Iran thả thủy lôi ở Hormuz: Cơn ác mộng cho hải quân Mỹ và vận tải đường biển

[vuitoichat]

Theo như ước tính, Iran có khoảng từ 5-6 ngàn thủy lôi đủ loại, từ cảm ứng (thủy lôi đáy biển) cho đến tiếp xúc (có thể thả nổi trên mặt biển hay nối với một dây cáp), những loại thủy lôi rất khó ngăn chặn. Nhiều loại thủy lôi có từ thời Liên Xô có thể mang đến 300 kg chất nổ, nhưng trước hết cùng nhận định chiến thuật của Iran dường như đang lái cuộc xung đột theo hướng một «cuộc chiến tiêu hao», mà eo biển Hormuz, nút thắt thương mại toàn cầu, sẽ là điểm giao đấu giữa Iran với Hoa Kỳ và đồng minh Israel.

Ảnh vệ tinh do Planet Labs PBC chụp: Cảng quân sự Bandar Abbas của Iran, dọc theo Eo biển Hormuz vào ngày 04/03/2026. AFP -.

Ngày 10/03/2026, kênh truyền thông Mỹ CNN tiết lộ Iran dường như đã bắt đầu thả ngư lôi tại eo biển Hormuz. Chiến thuật cũ kỹ, ít tốn kém này, từng được Iran sử dụng trong « cuộc chiến tầu dầu » giữa Iran và Irak (1980-1988), nếu được thi hành sẽ là một thảm họa cho giao thương quốc tế và hải quân nhiều nước.

Giới quan sát trước hết cùng nhận định chiến thuật của Iran dường như đang lái cuộc xung đột theo hướng một « cuộc chiến tiêu hao », mà eo biển Hormuz, nút thắt thương mại toàn cầu, sẽ là điểm giao đấu giữa Iran với Hoa Kỳ và đồng minh Israel.

Trích dẫn nguồn tin tình báo Mỹ, CNN cho biết Iran dường như đã cài đặt khoảng vài chục quả thủy lôi. Tuy nhiên, theo phân tích của chuyên gia về an ninh quốc tế, Stéphane Audrand trên trang Le Grand Continent, « Teheran chỉ cần triển khai 5% kho thủy lôi có sẵn là có thể biến eo biển Hormuz thành bãi mìn và cản trở lưu thông đường biển trong vài tháng ».

Theo ước tính, Iran có khoảng từ 5-6 ngàn thủy lôi đủ loại, từ cảm ứng (thủy lôi đáy biển) cho đến tiếp xúc (có thể thả nổi trên mặt biển hay nối với một dây cáp), những loại thủy lôi rất khó ngăn chặn. Nhiều loại thủy lôi có từ thời Liên Xô có thể mang đến 300 kg chất nổ. Theo nhà nghiên cứu Elie Tenenbaum, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI), được tuần báo L’Obs trích dẫn, chiến thuật này được thực hiện vào thời điểm « năng lực rà phá thủy lôi của Mỹ và nhiều nước đồng minh châu Âu không đủ để đối phó với mối đe dọa này ».

Tuy nhiên, mối họa này đã được chính quyền Trump tính tới. Vào thời điểm diễn ra cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025, kịch bản Iran thả ngư lôi ở eo biển đã được đặt trên bàn nghị sự. Trung tâm tư vấn Mỹ Atlantic Council đã ghi chú rằng Iran có khả năng triển khai một lượng lớn thủy lôi tại lối đi chật hẹp này của tuyến hàng hải. Teheran chỉ cần huy động khoảng 25 chiếc tầu lặn hiện có là có thể thực hiện dễ dàng nhiệm vụ đó.

Theo phân tích của ING Research, một sự gián đoạn lưu thông hàng hóa kéo dài có thể dẫn đến thiệt hại 1,3 tỷ thùng dầu thô. Trong kịch bản này, giá dầu tham chiếu Brent Biển Bắc có nguy cơ vẫn ở trên ngưỡng 100 đô la/thùng trong vòng sáu tháng tới. Marc-Antoine Eyl-Mazzega, giám đốc Trung tâm Năng lượng và Khí hậu tại IFRI, cho rằng « ngay cả khi eo biển được giải tỏa vào ngày mai, tác động đối với vận chuyển hàng hóa sẽ vẫn kéo dài trong suốt cả năm ».

Nhưng việc rà phá thủy lôi không phải là một nhiệm vụ dễ dàng. AFP nhắc lại, trong cuộc chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, quân đội Irak đã thả khoảng 1.300 thủy lôi và từng làm hỏng hai tầu chiến của Mỹ trị giá hàng triệu đô la. Chiến tranh kết thúc, để làm sạch khu vực phía bắc vùng Vịnh, hải quân Mỹ đã mất đến 2 năm hoạt động tăng cường.

Vào thời điểm đó, Hoa Kỳ có đến bốn tầu chiến có trang bị máy dò sóng âm chuyên dụng và rô-bốt dưới nước hoặc đội lặn rà phá thủy lôi là USS Devastator, USS Dextrous, USS Gladiator và USS Sentry. Nhưng cả bốn tàu cũ kỹ này đều bị cho ngừng hoạt động vào tháng 9/2025 và được thay thế bằng một số lượng tương đương tầu chiến ven biển, được trang bị khả năng rà phá mìn, nhưng không được thiết kế đặc biệt cho nhiệm vụ này.

Trong một báo cáo được Trung tâm Chiến lược Hàng hải công bố năm 2025, việc thiếu các phương án thay thế có thể trở thành « gót chân Achilles » cho Hải quân Mỹ tại một khu vực vốn là nơi trung chuyển từ 20-30% lượng dầu hỏa toàn cầu.

Tóm lại, trong một cuộc đọ sức bất cân xứng và để đối phó với sức mạnh quân sự và công nghệ của Mỹ và đồng minh Israel, thủy lôi là loại vũ khí đáng gờm nhất trong kho đạn dược của Iran. Khó phát hiện và rẻ tiền, dễ thao tác và mất nhiều thời gian để vô hiệu hóa, rải thủy lôi là chiến lược gây gián đoạn hoàn hảo nhất của Teheran trong cuộc đọ sức dài hơi chống thế ưu việt quân sự và kinh tế của phương Tây. Trong bối cảnh này, hôm nay, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cho biết quân đội hiện « chưa sẵn sàng » hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải có tính chiến lược cao đối với hoạt động buôn bán dầu mỏ.