CHINA Từ bộ trưởng cứu nạn đến thượng tướng: làn sóng ‘đả hổ’ lại dậy ở Bắc Kinh

[Gibbs]

Sáng thứ Bảy, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương (CCDI) thông báo mở điều tra Vương Tường Hỉ (Wang Xiangxi) vì nghi “vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật” — cụm từ quen thuộc trong hệ thống chính trị Trung Quốc, thường được hiểu như cách nói vòng về tham nhũng.

Chỉ vài dòng, không chi tiết, không cáo buộc cụ thể. Nhưng chính sự tối giản ấy lại khiến dư luận chú ý: bởi rất hiếm khi một bộ trưởng đương nhiệm bị đưa vào “vùng soi chiếu” công khai như vậy.

Ông Vương là ai, và vì sao vụ này gây chú ý?
Ông Vương, 63 tuổi, từng là lãnh đạo một “đại gia” năng lượng nhà nước — National Energy Investment Corp — trước khi đảm nhiệm vai trò đứng đầu Bộ Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Trung Quốc từ năm 2022.

Điểm đáng nói là ngay trong tuần, ông vẫn xuất hiện trong một cuộc họp nội bộ theo kiểu “tự phê bình – kiểm điểm” của hệ thống. Rồi chỉ ít ngày sau, thông báo điều tra được công bố, lạnh và gọn như một nhát kéo cắt ngang tiểu sử.

“Đả hổ” không dừng ở dân sự: quân đội cũng chấn động
Vụ của ông Vương không đứng một mình. Trước đó, Bộ Quốc phòng Trung Quốc xác nhận đang điều tra Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia) — Phó chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC), nhân vật được mô tả là chỉ đứng sau Tập Cận Bình trong tháp chỉ huy quân sự — cùng một số quan chức quân đội cấp cao khác.

Khi chiến dịch chống tham nhũng đã chạm tới tầng cao của quân đội Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), thông điệp gửi xuống hệ thống thường rất rõ: “không có vùng an toàn tuyệt đối”, và kỷ luật có thể gõ cửa bất kỳ cánh cửa nào.

Năm kỷ lục điều tra, và lời nhắc “trận chiến không được phép thua”
Theo các thông tin được truyền thông quốc tế dẫn lại, năm ngoái Trung Quốc ghi nhận mức kỷ lục 65 cuộc điều tra nhằm vào quan chức cấp cao, trong bối cảnh ông Tập tiếp tục nhấn mạnh chống tham nhũng là “trận chiến không được phép thua”.

Đáng chú ý, “vòng kiểm soát” cũng mở rộng sang các nhóm từng ít bị chú ý hơn: lãnh đạo đại học, doanh nghiệp nhà nước, các mạng lưới quản trị địa phương. Nó tạo ra một bầu không khí lạ: vừa là chiến dịch “làm sạch”, vừa là phép thử lòng trung thành và kỷ luật trong guồng máy.

Không chỉ Bắc Kinh: một “cú nổ” khác ở Nội Mông
Cùng chuỗi diễn biến đó, truyền thông nhà nước cũng đưa tin Tôn Thiệu Thành (Sun Shaocheng) — cựu Bí thư Khu tự trị Nội Mông — bị điều tra với cùng cụm từ “vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật”.

Ở tầm địa phương, những vụ như vậy thường không chỉ là “một người ngã”, mà có thể kéo theo việc rà soát lại cả một mạng lưới: dự án, bổ nhiệm, quan hệ lợi ích, và các “đường ống quyền lực” tồn tại nhiều năm.

Điều còn thiếu trong thông báo, và điều thị trường – dư luận sẽ theo dõi
Cho đến lúc này, cơ quan kỷ luật không nêu chi tiết nghi vấn đối với ông Vương: không thời điểm, không khoản tiền, không mắt xích.

Vì thế, điều các nhà quan sát sẽ nhìn vào trong những ngày tới là:
— Liệu cuộc điều tra dừng ở cá nhân hay mở rộng sang các quyết định nhân sự – dự án trong giai đoạn ông còn ở ngành năng lượng?
— Ảnh hưởng tới bộ máy điều hành các lĩnh vực liên quan an toàn – cứu nạn – quản trị rủi ro quốc gia sẽ ra sao khi người đứng đầu vướng điều tra?
— Và quan trọng hơn: khi cả dân sự lẫn quân đội đều có “ghế nóng”, chiến dịch chống tham nhũng của Bắc Kinh đang bước vào một nhịp siết kỷ luật quyết liệt tới mức nào?