Mỹ xem xét giải thể trung tâm nghiên cứu khí hậu hàng đầu thế giới

[troopy]

Chính quyền của Tổng thống Trump đang thúc đẩy kế hoạch chia nhỏ Trung tâm Quốc gia về Nghiên cứu Khí quyển (NCAR) tại Colorado, nhằm chuyển giao các hoạt động nghiên cứu cho tư nhân và bán các tài sản liên quan.


Hình ảnh Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ NCAR. Ảnh: Getty Images
Nguy cơ suy yếu khả năng ứng phó thiên tai

Được thành lập từ năm 1960, NCAR là nơi ra đời của nhiều tiến bộ khoa học quan trọng trong việc hiểu biết về thời tiết và khí hậu. Các máy bay nghiên cứu và mô hình máy tính tinh vi của trung tâm được sử dụng rộng rãi để dự báo các thảm họa thiên nhiên.

Tuy nhiên, Giám đốc ngân sách Nhà Trắng Russell Vought đã gọi đây là "một trong những nguồn gây báo động về khí hậu lớn nhất cả nước".

Các nhà khoa học cảnh báo việc giải thể NCAR sẽ làm suy yếu các nghiên cứu về khí quyển, đại dương và biến đổi khí hậu, đồng thời khiến các cơ quan ứng phó khẩn cấp ít được chuẩn bị hơn trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Cáo buộc về sự thiếu minh bạch và quy trình vội vã

Tính đến ngày 15/3/2026, các tổ chức quan tâm phải gửi đề xuất tiếp quản danh mục nghiên cứu và cơ sở vật chất của NCAR cho Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF).

Nghị sĩ Joe Neguse đã yêu cầu thanh tra xem xét các cáo buộc từ một người tố giác về việc giới chức Mỹ bắt đầu đàm phán chuyển giao chương trình thời tiết không gian cho công ty tư nhân từ tháng 1/2026, trước khi quá trình đánh giá hoàn tất.

Chuyên gia Carlos Javier Martinez nhận định quy trình của NSF "có cảm giác bị thúc ép" và nghi ngờ tính trung thực của giai đoạn lấy ý kiến công chúng.

Số phận của siêu máy tính và các biểu tượng kiến trúc

Hiện tại, Đại học Wyoming đang thương thảo để tiếp quản siêu máy tính Derecho, trong khi công ty Lynker nộp hồ sơ quản lý Đài quan sát Độ cao.

Thống đốc Colorado Jared Polis nhấn mạnh rằng việc phá vỡ tổ chức này sẽ gây ra những "tác động bất lợi", bởi dữ liệu của NCAR giúp người dân sơ tán an toàn hơn khỏi các vụ hỏa hoạn.

Ngoài ra, NSF cũng bày tỏ ý định bán tòa nhà Mesa Laboratory biểu tượng do kiến trúc sư I.M. Pei thiết kế và chuyển giao hai máy bay nghiên cứu cho cơ quan liên bang khác. Các nghị sĩ cảnh báo hành động này sẽ làm "tăng chi phí và xói mòn năng lực nghiên cứu quan trọng".

VietBF@sưu tập