Sacombank bị thâu tóm do kiểm duyệt nguồn tiền kém

Kiểm duyệt nguồn tiền bị thả lỏng nên mới có chuyện Sacombank bị thâu tóm mà cơ quan quản lý không hề biết. Trả lời câu hỏi của đại biểu Phùng Văn Hùng, Ủy viên thường trực Ủy ban kinh tế của Quốc hội tại phiên chất vấn của Ủy ban thường vụ Quốc hội vừa qua: “Tiền đâu để nhóm cổ đông mới thâu tóm Sacombank?”. Thống đốc Ngân Nhà nước Nguyễn Văn Bình trả lời: “Họ không báo cáo với Ngân hàng Nhà nước và chúng tôi cũng không biết họ lấy tiền ở đâu”. Đoạn chất vấn trên gây lo lắng trong dư luận bởi nếu đơn vị quản lý ngành ngân hàng mà không rõ đường đi nước bước dòng tiền ra-vào trong các ngân hàng thì làm sao kiểm soát được sự thâu tóm, lũng đoạn của các cá nhân, tổ chức trong lĩnh vực hết sức nhạy cảm và thiết yếu của nền kinh tế?

Đây là lỗ hổng của cơ chế, chính sách hay sự yếu kém, buông lỏng của cơ quan quản lý là vấn đề cần được làm rõ. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, vốn điều lệ của các ngân hàng thương mại phải từ 3.000 tỷ đồng trở lên. Ở thời điểm bị thâu tóm, vốn điều lệ của ngân hàng Sacombank khoảng trên 10.000 tỷ đồng. Với các con số trên, câu hỏi "tiền ở đâu để đi thâu tóm ngân hàng" đã có thể "khoanh vùng" một cách chắc chắn, chỉ có thể là từ các ngân hàng. Bởi trong bối cảnh hiện nay, rất khó ai có đủ một lượng tiền mặt lớn để thực hiện việc thâu tóm ngân hàng. Các cá nhân, tổ chức thâu tóm cũng đều có liên quan và đang hoạt động trong ngành hàng.

Vấn đề là tiền từ các ngân hàng đi ra và liệu Ngân hàng Nhà nước có kiểm soát được không ? Câu trả lời là, chúng ta có thể nắm rõ việc "ra-vào" của dòng tiền trong hệ thống ngân hàng nếu quản lý và giám sát chặt chẽ theo đúng luật. Cụ thể, Luật doanh nghiệp năm 2005 quy định rất rõ ràng và chi tiết về công khai lợi ích liên quan của các cá nhân. Theo đó, thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, giám đốc hoặc tổng giám đốc, người quản lý khác và những người có liên quan (anh chị em, con nuôi, con ruột...) phải kê khai các lợi ích liên quan của họ với công ty.

Họ phải kê khai cổ phần sở hữu, phần vốn góp, tỷ lệ, thời điểm góp vốn hoặc cổ phần ở các ngân hàng nghiệp mà họ có lợi ích. Điều này với ngành ngân hàng lại càng quan trọng vì chúng ta đều biết, tiền trong hệ thống là tiền huy động từ người dân rồi cho vay ra nền kinh tế. Nên tiền đi đâu, về đâu phải rõ ràng, minh bạch để bảo đảm sự an toàn cho hệ thống cũng như quyền lợi của người dân. Vụ thâu tóm ngân hàng Sacombank qua trả lời của Thống đốc cho thấy quy định này đã chưa được thực hiện. Đây cũng chính là điều kiện để sở hữu chéo chằng chịt, vốn ảo và tỷ lệ nợ xấu cao trong ngành ngân hàng. Cũng là điều kiện để một số người lách luật "tuồn" vốn ngân hàng ra ngoài.

Luật các Tổ chức tín dụng quy định, ngân hàng không được cấp tín dụng cho những thành viên Hội đồng quản trị, ban tổng giám đốc... ngân hành, luật không cấm cấp tín dụng cho những công ty mà các thành viên Hội đồng quản trị là cổ đông lớn. Nên ngân hàng cứ cho các công ty của họ vay mà không hề vi phạm.

Đó chính là đường đi ra "sân sau" của dòng vốn ngân hàng. Nó giúp các cá nhân có đủ lượng tiền mặt khổng lồ để thực hiện thâu tóm ngân hàng hay thực hiện các thương vụ với số vốn lớn. Sở hữu chéo giữa các tổ chức tín dụng ngày càng trở nên nghiêm trọng, là một nguyên nhân dẫn đến giải ngân vốn dựa trên quan hệ thay vì hiệu quả sử dụng. Việc sở hữu chéo cũng tạo điều kiện để các doanh nghiệp nắm ngân hàng này có thể dễ dàng vay được vốn từ ngân hàng kia.

Như vậy, ba trường hợp sở hữu chéo tiêu cực đều có nguy cơ dẫn đến việc các ngân hàng thương mại sẽ tiến hành thẩm định vốn vay thiếu cẩn trọng. Và trong trường hợp này, đây là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến nợ xấu trong hệ thống tăng cao. Được ví như "mạch máu" của nền kinh tế nên việc kiểm soát nguồn gốc cũng ngân hàng cũng như việc lưu thông nội-ngoại của dòng tiền trong hệ thống ngân hàng là vấn đề cực kỳ quan trọng. Đó là lý do, ở Mỹ và nhiều nước trên thế giới, việc này được thực hiện cực kỳ chặt chẽ và nghiêm ngặt.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu, người thành lập ngân hàng Việt đầu tiên tại Mỹ, cho biết ở Mỹ, một cá nhân có thể sở hữu 10% và doanh nghiệp là 5% cổ phần của một ngân hàng. Tỷ lệ sở hữu của cá nhân cao gấp đôi so với tổ chức vì theo quan điểm của nước này, khả năng lũng đoạn ngân hàng của cá nhân là khó hơn so với doanh nghiệp. Với quy định như vậy, bất cứ cá nhân hay doanh nghiệp nào muốn sở hữu tỷ lệ vượt quy định phải xin phép và ngân hàng mà họ muốn tăng thêm tỷ lệ sở hữu chính ngân hàng là đầu mối thực hiện việc xin phép này với ngân hàng trung ương. Khi nhận được yêu cầu, ngân hàng trung ương sẽ điều tra nguồn gốc dòng tiền được sử dụng để mua cổ phần ngân hàng từ đâu ra.

Nếu là tiền đi vay thì yêu cầu bị bác bỏ vì vay thì phải trả trong khi đầu tư vào ngân hàng thì không lấy lại ngay được nên rủi ro rất cao. Ngân hàng Trung ương cũng sẽ điều tra rất kỹ mục đích đầu tư để hạn chế tối đa lợi ích cá nhân và lợi ích của ngân hàng có thể thao túng ngân hàng. "Họ chặn ngay từ ý đồ bởi sự an toàn và ổn định của ngân hàng là vấn đề cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe của nền kinh tế", ông Hiếu nói. Ông Lê Trọng Nhi, chuyên gia về ngân hàng bổ sung, ngoài những lý do trên, việc kiểm soát chặt chẽ dòng tiền ra-vào ngân hàng ở Mỹ còn để tránh rửa tiền. Nên nguồn gốc dòng tiền đi vào ngân hàng bị kiểm soát hết sức chặt chẽ. Ở Việt Nam, việc kiểm duyệt nguồn tiền bị thả lỏng nên mới có chuyện một trong những ngân hàng lớn nhất Việt Nam như Sacombank bị thâu tóm mà cơ quan quản lý không hề hay biết. Từ những dẫn giải trên cho thấy việc buông lỏng dòng tiền tại các ngân hàng sẽ làm nảy sinh rất nhiều hệ lụy tiêu cực.

Tại sao một quy định quan trọng ngân như thế này lại không được thực hiện trong nhiều năm? Trách nhiệm của cơ quan quản lý thế nào trong việc này? Dư luận đang quan tâm chờ câu trả lời cụ thể hơn nữa... ngân hàng không được cấp tín dụng cho những thành viên Hội đồng quản trị, ban tổng giám đốc... nhưng luật không cấm cấp tín dụng cho công ty mà các thành viên Hội đồng quản trị là cổ đông lớn. Từ những dẫn giải trên cho thấy việc buông lỏng dòng tiền tại các Ngân hàng sẽ làm nảy sinh rất nhiều hệ lụy tiêu cực. Tại sao một quy định quan trọng như thế này lại không được thực hiện trong nhiều năm? Trách nhiệm của cơ quan quản lý thế nào trong việc này? Dư luận đang quan tâm chờ câu trả lời cụ thể hơn nữa...

Xem bài những ngày trước:
Chiêu lũng đoạn thị trường tài chính
'Vòi bạch tuộc' lũng đoạn thị trường

Theo Thanh niên