BA BÀN ĐÀM PHÁN QUYẾT ĐỊNH TRẬT TỰ MỚI: ISLAMABAD, THỜI HẠN MIỄN TRỪ, VÀ HỘI NGHỊ BẮC KINH DƯỚI ĐÒN BẨY NĂNG LƯỢNG CỦA TN

[nguoiduatinabc]

Trong 5 tuần tới, ba tiến trình ngoại giao quan trọng sẽ diễn ra liên tiếp, định hình cục diện địa chính trị toàn cầu, nhưng phần lớn giới quan sát vẫn nhìn chúng như các sự kiện rời rạc. Trên thực tế, đây là một chuỗi liên kết chặt chẽ, xoay quanh khủng hoảng năng lượng và vai trò trung tâm của Tổng thống Trump, người duy nhất hiện diện trong cả ba bàn thương thảo.

Điểm khởi đầu là cuộc thương thảo tại Islamabad, nơi sẽ quyết định liệu thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Hoa Kỳ có được duy trì hay sụp đổ. Nếu thất bại, eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị phong tỏa, đẩy giá dầu vượt mức $110 mỗi thùng và làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt năng lượng toàn cầu. Ngược lại, nếu thỏa thuận được duy trì, các yêu cầu của Iran sẽ bước vào bàn thương thảo, bao gồm dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt, áp dụng phí $2 triệu mỗi tàu qua Hormuz, công nhận quyền làm giàu hạch tâm và bồi thường tái thiết. Tổng thống Trump đã nhận định đề nghị này có thể xem xét nhưng chưa đạt yêu cầu, và khoảng cách đó chính là trọng tâm của các cuộc đàm phán sắp tới.

Giai đoạn tiếp theo là thời hạn hết hiệu lực vào Ngày 19 tháng 4 năm 2026 của giấy phép miễn trừ do Bộ Tài Chánh Hoa Kỳ ban hành, liên quan đến khoảng 140 triệu thùng dầu Iran đang lưu thông trên biển. Quyết định gia hạn hay không sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng của Trung Cộng. Nếu được gia hạn, các nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ của Trung Cộng tiếp tục hoạt động với nguồn dầu giá thấp.

Nếu không, toàn bộ lượng dầu này sẽ trở thành đối tượng vi phạm trừng phạt, khiến hệ thống vận chuyển “hạm đội bóng tối” đối diện nguy cơ bị chặn bắt, đồng thời làm gián đoạn nguồn cung giá rẻ vốn nuôi dưỡng biên lợi nhuận của Bắc Kinh.

Điểm kết thúc của chuỗi này là hội nghị cấp cao tại Bắc Kinh vào giữa tháng 5, ban đầu dự kiến tập trung vào thuế quan, thương mại nông sản và kiểm soát xuất cảng đất hiếm. Tuy nhiên, chiến sự tại Iran đã làm thay đổi hoàn toàn nội dung nghị trình. Trung Cộng đã gây áp lực lên Tehran nhằm chấp thuận ngừng bắn, đồng thời đẩy mạnh hệ thống thanh toán CIPS với khối lượng giao dịch lên đến 928 tỷ nhân dân tệ mỗi ngày, xây dựng một hạ tầng tài chánh song song với hệ thống đồng Mỹ kim.



Trung Cộng hiện kiểm soát khoảng 95% công suất chế biến đất hiếm nặng, yếu tố then chốt đối với sản xuất vi mạch, động cơ và nam châm công nghệ cao. Điều này tạo ra một điểm nghẽn chiến lược đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Trump bước vào bàn thương thảo với lợi thế đáng kể. Ông đã chứng minh khả năng sử dụng sức mạnh quân sự để làm tê liệt hạ tầng của một quốc gia sản xuất dầu lớn trong thời gian ngắn, đồng thời tái lập lưu thông tại eo biển Hormuz thông qua kết hợp áp lực quân sự và trung gian ngoại giao từ Pakistan.
Ngoài ra, quyết định về miễn trừ dầu Iran đặt trong tay Tổng thống Trump một đòn bẩy trực tiếp đối với an ninh năng lượng của Trung Cộng.

Chiến dịch quân sự gần đây cũng cho thấy năng lực tấn công chính xác của Hoa Kỳ có thể vô hiệu hóa hệ thống phòng không, làm gián đoạn sản xuất vũ khí và cắt đứt mạng lưới vận chuyển trong thời gian ngắn.

Trọng tâm của hội nghị Bắc Kinh vì vậy không còn chỉ là thương mại, mà là cấu trúc quyền lực toàn cầu. Trung Cộng sẽ phải lựa chọn giữa việc tiếp tục xây dựng hệ thống tài chánh độc lập với đồng Mỹ kim, hay nhượng bộ để đổi lấy lợi ích về đất hiếm, nông sản và duy trì vai trò của hệ thống hiện tại.

Trong toàn bộ tiến trình này, năng lượng đóng vai trò trung tâm. Từ dầu hỏa, khí đốt đến các nguyên liệu chiến lược, mọi dòng chảy đều đi qua các điểm nghẽn mà một trong ba bên kiểm soát. Islamabad là nơi thương thảo chiến tranh, Bắc Kinh là nơi định hình hòa bình, và năng lượng chính là yếu tố quyết định giá trị của mọi thỏa thuận.