukraine và phương Tây phản ứng nhanh chóng và mạnh mẽ
Các cáo buộc của Nga đã lập tức bị Ukraine và các quốc gia đồng minh phương Tây nhanh chóng bác bỏ, xem đấy là những điều bịa đặt vô lý, chỉ nhằm mục tiêu gây thêm căng thẳng.

Theo Ngoại trưởng Ukraina Dmytro Kouleba, "Những lời bịa đặt của Nga về việc Ukraine chuẩn bị sử dụng 'bom bẩn' vừa vô lý, vừa nguy hiểm". Ông này đồng thời cho biết là Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc tế đã chấp nhận lời mời cử các chuyên gia khẩn cấp đến thanh tra các cơ sở của Ukraine bị Nga cho là đang chế tạo bom bẩn.

Về phần mình, Tổng thống Ukraine ông Volodymyr Zelensky không ngần ngại tố cáo ngược lại: "Nếu Nga nói rằng Ukraina đang chuẩn bị một cái gì đó, điều đó chỉ có nghĩa là Nga đã chuẩn bị tất cả những điều đó và sẳn sàng ra tay".

Tương tự như Ukraine, một số quốc gia phương Tây xem những sự cáo buộc này là một mưu toan nhằm tạo ra cớ để cho quân đội Nga leo thang chiến sự, thậm chí dùng đến bom bẩn tại đây.

Trong một bản tuyên bố chung công bố vào sáng sớm hôm qua, ngày 24/10, Ngoại trưởng ba nước Pháp, Anh và Mỹ đã bác bỏ "những sự cáo buộc rõ ràng là sai lạc của Nga theo đó Ukraine đang chuẩn bị sử dụng một quả bom bẩn trên lãnh thổ của mình". Theo bản tuyên bố này, "Không có ai sẽ bị lừa trước nỗ lực sử dụng những sự cáo buộc láo khoét đó như một cái cớ để leo thang chiến cuộc".

Vị đứng dầu của NATO ông Jens Stoltenberg cũng bày tỏ thái đô lo ngại của mình trên mạng Twitter sau khi nói chuyện với các Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng Lloyd Austin của Mỹ và Ben Wallace của Anh.

Liệu Nga có dám sử dụng bom bẩn?
Theo nhật báo Anh The Financial Times, dù cho các phản ứng của phương Tây là điều thường thấy từ khi Nga bắt đầu cuộc chiến xâm lược Ukraine, nhưng những tuyên bố hôm thứ Hai (24/10) có sức nặng lớn hơn do sự phối hợp diễn ra nhanh chóng, ngay vào ban đêm giữa ba cường quốc có vũ khí hạt nhân trong khối NATO.

Theo nhật báo Anh, phản ứng nhanh chóng này bắt nguồn từ mối lo ngại ngày càng tăng trước những lời đe dọa hạt nhân gần đây do Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra sau những thất bại quân sự của Moscow trên chiến trường ở Ukraine.

Tuy nhiên, AFP có nhắc lại rằng, một giới chức quân sự cao cấp của Hoa Kỳ xin giấu tên vào ngày hôm qua vẫn xác định rằng Washington "vẫn không thấy dấu hiệu nào về việc Nga đã quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân, hóa học hoặc sinh học". Khi được hỏi rằng, liệu điều này có bao gồm quyết định sử dụng "bom bẩn" hay không, giới chức này đã trả lời "có".