Trung Quốc chuẩn bị “phủ kín bầu trời” với hơn 200.000 vệ tinh, Starlink đối mặt thách thức lớn

[Romano]

Trung Quốc đã nộp các kế hoạch triển khai tới 200.000 vệ tinh lên quỹ đạo, viện dẫn những rủi ro va chạm do mạng lưới Starlink của SpaceX đang mở rộng nhanh chóng gây ra.

Ngày càng có nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chuẩn bị cho một đợt mở rộng hạ tầng vệ tinh ở quy mô chưa từng có. Hồ sơ gần đây cho thấy các công ty Trung Quốc dự định triển khai hơn 200.000 vệ tinh Internet, với các đề xuất chính thức được gửi lên một cơ quan của Liên Hợp Quốc không lâu sau khi Bắc Kinh công khai bày tỏ lo ngại về tình trạng tắc nghẽn quỹ đạo do chòm sao vệ tinh của SpaceX do tỷ phú Elon Musk sáng lập gây ra.

Vào cuối tháng trước, hơn một chục đề xuất riêng biệt từ các nhà khai thác vệ tinh Trung Quốc đã được nộp lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) – cơ quan toàn cầu chịu trách nhiệm điều phối phổ tần vô tuyến và các vị trí quỹ đạo.

Tham vọng nhất trong số này là hai sáng kiến mang tên CTC-1 và CTC-2, mỗi dự án được thiết kế cho 96.714 vệ tinh.

Quỹ đạo ngày càng chật chội khi Starlink được “bật đèn xanh” pháp lý
Năng lực quỹ đạo đang nhanh chóng trở thành một trong những nguồn lực bị cạnh tranh gay gắt nhất trong nền kinh tế không gian toàn cầu, khi Washington và Bắc Kinh đẩy nhanh việc triển khai các mạng vệ tinh Internet khổng lồ. Dù cả hai nước đều đầu tư mạnh vào các “siêu chòm sao”, Mỹ hiện nắm lợi thế áp đảo, chủ yếu nhờ hệ thống Starlink của SpaceX – mạng lưới hiện chiếm phần lớn số vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp.

Tuy nhiên, phổ tần vô tuyến và các vị trí quỹ đạo là hữu hạn, và những bên tham gia sớm có thể giành được quyền ưu tiên dài hạn đối với các tài nguyên then chốt này. Trong bối cảnh đó, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) hôm thứ Sáu tuần trước thông báo đã phê duyệt cho SpaceX phóng thêm 7.500 vệ tinh Starlink thế hệ thứ hai, theo SCMP.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng tiếp tục mở rộng các kế hoạch vệ tinh của mình, với nhiều dự án được nộp lên ITU trong tháng trước. China Mobile đề xuất dự án L1 đầu tiên với 2.520 vệ tinh, còn Shanghai Spacecom đăng ký 1.296 vệ tinh trong khuôn khổ siêu chòm sao Qianfan (Thiên Phàn). Các mạng lưới lớn hơn cũng đang được triển khai, bao gồm Guowang (Quốc Mạng) với khoảng 13.000 vệ tinh và Qianfan đặt mục tiêu vượt 15.000 vệ tinh vào năm 2030.

Cuộc đua không gian nóng lên với kế hoạch 42.000 vệ tinh của Starlink
Bắc Kinh cũng đã nêu quan ngại về mạng lưới Starlink của SpaceX, vốn đang làm quá tải các quỹ đạo dùng chung và tạo ra nguy cơ va chạm tiềm tàng, khi kế hoạch của SpaceX bao gồm việc phóng tới 42.000 vệ tinh – vượt xa mọi nhà khai thác khác.

Tháng 12 năm ngoái, một vệ tinh Starlink đã gặp trục trặc ngoài dự kiến và bắt đầu rơi xuống quỹ đạo thấp hơn một cách không kiểm soát. Mỗi vệ tinh Starlink được thiết kế có tuổi thọ khoảng 5 năm trước khi được chủ động đưa rời quỹ đạo và thiêu hủy trong khí quyển. Đầu tháng này, SpaceX thông báo sẽ hạ độ cao quỹ đạo của khoảng 4.400 vệ tinh từ 342 dặm (550 km) xuống còn 298 dặm (478 km) so với bề mặt Trái Đất trong năm nay, nhằm giảm nguy cơ va chạm.

Hiện nay, cuộc đua phủ kín quỹ đạo Trái Đất tầm thấp bằng các vệ tinh Internet đang ngày càng gay gắt, khi các quốc gia cạnh tranh quyết liệt để giành các dải tần vô tuyến và vị trí quỹ đạo vốn rất hạn chế. Theo ITU, các vệ tinh trong khu vực này thường hoạt động ở độ cao từ khoảng 250 đến 1.240 dặm (402-1.995 km) so với Trái Đất.

Các quy định của ITU ban hành năm 2019 yêu cầu các hệ thống vệ tinh phải đi vào hoạt động – hoặc ít nhất phóng được một vệ tinh – trong vòng 7 năm kể từ thời điểm nộp hồ sơ ban đầu. Sau đó, các nhà khai thác phải triển khai 10% số vệ tinh dự kiến trong vòng 2 năm, 50% trong vòng 5 năm và hoàn tất toàn bộ mạng lưới trong vòng 7 năm.