Lần đầu tiêm Mỹ điều "chim săn mồi" F-22 Raptor đến Israel: Có hữu ích trong kịch bản chiến tranh?

[pizza]

Không quân Mỹ triển khai 12 tiêm kích F-22 tới Israel trong đợt tăng cường quân sự nhằm vào Iran, làm dấy lên lo ngại về khả năng tấn công.


Máy bay F-22 của Không quân Mỹ cùng với máy bay F-16 của Ba Lan. Ảnh: MW.
Không quân Mỹ lần đầu tiên triển khai tiêm kích thế hệ 5 F-22 Raptor tới một căn cứ không quân ở miền Nam Israel, với 12 chiếc đã cất cánh từ căn cứ RAF Lakenheath tại Vương quốc Anh ngày 24/2 để tái bố trí lực lượng.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ tăng cường hiện diện quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, dù nhiều câu hỏi đáng kể đã được đặt ra về mức độ hữu dụng của F-22 khi hoạt động từ các căn cứ tại Israel, đặc biệt nếu xét đến hạn chế về tầm bay ngắn của dòng máy bay này.

Trước đây, F-22 tại Trung Đông từng được triển khai tới căn cứ Al Udeid ở Qatar và căn cứ Al Dhafra tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cho phép chúng hỗ trợ các chiến dịch chống nổi dậy ở Afghanistan và Iraq, cũng như nỗ lực chiến tranh tại Syria, đồng thời đặt máy bay trong phạm vi tác chiến thuận lợi đối với các mục tiêu bên trong Iran.

Bình luận về việc triển khai F-22, Trung tướng Không quân Mỹ đã nghỉ hưu David Deptula mô tả đây là bước đi quan trọng, nói với tờ New York Times rằng động thái này “cho thấy sự chuẩn bị cho lập trường cứng rắn hơn với Iran và khả năng phối hợp với Israel trong một cuộc tấn công. Nó phát tín hiệu rằng Mỹ nghiêm túc về việc tấn công nếu Iran không chấp nhận các điều kiện của Washington”.

Nhận định này phù hợp với cảnh báo của Tổng thống Donald Trump rằng “những điều thực sự tồi tệ” sẽ xảy ra nếu Iran không tuân thủ, trong bối cảnh Mỹ yêu cầu áp đặt mức độ ràng buộc bất thường đối với chương trình hạt nhân dân sự của Tehran, đồng thời đơn phương hạn chế năng lực răn đe tên lửa đạn đạo của nước này.

Năng lực tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran được xem là yếu tố then chốt đã ngăn chặn các cuộc tấn công của phương Tây và Israel trong quá khứ, và từng buộc Mỹ cùng Israel phải chấm dứt xung đột vào tháng 6/2025 sau khi hứng chịu thiệt hại rất lớn trên nhiều mục tiêu khắp lãnh thổ Israel.

F-22 xét trên nhiều khía cạnh là mẫu tiêm kích kém đa năng nhất trong số các chiến đấu cơ thế kỷ 21 đang phục vụ trên thế giới. Máy bay này thiếu các năng lực chia sẻ dữ liệu tiên tiến và tác chiến điện tử như F-35, đồng thời bị giới hạn về tầm bay ngắn hơn dù kích thước lớn hơn nhiều, do mức tiêu thụ nhiên liệu cao hơn đáng kể.

F-22 không tích hợp tên lửa không đối đất hay chống hạm, đồng nghĩa chỉ có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách xa bằng tên lửa không đối không AIM-120.

Tuy nhiên, năng lực này có thể vẫn có ý nghĩa trước Iran, bởi Không quân Iran không sở hữu tiêm kích thế hệ hậu Chiến tranh Lạnh, mà chủ yếu dựa vào các dòng F-4D/E và F-5E đã lỗi thời. Dù vậy, F-22 hoạt động từ căn cứ tại Israel vẫn nằm ngoài tầm với cho các chiến dịch xuyên phá sâu vào lãnh thổ Iran nếu không có sự hỗ trợ tiếp dầu trên không quy mô lớn.

Một mục đích chính của việc triển khai F-22 tới Israel có khả năng là củng cố tinh thần cho phía Israel. Danh tiếng “siêu tiêm kích” của F-22 được xây dựng suốt nhiều thập kỷ nhờ các chiến dịch quan hệ công chúng rộng rãi, bất chấp những hạn chế đáng kể và vấn đề thiết kế của loại máy bay này. Hiện nay, tiềm năng tác chiến của F-22 bị đánh giá là khá hạn chế khi so sánh với các dòng tiêm kích mới hơn như F-35 và F-15EX.

Một vai trò tác chiến chủ yếu mà F-22 có thể đảm nhiệm là hỗ trợ các chiến dịch chống máy bay không người lái, khi Iran từng phóng các đợt lớn UAV dùng một lần nhằm vào mục tiêu Israel. Tuy nhiên, các tiêm kích như F-15 được cho là phù hợp hơn cho nhiệm vụ này, không chỉ vì tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu cao hơn, mà còn vì mang được nhiều tên lửa không đối không hơn, đồng thời có thể trang bị rocket dẫn đường bằng laser – giải pháp kinh tế hơn để đối phó các mục tiêu giá trị thấp.

F-15 cũng có tầm bay xa hơn đáng kể, và đa số các biến thể đang phục vụ được tích hợp radar mạnh hơn nhiều so với radar AN/APG-77 đã cũ của F-22, vốn có từ thập niên 1990. Không quân Mỹ đã triển khai các tiêm kích F-15E tới Jordan từ cuối tháng 1.

VietBF@ sưu tập