ĐỘC QUYỀN: Mỹ có nhiều lựa chọn đối phó với Iran hơn bạn tưởng.

[kentto]

Mỗi làn sóng bất ổn mới ở Iran đều tạo ra phản ứng tương tự ở Washington. Các nhà bình luận bắt đầu dự đoán các cuộc không kích, mạng xã hội lan truyền những tuyên bố về "hành động sắp xảy ra", và cuộc tranh luận thu hẹp lại thành một câu hỏi hẹp về việc liệu Hoa Kỳ có tấn công lãnh thổ Iran hay không.

Cách nhìn nhận đó đã bỏ qua vấn đề cốt lõi. Thách thức bên trong Iran không phải là cuộc đối đầu giữa hai đội quân. Đó là cuộc đối đầu giữa một bộ phận dân chúng đang cố gắng tổ chức và một chế độ duy trì quyền lực bởi vì nó có thể ngăn chặn sự phối hợp trước khi nó lan rộng.

Ưu thế quyết định của Cộng hòa Hồi giáo nằm ở khía cạnh hoạt động hơn là ý thức hệ: bộ máy an ninh của nước này hành động nhanh chóng và phối hợp tốt hơn so với những người biểu tình mà họ muốn trấn áp.

Lợi thế đó phụ thuộc vào mạng lưới thông tin liên lạc nội bộ, hệ thống giám sát và các đơn vị triển khai nhanh chóng liên kết với IRGC và Basij .

Khi chế độ cắt internet, chặn dịch vụ di động hoặc triển khai lực lượng bán quân sự vào các thành phố, chúng đang dựa vào một cấu trúc được thiết kế để ngăn chặn người dân tổ chức với tốc độ đe dọa sự kiểm soát của nhà nước.

Đây là lý do tại sao cuộc thảo luận quen thuộc về "các cuộc không kích" đã hiểu sai vấn đề. Iran đã tạm thời đóng cửa không phận của mình trong tuần này, dẫn đến những đồn đoán về một gói tấn công của Mỹ.

Điều đáng chú ý hơn cả là thông điệp mà việc đóng cửa đó truyền tải: nỗi sợ lớn nhất của chế độ không phải là sự phá hủy cơ sở hạ tầng có thể xây dựng lại. Nỗi sợ lớn nhất của nó là sự gián đoạn các hệ thống cho phép nó chỉ đạo đàn áp.

Một chiến dịch có mục tiêu nhằm vô hiệu hóa các trung tâm chỉ huy cụ thể hoặc can thiệp vào khả năng giám sát sẽ ảnh hưởng đến cán cân nội bộ của Iran nhiều hơn là một cuộc tấn công thông thường vào các cơ sở kiên cố.

Cuộc đối đầu đang diễn ra bên trong các khu dân cư đô thị, nơi quyền kiểm soát phụ thuộc vào luồng thông tin và tốc độ truyền tải, chứ không phải vào các nguồn lực quân sự quy mô lớn.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng Basij tạo thành xương sống của hệ thống này. Họ thực thi sự tuân thủ thông qua việc bắt giữ, giải tán đám đông nhanh chóng và sử dụng vũ lực gây chết người. Hoa Kỳ không thể và không nên hứa hẹn một con đường trực tiếp dẫn đến thay đổi chế độ.

Cơ cấu chính trị của Iran phân tán đến mức việc loại bỏ các nhà lãnh đạo cá nhân sẽ không làm tan rã bộ máy chính trị bên dưới họ.

Nhưng Hoa Kỳ có thể tác động đến môi trường mà người dân Iran đang kháng chiến.

Các hoạt động nhằm phá vỡ hệ thống kiểm duyệt, làm chậm quá trình triển khai các đơn vị phản ứng nhanh, hoặc hạn chế sự phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật sẽ gây ra tổn thất thực sự cho chế độ mà không cần phải cam kết duy trì sự hiện diện lâu dài của lực lượng Mỹ.

Điều này cũng làm sáng tỏ một lập luận thường xuyên xuất hiện trong chính trường Mỹ. Áp lực lên Iran thường được coi là hành động được thực hiện nhân danh một quốc gia khác. Tuy nhiên, lập luận đó bỏ qua gánh nặng chiến lược mà Iran đã và đang gây ra cho Hoa Kỳ.

Các căn cứ và hoạt động triển khai hải quân của Mỹ trong khu vực chủ yếu nhằm mục đích răn đe các hoạt động của Iran.

Việc làm suy yếu năng lực thực thi pháp luật nội bộ của Iran sẽ làm giảm các mối đe dọa đối với nhân viên người Mỹ, giảm khả năng leo thang xung đột khu vực và hạn chế khả năng triển khai vũ lực của IRGC thông qua các lực lượng ủy nhiệm.

Đó là những kết quả ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh của Mỹ.

Thay đổi chế độ không thể được coi là một hành động đơn lẻ. Mạng lưới lãnh đạo của Iran có thể tái thiết ngay cả sau những tổn thất lớn.

Mục tiêu khả thi cụ thể hơn là: làm cho việc đàn áp trở nên khó thực hiện hơn, giúp việc phối hợp giữa những người biểu tình dễ duy trì hơn, và tăng chi phí hoạt động cho các đơn vị chịu trách nhiệm về bạo lực.

Nếu Washington chỉ giới hạn cuộc thảo luận vào việc liệu họ có "ném bom Iran" hay không, họ sẽ bỏ qua câu hỏi duy nhất quyết định kết quả: liệu chính sách của Mỹ có tập trung vào hệ thống kiểm soát của chế độ hay chỉ là những màn phô trương sức mạnh mang tính biểu tượng.

Cách tiếp cận lặng lẽ hơn chính là cách làm thay đổi cán cân quyền lực trên thực địa.

XEM VIDEO: Phỏng vấn David Greenfield, chuyên gia về chính sách đối ngoại của Mỹ tại Trung Đông và Giám đốc điều hành của Trung tâm Tự do David Horowitz.