Những tài liệu mới được Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ công bố đã phơi bày một góc khuất đầy chấn động: Steve Bannon, cựu cố vấn chiến lược Tòa Bạch Ốc của Tổng thống Donald Trump, từng trao đổi với Jeffrey Epstein — tội phạm tình dục đã bị kết án — về các chiến lược chống lại Giáo hoàng Francis.
Trong các tin nhắn năm 2019, Bannon thậm chí viết thẳng rằng ông hy vọng sẽ “hạ bệ” vị giáo hoàng. Những trao đổi này diễn ra sau khi Bannon rời chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, trong bối cảnh ông đang tìm cách mở rộng và củng cố phong trào dân túy – chủ quyền mà mình theo đuổi tại châu Âu.
Giáo hoàng Francis – chướng ngại lớn của chủ nghĩa dân túy cực hữu
Với Bannon, Giáo hoàng Francis không chỉ là lãnh đạo tinh thần của Công giáo, mà còn là đối thủ tư tưởng. Francis thường xuyên chỉ trích chủ nghĩa dân tộc khép kín, lên tiếng mạnh mẽ bảo vệ người di cư và phản bác các trào lưu chính trị bài ngoại.
Những lập trường ấy đối nghịch hoàn toàn với tầm nhìn “chủ quyền quốc gia” mà Bannon cổ vũ — thứ đã lan rộng trong các phong trào cánh hữu tại châu Âu giai đoạn 2018–2019. Bannon từng công khai công kích Francis, coi ông là người đứng về phía “giới tinh hoa toàn cầu”, và được cho là đã thúc giục một số chính trị gia Ý tấn công uy tín của Vatican.
Rome – Vatican: mặt trận chiến lược của Bannon
Rome và Vatican giữ vị trí then chốt trong các tính toán của Bannon. Khi điều hành Breitbart News, ông lập hẳn một văn phòng tại Rome và tham gia nhiều dự án nhằm xây dựng mạng lưới các phong trào dân túy châu Âu.
Tham vọng lớn nhất là kế hoạch lập một “học viện chiến binh” — nơi đào tạo các thủ lĩnh dân túy nhằm “bảo vệ giá trị Do Thái–Kitô giáo” — tại một tu viện cổ gần Rome. Dự án này từng gây tranh cãi dữ dội trong nội bộ Giáo hội lẫn chính trường Ý.
Jeffrey Epstein – mắt xích u ám trong chiến dịch
Điều gây sốc hơn cả là vai trò của Jeffrey Epstein trong những trao đổi này. Các hồ sơ cho thấy Epstein không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn tỏ ra sẵn sàng hỗ trợ Bannon, dù khi đó ông ta đã từng bị kết án tội xâm hại tình dục trẻ em và sau này bị bắt vì tội buôn bán tình dục vị thành niên.
Trong các tin nhắn, Bannon liên tục nhắc tới cuốn sách “In the Closet of the Vatican” của nhà báo Pháp Frédéric Martel — một tác phẩm gây bão khi mô tả sự che giấu và đạo đức giả trong tầng lớp giáo sĩ cao cấp. Bannon thậm chí gợi ý Epstein trở thành nhà sản xuất điều hành cho phiên bản phim của cuốn sách, xem đây như một công cụ để làm tổn hại hình ảnh Giáo hoàng Francis.
Sách, phim và nỗ lực “vũ khí hóa” tôn giáo
Frédéric Martel sau đó cho biết ông tin rằng Bannon muốn “lợi dụng” cuốn sách nhằm phục vụ cuộc tấn công chính trị vào Giáo hoàng. Các học giả và giới nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng việc đánh đồng xu hướng tính dục với các vụ lạm dụng trong Giáo hội là sai lệch về mặt khoa học và đạo đức.
Theo những người hiểu rõ Vatican, Bannon đã đánh giá sai cả nội dung cuốn sách lẫn bản lĩnh của Giáo hoàng Francis — người không né tránh tranh cãi nhưng kiên quyết chống lại việc biến đức tin thành công cụ chính trị.
Vatican nhìn nhận ra sao?
Các nhân vật từng làm việc sát cánh với Giáo hoàng Francis cho rằng những tin nhắn này phản ánh một mưu đồ sâu xa hơn: kết hợp quyền lực chính trị với thẩm quyền tinh thần để đạt mục tiêu chiến lược.
Chính điều đó là thứ mà Giáo hoàng Francis luôn tìm cách tháo gỡ — ông liên tục cảnh báo về sự cám dỗ khi tôn giáo bị sử dụng như vũ khí quyền lực. Đối với Vatican, đây không chỉ là sự thù địch cá nhân, mà là biểu hiện của một xu hướng nguy hiểm trong đời sống chính trị hiện đại.
Những rạn nứt và thất bại của Bannon tại Ý
Kế hoạch biến tu viện cổ thành học viện dân túy cuối cùng cũng gặp trở ngại pháp lý và chính trị. Chính phủ Ý từng thu hồi quyền thuê tu viện, viện dẫn nhiều sai phạm. Dù sau đó tòa án có những phán quyết có lợi hơn cho phía cộng sự của Bannon, dự án vẫn trở thành biểu tượng cho tham vọng chưa thành của ông tại châu Âu.
Ngay cả trong hàng ngũ bảo thủ Công giáo, Bannon cũng mất đi sự ủng hộ của một số hồng y khi ý tưởng làm phim từ cuốn sách gây tranh cãi bị xem là vượt quá giới hạn.