Thảm cảnh của cộng đồng tỵ nạn Afghanistan đang chờ duyệt xét ở Qatar, sợ bị Trump ép phải nộp mạng cho Taliban

[S9g*]

DOHA, Qatar

Hơn 1,100 người Afghanistan từng hỗ trợ cho quân đội Hoa Kỳ trong cuộc chiến kéo dài 20 năm đang bị mắc kẹt tại một trại tỵ nạn do Mỹ điều hành ở Qatar, họ đã phải sống trong các container không có cửa sổ, nóng như thiêu đốt ở sa mạc và đối mặt với nguy cơ sẽ bị đuổi đi trước hạn chót cuối tháng Ba 2026 này.

Đây là những cựu quân nhân thuộc lực lượng đặc biệt Afghanistan, những thông dịch viên từng che chắn cho lính Mỹ khỏi lằn ranh sinh tử, và gia đình của họ.

Cảnh người tỵ nạn Afghanistan được đưa vào một nhà kho trong trại As Sayliyah, ở QATAR, hồi năm 2021. (Ảnh: Sgt. Jimmie Baker / U.S. Army via Getty Images)
Tuy nhiên, Tổng Thống Donald Trump đã cho đình chỉ chương trình tiếp nhận người tỵ nạn này và đang tiến hành cho đóng cửa trại Camp As Sayliyah, nơi được xem là trại tỵ nạn cuối cùng do chính phủ Mỹ trực tiếp phụ trách dành cho người Afghanistan, theo NBC News cho hay ngày Chủ nhật, 29/3/2026.

Bây giờ, các người bạn đồng minh từng sát cánh chiến đấu cùng quân đội Mỹ đang đứng trước một tối hậu thư tàn khốc từ chính quyền Trump: Hoặc đi đến một quốc gia thứ ba chưa xác định, hoặc nhận một khoản tiền nhỏ để quay trở về Afghanistan, nơi mà kẻ thù Taliban đang cai trị sẽ chờ sẵn với giá treo cổ và sự trả thù tàn bạo.

Nhà tù giữa sa mạc và cái giá làm người bạn đồng minh

Trại As Sayliyah, từng được coi là "trạm dừng chân hi vọng", giờ đây chẳng khác nào như một trại tập trung những thân phận vô thừa nhận. Theo bản tin từ NBC News, chính quyền Trump đã ra lệnh cho đóng cửa trại này vào ngày 31/3/2026, cắt đứt mọi hi vọng được đến định cư tại Mỹ của những người đã được qua sự thẩm định kỹ lưỡng.

Đây là trại duy nhất dành cho người tỵ nạn Afghanistan do chính phủ Hoa Kỳ trực tiếp vận hành, trong khi hàng ngàn người khác đang bị mắc kẹt tại Afghanistan, Pakistan và nhiều nơi khác kể từ khi Trump trở lại nắm quyền và ra lệnh đình chỉ chương trình tái định cư người tỵ nạn. Những người trong trại cho biết, họ gần như không nhận được bất cứ thông tin nào về tương lai bất định của mình.

Những người Afghanistan này bị cấm rời khỏi trại, sống trong những thùng container sắt không có cửa sổ, trong điều kiện nóng như thiêu đốt giữa sa mạc. Trên đầu họ, hoả tiễn từ cuộc xung đột với Iran vẫn thường xuyên xé toạc bầu trời, khiến cho những đứa trẻ Afghan phải run rẩy trong tiếng nổ hỏa tiển ngăn chận của hệ thống phòng không.

Sinh mạng của thân phận đồng minh đã hết thời
Chính phủ Trump hiện đang chào mời từ 1,000 đến 4,500 USD cho mỗi người để họ "tự nguyện quay trở về nộp mình cho bọn Taliban". Mohammad, một cựu thông dịch viên từng bị thương nặng khi phục vụ trong quân đội Mỹ, cay đắng cho biết: "Dù là một triệu hay một tỷ đô la, tôi cũng không thể đem mạng sống của cha, anh hay em gái mình ra để đánh đổi".

Một nữ luật sư tên Salimi, cũng cho biết, cô từng làm đại diện cho phụ nữ bị bạo hành tại Afghanistan, nhiều người trong số đó có chồng là thành viên Taliban. Khi Taliban trở lại nắm quyền, cô đã nhận được lời đe dọa đến tính mạng.

Sau nhiều tháng qua kiểm tra, cô được chấp thuận sang Mỹ và bay đến Qatar vào năm 2025, tin rằng tương lai đã được bảo đảm. Nhưng chỉ trong vòng hai tuần sau khi ông Trump trở lại Toà Bạch Ốc, mọi thứ đã bị đảo ngược.
"Chúng tôi không biết tương lai rồi sẽ ra sao", luật sư Salimi than thở.

Phụ nữ là nhóm chịu thiệt thòi nặng nề nhất dưới chế độ Taliban, với các lệnh cấm học tập, hạn chế xuất hiện nơi công cộng và xóa bỏ luật bảo vệ chống hiếp dâm và hôn nhân cưỡng ép.

Chính quyền Trump gọi chương trình tái định cư này là "di sản sai lầm của thời ông Biden" và cáo buộc rằng nhiều người chưa được cho thẩm định kỹ. Nhưng thực tế cho thấy chính Tổng Thống Trump là người đưa ra quyết định số phận của những người đồng minh Afghanistan này.

Từ Doha đến chính sách bài di dân
Nhìn lại dòng lịch sử chưa đầy một thập niên, nước Mỹ dưới thời ông Trump hai lần đã "đâm sau lưng" chính quyền Afghanistan do chính Washington đã dựng lên và bảo trợ:

– Đàm phán bỏ rơi đồng minh:
Tại Doha hồi năm 2020, chính quyền Trump đã thực hiện một hành động vô tiền khoáng hậu là đi đàm phán trực tiếp với Taliban mà không có sự hiện diện của chính phủ Kabul. Hành động này không khác gì một bản án tử hình ký sẵn cho một quốc gia đồng minh, làm suy yếu tính chính danh của chính phủ Afghanistan và mở đường cho sự sụp đổ chóng vánh của Kabul vào năm 2021.

– Đẩy vào tuyệt lộ:
Giờ đây, khi họ đã bị mất nước, Tổng Thống Trump lại một lần nữa chối bỏ quyền tỵ nạn của họ. Sau vụ nổ súng của một cá nhân người gốc Afghanistan tại Washington, Trump viện cớ để ra lệnh đình chỉ toàn bộ chương trình tỵ nạn cho người Afghanistan, dồn những người từng chiến đấu bên cạnh binh sĩ Mỹ và gia đình họ vào tuyệt lộ.

Nếu Vào Năm 1975 Có Một Donald Trump?
Đối với cộng đồng người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ, thảm cảnh của người Afghan gợi lại những ký ức kinh hoàng của Tháng Tư Đen năm 1975. Khi Sài Gòn bị sụp đổ, hàng trăm ngàn người lính Việt Nam Cộng Hòa và gia đình đã được Mỹ đón nhận như một trách nhiệm về đạo đức với những người bạn đồng minh cùng chiến tuyến.

Thế nhưng, hãy thử đặt một câu hỏi nhức nhối: Nếu Donald Trump là Tổng thống vào năm 1975, số phận của người tỵ nạn Việt Nam sẽ đi về đâu?

Thực tế nhắc nhở cho chúng ta nắm biết rằng, ông Donald Trump, người đã 5 lần tìm cách né tránh bổn phận nhập ngũ trong cuộc chiến ở Việt Nam qua những lý do sức khỏe mập mờ như "bị gai xương gót chân", cũng là người chỉ trích cuộc chiến Việt Nam vớig lập luận "Nước Mỹ trên hết" đầy vị kỷ.

Nếu một tổng thống coi bạn đồng minh Afghan đã từng cứu mạng lính Mỹ là "gánh nặng" và muốn tống khứ họ về cho kẻ thù, thì liệu ông ta có mở cửa đón nhận hàng trăm ngàn bạn đồng minh Việt Nam Cộng Hoà cùng chiến đấu trong một cuộc chiến mà ông luôn chỉ trích và tránh né không tham gia vào hay không?

Câu trả lời dường như đã quá rõ ràng qua chính sách hiện tại tại trại As Sayliyah. Những người lính đặc nhiệm Afghan đã từng đổ xương máu cùng với các quân nhân Mỹ giờ đây đang lang thang trên những con đường mang tên các tiểu bang Hoa Kỳ ngay trong trại tỵ nạn để "học về một quê hương mà họ sẽ không bao giờ được đặt chân tới", nay sẽ phải đối diện với cảnh bị ép vào chỗ chết hoặc đi về một phương trời vô định đổi lấy vài ngàn đô la.

Thảm cảnh của Afghanistan là lời nhắc nhở đau xót rằng trong chính trị, lời thề đồng minh đôi khi chỉ mỏng manh như một tờ giấy, và đối với những người lãnh đạo khinh miệt sự hy sinh đồng minh khác chủng tộc thì lòng trung thành là một món hàng có thể mặc cả bằng vài ngàn đô la để đẩy người khác vào chỗ chết.

Nóng thì người Afghanistan quen rồi nha.