USA Đàm phán Mỹ–Iran xuyên đêm thất bại: Hừng đông vỡ mộng tại Islamabad

[Gibbs]

Trong những ngày qua, cả thế giới đều nín thở hướng về Islamabad, nơi mà ánh nắng mặt trời lặn xuống rồi lại mọc lên trên những gương mặt hằn sâu sự mệt mỏi của các nhà ngoại giao. Một cuộc đối đầu kéo dài gần nửa thế kỷ kể từ năm 1979 đã có cơ hội tìm thấy "lối thoát", nhưng rốt cuộc, niềm hy vọng ấy lại mong manh như sương khói ban mai. Người ta vẫn thường bảo "Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên", nhưng ở đây, có lẽ sự thành bại nằm chính ở cái "tâm" và cái "tầm" chưa thể giao thoa giữa hai bờ chiến tuyến.


21 giờ xuyên đêm: ánh mặt trời lên mà hòa bình vẫn chưa ló dạng

Người ta đã chứng kiến một cảnh tượng hiếm có trong ngoại giao hiện đại: tại Islamabad, khi mặt trời lặn xuống thủ đô Pakistan, các nhà báo vẫn kiên nhẫn chờ đợi; và rồi khi bình minh ló rạng, cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn chưa có hồi kết. Hơn 21 giờ thương lượng liên tục – một cuộc marathon đúng nghĩa – nhưng kết quả cuối cùng lại là… không có thỏa thuận.
“Đêm dài lắm mộng”, câu nói dân gian tưởng như giản dị, nhưng lại phản chiếu đúng thực tế của cuộc đối đầu này: càng kéo dài, khoảng cách càng lộ rõ, hy vọng càng mong manh. Việc kết thúc mà không đạt được thỏa thuận không chỉ là một thất bại ngoại giao đơn thuần, mà còn là một cú đánh mạnh vào những hy vọng vừa mới nhen nhóm về một “lối thoát” cho cuộc khủng hoảng đang âm ỉ.
Trong khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance mang đến một phong cách thực dụng, hối hả, tìm kiếm một giải pháp nhanh chóng sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần được thực thi, thì phía Tehran lại giữ đúng bản sắc "thả con tép, bắt con tôm", chậm rãi và kiên nhẫn trong các chiến lược dài hạn. Sự lệch pha này đã biến những nỗ lực thành một bài toán chưa có lời giải, khi mà Mỹ tuyên bố đây là lời đề nghị "cuối cùng và tốt nhất", còn Iran lại thản nhiên cho rằng họ chẳng việc gì phải vội vàng.

Cuộc gặp lịch sử nhưng đầy khác biệt: Mỹ muốn nhanh, Iran chọn chậm

Đây là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa Washington và Tehran kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo Iran ra đời năm 1979 – một dấu mốc lịch sử. Nhưng lịch sử đôi khi không đi cùng sự đồng thuận.
Trong phòng đàm phán, không chỉ lời nói được trao đổi mà còn là hàng loạt tài liệu kỹ thuật, các đề xuất, phản đề xuất liên tục được rà soát. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở cách tiếp cận.
Phía Mỹ, với Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, muốn đạt được một giải pháp nhanh chóng, đặc biệt trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần vừa được thiết lập. Trong khi đó, Iran lại giữ phong cách truyền thống: chậm rãi, thận trọng, và sẵn sàng kéo dài đàm phán theo chiến lược lâu dài.
Phía Iran, thông qua người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baqaei, thừa nhận rằng dù đã đạt được đồng thuận ở một số điểm, nhưng vẫn còn "hai hoặc ba vấn đề then chốt" khiến thỏa thuận đổ vỡ. Một trong số đó, theo lời JD Vance, chính là việc Tehran kiên quyết không đưa ra cam kết dài hạn về việc từ bỏ vũ khí hạt nhân. Người Mỹ muốn một sự đảm bảo vĩnh viễn, còn người Iran lại coi đó là quân bài chiến lược không dễ gì buông bỏ.
Những “điểm nghẽn” then chốt: hạt nhân và niềm tin

Theo phía Iran, chỉ “hai hoặc ba vấn đề cốt lõi” đã khiến thỏa thuận đổ vỡ. Nhưng chính những vấn đề này lại là xương sống của toàn bộ cuộc khủng hoảng.
Phía Mỹ nhấn mạnh rằng Iran không đưa ra cam kết rõ ràng về việc từ bỏ phát triển vũ khí hạt nhân – không chỉ trong hiện tại mà cả tương lai dài hạn. Đây là điều Washington xem là điều kiện tiên quyết.
Ngược lại, Tehran cho rằng yêu cầu của Mỹ là “quá mức” và mang tính áp đặt. Họ cũng khẳng định không thể kỳ vọng đạt được thỏa thuận chỉ sau một vòng đàm phán.
Các chuyên gia nhận định rằng Iran đang nắm trong tay những quân bài "đáng sợ": từ kho uranium làm giàu ở mức độ cao đến khả năng "vũ khí hóa địa lý" tại eo biển Hormuz. Tục ngữ có câu "Có cứng mới đứng được đầu gió", và Tehran dường như đang vận dụng triệt để vị thế của mình để mặc cả, ngay cả khi phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công quân sự trở lại.

“Quả bóng” đang nằm trong tay Iran – nhưng thời gian không đứng về phía ai

Phó Tổng thống JD Vance tuyên bố Mỹ đã đưa ra “đề nghị tốt nhất và cuối cùng”. Điều đó đồng nghĩa, nếu có vòng đàm phán tiếp theo, Iran sẽ phải điều chỉnh lập trường.
Tuy nhiên, Tehran lại tỏ ra không vội. Truyền thông Iran thậm chí cho biết chưa có kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo. Một nguồn tin nhấn mạnh: nếu Mỹ không chấp nhận một thỏa thuận “hợp lý”, tình trạng tại eo biển Hormuz sẽ không thay đổi.
Ở đây, cán cân quyền lực không hẳn nghiêng về phía Mỹ. Các chuyên gia cho rằng Iran đang nắm nhiều “lá bài”: uranium làm giàu, khả năng kiểm soát eo biển Hormuz, và năng lực gây bất ổn khu vực.
Trong khi các chính trị gia tranh luận trên bàn tiệc, thì ngoài khơi xa, những con tàu khu trục USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy của Hải quân Mỹ đang phải gồng mình rà quét thủy lôi tại eo biển Hormuz. Iran đã giăng ra một "mạng lưới tử thần" dưới lòng đại dương, khiến dòng chảy thương mại toàn cầu bị nghẹt ứ. Dù lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực, nhưng chỉ có khoảng 30 con tàu dám mạo hiểm đi qua "cửa ngõ tử thần" này.

Eo biển Hormuz: yết hầu năng lượng thế giới vẫn bị bóp nghẹt

Không có thỏa thuận, đồng nghĩa với việc một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất thế giới vẫn chưa được giải tỏa.
Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu – vẫn bị đe dọa bởi thủy lôi và nguy cơ tấn công tên lửa. Mỹ đã phải triển khai tàu chiến để rà phá thủy lôi và mở lại tuyến hàng hải an toàn.
Nhưng “một tay vỗ không nên tiếng”. Dù Mỹ cố gắng, Iran vẫn có thể tiếp tục gây áp lực, khiến dòng chảy năng lượng toàn cầu bị bóp nghẹt.
Khi dầu mỏ bị chặn, không chỉ Trung Đông mà cả thế giới đều chịu ảnh hưởng – từ giá xăng, chi phí vận tải cho đến lạm phát toàn cầu.
Tổng thống Donald Trump, từ sàn đấu UFC tại Miami, vẫn giữ vẻ bất cần đặc trưng khi tuyên bố: "Việc có thỏa thuận hay không chẳng quan trọng với tôi". Ông khẳng định Mỹ đã chiến thắng về mặt quân sự, nhưng thực tế tại hiện trường lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều. Nếu không có một cam kết mở cửa lại eo biển từ phía Iran, nguồn cung năng lượng thế giới sẽ tiếp tục bị thắt chặt, và cái giá phải trả sẽ là sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu.
Giữa vòng xoáy đó, Pakistan nổi lên như một nhịp cầu nối liền hai bờ hư thực. Ngoại trưởng Ishaq Dar và Tham mưu trưởng quân đội Asim Munir đã làm việc không mệt mỏi để thúc đẩy đối thoại. Dù cuộc gặp kết thúc không kèn không trống, Pakistan vẫn cam kết sẽ tiếp tục vai trò trung gian, bởi họ hiểu rằng "Bán anh em xa, mua láng giềng gần", sự ổn định của khu vực cũng chính là sự sống còn của chính họ.

Vai trò của Pakistan: người đứng giữa lằn ranh lửa đạn

Trong bức tranh đầy căng thẳng đó, Pakistan nổi lên như một “người trung gian bất đắc dĩ”.
Ngoại trưởng Pakistan khẳng định nước này sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa hai bên. Những vòng đàm phán “căng thẳng nhưng mang tính xây dựng” đã diễn ra dưới sự hỗ trợ của Islamabad.
Pakistan không chỉ cung cấp địa điểm mà còn tạo ra một không gian trung lập – điều hiếm hoi trong bối cảnh khu vực đang chia rẽ sâu sắc.
Tuy nhiên, bầu trời Islamabad sau đêm trắng đàm phán vẫn mang một màu xám xịt. JD Vance đã rời đi trên chuyên cơ Air Force Two với thông điệp đầy sức ép, trong khi phái đoàn Iran cũng lên đường về nước với thái độ cứng rắn. Không có vòng đàm phán tiếp theo nào được lên lịch. Trận chiến trên chiến trường có thể tạm ngưng, nhưng trận chiến trên bàn ngoại giao vẫn đang rơi vào bế tắc cực độ.

Tương lai mờ mịt: chiến tranh hay đàm phán tiếp?

Sau 21 giờ không kết quả, câu hỏi lớn nhất vẫn chưa có lời đáp: chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Lệnh ngừng bắn hai tuần giờ đây trở nên mong manh. Nếu Iran không mở lại Hormuz, nguy cơ leo thang là rất rõ ràng.
Tổng thống Donald Trump thậm chí tuyên bố rằng việc có hay không có thỏa thuận “không quan trọng”, vì Mỹ đã “chiến thắng quân sự”. Nhưng phát biểu này lại càng làm dấy lên lo ngại về khả năng Washington không còn mặn mà với con đường ngoại giao.
Trong khi đó, Iran dường như chấp nhận rủi ro quay lại xung đột hơn là ký một thỏa thuận bất lợi.

Hồi kết của cuộc khủng hoảng này vẫn còn nằm phía sau những rặng núi cao của vùng Trung Á. Người ta chỉ biết rằng, khi những quốc gia vẫn còn nhìn nhau bằng ánh mắt nghi kỵ, thì hòa bình vẫn mãi là một giấc mơ xa xỉ. Đúng như câu ca dao: "Thương nhau múc bát mồ hôi / Ghét nhau đổ bát nước vôi ra đường". Một khi lòng tin đã mất, thì dù có ngồi lại bao nhiêu giờ tại Islamabad, con đường đi đến thỏa thuận vẫn còn mịt mờ như sương đêm che lấp lối về.