USA Đêm dài nhất của Kyiv năm nay: cháy gần 10 giờ, Zelensky bay sang Florida, 519 drone, 40 tên lửa và cuộc hẹn với Trump

[Gibbs]

Đêm dài gần 10 tiếng: Kyiv rung lên trong còi báo động
Kyiv bước vào một đêm không ngủ khi Nga mở cuộc tập kích đường không lớn và dai dẳng nhất nhắm vào thủ đô Ukraine trong năm nay. Đợt tấn công kéo dài gần 10 giờ, theo nhà chức trách địa phương khiến ít nhất 2 người thiệt mạng, 44 người bị thương, trong đó có 2 trẻ em. Còi báo động rền rĩ, lúc dứt lúc lại bật lên, kéo người dân vào một trạng thái căng như dây đàn cho tới tận sáng.

Hậu quả không chỉ nằm ở những con số thương vong. Một quan chức chính phủ cho biết hơn 40% các tòa nhà dân cư tại Kyiv bị mất sưởi giữa thời tiết giá buốt. Thành phố lạnh đi theo đúng nghĩa đen: lạnh vì nhiệt độ, và lạnh vì cảm giác bị bủa vây.

“Putin không muốn hòa bình”: Zelensky chốt lời trước giờ gặp Trump
Đứng cạnh Thủ tướng Canada Mark Carney tại Halifax (Nova Scotia), Tổng thống Volodymyr Zelensky nói thẳng cuộc tấn công lần này là bằng chứng cho thấy Vladimir Putin là “người của chiến tranh”. Zelensky nhấn mạnh Ukraine muốn hòa bình, nhưng “đòn đánh” đã cho thấy Moscow không đi theo con đường đó.

Ngay sau phát biểu ấy, Zelensky đến Florida (theo giờ địa phương) để chuẩn bị cho cuộc gặp dự kiến với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trên mạng xã hội, Thứ trưởng Ngoại giao Ukraine Serhiy Kyslytsya đăng lời chào “Good evening, Florida!”, kèm hình chiếc máy bay có tên Trump ở thân — một chi tiết nhỏ nhưng đủ tạo cảm giác đây là chuyến đi mang màu sắc “định đoạt”.

519 drone, 40 tên lửa: “Kinzhals và Shaheds” lên tiếng
Theo không quân Ukraine, Nga phóng tổng cộng 519 máy bay không người lái và 40 tên lửa trong đêm. Zelensky nói đòn đánh chủ yếu nhắm vào hạ tầng năng lượng và mục tiêu dân sự ở thủ đô. Lực lượng cứu hộ Kyiv mô tả các đám cháy bùng lên nhiều nơi, có xưởng sửa xe và các tòa nhà dân cư bị nuốt trong lửa; thậm chí người già phải sơ tán khỏi một cơ sở chăm sóc khi ngọn lửa lan rộng.

Trong một dòng trạng thái sau đó, Zelensky châm biếm rằng phía Nga có thể ngồi “đàm phán dài” với đại diện Mỹ, nhưng trên thực tế “Kinzhals và Shaheds” mới là thứ họ dùng để trả lời. Kinzhals là tên lửa đạn đạo của Nga, còn Shaheds là drone do Iran cung cấp cho Nga. “Đó là thái độ thật của Putin và vòng trong,” Zelensky viết.

Từ Halifax đến Florida: Zelensky tìm “bảo đảm an ninh” có ràng buộc pháp lý
Trên máy bay sang Mỹ, Zelensky nói ông muốn nhìn thấy một tín hiệu rõ ràng trong đàm phán với Trump: Ukraine phải nhận được các bảo đảm an ninh có tính ràng buộc pháp lý trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Ông cũng lặp lại lời kêu gọi tăng cường phòng không, nhấn mạnh Ukraine cần thêm tên lửa để chống các đợt tấn công không ngừng. Zelensky thừa nhận sự hỗ trợ của châu Âu rất quan trọng, nhưng hệ thống phòng không bổ sung vẫn “chưa đủ”.

Trước khi tới Mỹ, Zelensky dừng ở Canada làm việc với Thủ tướng Mark Carney. Canada công bố gói hỗ trợ kinh tế mới trị giá 2,5 tỷ đô-la Canada (khoảng 1,83 tỷ USD). Theo một nguồn tin chính phủ Canada, gói này cũng giúp mở đường để IMF có thể cho Ukraine vay thêm 8,4 tỷ USD.

Trump: “Sẽ ổn thôi”… nhưng “chưa có gì nếu tôi chưa duyệt”
Trump nói với Politico rằng ông kỳ vọng cuộc gặp Zelensky sẽ “ổn”, nhưng kèm một câu khiến không ít người phải nhíu mày: Zelensky “chưa có gì cho đến khi tôi phê chuẩn”. Trump cũng cho biết ông muốn nói chuyện với Putin “sớm”, “càng sớm càng tốt”.

Ở phía bên kia, truyền thông nhà nước Nga dẫn lời Putin cảnh báo: nếu Kyiv không sẵn sàng giải quyết “một cách hòa bình”, Nga sẽ đạt “mọi mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt” bằng biện pháp quân sự — cách gọi tránh né chiến tranh mà Moscow vẫn dùng.

Bàn đàm phán 20 điểm và những nhượng bộ khó nuốt
Theo thông tin được mô tả, bản kế hoạch hòa bình ban đầu gồm 28 điểm (xuất hiện sau các cuộc trao đổi giữa Mỹ và Nga hồi tháng 11) từng bị đồng minh Ukraine chỉ trích là quá thiên về Moscow. Sau nhiều tuần làm việc giữa phía Ukraine và Mỹ, dự thảo được rút còn 20 điểm, và Zelensky gọi đây có thể là “tài liệu nền tảng” để kết thúc chiến tranh.

Zelensky nói Kyiv chưa nhận phản hồi chính thức từ Kremlin về đề xuất mới; Ukraine đàm phán trực tiếp với Washington, còn Washington trao đổi với Moscow. Ông cũng phát tín hiệu: nếu Ukraine đã đưa lập trường mang tính xây dựng mà Nga vẫn không đồng ý, thì “áp lực hiện tại là chưa đủ” — và ông muốn bàn điều đó với Trump.

Về các điểm gai góc nhất, phía Nga yêu cầu Ukraine từ bỏ tham vọng gia nhập NATO và rút quân khỏi Donetsk và Luhansk (vùng Donbas) — khu vực Moscow từng kích động bất ổn từ 2014 và tuyên bố sáp nhập trái phép năm 2022. Zelensky, trong một cuộc họp báo, nói Ukraine muốn các bảo đảm an ninh từ đồng minh “phản chiếu” tinh thần Điều 5 của NATO (tấn công một nước là tấn công cả khối), đồng thời Ukraine sẽ không còn theo đuổi tư cách thành viên NATO đầy đủ. Ông cũng nêu khả năng rút quân khỏi một số phần Donetsk chưa bị Nga chiếm đóng, nhưng chỉ khi có tính đối ứng: Nga phải rút phần tương xứng, khu vực trở thành vùng phi quân sự; thậm chí có ý tưởng biến những vùng đó thành “khu kinh tế tự do” sau khi rút quân.

Tuy nhiên, câu chuyện lãnh thổ không thể chỉ quyết trong phòng kín: Hiến pháp Ukraine yêu cầu mọi thay đổi đường biên phải được thông qua bằng trưng cầu dân ý. Zelensky nhắc lại rằng số phận Ukraine phải do người dân Ukraine quyết định, và muốn đồng minh tạo điều kiện để một cuộc trưng cầu như vậy có thể diễn ra an toàn nếu kịch bản ấy đặt lên bàn.

Một cuộc hẹn “không kịch bản an toàn”
Giữa tiếng nổ ở Kyiv và cái bắt tay ở Florida là một khoảng trống mang tên “bảo đảm”. Zelensky bước vào cuộc gặp với Trump trong tâm thế vừa cần vũ khí để sống sót qua mùa đông, vừa cần một cam kết để không phải sống trong vòng lặp chiến tranh. Các quan chức Mỹ tỏ ra hy vọng cuộc gặp sẽ “hiệu quả” sau một tuần đàm phán căng; phía châu Âu đánh giá quan hệ Mỹ–Ukraine gần đây “có tính xây dựng”, nhưng cũng thừa nhận kết quả với Trump luôn khó đoán.

Và khi Kyiv vẫn còn khói lửa, câu hỏi treo lơ lửng không chỉ là “hòa bình có đến không”, mà là: hòa bình ấy sẽ được ký bằng mực, hay bằng tiếng động cơ drone trên bầu trời?