Nga "giải phóng" Donbass hay ý đồ chia cắt Ukraina theo kiểu Nam-Bắc Triều Tiên?

[vuitoichat]

Theo như một lời thừa nhận thất bại của Nga về mặt quân sự chăng?, khiến vào trong lúc xung đột vũ trang giữa Nga và Ukraina đã bước sang tháng thứ hai, thì hôm thứ Sáu, 25/03, bộ tham mưu Nga bất ngờ thông báo từ nay chỉ tập trung vào việc « giải phóng vùng Donbass », phía đông Ukraina.

Lực lượng thân Nga tại một điểm canh gác ở phía nam thành phố Mariupol, Ukraina, ngày 24/03/2022. REUTERS - ALEXANDER ERMOCHENKO

Chí ít đây cũng chính là những gì nhiều chuyên gia quân sự, nhiều nhà nghiên cứu về Nga tại Pháp nhận định từ mấy ngày qua khi cho rằng quân đội Nga dường như đang « sa lầy » vì đã có những sai lầm về chiến thuật. Liệu đây chính là nguyên nhân khiến Nga đột ngột đổi chiến thuật, chuyển hướng sang Đông ? Nhà báo Jean-Dominique Mercet trên tờ L’Opinion tự hỏi : « Chẳng lẽ Nga chỉ sẽ hài lòng với vùng Donbass duy nhất ? »

Ông lưu ý, trong cuộc chiến này, người ta vẫn còn thiếu một câu trả lời cốt lõi : Mục tiêu chính trị mà ông Putin ấn định cho « chiến dịch đặc biệt », được phát động từ ngày 24/02 đến nay là gì ? Thiết lập một chế độ bù nhìn dưới sự điều khiển của Kremlin chăng ? Hay đây chẳng qua chỉ là một chiến dịch quân sự hạn chế nhằm đạt được những bảo đảm về lãnh thổ và chính trị từ nước láng giềng ? Và nhất là mục tiêu của ngày 24/03 vẫn giống với các mục tiêu của ngày 25/03 ? Hay là do gặp khó khăn quân sự, Nga buộc phải giảm bớt các tham vọng của mình ? Ngần ấy câu hỏi chưa có lời giải đáp.

Cuộc chiến lần này gợi nhắc lại một sự kiện khác trong quá khứ : Cuộc chiến mùa đông giữa Liên Xô và Phần Lan (1939-1940). Trước sự kháng cự mạnh mẽ của Phần Lan, Stalin đành phải ngậm ngùi thỏa mãn với việc có được 12% lãnh thổ đối thủ với cái giá phải trả là 12 ngàn binh sĩ thiệt mạng.

Phải chăng kịch bản này đang được tái hiện, nhưng với nguy cơ một nước Ukraina sẽ bị xẻ làm đôi theo kiểu Nam – Bắc Triều Tiên ? Hôm thứ Sáu, tướng Rudskoy giải thích rằng « các mục tiêu chính của giai đoạn một đã đạt được. Việc giảm đáng kể năng lực chiến đấu của Ukraina cho phép Nga tập trung vào các nỗ lực chính để thực hiện mục tiêu chính yếu : Giải phóng Donbass ».

Cũng theo ông Mercet, người ta dường như quên hai mục tiêu trong học thuyết về chiến tranh của Clausewitz, được sử dụng bằng hai từ trong tiếng Đức : « Ziel » - để chỉ những mục tiêu quân sự trong chiến dịch và « Zweck » là cho các mục tiêu chính trị.

Mục tiêu thứ nhất « Ziel » có thể thấy rõ trên thực địa. Quân Nga trong nhiều ngày qua tập trung chủ yếu tấn công ở vùng đông nam Ukraina, không chỉ nhắm vào thành phố cảng Mariupol mà cả vào những gì cho thấy là một ý đồ bao vây các lực lượng Ukraina được triển khai đối mặt với hai nước Cộng hòa ly khai tự phong ở Donbass. Và đây sẽ là một chiến dịch quy mô lớn, trải theo một chiều dài gần 300 cây số.

Giờ ưu tiên của quân Nga là « giải phóng » một vùng Donbass có diện tích rộng đến 53 ngàn km vuông. Nếu như trước đây, phe ly khai chỉ giữ được có 1/3 vùng lãnh thổ, thì giờ đây, với các chiến dịch quân sự, Nga gần như kiểm soát được ba phần tư vùng lãnh thổ : 93% ở Luganks và 54% tại Donesk. Do vậy, mục tiêu quân sự (Ziel) trong tức thì là chinh phục nốt một phần tư còn lại.

Từ cách nhìn này, người ta có thể thấy là các mặt trận mà Nga mở ra cùng một lúc ở phía nam và bắc, cũng như là các cuộc oanh kích ở phía tây, một mặt là nhằm phá hủy các cơ sở quân sự và hạ tầng thiết yếu, chặn nguồn tiếp tế và mặt khác là nhằm ngăn cản cũng như là phân tán các lực lượng viện binh của Ukraina mà Nga cũng như là phe ly khai phải thường xuyên đối mặt. Điều này cũng giải thích vì sao các đội quân Nga chỉ dừng lại ở việc « bao vây » các thành phố lớn như Kiev, Kharkiv, Tchernihiv hay Soumy mà không xâm chiếm.

Vậy, trong thế cờ này, mục tiêu chính trị « Zweck » của Nga là gì ? Về điểm này, giới chuyên gia dường như vẫn chưa thể giải mã những gì ông Putin đang tính. Chỉ thấy rằng những ngày gần đây, tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky liên tục có những phát biểu nhượng bộ, từ việc bỏ ý định gia nhập NATO, đồng ý xem xét quy chế cho các vùng ly khai cũng như là quy chế trung lập của đất nước.

Một điều đáng chú ý là hôm Chủ Nhật, 27/3, lãnh đạo tình báo quân sự Ukraina gióng chuông báo động rằng có nguy cơ Matxcơva « sẽ áp đặt một lằn ranh phân giới giữa những vùng bị chiếm đóng và không chiếm đóng, một mưu đồ hình thành hai nước Nam – Bắc Triều Tiên trên lãnh thổ Ukraina ». Nhìn lại những vùng hiện do Nga đang chiếm đóng trên bản đồ, thì lời cảnh báo này có nguy cơ thành hiện thực !