Ukraine ráo riết phản công, quyết lật ngược thế cờ giữa lúc Nga lao đao vì bị chặn Starlink

[pizza]

Việc CEO Elon Musk siết quyền truy cập hệ thống vệ tinh Starlink đã vô tình tạo ra bước ngoặt chiến thuật trên chiến trường Ukraine. Khi hàng nghìn thiết bị Starlink phía Nga bị vô hiệu hóa, quân đội Ukraine nhanh chóng tận dụng thời cơ, mở loạt đòn phản công tại miền Đông Nam và giành lại một số vị trí đã mất.

Binh lính Ukraine ở khu vực Donetsk. Ảnh: Getty

Starlink “cắt sóng”, UAV Nga chao đảo
Ngày 4/2, công ty Starlink của tỷ phú Elon Musk bất ngờ giới hạn hoạt động của hàng nghìn thiết bị đầu cuối tại Ukraine. Theo yêu cầu từ chính phủ Kiev, Starlink vô hiệu hóa toàn bộ các thiết bị di chuyển với tốc độ trên 75 km/h. Động thái này khiến hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) điều khiển qua vệ tinh – vốn được cả hai bên sử dụng rộng rãi - đồng loạt bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, Ukraine nhanh chóng gửi danh sách các thiết bị hợp pháp của mình để được tái kích hoạt quyền sử dụng tốc độ cao. Kết quả là Kiev vẫn duy trì được kết nối Starlink, trong khi phía Nga - vốn dựa vào các thiết bị buôn lậu hoặc đánh cắp - bị mất quyền truy cập.

“Có vẻ như các bước chúng tôi thực hiện để ngăn chặn việc Nga sử dụng trái phép Starlink đã phát huy tác dụng. Hãy cho chúng tôi biết nếu cần làm thêm”, ông Musk viết trên mạng xã hội X.

Việc Nga mất kết nối Starlink đặc biệt ảnh hưởng đến các UAV tấn công tầm xa – loại thường được dùng để đánh sâu vào hệ thống hậu cần và căn cứ không quân Ukraine ở khoảng cách 20-200 km sau tiền tuyến. Trong khi đó, các UAV cỡ nhỏ điều khiển bằng tầm nhìn trực tiếp hoặc mạng vô tuyến vẫn hoạt động, nhưng khả năng tác chiến tầm xa của Moscow bị suy giảm đáng kể.

Ukraine chớp thời cơ phản công

Chỉ vài ngày sau khi Starlink “tắt sóng” phía Nga, quân đội Ukraine ồ ạt mở các đợt phản công trên nhiều khu vực dọc chiến tuyến dài 1.200 km, tập trung tại hai tỉnh Dnipropetrovsk và Zaporizhzhia ở Đông Nam.

Tâm điểm là khu vực Huliaipole – trung tâm hậu cần chiến lược từng rơi vào tay Sư đoàn bộ binh cơ giới 127 của Nga cuối tháng 12 năm ngoái. Trước đó, Ukraine đã điều động một số đơn vị tấn công tinh nhuệ nhất về đây nhằm kìm hãm đà tiến công của Moscow.

Một trong các đơn vị tăng viện được cho là Trung đoàn Tấn công 425, từng tham chiến ở Pokrovsk (Donetsk), mang theo các xe tăng M-1A1 Abrams do Australia chuyển giao. Ít nhất một số xe đã được gia cố bằng lớp giáp chống UAV kiểu “nhím sắt” – thiết kế lồng thép tương tự phía Nga sử dụng để chống đòn tấn công từ trên cao.

Ngày 5/2, lực lượng Ukraine đồng loạt tiến công theo 9 hướng phía Tây Huliaipole. Nhóm phân tích AMK Mapping nhận định các đợt tấn công diễn ra đồng thời với việc Starlink phía Nga bị vô hiệu hóa, điều có thể làm suy giảm khả năng phòng thủ của Moscow.

Tổn thất và bước tiến thận trọng
Dù được hưởng lợi từ việc Nga mất một phần năng lực UAV tầm xa, lực lượng Ukraine vẫn phải đối mặt với mối đe dọa trực tiếp từ UAV tiền tuyến. Ít nhất một xe tăng Abrams đã bị UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) đánh trúng trong cuộc phản công.

Bất chấp tổn thất, quân Ukraine được cho là đã tiến vào và kiểm soát một số làng quanh Huliaipole. Theo AMK Mapping, các lực lượng Kyiv đã giành lại Ternuvate và Prydorozhnje, tiến vào Dobropillia và Pryluky. Một số nguồn chưa kiểm chứng nói rằng họ đã xuyên thủng phòng tuyến Nga vài km về phía Berestove và Kalynivka, dù phía Nga phủ nhận thông tin này.

Dù vậy, các chuyên gia nhận định bước tiến hiện nay vẫn còn hạn chế. Nhà phân tích Vitaly ví chiến dịch như "khoản đòi nợ khiêm tốn" – tức Ukraine mới chỉ giành lại phần nhỏ trong số hàng nghìn km2 từng để mất tại Dnipropetrovsk và Zaporizhzhia.

Rủi ro chiến lược phía trước
Dù động lực hiện tại nghiêng về phía Ukraine, chiến dịch phản công cũng tiềm ẩn rủi ro. Do lực lượng dự bị hạn chế, các đơn vị tinh nhuệ được điều xuống phía Nam phải rút từ những mặt trận khác.

Điều này có thể khiến một số khu vực phía Bắc trở nên mong manh hơn, đặc biệt là quanh Pokrovsk – nơi Nga đang tiếp tục tập trung binh lực. Nhà phân tích Rob Lee thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI, Mỹ) cảnh báo lực lượng Nga đang gia tăng hiện diện ở phía Bắc Pokrovsk, tạo áp lực mới lên tuyến phòng thủ Ukraine.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, thế chủ động đang tạm nghiêng về Kyiv. Đáng chú ý, dù thường bị cho là có quan điểm mềm mỏng với Moscow, CEO Elon Musk còn úp mở khả năng thực hiện thêm các biện pháp hạn chế Nga tiếp cận hệ thống định vị vệ tinh.

Trong cuộc chiến ngày càng phụ thuộc vào công nghệ và UAV, một thay đổi kỹ thuật từ không gian có thể nhanh chóng làm dịch chuyển cục diện trên mặt đất. Và lần này, Ukraine đã kịp thời tận dụng khoảng trống đó để phản đòn.

Vietbf @ Sưu tầm