USA Hội nghị Islamabad: Đêm trắng nghẹt thở bên bờ vực chiến tranh và những "toan tính" trên bàn cờ Mỹ - Iran

[Gibbs]

Trong bóng tối tĩnh mịch của đêm khuya tại Islamabad, khi cả thế giới đang chìm trong giấc ngủ, thì tại trung tâm hội nghị Jinnah và khách sạn Serena, một tương lai mới cho Trung Đông đang được nhào nặn trong sự căng thẳng đến tột cùng."Lửa thử vàng, gian nan thử sức", cuộc đối đầu kéo dài hàng thập kỷ giữa Washington và Tehran giờ đây đang thu mình lại trong những căn phòng kín, nơi mà mỗi lời nói ra đều có sức nặng nghìn cân, có thể xoay chuyển cả vận mệnh của một vùng đất vốn đã quá nhiều đau thương.

Đàm phán xuyên đêm – ánh đèn chưa tắt, hy vọng chưa thành hình
Giữa lòng thủ đô Islamabad của Pakistan, khi màn đêm dần tan và ánh bình minh le lói nơi chân trời, một cuộc chờ đợi kéo dài trong im lặng nhưng nặng trĩu áp lực vẫn chưa có hồi kết. Tại Trung tâm Hội nghị Jinnah rộng lớn, hàng trăm phóng viên quốc tế – những người mang sứ mệnh truyền tải sự thật – đang dần mỏi mệt dưới ánh đèn chói chang. Hơn mười tiếng đồng hồ trôi qua, họ vẫn chưa nhận được bất kỳ thông tin chính thức nào từ các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran diễn ra bên kia con đường, tại khách sạn Serena.

Những tách trà ngọt, cà phê đặc được chuyền tay nhau để giữ tỉnh táo trong đêm dài. Một số phóng viên gục đầu trên ghế, số khác dán mắt vào điện thoại, hy vọng bắt được một mẩu tin rò rỉ. Thỉnh thoảng, những làn sóng thì thầm lan nhanh trong đại sảnh như dòng điện, nhưng rồi tất cả lại rơi vào im lặng. “Tin đồn thì nhiều, sự thật thì ít” – câu nói xưa như vẫn còn nguyên giá trị giữa thời đại thông tin bùng nổ.

15 giờ đàm phán – chưa có hồi kết, chưa thấy lối ra
Ánh đèn rực rỡ tại Trung tâm Hội nghị Jinnah dường như đang mờ dần đi dưới sự mệt mỏi của hàng trăm phóng viên quốc tế. Đã hơn 15 tiếng đồng hồ trôi qua kể từ khi cuộc đàm phán bắt đầu vào chiều thứ Bảy, nhưng những thông tin chính thức vẫn nhỏ giọt như nước qua kẽ tay. Đoàn truyền thông Iran đã rời đi, nhưng khoảng một trăm nhà báo vẫn kiên trì bám trụ.

Theo một quan chức cấp cao Nhà Trắng, các cuộc đàm phán đã kéo dài hơn 15 giờ liên tục và vẫn đang tiếp diễn trong sáng sớm Chủ Nhật. Phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, trong khi phía Iran mang đến lực lượng hùng hậu không chỉ về ngoại giao mà còn cả quân sự.

Bên ngoài, bầu trời Islamabad bắt đầu chuyển sang sắc xám nhạt của rạng đông. Những ly trà đường và cà phê đậm đặc trở thành "cứu cánh" duy nhất để họ chống lại cơn buồn ngủ trong những giờ đầu của ngày Chủ nhật. Trên những chiếc ghế sofa màu trắng và xanh lá cây – biểu tượng của quốc kỳ Pakistan – các phóng viên dán mắt vào điện thoại, chờ đợi một tia sáng thông tin. Mỗi khi có một luồng tin đồn lan tỏa, cả khán phòng lại xôn xao như có luồng điện chạy qua, nhưng rồi tất cả lại chìm vào im lặng khi các cuộc thảo luận ngoại giao vẫn kéo dài chưa hồi kết. Đúng là "việc binh khẩn cấp như cứu hỏa", nhưng ở đây, cái sự "khẩn" ấy lại nằm trong một sự tĩnh lặng đến đáng sợ.

Đáng chú ý, nhiều nhân vật cấp cao thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cùng đại diện không quân, hải quân và cả lực lượng Quds – đơn vị chuyên trách các hoạt động ngoài lãnh thổ – đã có mặt tại căn cứ không quân Nur Khan gần Islamabad. Sự hiện diện này không đơn thuần mang tính biểu tượng, mà phản ánh rõ mức độ căng thẳng và tầm quan trọng sống còn của vòng đàm phán lần này.

Máy bay của hãng Pouya Air – một công ty bị Mỹ trừng phạt vì liên hệ với IRGC – cũng được ghi nhận hạ cánh tại khu vực hạn chế dành cho khách VIP, càng làm dấy lên nhiều nghi vấn về sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ phía Tehran.

Theo xác nhận từ quan chức cấp cao của Nhà Trắng, cuộc đàm phán ba bên (với sự trung gian của Pakistan) vẫn đang tiếp diễn. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance là người trực tiếp dẫn đầu phái đoàn Hoa Kỳ. Một quan chức cho biết cuộc đối thoại đã kéo dài "15 tiếng và vẫn đang tiếp tục", dù không rõ bao nhiêu thời gian trong số đó dành riêng cho các cuộc tiếp xúc trực diện giữa Mỹ và Iran.

Trong khi đó, phía Iran cũng cho thấy họ không hề đơn độc. Các nguồn tin cho biết những thành viên cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cùng đại diện không quân, hải quân và đặc biệt là lực lượng Quds – đơn vị chuyên trách các hoạt động nước ngoài – đã đáp xuống căn cứ không quân Nur Khan. Sự hiện diện của các máy bay thuộc Pouya Air, một công ty bị Mỹ trừng phạt, cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của các "cố vấn" quân sự này trong việc hỗ trợ hậu cần và tham mưu cho đoàn đàm phán Tehran.


Eo biển Hormuz – “yết hầu” của thế giới trở thành điểm nghẽn
Nếu có một vấn đề khiến cả hai bên chưa thể tiến tới thỏa thuận, thì đó chính là eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, nơi vận chuyển gần 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu.

Nguồn tin an ninh từ Iran khẳng định rõ ràng: cho đến khi hai bên đạt được một “khuôn khổ chung”, tình trạng của eo biển sẽ không thay đổi. Điều này đồng nghĩa với việc việc hạn chế tàu thuyền qua lại vẫn sẽ tiếp diễn, thậm chí số lượng tàu được phép đi qua còn có thể bị cắt giảm thêm.

Iran cho rằng phía Mỹ đã đưa ra những “yêu cầu quá mức” liên quan đến quyền kiểm soát và điều kiện lưu thông tại Hormuz. Trong khi đó, Tehran cũng không hề vội vàng. “Dục tốc bất đạt” – Iran dường như đang áp dụng chiến lược kéo dài thời gian để gia tăng lợi thế đàm phán.

Một cảnh báo đáng chú ý được đưa ra: nếu Mỹ không có cách tiếp cận thực tế hơn, eo biển này có thể tiếp tục bị đóng, gây hậu quả nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu.

Dù không khí đàm phán được đánh giá là "tích cực" về tổng thể, nhưng một "tảng đá lớn" vẫn đang chặn đứng tiến trình: Eo biển Hormuz. Nguồn tin an ninh từ phía Iran khẳng định rằng hiện trạng của eo biển này sẽ không thay đổi cho đến khi hai bên đạt được một "khung thỏa thuận chung".

"Iran không vội vàng", nguồn tin này nhấn mạnh. Phía Tehran cáo buộc Mỹ đưa ra những "đòi hỏi quá đáng" và "thiếu thực tế". Chừng nào Washington còn giữ thái độ mà Iran gọi là "sai lầm trong tính toán", thì eo biển này vẫn sẽ bị đóng cửa. Thậm chí, ngay cả số lượng tàu bè đã được thỏa thuận trước đó cũng sẽ không được phép đi qua. Đây rõ ràng là một quân bài chiến lược mà Iran đang sử dụng để gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu, đúng với câu "tránh vỏ dưa, gặp vỏ dừa", Mỹ đang phải đối mặt với một bài toán hóc búa về an ninh hàng hải.


Trump: Có thỏa thuận hay không cũng “không quan trọng”
Trong một phát biểu gây chú ý, Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng việc đạt được thỏa thuận với Iran “không tạo ra khác biệt nào” đối với Mỹ. Ông nhấn mạnh: “Dù có thỏa thuận hay không, chúng tôi vẫn thắng.”

Phát biểu này cho thấy lập trường cứng rắn và tự tin của Washington, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên lo ngại rằng Mỹ có thể không thực sự đặt ưu tiên cao vào việc đạt được hòa bình thông qua đàm phán.

Bên cạnh đó, ông Trump cũng cảnh báo Trung Quốc sẽ phải đối mặt với “vấn đề lớn” nếu cung cấp vũ khí cho Iran. Thông tin tình báo Mỹ cho thấy Bắc Kinh có thể đang chuẩn bị chuyển giao các hệ thống phòng không mới cho Tehran – một động thái nếu xảy ra sẽ làm thay đổi cán cân quân sự trong khu vực.

Thế giới bên ngoài: hy vọng hòa bình và khát vọng thay đổi đan xen
Trong khi các nhà đàm phán vẫn ngồi trong phòng kín, thì bên ngoài, thế giới cũng đang dõi theo với những tâm trạng trái chiều. Tại Los Angeles, nhiều người Iran lưu vong tụ tập biểu tình, nhưng không phải để ủng hộ đàm phán. Họ cho rằng thương lượng với chính quyền hiện tại là vô nghĩa.

Một người tham gia biểu tình chia sẻ rằng gia đình anh tại Iran mong muốn chiến tranh tiếp diễn, bởi họ tin rằng chỉ có chiến tranh mới có thể chấm dứt chế độ hiện tại. “Tự do không bao giờ miễn phí” – câu nói ấy vang lên như một lời nhắc nhở cay đắng về cái giá của thay đổi.

Ở một góc nhìn khác, các quốc gia vùng Vịnh tạm thời yên tĩnh sau nhiều tuần căng thẳng. Không có các cuộc không kích mới được ghi nhận, trong khi Qatar thông báo sẽ nối lại hoạt động hàng hải trong vùng Vịnh – dù vẫn chưa hoàn toàn tự do tại Hormuz.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã lên tiếng kêu gọi các bên tôn trọng đầy đủ lệnh ngừng bắn, bao gồm cả ở Lebanon. Qatar cũng thông báo sẽ mở lại hoạt động hàng hải vào Chủ nhật, dù quyền tự do đi qua eo biển Hormuz vẫn còn là một dấu hỏi lớn.
Ở một góc độ khác, những tác động của cuộc chiến vẫn đang hiện hữu rõ rệt. Tại Ireland, 1/3 số trạm xăng đã cạn kiệt nhiên liệu, cảnh sát phải hộ tống các đoàn xe chở dầu giữa làn sóng biểu tình. Tại vùng Vịnh, dù bầu trời ngày thứ Bảy đã yên tĩnh hơn nhờ thỏa thuận ngừng bắn hai tuần, nhưng những vết sẹo từ các cuộc không kích vẫn còn đó trên các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia và các tuyến đường tại Qatar.

Bức tranh toàn cảnh: hòa bình mong manh, tương lai bất định
Cuộc đàm phán tại Islamabad được xem là cuộc gặp trực tiếp cấp cao nhất giữa Mỹ và Iran trong nhiều thập kỷ. Pakistan đóng vai trò trung gian, và có thể đây cũng là nỗ lực cuối cùng trong vòng đàm phán này để đạt được một bước đột phá.

Tuy nhiên, những bất đồng sâu sắc – đặc biệt xoay quanh eo biển Hormuz – đang khiến tiến trình rơi vào thế bế tắc. Trong khi một số nguồn tin cho rằng không khí đàm phán vẫn “tích cực”, thì thực tế cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn.

Giữa tất cả, thế giới đang nín thở chờ đợi. Bởi lẽ, nếu Hormuz tiếp tục bị siết chặt, nếu chiến tranh bùng phát trở lại, thì không chỉ Trung Đông mà toàn bộ nền kinh tế toàn cầu sẽ chịu chấn động.

“Thuyền theo lái, gái theo chồng” – vận mệnh của thế giới lúc này dường như đang phụ thuộc vào những quyết định được đưa ra trong căn phòng kín tại Islamabad. Một quyết định đúng có thể mở ra hòa bình, nhưng một bước sai lầm cũng đủ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh trở lại.