USA Vì sao Rubio thông minh nhưng không khôn ngoan

[Gibbs]

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio là mẫu người khiến người ta phải chú ý: thông minh, hùng biện, biết dùng ngôn ngữ để làm mềm một bầu không khí căng cứng. Nhưng cổ kim vẫn có một “định luật” không ghi trong sách: càng ở gần đỉnh quyền lực, thông minh chưa đủ; quan trọng hơn là khôn ngoan — tức biết dùng cái thông minh ấy đúng lúc, đúng chỗ, đúng người.

Rubio từng làm Thượng nghị sĩ suốt 14 năm, có thời kỳ ghét Trump ra mặt, rồi sau đó lại về dưới trướng Trump. Chính chi tiết ấy nói lên một điều: Rubio hiểu chính trị là cuộc chơi của thời thế, nhưng cuộc chơi này cũng là nơi “lời nói gió bay” mà “cái ghế” thì rất nặng.

Munich: cùng một ý, khác nhau ở cách nói
Trong bài diễn văn ở Munich vừa qua, Rubio được đánh giá cao chủ yếu vì cách nói trấn an, hơn là vì một bước ngoặt chính sách lớn. Nếu ông sếp Trump nổi tiếng “ăn nói bặm trợn” và nhiều khi khó lọt tai, thì Rubio chọn một giọng điệu khác: kiểu “Mỹ là đứa con của châu Âu”, nhấn mạnh di sản chung, quan hệ lịch sử, và câu chuyện “chúng ta cần có nhau”. Đó là thứ khung kể chuyện hợp gu khán phòng Munich — nơi người ta ưu tiên sự gắn kết xuyên Đại Tây Dương, thích nghe những lời có nhịp, có tình, có sợi dây văn minh cột hai bờ.

Nội dung có thể vẫn là ý của Trump, nhưng ngôn ngữ thì là “lụa” của Rubio. Và đôi khi ở chính trường, lụa đáng giá hơn thép — vì lụa không làm người nghe chảy máu, nhưng vẫn cột được người ta vào câu chuyện mình muốn kể.

Câu đùa “suýt sa thải” và chiếc bóng mang tên… Dương Tu
Hôm qua, Trump nói đùa rằng ông “suýt sa thải” Rubio sau bài phát biểu ở Munich. Đùa mà không hẳn chỉ là đùa. Đúng chất ái kỷ và cũng đúng kiểu quyền lực: khi bị hỏi “sao Trump không nói kiểu đó”, ông đáp đại ý: tôi cũng làm được, nhưng tôi nói khác. Ừ, hơn nhau là cách nói. Rubio hơn Trump ở chỗ đó. Và vì hơn, nên… có thể nguy hiểm.

Câu đùa ấy làm người ta nhớ tới một chuyện rất cũ trong Tam Quốc: Dương Tu và Tào Tháo — một bài học về cái giá của việc “thông minh đúng” nhưng “thể hiện sai”.

Dương Tu – Tào Tháo: đoán trúng ý sếp đôi khi là tội
Dương Tu là mưu sĩ giỏi văn chương, vào làm dưới trướng Tào Tháo, nổi tiếng đến mức “đoán được sếp nghĩ gì”. Khi Tào Tháo đem quân đánh Hán Trung, giằng co lâu ngày, lương thảo khó, quân mệt. Một hôm Tào Tháo ra “mật lệnh” chỉ hai chữ: “kê lặc” (xương gà). Tướng sĩ ngơ ngác, chẳng ai hiểu.

Chỉ Dương Tu hiểu. Ông lập tức bảo quân sĩ thu xếp hành trang: “Xương gà” nghĩa là ăn thì ít thịt, bỏ thì tiếc — tình thế cũng vậy: đánh tiếp khó, rút lui tiếc công, nhưng rốt cuộc sẽ rút.

Tào Tháo đi kiểm tra, thấy quân lính chuẩn bị rút, kinh ngạc, hỏi ra mới biết do Dương Tu. Trong bụng khen đoán trúng ý mình, nhưng quyền lực thường có một nỗi sợ thầm: sợ kẻ dưới sáng hơn mình. Thế là Tào Tháo vin vào tội “làm loạn quân tâm, tiết lộ cơ mật” mà chém Dương Tu.

Bài học lạnh như lưỡi đao: ở gần ngai, đôi khi hiểu đúng không cứu được mạng; quan trọng là ai được quyền nói ra điều đúng ấy.

Louis XIV – Fouquet: khi sự tráng lệ biến thành lời thách thức
Chuyện tương tự xảy ra ở Pháp: Louis XIV là vị vua trẻ; Nicolas Fouquet là đại thần tài chính, người giữ chìa khóa ngân khố và cả mạng lưới quý tộc, chủ nợ, văn nhân, nghệ sĩ, quan lại. Những năm đầu, nhà vua cần Fouquet: vừa hữu dụng vừa “gánh” thay nhiều việc.

Nhưng rồi Fouquet trở thành cái bóng quá lớn. Mỗi ân huệ ông ban ra là một sợi dây ràng buộc; mỗi cuộc thiết đãi hào nhoáng là một lời nhắc rằng có một “trung tâm quyền lực thứ hai” đang sáng lên bên cạnh mặt trời đang mọc. Đỉnh điểm là lâu đài Vaux-le-Vicomte: lộng lẫy đến mức khiến Louis XIV cảm giác bị lấn át. Fouquet nghĩ mình đang trình diễn lòng trung thành bằng sự tráng lệ; Louis XIV lại thấy đó là câu hỏi về biểu tượng: ai mới là người khiến cả nước Pháp trầm trồ?

Kết cục không cần tô màu: Fouquet bị bắt năm 1661, bị giam dài ngày tại pháo đài Pignerol và chết trong tù. Quyền lực tuyệt đối không chịu nổi một “kẻ giỏi mà được tung hô”.

Dương Tu, Fouquet, Rubio — ba cái tên ở ba thời đại — gặp nhau ở một chỗ: thông minh. Nhưng thông minh không tự động chuyển thành khôn ngoan. Thông minh là năng lực; khôn ngoan là nghệ thuật dùng năng lực ấy để cả đội đi xa, và để người cầm quyền vẫn cảm thấy mình là người quyết định.

Đi làm thời nay cũng vậy: nhiều khi sự nghiệp không gãy vì bạn kém, mà vì bạn “thể hiện” không đúng lúc. Chỉnh sếp trước mặt người khác, chốt ý sếp thay sếp, biến cuộc họp thành sân khấu chứng minh mình sắc sảo hơn người ra quyết định — những hành vi đó… nguy hiểm. Người ta vẫn nói: “Đi với Phật mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy” — không phải để giả dối, mà để hiểu bối cảnh và sống sót.

Nếu muốn được tin, hãy làm cho sếp đẹp hơn khi đứng cạnh bạn. Góp ý như gợi mở, phản biện ở kênh riêng, nhường câu chốt cho người chịu trách nhiệm. Cái đỉnh cao của người giỏi không phải là nói ra tất cả điều mình biết, mà là biết giữ lại: đúng người, đúng thời điểm, đúng bối cảnh — và để quyền quyết định vẫn nằm trong tay người phải mang trách nhiệm.

Rubio có thể thông minh hơn Trump về “cách nói”. Nhưng nếu muốn đi đường dài dưới một ông sếp vốn thích là mặt trời duy nhất trên bầu trời, Rubio cần thêm một thứ: khôn ngoan của người biết thu ánh sáng lại đúng lúc.
Nhớ nghen anh Rubio. 🙂
nguồn: Nguyen Tuan
(đã chỉnh sửa)

Marco chẳng có đéo gì phải lo... "mất job"... Mà chưa chắc thế thì là điều dở... Nó còn tới 30 năm trước mặt, sẽ có lúc leo lên nổi Resolute Chair bởi tài tuấn của riêng mình. Marco là tên mà khi nó trả lời bất kỳ phỏng vấn nào, điều trần trước bất kỳ viện nào. vv... tao cũng đều theo dõi. Lời nói rõ ràng, đanh thép; lý luận chặt chẽ, khi cần công thì công, cần thủ thì thủ, vvv... Khi thời cơ (sẽ có lúc) tới, tao hoàn toàn ủng hộ Marco làm TT Mỹ (nếu đéo thèm làm TT Cuba). Mẹ bố tiên sư.

Genius "Rubio"

mấy người có bao giờ thấy nhửng người ra tranh cử tổng thống, chừi nhau như mổ bò, nhưng lại hợp tác với nhau sau khi ông Trump đắc cử làm tổng thống không? Ngoài trừ Biden lựa Kamala (chỉ là kiếm phiếu thôi, chứ Kamala bị dìm quá)