Mỹ muốn NATO 3.0 trong cuộc họp "có tính bước ngoặt"

[vuitoichat]

Theo như Châu Âu đôi khi tỏ ra chưa thực sự hào hứng với điều cần thiết là một NATO 3.0. Tuy nhiên, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby muốn một phiên bản NATO mới, trong đó các đồng minh đóng góp nhiều hơn và chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ châu Âu, khi các bộ trưởng tụ họp tại Brussels, họ không chỉ sẵn sàng lắng nghe thông điệp đó mà còn muốn chứng minh rằng họ đã bắt đầu hành động.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby (Ảnh: Reuters).

Các quan chức quốc phòng Mỹ và châu Âu dường như đã đồng thuận hôm 12/2 rằng để tồn tại, NATO cần trở nên “mang tính châu Âu” hơn.

“Điều cần thiết là một NATO 3.0”, Thứ trưởng Colby phát biểu trước các bộ trưởng quốc phòng NATO họp tại Brussels, Bỉ. “NATO 3.0 này đòi hỏi các đồng minh của chúng ta phải nỗ lực nhiều hơn nữa để tăng cường và đảm nhận trách nhiệm chính đối với phòng thủ thông thường của châu Âu. Điều đó đồng nghĩa châu Âu nên triển khai phần lớn lực lượng cần thiết để răn đe và, nếu cần, đánh bại hành động tấn công thông thường tại châu Âu”, ông nói thêm.

Thông điệp từ ông Colby, người tham dự cuộc họp thay cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, không phải điều mới mẻ. Trong nhiều năm qua, Mỹ đã thúc đẩy chia sẻ gánh nặng nhiều hơn, viện dẫn mong muốn chuyển trọng tâm sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Châu Âu đôi khi tỏ ra chưa thực sự hào hứng với điều này. Tuy nhiên, khi các bộ trưởng tụ họp tại Brussels, họ không chỉ sẵn sàng lắng nghe thông điệp đó mà còn muốn chứng minh rằng họ đã bắt đầu hành động.

“Đối với tôi, đây là một trong những cuộc họp mang tính bước ngoặt nhất mà tôi từng tham gia", Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói với các phóng viên sau cuộc họp.

“Hôm nay, chúng ta cũng thấy bằng chứng của một điều khác: sự thay đổi thực sự trong tư duy. Một tầm nhìn thống nhất. Một nền quốc phòng châu Âu mạnh mẽ hơn trong NATO", ông nói.

Người đứng đầu NATO ca ngợi “sự thay đổi và gia tăng lớn” trong chi tiêu quốc phòng năm 2025, đặc biệt đánh giá cao Đan Mạch, Estonia, Latvia, Litva và Ba Lan vì đã vượt mục tiêu quân sự.

Cuộc họp hôm 12/2 diễn ra chỉ vài tuần sau khi ông Trump cảnh báo có hành động quân sự để giành quyền kiểm soát Greenland. NATO hiện đã khởi động hoạt động tăng cường cảnh giác tại Bắc Cực, trong khi các cuộc đàm phán 3 bên giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ vẫn tiếp tục.

“Mỹ đã gánh phần lớn những gì cần làm cho răn đe và phòng thủ thông thường của châu Âu. Giờ đã đến lúc người châu Âu từng bước đảm nhận nhiều hơn trong những năm tới. Điều đó hoàn toàn bình thường và tự nhiên. Tôi hiểu và ủng hộ hướng đi này. Để NATO vẫn mang tính xuyên Đại Tây Dương, cần phải làm cho nó mang tính châu Âu hơn, tức là đảm nhận nhiều trách nhiệm châu Âu hơn", Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nói với báo giới trước cuộc họp.

Người đồng cấp Pháp của ông, Catherine Vautrin, cho biết người châu Âu “đã bắt đầu” gánh vác thêm trách nhiệm để củng cố “trụ cột châu Âu” của liên minh, trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Romania Radu-Dinel Miruță kêu gọi châu Âu mở rộng sản xuất quốc phòng, nhấn mạnh điều này nên được thực hiện phối hợp với NATO và Mỹ “nhưng phải ghi nhớ một điều rất rõ ràng: Châu Âu phải có khả năng tự bảo vệ châu Âu”.

Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Ruben Brekelmans trong khi đó kêu gọi một “chính sách không gây bất ngờ” giữa hai bờ Đại Tây Dương để đảm bảo bất kỳ sự thu hẹp hiện diện nào của Mỹ cũng được cân bằng bằng sự tăng cường của châu Âu.

Một số điều chỉnh đã bắt đầu diễn ra. Cuối năm ngoái, Mỹ thông báo sẽ không thay thế một lữ đoàn bộ binh đồn trú tại Romania sau khi đơn vị này luân chuyển, phát tín hiệu bắt đầu thu hẹp hiện diện quân sự.

Các đồng minh châu Âu cũng đã đảm nhận nhiều vai trò lãnh đạo hơn trong cơ cấu chỉ huy của NATO, dù Mỹ đã nắm quyền kiểm soát Bộ Tư lệnh Hàng hải Đồng minh, đồng thời vẫn duy trì quyền lãnh đạo Bộ Tư lệnh Lục quân Đồng minh và Bộ Tư lệnh Không quân Đồng minh.

Ông Colby, kiến trúc sư của chiến lược quốc phòng Mỹ gần đây và được xem là người có lập trường cứng rắn với châu Âu, cho biết Washington sẽ “tiếp tục cung cấp chiếc ô răn đe hạt nhân mở rộng của Mỹ”, nhưng nói với các đồng minh rằng Mỹ mong muốn “quan hệ đối tác, chứ không phải sự phụ thuộc”.

Ông nói thêm Mỹ cũng sẽ “theo cách hạn chế và tập trung hơn” cung cấp những năng lực then chốt mà các đồng minh châu Âu còn thiếu, đồng thời nhấn mạnh chính quyền vẫn cam kết với nguyên tắc phòng thủ chung của NATO theo Điều 5 của hiệp ước thành lập liên minh.

Ở phạm vi rộng hơn, phát biểu của ông Colby đã mang lại sự nhẹ nhõm cho các đồng minh châu Âu. Những bình luận này tạo ra sự tương phản rõ rệt so với các hội nghị thượng đỉnh NATO gần đây, nơi các quan chức Mỹ bày tỏ quan điểm cứng rắn với ngôn từ mạnh mẽ nhằm vào châu Âu vì không đóng góp phần chi phí quốc phòng đầy đủ, đặt gánh nặng bảo vệ an ninh lên vai Washington.