THÂN PHẬN BỌT BÈO CỦA NHỮNG ĐỨA TRẺ LAI VIỆT – MỸ SAU CHIẾN TRANH

[goodidea]

Một đoạn phim tài liệu ngắn do tài khoản War Monitor Clips đăng tải đã khiến hơn một triệu người lặng đi chỉ sau hơn một ngày lan truyền. Đó là những mảnh đời con lai Việt – Mỹ, sinh ra từ chiến tranh, lớn lên trong mất mát và đi qua cuộc đời bằng thân phận bấp bênh như bọt nước giữa dòng.
Những đứa trẻ ấy là kết quả của những mối tình hiếm hoi giữa bom đạn, nhưng đau lòng thay, phần nhiều lại sinh ra từ những cuộc gặp gỡ thoáng qua, không lời hứa, không ngày trở lại. Khi chiến tranh khép lại, những người lính ra đi, còn những đứa trẻ ở lại với một dòng máu “khác biệt” và một số phận bị bỏ quên.
Ước tính trong giai đoạn 1980–1985, Việt Nam có khoảng 20.000–30.000 trẻ lai Việt – Mỹ. Một số ít được thừa nhận, có giấy tờ, có tên cha mẹ. Nhưng rất nhiều em không có bất cứ thứ gì: không khai sinh, không cha, thậm chí không biết rõ cả mẹ mình là ai. Trong bối cảnh hậu chiến đầy nhạy cảm, các em lớn lên giữa sự kỳ thị, bạo lực và ánh nhìn khắc nghiệt của xã hội — bị yêu thương dè dặt và bị ghét bỏ công khai.
Từ năm 1979 đến 1995, khoảng 25.000 người con lai đã rời Việt Nam sang Hoa Kỳ, bằng đủ mọi con đường: vượt biên bất hợp pháp, hoặc thông qua các chương trình như Ra đi có trật tự (ODP) hay Amerasian Homecoming. Với nhiều người, nước Mỹ được xem là cánh cửa cứu rỗi. Nhưng không phải cánh cửa nào mở ra cũng dẫn đến ánh sáng.
Không ít người trong số họ lớn lên tại Việt Nam, nói tiếng Việt, ăn cơm mắm, sống theo nếp văn hóa Á Đông. Khi đặt chân đến Mỹ, họ trở thành kẻ lạc lõng. Không hòa nhập được, không được chấp nhận trọn vẹn. Thậm chí, có những người lính Mỹ thẳng thừng từ chối nhận con ruột của mình, đẩy những đứa trẻ ấy ra đường — nơi thất nghiệp, nghèo đói, bạo lực và các băng đảng chờ sẵn. Từ nạn nhân của chiến tranh, họ trở thành nạn nhân của xã hội.
Đau xót hơn, có những gia đình Việt vì giấc mơ Mỹ đã “mua” con lai, làm giả giấy tờ để được chấp thuận xuất cảnh. Nhưng khi đặt chân đến xứ người, những con người ấy lại bị bỏ rơi lần nữa, bị đuổi ra khỏi mái nhà từng được hứa hẹn.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Nhiều con lai nay đã ở tuổi 50, 60. Họ sống ở Hoa Kỳ suốt hàng chục năm nhưng không quốc tịch, không nhà cửa, không người thân. Lang thang, vô gia cư, mang theo những tổn thương tâm lý chưa từng được chữa lành.
Có người nhớ Việt Nam đến quặn lòng, nhưng không thể quay về. Có người sống ở Mỹ nhưng chưa bao giờ được gọi là người Mỹ. Trên giấy tờ, họ không thuộc về đâu cả — dù trong huyết quản chảy dòng máu của hai dân tộc.
Chiến tranh đã kết thúc từ lâu, nhưng với họ, nó chưa từng thật sự đi qua. Những đứa trẻ lai Việt – Mỹ ấy vẫn đang sống tiếp một cuộc chiến khác — cuộc chiến đi tìm căn cước, đi tìm nơi mình thuộc về, và đi tìm một cái ôm muộn màng của cuộc đời.

VietBF@sưu tập