Danh tướng nào được Tần Thủy Hoàng giao nhiệm vụ xây dựng Vạn Lý Trường Thành?

[PinaColada]

Mông Điềm là danh tướng nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông là người có công mở mang bờ cõi phía bắc Trung Quốc và chỉ huy việc xây dựng Vạn Lý Trường Thành thời Tần Thủy Hoàng.

Mông Điềm (蒙恬, ?–210 TCN) là một trong những danh tướng kiệt xuất nhất dưới triều Tần Thủy Hoàng. Ông không chỉ góp phần quan trọng vào tiến trình thống nhất Trung Hoa cuối thời Chiến Quốc mà còn là người trực tiếp chỉ huy công cuộc mở mang bờ cõi phía bắc, trấn áp Hung Nô và xây dựng nền móng cho Vạn Lý Trường Thành lừng danh. Công lao to lớn là vậy, nhưng cuối đời ông lại chịu kết cục bi thảm khi bị gian thần hãm hại, buộc phải tự sát dưới thời Tần Nhị Thế.

Mông Điềm xuất thân từ một gia tộc võ tướng danh tiếng nước Tần. Ông là cháu nội của Mông Ngao, con của Mông Vũ. Mông Ngao từng cùng cha con danh tướng Vương Tiễn – Vương Bí chinh phạt các nước chư hầu Sơn Đông, góp phần đặt nền móng cho sự trỗi dậy của Tần. Sinh ra trong gia đình nhiều đời cầm quân, Mông Điềm sớm được hun đúc chí lớn nơi sa trường.

Mông Điềm chỉ huy quân dân xây dựng Vạn Lý Trường Thành. Ảnh: Chat GPT.

Năm 225 TCN, ông theo đại tướng Lý Tín đem 20 vạn quân đánh Sở, giữ vai trò phó soái. Tuy nhiên, do mắc mưu Hạng Yên và Xương Bình Quân, quân Tần đại bại, tổn thất nặng nề. Sau thất bại này, Tần vương phải cử Vương Tiễn cầm 60 vạn quân tái chinh Sở, Mông Vũ làm phó soái. Kết quả, Sở bị tiêu diệt. Dù thất bại ban đầu để lại vết gợn, Mông Điềm vẫn chứng tỏ năng lực và tiếp tục được trọng dụng.

Năm 221 TCN, khi đại cục thống nhất đã thành, ông được phong làm tướng quân. Trong chiến dịch cuối cùng tiêu diệt Tề, ông trợ giúp Vương Bí và Lý Tín đánh bại quân Tề, buộc Tề Vương Kiến phải đầu hàng. Nhà Tần chính thức thành lập, kết thúc thời kỳ phân tranh kéo dài hàng trăm năm.


Tuy nhiên, sau khi thống nhất, mối đe dọa không còn đến từ trung nguyên mà từ phương bắc. Khu vực này do ba thế lực lớn khống chế: Đông Hồ ở phía đông bắc, Hung Nô ở phía bắc và Nguyệt Thị ở tây bắc. Trong đó, Hung Nô thường xuyên xuôi nam xâm nhập, có lúc chỉ cách Hàm Dương vài trăm dặm, uy hiếp nghiêm trọng an ninh biên giới.

Trước tình hình đó, Tần Thủy Hoàng giao cho Mông Điềm làm chánh tướng, cùng Vương Ly làm phó tướng, dẫn quân bắc phạt. Chỉ trong hơn một năm, Mông Điềm đánh lui Hung Nô, mở rộng lãnh thổ hàng ngàn dặm về phía bắc, chiếm giữ những vị trí chiến lược then chốt. Ông trấn thủ Thượng Quận, biến vùng đất mới thành “Tân Tần Địa”, chia thành 44 huyện, cắt đặt quan lại quản lý.

Không chỉ giỏi chinh chiến, Mông Điềm còn có tầm nhìn chiến lược về phòng thủ lâu dài. Ông thực hiện chính sách di dân, đưa một lượng lớn dân từ nội địa ra khai khẩn biên cương, phát triển nông nghiệp và chăn nuôi, biến vùng đất vốn hoang vu thành khu vực ổn định, đông đúc. Nhờ đó, biên giới phía bắc của nhà Tần được củng cố vững chắc cả về quân sự lẫn kinh tế.

Một trong những công trình vĩ đại gắn liền với tên tuổi ông là việc xây dựng và nối dài các tuyến phòng ngự thành hệ thống liên hoàn. Trên cơ sở các đoạn tường thành cũ của Tần, Triệu và Yên thời Chiến Quốc, ông chỉ huy huy động nhân lực lớn để nối liền thành tuyến phòng thủ kéo dài từ Lâm Thao ở phía tây đến Liêu Đông ở phía đông, dài hơn vạn dặm. Công trình này về sau được gọi là Vạn Lý Trường Thành – biểu tượng quân sự và văn minh của Trung Hoa cổ đại.

Ngoài ra, Mông Điềm còn cho xây dựng con đường chiến lược nối Hàm Dương với biên giới phía bắc, tạo điều kiện cơ động binh lực nhanh chóng. Khi có biến, lính gác Trường Thành đốt lửa báo hiệu, quân đội có thể lập tức ứng cứu nhờ hệ thống đường sá này. Hàng loạt biện pháp đồng bộ đã giúp nhà Tần khống chế hữu hiệu mối đe dọa Hung Nô trong nhiều năm.

Vì những công lao ấy, Mông Điềm được Tần Thủy Hoàng đặc biệt tin cậy. Khi thái tử Phù Tô can gián việc đốt sách chôn nho, ông bị điều ra biên giới cùng Mông Điềm trấn thủ và giám sát xây Trường Thành. Điều này cho thấy nhà vua vừa trừng phạt con, vừa gửi gắm thái tử cho vị tướng trung thành.

Bi kịch bắt đầu năm 210 TCN, khi Tần Thủy Hoàng băng hà trong chuyến tuần du. Trước khi chết, ông gửi thư cho Phù Tô, lệnh giao binh quyền cho Mông Điềm rồi về Hàm Dương lo tang sự. Tuy nhiên, thừa tướng Lý Tư cấu kết với hoạn quan Triệu Cao làm giả di chiếu, lập Hồ Hợi lên ngôi, tức Tần Nhị Thế.

Hai gian thần này soạn thư giả, buộc Phù Tô và Mông Điềm phải tự sát với tội danh bất hiếu và bất trung. Phù Tô vốn ngu trung, tin đó là ý chỉ thật của phụ hoàng nên tự vẫn. Mông Điềm nhận thấy nhiều điểm khuất tất, khuyên Phù Tô tâu lại để xác minh, nhưng không thành.

Sau khi Phù Tô chết, Mông Điềm bị bắt giam. Ông nghi ngờ chiếu thư là giả song chưa có bằng chứng xác thực nên không dám khởi binh. Cuối cùng, Tần Nhị Thế tiếp tục nghe lời Triệu Cao, sai sứ mang gươm đến ngục ở Dương Châu, ép ông phải tự sát. Một danh tướng trấn giữ 30 vạn quân, lập bao chiến công hiển hách, lại kết thúc cuộc đời trong tủi nhục nơi lao ngục.

Cái chết của Mông Điềm không chỉ là bi kịch cá nhân mà còn phản ánh sự mục ruỗng của triều đình Tần sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời. Chỉ ít năm sau, nhà Tần sụp đổ trong các cuộc khởi nghĩa nông dân. Lịch sử vì thế càng nhìn rõ hơn giá trị của những người như Mông Điềm – trung thành, tận tụy, có công lớn với quốc gia nhưng lại trở thành nạn nhân của quyền lực và âm mưu chính trị.

Tên tuổi ông, gắn với chiến công mở mang bờ cõi và công trình Vạn Lý Trường Thành, vẫn được nhắc đến như biểu tượng của một võ tướng tài ba thời Tần, người đã góp phần định hình biên giới phương bắc Trung Hoa trong buổi đầu đế quốc.

Vietbf @ Sưu tầm