Cỗ máy bí mật phía sau những vụ ám sát rúng động của Israel

[troopy]

Khi các chỉ huy quân sự Mỹ và Israel gặp nhau để vạch kế hoạch chiến tranh ở Iran, họ đã bàn việc phân chia trách nhiệm tấn công hàng loạt mục tiêu, bao gồm các bệ phóng tên lửa, căn cứ quân sự và cơ sở hạt nhân.


Chân dung cố Đại giáo chủ Ali Khamenei tại một ga tàu điện ngầm ở Tehran, ngày 13/3.
(Ảnh: AP)

Israel đã thực hiện nhiệm vụ này bằng sự lạnh lùng, loại bỏ Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei ngay trong loạt tấn công mở màn chiến dịch ngày 28/2, sau đó tiếp tục loại bỏ hơn 250 quan chức cấp cao khác, theo số liệu do quân đội Israel thống kê. Đòn mới nhất diễn ra hôm 26/3, khi Israel tuyên bố đã loại bỏ chỉ huy hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Chiến dịch này dựa trên bộ máy ám sát mà Israel đã xây dựng trong nhiều thập kỷ, nhưng được nâng cấp mạnh mẽ trong vài năm gần đây để nâng cao hiệu quả.

Israel đã mở rộng mạng lưới nguồn tin và năng lực giám sát bên trong Iran, từ việc tuyển mộ người trong nội bộ chính quyền làm gián điệp đến xâm nhập mạng lưới số với hàng nghìn mục tiêu như camera đường phố, nền tảng thanh toán và các “nút thắt” internet mà Iran thiết lập để kiểm soát thông tin. Tất cả dữ liệu này do nền tảng trí tuệ nhân tạo tuyệt mật xử lý, được lập trình để tìm ra dấu vết về đời sống và di chuyển của các lãnh đạo Iran.

Các phương thức ám sát có mục tiêu của Israel, từ bom cài sẵn nhiều tháng trước khi kích nổ, máy bay không người lái có thể len qua cửa sổ căn hộ, đến tên lửa siêu thanh phóng từ tiêm kích tàng hình, đã được hoàn thiện qua nhiều năm xung đột tại Dải Gaza, Li-băng và Iran.

Khi được hỏi vì sao nhiệm vụ nhắm vào lãnh đạo Iran được giao cho Israel, một quan chức an ninh nước này trả lời: “Cần phải nhắm vào họ. Và chúng tôi có thể làm điều đó”.

Tuy nhiên, chưa rõ liệu chiến dịch ám sát các lãnh đạo cấp cao này có giúp Israel đạt được mục tiêu cốt lõi mà họ đặt ra hay không: Loại bỏ mối đe dọa tên lửa và các lực lượng ủy nhiệm của Iran, ngăn chặn con đường tiến tới vũ khí hạt nhân và làm suy yếu chế độ đến mức có thể bị lật đổ.

Cho đến nay, những mục tiêu đó vẫn khó đạt được. Những người bị ám sát thường được thay thế bởi cấp dưới cứng rắn hơn, trong khi phong trào đấu tranh trên đường phố chưa bùng nổ.

Các quan chức Israel mô tả chính quyền Iran là "bị tổn thương nhưng vẫn bền bỉ, ổn định và thậm chí cảm thấy chiến thắng" sau khi trụ vững được 1 tháng đối đầu với 2 quân đội thuộc hạng mạnh nhất thế giới.

Thâm nhập hệ thống thần kinh số

Một số chuyên gia lo ngại việc Israel ngày càng thành thạo trong các cuộc ám sát có mục tiêu sẽ tạo ra xu hướng phụ thuộc vào chiến thuật này và mở rộng phạm vi hành động.

“Chúng ta đã đi quá xa khi biến nó thành một chiến lược, thay vì chỉ là nhu cầu tác chiến không thường xuyên”, ông Ariel Levite, chuyên gia chính sách hạt nhân tại Quỹ Carnegie, nhận định.

Ông Ariel Levite cũng cho rằng cách phân công trong xung đột hiện nay tạo cảm giác “Mỹ dựa vào Israel để làm những việc tai tiếng trong chiến tranh”, với thái độ như: “Chúng tôi không thể giết họ, nhưng nếu các ông làm thì chúng tôi không phản đối”.

Washington khẳng định việc phân công dựa trên năng lực mỗi bên, không phải rào cản pháp lý. Trước đây, Mỹ từng tiến hành các vụ ám sát có mục tiêu, như vụ nhắm vào tướng Qasem Soleimani năm 2020.

Tổng thống Donald Trump mô tả các cuộc tấn công vào lãnh đạo Iran là nỗ lực chung: “Chúng tôi đã loại bỏ toàn bộ lãnh đạo của họ, rồi họ họp chọn người mới và chúng tôi lại loại bỏ tiếp”.

Israel đã buộc Iran phải thay đổi nhân sự cấp cao với tốc độ chóng mặt, bắt đầu từ cuộc tấn công ngày 28/2 khiến Đại giáo chủ Ali Khamenei thiệt mạng, cùng nhiều lãnh đạo cấp cao khác.

Đây không phải là một bước đột phá tình báo bất ngờ. Các quan chức Israel cho biết đã theo dõi “Nhóm 5”, gồm ông Khamenei và các cố vấn thân cận, suốt gần 1 năm.

Khi bị tấn công, ông Khamenei đang ở trong nhà cùng gia đình. Con trai ông - Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei hiện nay - bị thương nặng nhưng sống sót.

Các quan chức cho biết thành công của chiến dịch còn dựa vào nỗ lực nhiều năm của Mossad và Đơn vị 8200 trong việc thu thập thông tin tình báo thời gian thực về nhà lãnh đạo Iran.

Israel và Mỹ đã hợp tác từ lâu trong các chiến dịch bí mật, bao gồm chiến dịch Stuxnet nhằm phá hoại chương trình hạt nhân Iran.

Nhiều năng lực tình báo hiện tại được phát triển sau những cuộc tấn công mạng qua lại giữa hai nước cách đây khoảng 5 năm. Israel đã thâm nhập sâu vào “hệ thần kinh số” của Iran, từ camera giao thông đến hệ thống an ninh nội bộ.

Những lỗ hổng này càng trở nên giá trị nhờ nền tảng AI mới, có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ để xác định vị trí và hành vi của các lãnh đạo.

“AI giúp Israel tận dụng dữ liệu vốn có nhưng trước đây không thể xử lý”, chuyên gia Raz Zimmt nhận định.

Trong một số trường hợp, độ chính xác đạt mức tên lửa có thể điều chỉnh hành trình theo di chuyển của mục tiêu.

Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng hoàn hảo. Một cuộc tấn công vào cơ quan tôn giáo ở Qom không gây thương vong như mong muốn vì cuộc họp được chuyển sang trực tuyến.

Israel đã sử dụng nhiều phương thức ám sát trong nhiều thập kỷ, nhưng chiến dịch hiện nay chủ yếu dựa vào không kích và máy bay không người lái, đặc biệt sau khi hệ thống phòng không Iran bị vô hiệu hóa.

Các quan chức Israel cho biết thành công một phần cũng nhờ những sai lầm khó lý giải của phía Iran.

Dù đã có nhiều cảnh báo, các lãnh đạo Iran vẫn tụ họp tại Tehran thay vì phân tán hoặc ẩn náu trong hầm ngầm kiên cố.

VietBF@sưu tập