CHIẾN LƯỢC DẦU HỎA CỦA TRUNG CỘNG BỊ ĐẢO NGƯỢC SAU HÀNH ĐỘNG CỦA TỔNG THỐNG TRUMP TẠI IRAN VÀ VENEZUELA

[nguoiduatinabc]

Trong nhiều năm qua, Trung Cộng đã tận dụng các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ để nhập cảng dầu hỏa giá rẻ từ các quốc gia bị cô lập như Iran và Venezuela, qua đó duy trì tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ cho chương trình quân sự. Tuy nhiên, các hành động quyết liệt gần đây của Tổng thống Trump tại Caracas và Tehran đã làm đảo lộn hoàn toàn cấu trúc lợi ích này.

Theo các phân tích chiến lược, Bắc Kinh hiện đang phải đối diện với một thực tế hoàn toàn mới trước thềm cuộc hội kiến quan trọng với Tổng thống Trump, dự kiến vào tháng tới. Ông Brent Sadler thuộc Trung tâm An ninh Quốc gia của Heritage Foundation nhận định rằng toàn bộ cục diện hiện nay đều xoay quanh một tính toán chiến lược lớn, trong đó Trung Cộng là đối tượng chịu tác động trực tiếp.

Trước các hành động can thiệp của Hoa Kỳ, Trung Cộng đã hưởng lợi đáng kể từ nguồn dầu hỏa bị trừng phạt, mua với giá thấp hơn thị trường và tích trữ quy mô lớn. Đến đầu năm 2026, Bắc Kinh đã tích trữ khoảng 1.2 tỷ thùng dầu, tương đương 109 ngày nhập cảng thông thường bằng đường biển.

Trong năm 2025, Trung Cộng nhập cảng trung bình 2.6 triệu thùng dầu mỗi ngày từ các nguồn bị trừng phạt, bao gồm 1.4 triệu thùng từ Nga, 852,000 thùng từ Iran và 419,000 thùng từ Venezuela. Tổng lượng này chiếm khoảng 20% tổng nhập cảng dầu của Trung Cộng, với mức giá thấp hơn đáng kể so với thị trường, giúp tiết kiệm từ $12 tỷ đến $15 tỷ Mỹ kim chỉ trong năm 2024.

Ủy ban Đặc biệt của Hạ Viện về Đảng Cộng sản Trung Quốc nhận định rằng các lệnh trừng phạt của phương Tây, thay vì loại bỏ hoàn toàn nguồn dầu này khỏi thị trường, lại khiến chúng tập trung vào một số ít người mua sẵn sàng chấp nhận rủi ro pháp lý, trong đó Trung Cộng là đối tượng chính. Điều này tạo ra một thị trường nơi các quốc gia bị trừng phạt lệ thuộc vào số ít khách hàng, trong khi các nhà máy lọc dầu của Trung Cộng hưởng lợi lớn từ nguồn cung giá rẻ.



Để duy trì chiến lược này, Trung Cộng đã sử dụng cái gọi là “hạm đội bóng tối” gồm các tàu chở dầu hoạt động ngoài hệ thống kiểm soát quốc tế. Bắc Kinh thậm chí tài trợ trực tiếp cho một đội tàu mang tên Protean Fleet với 56 siêu tàu chở dầu, chiếm gần 5% tổng quy mô hạm đội này trên toàn cầu.

Tuy nhiên, các hành động mạnh tay của Tổng thống Trump đối với Venezuela và Iran đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động của hạm đội này, đồng thời ảnh hưởng đến lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz, nơi chiếm khoảng 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên toàn thế giới.

Trong bối cảnh xung đột leo thang, chiến lược nhập dầu giá rẻ của Trung Cộng bị đánh giá là không còn khả thi. Bắc Kinh buộc phải chuyển sang mua dầu theo giá thị trường, làm gia tăng chi phí năng lượng và ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế vốn phụ thuộc lớn vào nhập cảng.

Thêm vào đó, Trung Cộng còn đối diện nguy cơ gián đoạn nguồn cung khí đốt tự nhiên hóa lỏng khi Qatar, quốc gia cung cấp khoảng 14% nhu cầu LNG của Bắc Kinh, tạm thời ngưng sản xuất do tình hình khu vực bất ổn.

Đáng chú ý, dù từng ủng hộ Iran về mặt ngoại giao, Trung Cộng đã nhanh chóng yêu cầu Tehran mở lại eo biển Hormuz nhằm bảo đảm dòng chảy năng lượng. Dữ liệu cho thấy trong năm 2025, Trung Cộng đã mua hơn 80% lượng dầu xuất cảng của Iran, với mức trung bình 1.38 triệu thùng mỗi ngày, chiếm 13.4% tổng nhập cảng dầu bằng đường biển.

Trước tình hình này, Tổng thống Trump đã tận dụng cơ hội để gây áp lực chiến lược, đề nghị Trung Cộng có thể mua dầu từ Venezuela dưới sự giám sát chặt chẽ của Hoa Kỳ với giá thị trường công bằng.

Các chuyên gia nhận định rằng những hành động của Tổng thống Trump tại Iran và Venezuela là những bước đi mang tính quyền lực mạnh mẽ, nhằm tái định hình thị trường năng lượng toàn cầu và tạo lợi thế trong các cuộc thương thảo sắp tới với Bắc Kinh.