CUỘC CHIẾN HÀNG HẢI TRUNG ĐÔNG BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN CĂNG THẲNG MỚI

[nguoiduatinabc]

Các phúc trình khẩn cấp từ khu vực Vịnh Ba Tư cho biết Hải quân Hoa Kỳ vừa tiến hành một cuộc tấn công nhắm vào 3 tàu Iran gần cảng Bandar Abbas, nằm sát cửa ngõ eo biển Hormuz. Theo nhiều nguồn tin quốc tế, ít nhất 1 chiếc tàu đã bốc cháy dữ dội sau cuộc oanh kích. Nếu các con số hiện nay được xác nhận, tổng số tàu Iran bị phá hủy hoặc hư hại kể từ Ngày 28 tháng 2 năm 2026 đã vượt quá 45 chiếc.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ, thường được biết đến với tên CENTCOM, cho đến nay chưa xác nhận chính thức mục tiêu của cuộc tấn công. Tuy nhiên nhiều cơ quan truyền thông quốc tế, trong đó có Caliber.az và Yeni Şafak, đã phúc trình về vụ việc, đồng thời nhiều đoạn phim được lan truyền trên các mạng truyền thông xã hội cho thấy hình ảnh các con tàu bốc cháy ngoài khơi Bandar Abbas.

Bandar Abbas nằm tại vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, ngay cửa ngõ eo biển Hormuz, nơi được xem là tuyến vận tải dầu hỏa quan trọng bậc nhất thế giới. Mỗi cuộc tấn công tại khu vực này không chỉ là một biến cố quân sự, mà còn lập tức trở thành dữ kiện mới trong các mô hình bảo hiểm hàng hải quốc tế vốn đang theo dõi chặt chẽ mức độ nguy hiểm của hành lang vận tải.

Theo các cơ quan bảo hiểm hàng hải quốc tế, 7 tổ chức bảo hiểm trách nhiệm tàu biển lớn đã hủy bỏ bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với nhiều tuyến hàng hải trong khu vực từ Ngày 5 tháng 3 năm 2026. Các mô hình định phí bảo hiểm hiện nay không phân biệt tàu chiến hay tàu chở dầu. Chúng chỉ ghi nhận mật độ sự cố xảy ra trên mỗi hải lý của hành lang vận tải.



Khi mỗi con tàu bị tấn công hoặc bốc cháy, dữ kiện mới lập tức được đưa vào hệ thống tính toán rủi ro. Điều này khiến phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng vọt. Trước chiến tranh, phí bảo hiểm chỉ vào khoảng 0.05% giá trị thân tàu. Nay nhiều chuyến vận tải phải chịu mức phí từ 1% đến 3% giá trị tàu, tương đương khoảng $750,000 cho một chuyến đi của tàu trị giá $100 triệu Mỹ kim.

Các phân tích tài chánh quốc tế cho biết chi phí bảo hiểm tại khu vực này đã tăng gấp 12 lần so với trước chiến tranh. Mỗi vụ tấn công mới khiến các mô hình bảo hiểm đánh giá rằng hành lang hàng hải tại eo biển Hormuz vẫn đang là chiến trường hoạt động. Trong hoàn cảnh đó, thị trường bảo hiểm tái bảo hiểm quốc tế không sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tái mở hành lang vận tải thương mại.

Tuy nhiên từ góc nhìn chiến lược quân sự, các cuộc tấn công của Hải quân Hoa Kỳ đang đạt được mục tiêu làm suy yếu năng lực hải quân Iran. Các tàu chiến, tàu hậu cần và cơ sở quân sự của Iran trong khu vực đã chịu thiệt hại nặng nề. Điều này phù hợp với chiến lược rộng lớn hơn của Tổng thống Trump nhằm triệt tiêu năng lực quân sự của Tehran và bảo đảm an ninh hàng hải cho các đồng minh của Hoa Kỳ.

Một yếu tố khác cũng được nhiều chuyên gia chú ý là học thuyết quân sự “Mosaic” của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran. Học thuyết này cho phép các bộ chỉ huy cấp tỉnh tự động phản ứng khi tài sản quân sự Iran bị tấn công. Do đó các đơn vị tại tỉnh Hormuzgan, nơi kiểm soát bờ biển Bandar Abbas, có thể tiến hành phản ứng quân sự độc lập bằng hỏa tiễn chống hạm, xuồng tấn công nhanh hoặc máy bay không người lái.

Chính vì vậy tình hình tại eo biển Hormuz hiện nay đang bước vào một vòng xoáy leo thang. Mỗi cuộc tấn công dẫn đến phản ứng quân sự, mỗi phản ứng lại tạo thêm sự cố trên hành lang hàng hải. Trong bối cảnh đó, dù Hải quân Hoa Kỳ đang chiếm ưu thế quân sự rõ rệt trên chiến trường, câu hỏi lớn đối với kinh tế toàn cầu vẫn là khi nào các tàu chở dầu thương mại mới có thể an toàn quay trở lại tuyến vận tải quan trọng này.