5 loại ung thư di truyền thường gặp

[troopy]

Các loại ung thư thường liên quan yếu tố di truyền gồm ung thư vú, buồng trứng, đại trực tràng, tuyến tiền liệt, da (u hắc tố) và có xu hướng khởi phát sớm.

Ung thư thường được xem là hệ quả của yếu tố môi trường và lối sống. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nguy cơ mắc bệnh có thể liên quan đến đột biến gene di truyền trong gia đình, làm tăng khả năng phát triển ung thư qua nhiều thế hệ.

Các trường hợp ung thư di truyền chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số ca bệnh nhưng thường xuất hiện sớm hoặc xảy ra ở nhiều người trong cùng gia đình. Người mang đột biến gene không chắc chắn sẽ mắc ung thư, song có nguy cơ cao hơn so với người bình thường. Nắm rõ tiền sử bệnh gia đình và chủ động tầm soát đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Ung thư vú

Ung thư vú là một trong những ung thư di truyền được biết đến nhiều nhất, chủ yếu liên quan đột biến gene BRCA1 và BRCA2. Phụ nữ mang đột biến BRCA có nguy cơ ung thư vú lên tới 60-80%, trong khi ở nhóm người không mang đột biến chỉ khoảng 12%. Ngoài ra, các đột biến gene như TP53, PTEN và PALB2 cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh này.

Với nhóm nguy cơ cao, các chuyên gia khuyến cáo nên bắt đầu tầm soát sớm, thường khoảng 25-30 tuổi, ưu tiên chụp cộng hưởng từ (MRI) định kỳ và kết hợp nhũ ảnh khi phù hợp. Tự khám vú, khám lâm sàng thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và hạn chế rượu bia cũng góp phần giảm nguy cơ tổng thể.

Ung thư buồng trứng

Ung thư buồng trứng di truyền thường liên quan đột biến BRCA và hội chứng Lynch. Đặc điểm nguy hiểm là bệnh thường được phát hiện muộn do triệu chứng mơ hồ. Phụ nữ nguy cơ cao có thể được khuyến cáo tầm soát từ cuối tuổi 20 hoặc đầu tuổi 30 bằng khám phụ khoa, siêu âm, xét nghiệm máu. Trong một số trường hợp, sau khi hoàn tất kế hoạch sinh con, bác sĩ có thể tư vấn phẫu thuật dự phòng cắt buồng trứng và vòi trứng nhằm giảm nguy cơ.

Ung thư đại trực tràng

Hội chứng Lynch và đa polyp tuyến gia đình (FAP) là hai nguyên nhân di truyền phổ biến. Những tình trạng này có thể khiến ung thư đại trực tràng xuất hiện sớm, thậm chí từ tuổi thiếu niên hoặc đầu tuổi trưởng thành. Người mang nguy cơ di truyền cần nội soi đại tràng sớm và thường xuyên hơn nhằm phát hiện và cắt bỏ polyp tiền ung thư. Chế độ ăn giàu chất xơ, hạn chế thịt chế biến sẵn và duy trì vận động thể lực cũng giúp ích.

Ung thư tuyến tiền liệt

Ung thư tuyến tiền liệt ít được nhắc đến trong nhóm ung thư di truyền, song một số đột biến gene có thể làm tăng gấp đôi hoặc gấp ba nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt ở nam giới có người thân mắc bệnh khi còn trẻ. Nhóm nguy cơ cao có thể bắt đầu tầm soát từ khoảng 40 tuổi, thậm chí sớm hơn tùy tiền sử gia đình, theo tư vấn của bác sĩ. Duy trì cân nặng hợp lý và chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt có lợi cho sức khỏe lâu dài.

U hắc tố (melanoma)

Bên cạnh yếu tố môi trường, ung thư da, đặc biệt là u hắc tố, còn có thể liên quan đến đột biến gene di truyền. Đột biến gene như CDKN2A thường có liên quan và có thể khiến bệnh xuất hiện sớm ở nhiều người cùng một nhà. Khuyến cáo bao gồm khám da, bảo vệ da khỏi ánh nắng, theo dõi sự thay đổi của nốt ruồi về kích thước, hình dạng, màu sắc hoặc đặc điểm bất thường.

VietBF@sưu tập