Trào ngược – ho – viêm họng: chung một trục Vị nghịch

[goodidea]

Rất nhiều bà con than phiền những triệu chứng tưởng như không liên quan đến nhau:
- Người thì trào ngược dạ dày nhiều năm
- Người lại ho khan dai dẳng, nhất là về đêm
- Người viêm họng tái đi tái lại
Phần lớn bà con đều chữa từng bệnh riêng lẻ, nhưng bệnh cứ hết chỗ này lại phát sang chỗ khác.
Trong Nam y, những biểu hiện này thường không phải ba bệnh khác nhau, mà là ba tầng biểu hiện trên cùng một trục bệnh, gọi là Vị nghịch.
Vị nghịch là gì? Vì sao lại sinh ra trào ngược?
Theo lý luận Đông y:
Dạ dày (Vị) có tính giáng – khí phải đi xuống thì tiêu hoá mới thuận
Khi vì một lý do nào đó mà khí Vị không giáng được, sẽ bị đẩy ngược lên trên
Khi đó sẽ xuất hiện:
- Khí và dịch vị trào lên gây ợ chua, nóng rát sau xương ức
- Khí nghịch xông lên vùng cổ họng gây vướng họng, viêm họng
- Khí nghịch kích thích Phế sinh ra ho khan, ho dai dẳng
Vì vậy, trào ngược – ho – viêm họng thực chất là các biểu hiện khác nhau của cùng một rối loạn vận hành khí.
Vì sao chữa ho và viêm họng mãi không khỏi?
Nhiều bà con thường rơi vào vòng lặp:
Trào ngược thì uống th.uốc dạ dày
Ho thì dùng th.uốc ho
Viêm họng thì xịt họng
Nhưng gốc bệnh vẫn còn vì:
- Chữa ho chỉ là chặn ngọn ở Phế
- Chữa họng chỉ là giảm kích thích tại chỗ
- Vị nghịch không được điều chỉnh thì khí vẫn tiếp tục xông lên
Đó là lý do bệnh đỡ tạm rồi tái lại, thậm chí nặng hơn.
Những biểu hiện điển hình của người đang nằm trên trục Vị nghịch
Bà con có thể tự đối chiếu nếu thấy mình có những dấu hiệu sau:
- Ợ hơi, ợ chua, nóng rát vùng ngực hoặc cổ
- Ho khan, ho nhiều về đêm hoặc sáng sớm
- Họng vướng, cảm giác có đờm nhưng khạc không ra
- Nằm xuống là ho hoặc trào ngược nặng hơn
- Nói nhiều thì rát họng, khàn tiếng
Nếu có từ hai đến ba biểu hiện trở lên, rất có thể bà con đang gặp Vị khí nghịch.
Gốc của Vị nghịch thường bắt đầu từ đâu?
Trong thực tế lâm sàng, tôi thường thấy Vị nghịch liên quan tới:
1. Tỳ yếu: vị mất nền tảng vận hoá, khí không giáng được
2. Can khí uất phạm Vị: stress, lo nghĩ, cáu giận làm khí bị đẩy ngược lên
3. Ăn uống và sinh hoạt sai cách:
- Ăn muộn, ăn quá no, ăn nhanh
- Thức khuya, nằm ngay sau ăn
- Dùng nhiều r ượu bia, cà phê, đồ cay nóng
Vì sao ho và trào ngược thường nặng hơn vào ban đêm?
Ban đêm là thời điểm:
- Cơ thể nằm ngang
- Dương khí suy
- Khả năng giáng khí của Vị kém hơn
Khi đó:
- Dịch vị dễ trào lên
- Họng và Phế bị kích thích liên tục
- Sinh ra ho, rát họng, mất ngủ
Đây là lý do nhiều bà con ban ngày ít ho nhưng đêm lại ho rất nhiều.
Muốn xử lý trục Vị nghịch, cần nhìn toàn bộ cơ thể
Nam y không tách riêng từng triệu chứng, mà điều chỉnh cả trục vận hành:
- Kiện Tỳ để tạo nền vận hoá vững
- Hòa Vị – giáng nghịch để khí đi xuống đúng đường
- Điều Can để khí không bị uất, không bị đẩy ngược
Khi trục này được chỉnh:
Trào ngược giảm dần
Ho thưa hơn
Họng dịu lại một cách tự nhiên

VietBF@sưu tập